Recherche 'gour...' : 256 mots trouvés
Page 2 : de gourdisadur (51) à gourgamm-2 (100) :- gourdisadurgourdisadur
m. Engourdissement.
●(1732) GReg 346a. Engourdissement, état de ce qui est engourdi, tr. «gourdiçzadur.»
- gourdongourdon
adj.
(1) Habitué.
●(1744) L'Arm 181a. Etre habitué, tr. «Boutt gourdon.» ●195b. Inacoutumé, tr. «Péhani n'enn-dé qué gourdon.» ●341b. Rompu, qui a l'usage & la facilité, tr. «Gourdon.» ●400a. Versé, tr. «Gourdon.»
●(1934) BRUS 131. Habitué, tr. «gourdon.»
(2) Aguerri.
●(1954) BGUE 32/4. ul liùour ampert ha gourdon.
(3) Bout gourdon da : avoir l'habitude de.
●(1910) ISBR 221. noblans er vro, gourdon de vonet de valé de Bariz, e oé a du geton.
(4) Gourdon d'un dra : coutumier du fait.
●(1744) L'Arm 82b. Coutumier du fait, tr. «Acourcétt ou gourdon, d'unn dra. »
(5) Bout gourdon ouzh udb. : être habile en qqc.
●(1932) BRTG 145. N'onn ket mé eùé gourdon bras doh el lénereh.
- gourdonaat
- gourdonadurgourdonadur
m. –ioù (sport) Entraînement.
●(1931) VALL 262a. Entraînement en terme de sport, tr. «gourdonadur m.»
- gourdonañ
- gourdoner
- gourdonerezhgourdonerezh
m. (sport) Entraînement.
●(1931) VALL 262a. Entraînement en terme de sport, tr. «gourdonerez m.»
- gourdourañ / gourdouriñgourdourañ / gourdouriñ
v. intr.
(1) S'imprégner d'eau.
●(1962) TDBP II 243. Me a oa eet da lakaad ma hevell da hourdoura, tr. «j'étais allé faire tremper mes casiers (les gorger d'eau afin qu'ils soient plus lourds).»
(2) Suinter, être humide, mouillé.
●(c.1930) VALLtreg 1020. Gouldourañ : verb. neutre. Suinter, se dit surtout en parlant du sable de mer ou de la vase de mer qui, entassée ou mêlée à autre chose, au mortier par exemple, la tient presque toujours humide. Ar voger a c'houldour alïez (Trég.) Even. Voir Gourdouri. ●Gourdourin : Se mouiller un peu, être mouillé.
- gourdouriñgourdouriñ
voir gourdourañ
- gourdrouz .1gourdrouz .1
m. –où
(1) Menace.
●(1530) J p. 164b. Lyst ho trous ha ho gourdrousou, tr. «Pas tant de bruit et de reproches.»
●(1659) SC 97. Pa zeu vn den fall da dempti dre ouall alli, dre bromessaou, dre oar drougou. ●(1659) SCger 78a. vne menace, tr. «vr gourdroux.» ●151b. gourdroux, tr. «menace.»
●(1829) HBM 14. Ho courdrous na ra mann din. ●(1854) MMM 195. ar gourdrous spontus-se.
●(1907) PERS 18. en despet d'ar gourdrouzou a oa azioc'h d'ho fenn. ●(1911) BUAZperrot 64. daoust d'ar gourdrouzou a rear d'ezi bemdez. ●651. Arabad e vefe goest ar gourdrouzou da lakât ac'hanoc'h da grena.
(2) Ober ur gourdrouz da ub. : faire une remontrance à qqn.
●(1877) EKG I 8. P'en deveze eur gourdrouz bennag da ober da unan euz he veleien.
(3) Ober ar goudrouz da ub. eus udb. : menacer qqn de qqc.
●(1866) FHB 73/161a. ar gourdrous a rer dezhan eus a boaniou an ifern.
- gourdrouz .2gourdrouz .2
v.
I. V. tr. d.
A. (en plt de qqn)
(1) Menacer.
●(1499) Ca 98b. Gourdrous. g. menacer. l. minor / aris.
