Recherche 'gour...' : 256 mots trouvés
Page 5 : de gournosa (201) à gourvezenn (250) :- gournosagournosa
v. intr. Traîner la nuit.
●(1869) FHB 253/347a. Guelet a reer var he dal, end eus labouret ha gournoset.
●(1955) LLMM 50/16. gournosa gant o levrioù er gambr domm. ●62. Gournosa : chom diwezhat diouzh an noz hep mont da gousket – distaget gour-nou-si e St Ivi. Peogwir ez eo «kalet» an s, ez eus peadra da soñjal n'eo ket reizh skrivañ «gournosiñ» pe «gournosañ».
- gournosaerezh
- gouroc'hellgouroc'hell
f. =
●(1990) TTRK 20. N'eo ket dindan ar Roc'h Zu, hag a zo koulskoude ur bern toulloù dindani, met dindan ur c'houroc'hell ha n'emañ ket pell ac'hane. ●48. Eno he devoa savet un doare loch harpet ouzh ur c'houc'horell.
- gouron
- gouronk-gouronk-
voir kouronk-
- gourpozitetgourpozitet
adj. Complètement possédé (du diable).
●(1838) OVD 270. Saül (…) e oé bet délivret estroh eit ur huéh ag en diaul, guet péhani e oé gour-positet.
- gourradengourraden
coll. (botanique) (?) Osmonde royale Osmunda regalis (?).
●(1732) GReg 428b. Fougere mâle, tr. «Gour-radenenn. p. gourradenn.»
●(1876) TDE.BF 248a. Gour-radenn, subs. fém. Et aussi gourradenn, tr. «fougère de la grande espèce, fougère mâle.» ●(1890) MOA 85. gour-raden, tr. «fougère royale.»
●(1915) KZVr 126 - 06/08/15. Gourraden, en Léon, désigne la «scolopendre».
- gourradenenngourradenenn
f. gourraden (botanique) (?) Osmonde royale Osmunda regalis (?).
●(1732) GReg 428b. Fougere mâle, tr. «Gour-radenenn. p. gourradenn.»
- gourren
- gourrizgourriz
m. Hennissement.
●(1985) AMRZ 168. Eno e oa a beb seurt kezeg a zache hag a zizache war o hirri, hag a veze ganto eur pez gourich.
- gourriziadenn
- gourrizial / gourriziatgourrizial / gourriziat
v. intr.
(1) Hennir.
●(1464) Cms (d’après GMB 286). Gourhizyat, hennir. ●(1499) Ca 98b. Gourhiziat. g. hennir. l. hinio / nis / iui / ire.
●(1659) SCger 65a. hannir, tr. «gouriziat.» ●151b. gouriziat, tr. «hannir.» ●(1732) GReg 490b. Hennir, tr. «Gourrizyat. pr. gourrizyet.»
●(1803) MQG 9. harzal, gourignal, mignaoual ha blêjal. ●(1867) BUE 153. bec'h e oe d'ar marc'h bean eet enn iliz vraz, ma stagaz da vragal ha da dansal enn he lec'h ha da c'hourrial gant ar blijadur. ●(1876) TDE.BF 248a. Gourrisiat, v. n., tr. «Hennir.» ●(1889) ISV 398. kezeg o c'hourichal.
●(1975) UVUD 91. (Plougerne) Gorichal a rea.
(2) sens fig. Crier de plaisir sexuel.
●(1958) ADBr 65/424. E-pad an amzer-ze, / Tomm d'ei en he gwele, / E wreg 'zo o c'hourignal / Gant eur maltoutier all !
- gourriziatgourriziat
voir gourrizial
- goursav
- goursav-heol
- goursavet
- goursevel
- goursezgoursez
m.
(1) Lenteur.
●(1499) Ca 99a. Goursez. g. baut.
●(1732) GReg 568a. Lenteur, defaut de vitesse naturelle, tr. «Goursez.» ●La lenteur d'un âne, tr. «Goursez un asen.»
(2) Retard, délai.
●(17--) ST 418. Da ober ho tever, hep goursez na termenn, tr. «de faire votre devoir, sans retard, ni délai.»
●(1876) TDE.BF 249a. Gourzez, s. m., tr. «Délai.»
(3) (droit) Ajournement.
●(1931) VALL 17b. Ajournement, tr. «gourzez m.»
(4) (droit) Sursis.
●(1847) FVR 155. ar maro gant goursez, pe dale (…) evit ar maro hep goursez.
- goursezadur
- goursezalgoursezal
v. intr. S'asseoir.
●(1939) ANNI 21. Éno éh oè gourséet Brunhild hag hé léz. ●(1973) LBFR 62. Ma gwreg, hep sonj, n'oa gorzet war eur gwele houarn. ●(1974) GAME 28. Gorzet e kichenn an hini klañv. ●(1974) THBI 220. Ha da gichenn Thumette ie da horzeal. ●(1978) MOFO 59. Gorzet war ar skabel.