●(1659) SCger 78a. menacer, tr. «gourdroux, p. et.» ●151b. gourdroux, tr. «menacer.» ●(17--) EN 2912. cair a nefou Satan (ma) gourd ous, tr. «Satan aura beau me menacer.»
●(1847) MDM 337. ann hini en deus va gouldrouzed. ●(1878) EKG II 148. Meur a veach, an Aoutrou Gall, persoun Plouenan, he barrez, en doa her gourdrouzet.
●(1916) KANNlandunvez 53/375. Asanti en deuz great d’ar maro a c’hourdrouze anezhan.
(2) Gronder, sermonner.
●(1907) PERS 198. An Aotrou-'n-Eskop, emezhan, ne c'hourdrouzo ket ac'hanon. ●(1911) SKRS II 111. aliez zoken, e c'hourdouze ar mevel-ze divarbenn he dech fall. ●(1921) PGAZ 1. pa vezint gourdrouzet. ●61. o c'hourdrouz ho bugale. ●(1927) AVZH III 127. mes Jesus a c'hourdrouzas c'houek an drouk spered.
►absol.
●(1824) BAM 181. Aveichou ez ê ret gourdrous. ●(18--) SAQ II 68. Ho c'haret a ra, atao, zoken pa rank gourdrouz.
(3) [devant un v.] Menacer de.
●(1848) GBI I 532. hag a c'hourdrous stard ho laza, tr. «Et il menace fort de vous tuer.» ●(1860) BAL 211. o c'hourdrouz discuill anezo.
●(1904) BSAB 20. gourdrouz a ra lac'han ha mamm ha bugel. ●(1905) KANngalon Mae 401. ar barr-amzer a c'hourdrouz sailla varnomp.
B. (en plt de qqc.) Reprocher.
●(1926) FHAB Gouere 257. Gourdrouz a re kalet an dizurziou hag ar pec'hejou m'en em roe an dud d'ezo.
II. V. tr. i. Gourdrouz gant =
●(1902) LZBg Meurzh 94. Gourdrouz e hrér get hi. ●(1911 DIHU 68/202. er Person ne gredou ket gourdrouz genemb. ●(1913) AVIE 114. Nezen é saù, é hourdrouz get en aùél hag en deur arfleuet. ●180. Mes ean distroeit ha gourdrouzet geté én ul laret. ●332. Mes oeit en al ha gourdrouzet getou, en ul laret : (…).
III. V. pron. réfl. En em c'hourdrouz : se réprimander.
●(1902) PIGO I 199. Herve an em c'hourdrouzaz evit chom en e zav.
- gourdrouzadenngourdrouzadenn
f. –où Remontrance.
●(1932) BRTG 22. Pipi n'hellè ket ankoéhat en tam gourdrouzaden e oè bet er person é kas dehon.
- gourdrouzergourdrouzer
m. –ion Celui qui menace.
●(1903) MBJJ 347. mene-tan ar Vezuv, goasan gourdrouzer a zo en Europ.
- gourdrouzerezh
- gourdrouzet
- gourdrouzus
- gouregezh
- gourel
- gourelezh
- gourem
- gouremenniñ
- gouremiñgouremiñ
v. tr. d.
(1) Ourler.
●(1732) GReg 679b. Orler, ou ourler ; ourler du linge, de l'étoffe, tr. «gouremenni. pr. gouremet.»
●(1876) TDE.BF 245b. Gouremi, v. a., tr. «Ourler.»
(2) Corder.
●(1948) VALLsup 77a. Faire un ficelle avec les doigts, tr. «gouremi eun amar (Perrot).»
(3) fig.
●(1958) LLMM 67/102. Al loar nevez a c'houreme gant neud arc'hant bevenn ur regennad koumoul munut ha boull.
- gouren .1gouren .1
m. –où
I. (sport)
(1) Lutte.
●(c.1500) Cb 98b. [gouren] Jtem hic palestra / stre. g. lutte / ou lieu a lutter. gouren / pe lech da gouren. ●(1633) Nom 132b. Palæstra : lieu de la luitte : læch pe liçc an gourenou.
●(1659) SCger 75a. luicte, tr. «gourenn.» ●151b. gourenn, tr. «luitte.» ●(1732) GReg 587b. Lutte, combat de deux hommes corps à corps, tr. «Gourenn. p. gourennou. Van[netois] gourenn. gourein. p. gourennëu.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutte, tr. «Gorreine.. neu.» ●(1792) HS 94. ha lod e hum greve, e hum zistruge int-memp ér gouréneu.
●(1838-1866) PRO.tj 148. Er gourennou, me a vouinte pautret.
●(1929) MKRN 24. da c'hortoz ar gournou, tr. «en attendant les luttes.»
(2) Sach gouren : partie, combat de lutte.
●(1932) BRTG 2. ha guélamb, doh ur chach gouren get più ahanomb hun deu é teli koéh pouiz en tiegeh.
(3) Peg gouren : partie, combat de lutte.
●(1866) FHB 54/12. Jakob goude e beg-gouren ouc'h an Eal. ●(1890) MOA 195b. Croc-en-jambe, tr. «pek gourenn.»
(4) Krog gouren : partie, combat de lutte.
●(1744) L'Arm 85b. Croc en jambe, tr. «Crog goreine m.» ●(1792) BD 946. men aray eur croc gouren outan, tr. «je ferai avec lui une prise de lutte.» ●(17--) FG II 48. eur crock gourren a zo du-hont.
●(1914) DFBP 72b. croc-en-jambe, tr. «Krog-gouren.» ●(1925) FHAB Genver 13. Alies em buhez em boa grêt krogou gouren.
II. sens fig. Ar gouren diwezhañ : l'agonie.
●(1864) SMM 107. An ene, creeat evelse evit ar gouren diveza, a drec'ho an ifern oll.
- gouren / goureniñ / gourenañ .2gouren / goureniñ / gourenañ .2
v. intr.
(1) (sport) Lutter.
●(1499) Ca 98b. Gouren. g. lutter. l. agonizo / as. ●(c.1500) Cb 98b. [gouren] Jtem hic palestra / stre. g. lutte / ou lieu a lutter. gouren / pe lech da gouren. ●(1575) M 1653-1654. ne caffo confort muy, / Na sycour da gourren, diouz den anep heny, tr. «il ne trouvera plus d'appui / Ni de secours pour lutter, de la part d'aucun homme.» ●(1612) Cnf.epist 23. oz quittat an Bellec è saé hac è soudanen eguit danczal ha gouren. ●(1612) Cnf 36b. eual mazeo dancçal, pé gouren. ●(1633) Nom 206a. Brauium : pris de la iouste : an pris á gounezer ò tennaff dan armou pe ò gouren.
●(1659) SCger 75a. luicter, tr. «gourenna.» ●151b. gouren, tr. «luitter.» ●(1732) GReg 587b. Lutter, tr. «Gourenn. pr. gourennet. van[netois] goureneiñ. goureinn. ppr. et.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutter, tr. «Gourinein, ne.. nétt.» ●(17--) TE 49. péhani e ourénas doh-t'ou.
●(1907) BSPD I 71. chetui en diaul de horen doh t-hou én ur féson aral.
(2) sens fig. Combattre.
●(1864) SMM 103. ar re a c'houren var dreuzou ar maro, ar re doc'hor. ●(1889) ISV 86. daou all o rouenvat o clask gouren oc'h an tarziou.
●(1905) KANngalon Mae 407. Gourin 'zo great var ar poent-ze. ●(1905) KANngalon Du 534. an den toc'hor (...) epad ma c'hourin ouz ar maro.
- gourenadeggourenadeg
f. –où
(1) (sport) Tournoi de lutte.
●(1838) CGK 20. te yel da zisput maout ar c'hourenadeg.
●(1907) KORN [5]. eur c’hourinadeg vras a vez great, hag eur bobl tud a zired eus a-dro-war-dro evit gwelet ar botred vat.
(2) par ext. Combat, lutte.