- goursezañgoursezañ
v.
(1) V. tr. d. Surseoir, retarder, différer, remettre.
●(17--) ST 76. Gourzeza ma beach, tr. «Retarder mon voyage.»
●(1876) TDE.BF 249a. Gourzeza, v. a., tr. «Différer.»
(2) (droit) Ajourner.
●(1931) VALL 17b. Ajourner, tr. «gourzeza.»
(3) V. intr. Différer.
●(1962) GERV 82. ma roin d'ar roue, hep gouziza hiroc'h, al lizer a zo ganin evitañ. ●85. hep gouzeza.
- goursezet
- goursizhun / kozhsizhungoursizhun / kozhsizhun
[gour- .4 + sizhun ; la forme erronée kozhsizhun est venue de la confusion dans la prononciation de [x] et [r] en pays vannetais, avec une influence d’étymologie populaire « la mauvaise semaine »]
m. Les six derniers jours de l’an. cf. gourdeizioù
●(1911) RDTp 43. Pendant la « gor-suhun » (on appelle de ce nom les six derniers jours de l’an qui servent à pronostiquer le temps de l’année suivante, celui du 26 décembre au matin indiquant pour janvier… etc...)… ●(1938) DIHU 319/5. Èl ma huélér, é teli bout séh er blé-man, mar kerh ataù en treu revé er goh suhun.
- gourskejgourskej
m. –où (ponctuation) Point-virgule.
●(1937) YBBK 58. Setu an arouezioù a vez graet ganto : (…) ar pik-virgulenn pe gourskej (;).
- goursol
- goursot
- goursouezhetgoursouezhet
adj. Très étonné.
●(1928) FHAB Mae 189. setu ar person hag ar c'hure goursouezet o welout n'erru ar merc'hed bihan nemet pa vez achu ar pedennou. Petra 'zo kiriek d'ar c'hoarventez-mañ ?
- gourt .1gourt .1
adj.
(1) Raide, peu souple.
●(1499) Ca 99a. Gourt. g. roide.
●(1906) KPSA 161. Re bounner omp, re c'hourd... ●(1907) PERS 309. Al labour, ar binijen hag an oad a oa tremenet varnezhan ha ne oa tam gourtoc'h.
(2) Bezañ gourt da, o : être incapable (de).
●(1908) FHAB Here 314. Philip, er vech-man ne oue ket gourd o senti. ●(1926) FHAB Gouere 262. An hani zo gourd da zenti, vo krennet diwar e voued.
(3) Humide, moite.
●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) Ne vez ket a hlô, med amzer hlaz a ro dim, hag an traou a jom gourd. (...) Gourd : adj. – Humide, moite. À placer da la progression suivante : kraz, seh, dizroet, kousket, gourd, leiz, gleb, gleb-teil : ar holo a oa kraz mad, bremañ eo deut da zizroi (dizrei) : gourd eo dija.
(4) Difficile à remuer, à manier.
●(1857) CBF 95. Lardit ar c'harr, rak gouigourat a ra ker gourt eo da loc'h, tr. «Graissez la charrette, car elle crie, tant elle est difficile à remuer.»
(5) Engourdi.
●(1872) ROU 83a. L'âge engourdit, tr. «dont a reat gourd gant an oad.» ●(1877) BSA 238. he faou keaz memprou a deu da zounna, gourtoc'h int eget biscoas.
- gourt .2gourt .2
adj. (argot de La Roche-Derrien)
(1) Bon.
●(1885) ARN 56. Eunn talar gourd, tr. «un bon repas.» ●Ebarz ar c'houez-man a zo ostanted gourd, tr. «dans cette maison-ci il y a des gens (maîtres) excellents.» ●(1893) RECe xiv 268. Késet buan ër roben gourtañ ha gourdajeneign 'nei war i jech. ●269. 'peus torted ër blèjer gourd 'vid i jes. (...) Mes red mad oa ober eun talar gourd. ●(1894) RECe xv 213. Bilhaos gourt, (bonne monnaie).
●(1968) BAHE 58/44. un dra bennak «gourd», da laras Roc'hiz. ●(1970) BHAF 378. ma vefe ken «gourd» all ma «flitouer» er seminer ! ●(1975) BAHE 87/9. Hennezh, klev, a oa un ambreilhon gourt. ●11. selaouit 'ta, ambreilhoned, hirie eo gourt mont da spoeñsañ zer d'ar Baludenn. ●13. Gourt : mat.
(2) An amzer c'hourt : le printemps.
●(1935) ANTO 82. Pa zeuio an amzer c'hourd.
- gourtaatgourtaat
v.
(1) V. intr. Devenir gourd.
●(1867) FHB 143/307a. gourtaad a ra he vrec'h. ●(1890) MOA 119a. L'âge nous appesantit, tr. «gourtaat a reomp dre gosaat.»
(2) V. tr. d. Engourdir.
●(1710) IN I 397. ec'his ur gouan calet eo, peini a lam he oll guenet digat an douar, hag a zeu da c'hourtaat an oll anevalet.
- gouru
- gourvadez-gourvadez-
voir gouvadez-
- gourvamm-gozh
- gourvamm-iougourvamm-iou
f. gourvammiouier (famille) Bisaïeule.
●(1744) L'Arm 31a. Bis-Ayeule, tr. «Gour-Vamïeu.. uér. f.»
- gourvengourven
voir gourvez .3
- gourvenn .2gourvenn .2
voir gourvennañ
- gourvenn / gourvent .1gourvenn / gourvent .1
m.
(1) Envie, jalousie.
●(14--) Jer.ms 235. Ne galhen e sicour medest eguyt gourvent, tr. «Je ne pourrais le secourir, je l'atteste, malgré (mon) envie.»
●(1659) SCger 52a. enuie, tr. «gourvenn.» ●(1752) PEll 366. Gourvenn, tr. « Envie, haine, rancune, maligne disposition envers un autre. » (…) Et même quelques-uns des notres prononcent Gourvent, & Gourventus.
●(1876) TDE.BF 248b. Gourvenn, s. f., tr. «Envie, jalousie.»
(2) Kemer, kaout gourvenn ouzh : être jaloux de.
●(1575) M 3546. Quempret gouruent ouz hent patientet, tr. «Être jaloux du chemin de patience.»
●(1659) SCger 52a. enuier, tr. «cahout goaruen (lire : gouruen) oc'h.»
- gourvennañ / gourvenn / gourventañ
- gourvennekgourvennek
adj.
(1) Envieux.
●(1876) TDE.BF 248b. Gourvennek, adj., tr. «Envieux.»
(2) Rancunier.
●(1923) FHAB Gouere 260. Me a ya droug ennoun evit an distera tra ; tear oun ; met gwella pez a zo ne bad ket ganen ; n'oun ket gourvennek ; ankounnac'haat a ran dioc'htu...laza a rafen eun den ha pemp munut goude e paefen eur banne d'ezan.
- gourvennus / gourventusgourvennus / gourventus
adj.
(1) Dédaigneux.
●(1752) PEll 366. Gourventus, tr. « dédaigneux. Ces dérivez sont particuliérement du pays de Léon. ».
(2) Jaloux, envieux.
●(1752) PEll 366. Gourvennus, tr. « Envieux &c » (…) Et même quelques-uns des notres prononcent Gourvent, & Gourventus.
●(1862) JKS 72. ar re c’hourvennuz. ●(1876) TDE.BF 248b. Gourvennuz, adj., tr. «Envieux.»
- gourventgourvent
voir gourvenn .1
- gourventañgourventañ
voir gourvennañ
- gourventer .1gourventer .1
m. Homme orgueilleux.
●(1752) PEll 366. Gourventer, tr. « … au sens moral, c’est un homme qui a du vent dans la tête ; aussi j’ai entendu dire en France chasser du haut vent, au sens s’évaporer par orgueil. »
- gourventer .2
- gourventezgourventez
f. Jalousie, envie.
●(1732) GReg 356b. Envie, tristesse de la prosperite d'autruy, déplaisir de ses bonnes qualitez &c., tr. «gourvéntez.»
- gourventusgourventus
voir gourvennus
- gourvez .1
- gourvez .2gourvez .2
m. & adv.
I. M. Position couchée, attitude allongée.
A. Décubitus.
●(1931) VALL 190a. Décubitus, station allongée, tr. «gourvez m.»
B.
(1) Er gourvez : allongé.
S1 em gourvez
●(c.1825-1830) AJC 4273. me a laras echomgen er plas sem gourvé. ●(1866) FHB 100/380a. Pedare labour a rann-me ama em gourvez war ma c’harr.
S2 ez kourvez
S3m en e c'hourvez
●(c.1825-1830) AJC 3563. querquend evel an ten equeas ne hourvé. ●(1857) CBF 97. choumet eo enn he c’hourvez, tr. «il est resté couché.» ●(1876) TDE.BF 248a. Beza enn he c’hourvez, choum enn he c’hourvez, être étendu, rester étendu sur la litière, parlant d’une bête malade, s. m., tr. «Cul-de-sac. »
●(1931) VALL 190a. dans le décubitus, tr. «en e c'hourvez.» ●(1936) CDFi 11 janvier. en e-c'hourvez war an treaz-maro.