●(1864) SMM 170. eur c'hourenadec scrijus hag ep ean. (...) ar c'hourenadec a dle rei deomp ar gurunen. ●(18--) SAQ I 58. ar stourm, ar c'hourenadek.
●(1911) BUAZperrot 70. gourinadegou loened gouez.
- gourenañgourenañ
voir gouren .2
- gourenergourener
m. –ion
(1) (sport) Lutteur.
●(1499) Ca 98b. Gourener. g. lutteur. l. hic et hec agonista / ste.
●(1659) SCger 74b. luicteur, tr. «gourenner.» ●151b. gourenner, tr. «luitteur.» ●(1732) GReg 588a. Lutteur, tr. «Gourenner. p. gourennéryen. Van[netois] gourennour. p. neryon, neryan.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutteur, homme infâme, tr. «Gorinourr.. nerion.»
●(1876) TDE.BF 246a. Gourenner, s. m., tr. «Lutteur ; pl. ien.»
●(1929) MKRN 18. diskoeit c'hoaz eur vech d'ar gournerien kanfard, tr. «montrez une fois de plus aux lutteurs prétentieux.» ●29. e mesk ar c'hournerien, tr. «parmi les lutteurs.» ●(1932) BRTG 3. Kent tâlein en eil doh égilé, er gourénerion e ra, epb eil tro, ur bok d'en aral.
(2) (sport) Mestr-gourener :
●(1907) KORN [5]. ar mestr gouriner a vez roët d’ezan eur maout evit e zigoll.
(3) (Blason populaire) Gourenerion : surnom des habitants de Brec’h.
●(1911) DIHU 69/224. Ré Bréh naket; neoah nen dint ket ker fal. Gorenerion int hembkin.
- gourenerezhgourenerezh
m. (sport)
(1) Tournoi de lutte.
●(1612) Cnf 22. comediennou profan, bancquedou, mascaradennou, hoariou, danczou, gourenerez, chasceal, festou dez, ha festou nos.
(2) Lutte.
●(1732) GReg 587b. Lutte, combat de deux hommes corps à corps, tr. «Van[netois] goureinereah. p. goureinereahëu.»
●(1932) BRTG 3. spègereh, dantereh, krabisereh ne vè ket gourénereh.
- gourenezgourenez
f. –i (géographie) Presqu'île.
I. (géographie) Presqu’île, péninsule.
●(1732) GReg 710a. Peninsule, presqu'Isle, tr. «Gour-enès. p. gourenesy.» ●La presqu'Isle, ou peninsule de Rhuis, tr. «Ar gourenès eus a Rhuis.» ●751b. Presqu'isle, tr. «Gour-enès. p. gour-enesy.»
●(1876) TDE.BF 245b. Gour-enez, s. f., tr. «Presqu'île, péninsule.»
●(1910) MBJL 16. er c'hourenez a-bez.
II. [appellations géographiques]
(1) Gourenez-Vreizh : La péninsule bretonne.
●(1919) KRVT 310/2b. Gorsedd Barzed Gourenez-Vreiz a ra engalv.
(2) Gourenez Lezardrev : Presqu’île de Lézardrieux.
●(1928) CONS 275. Beza a oa dioute e seiz parrez Gourenez Lezardre, ha zoken er « Bord-all » da laret eo en Plouvouskan, hag holl e oant pinvidik.
(3) Gourenez Kraozon : Presqu’île de Crozon.
●(1995) LMBR 24. Emañ Kameled e beg ar forc’h roc’h ha maen m’eo gourenez Kraozon.
(4) Gourenez ar Groazig ha Gwenrann : Presqu’île du Croisic et de Guérande.
●(1910) ISBR 5. diar gouriniz er Groézig ha Guerran.
(5) Gourenez Skandinavia : Presqu’île scandinave.
●(1954) VAZA 166. Ret e voe dimp ’ta kontrollañ e-pad daou zevezh gourenez Skandinavia.
- gourenezek
- gourenezel
- gourenezenngourenezenn
f. –où (géographie) Presqu'île.
●(1752) BS 719. ur gour-enesen tost d'ar guær a Aleth.