S3f en he gourvez
●(1872) SBI I 310. War leur an ti en he gourve, tr. «Sur l'aire de la maison, étendue.»
●(1902) PIGO I 176. Personik a lezaz ar plac'h en he gourve er zâl.
L1 en hor gourvez
●(c.1825-1830) AJC 3439. a nin a voa en pad an nos tranquil en non gourve.
L2 en ho kourvez
●(1910) MAKE 28. n'ho peus ket mez chom keit-all amzer da skuiza en ho kourvez ?...
L3 en o gourvez
●(c.1825-1830) AJC 4528. hac a gavas ar hand den no gourve. ●(1884) LZBt Meurzh 50. Gant ann neve-amzer en em lak ar re 'n efe re a oad, enn ho gourve, er weraden.
●(1903) MBJJ 63. en em astennont 'n o gourve. ●(1908) PIGO II 127. 'n o gourve war eur feuskad plouz.
(2) War c'hourvez : allongé.
S3 war e c'hourvez
●(1894) BUZmornik 56. Da genta, e oue staget var e c'hourvez oc'h eur peul teo hag hirr.
(3) diwar e c'hourvez =
●(1906) BOBL 09 juin 90/3b. Diwar e c'hourve, e nevoa chechet ken e oa maro.
(4) (Sevel) Eus gourvez : se relever.
S3m diouzh e c'hourvez
●(1827) VSAp 26. quen nele quen sevel deus ehourvé.
(5) Ouzh gourvez
●(1530) J 189a. Ma amour ayoa ouz gouruez / E hunan glan en creis an bez / So quent an dez diannhezet, tr. «Mon amour ? Il était là, tout seul, couché dans cette tombe qu'on a ouverte avant le jour.»
C. Ober ur gourvez : s'allonger (un moment).
●(1872) ROU 89b. s'étendre un instant, tr. «Ober ur gourvezic.»
●(1911) BUAZperrot 103. hag e reas eur gourvez eno e tal eur feunteun. ●350. ober eur gourvez. ●(1926) FHAB Mezheven 224. mont ebarz d'ober eur gourvez. ●(1938) SAV 11/21. e vefe mat d'eoc'h mont da ober eur gourvez war ho kwele. ●(1939) MGGD 46. It araok da ober eur gourvez, rak ezomm-bras hoc'h eus da ziskuiza.
II. Adv. A-c'hourvez : à plat ventre.
●(1878) EKG II 89. en em daolet a-c'hourvez etouez ar balan.
- gourvez / gourven .3gourvez / gourven .3
v.
I. V. intr.
(1) S'allonger, s'étendre.
●(1499) Ca 96a. Golchet da gouruez. g. coete de lit. ●99a. Gouruez. g. gesir. l. cubo / as / bui / itum. ●(1530) Pm 44. da gouruez / En vn bez, tr. «coucher / Dans un tombeau.»
●(1659) SCger 32b. se coucher, tr. «gouruez.» ●35a. croupir, tr. «soucha, gouruez.» ●151b. gouruez, tr. «se coucher.» ●(1710) IN I 267. ar Salamandres, pehini a so ul loenic binimus, a laz an tan evel ma c'hourvez ennâ. ●372. da c'hourvez var ur guele boug. ●(1732) GReg 311b. Coucher sur du duvet, tr. «gourvez var an dum.»
●(1877) EKG I 163. gourvezomp e mesk al lann var ar c'hleuz. ●(1878) EKG II 11. Araok gourvez var hor c'huchenn golo.
●(1903) MBJJ 63. gourven war ma gwele. ●(1907) PERS 371. Ar re glanv a c'hourveze var he vez. ●(1911) BUAZperrot 122. gourvez var ar c'halet, e leac'h var ar bouk. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. gourven, pour gourvez, être étendu. ●(1936) PRBD 99. eur bern tud a c'hourves er pri. ●(1974) GAME 13. da horva eo eet war he gwele.
(2) Être allongé, étendu.
●(1732) GReg 89b. Dieu veüille benir vôtre mort, vous donner une sainte mort, tr. «Goude Douë, va bennos èr poull ma c'hourvezo ho penn.»
II. V. tr. d. Étendre, coucher.
●(1907) AVKA 13. Paka a reas anehan en trejo [he Mab] hag en gourven en ur c'hraou.
III. V. pron. réfl. En em c'hourvez : se vautrer.
●(c.1718) CHal.ms iv. Se veautrer, tr. «gouruéein him gouiurein.»
- gourvezenngourvezenn
f. –où Couche, divan.
●(1962) GERV 22. ar sal-dibri, enni gourvezennou ha taoliou bihan da breda. ●23. eun nebeud kroc'hennou blevek a dalveze deañ da c'hourvezenn. ●127. war c'hourvezenn baour ar penedour.