●(1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, e troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern. ●(1894) BUZmornik 95. e gour-enezenn Rhuis.
●(1911) BUAZperrot 126. e beg gourenezen Landreger. ●788. Douara a eure en eur gourenezen tost da gear Aleth.
- goureniñgoureniñ
voir gouren .2
- goureontr
- gourezgourez
Suffixe féminin d’agent sous la forme -ourez pl. -ourezed. cf. aktourez, marc’hadourez, etc. cf. gour .2.
- gourfaoterekaat
- gourfediñ
- gourfenngourfenn
m. Fin.
●(897) MSvbr IV f° 74b, main A (DGVB 266ab). is em ou gurpenn, tr. « c’est lui/c'est-à-dire leur fin ».
●(1450) Dag 55-56. Huy a guelo, quent an goursenn (lire : gourfenn), / Hœretiquet a drouc empenn, tr. « Vous verrez, avant l’issue, / Des hérétiques au cerveau mauvais. » ●(1464) Cms (GMB 285). Gourfenn, une fin. ●(1499) Ca 98b. Gourffenn. g. et diuez tout vng. ●(1575) M 2345. Hac ober pinigenn : en glen quent gourfenn bet, tr. «Et faire pénitence sur terre avant la fin du monde.»
- gourfennañgourfennañ
v. tr. d. Finir.
●(1575) M 2645-2646. quent gourfennaff, / A pep tu é buhez, tr. «avant de finir / De toute façon sa vie.»
- gourfennc'her / gourfennger
- gourfennc'heriañ
- gourfenngergourfennger
voir gourfennc'her
- gourfenngeriañgourfenngeriañ
voir gourfennc'heriañ
- gourfoul
- gourfouletgourfoulet
adj.
(1) Cahoté.
●(1557) B I 474. En pep cacefoul (lire : carefoull) gourfoullet / Bezet decriet hastet scaff, tr. «qu'elle soit cahotée et honnie par tous les carrefours.»
(2) (Habit) chiffonné, bouchonné.
●(c.1718) CHal.ms ii. cet habit est tout foulé, tr. «groufoulet, damouchet bloh en habit sé.»
(3) (Herbe) qui a été piétinée.
●(c.1718) CHal.ms ii. L'herbe de ce pré est toute foulée parce qu'on a trop dansé dessus, tr. «goasquet é, groufoulet é er c'huïaut es er prat man, rac meide bet ré a fest' ar nehou.»
- gourfouliñgourfouliñ
v. tr. d. Chiffonner, bouchonner.
●(c.1718) CHal.ms i. briffer des hardes, tr. «couchiein, couciein, draillein groufoulein, en treu, torsein.» ●chiffonner, tr. «groufoulein, damouchein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. fouler, tr. «goasquein, mahein, foulein, saudrein, groufoulein.» ●foupir, tr. «groufoulein, coussi, damouchein.» ●(1732) GReg 165a. Chiffonner, bouchonner du linge, des habits, tr. «gour-fouleiñ. pr. et. guerfouleiñ. pr. et.»
- gourfourev
- gourgagn
- gourgamm .1gourgamm .1
adj.
(1) En zig-zag, tortueux.
●(1869) FHB 205/388a. coz-ruiou stris, teval, corgam. ●(18--) SAQ I 218. Staga 'ra eur beg houarn korgamm, ouz penn eun neuden.
(2) Contrefait, très boiteux.
●(1890) MOA 85. gour-gamm, tr. «boîteux très prononcé.»
●(1924) NFLO. contrefait, tr. «korgamm.»
(3) sens fig. =
●(1866) SEV 216. Ha ken dall-ze e vec'h-hu, ne welfac'h ket peger korgamm ha peger faoz eo al lavar-ze ?
(4) Kamm-gourgamm : qui boite des deux jambes.
●(1732) GReg 102a. Boiteux des deux côtez, par foiblesse de hanches, tr. «cam-gourgam.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiteux des deux côtés, tr. «Cam-gour-gam. m.»
●(1893) IAI 174. eur rum Eretiked kam korgam.
- gourgamm .2