Devri

Recherche 'gour...' : 256 mots trouvés

Page 2 : de gourdisadur (51) à gourgamm-2 (100) :
  • gourdisadur
    gourdisadur

    m. Engourdissement.

    (1732) GReg 346a. Engourdissement, état de ce qui est engourdi, tr. «gourdiçzadur

  • gourdon
    gourdon

    adj.

    (1) Habitué.

    (1744) L'Arm 181a. Etre habitué, tr. «Boutt gourdon.» ●195b. Inacoutumé, tr. «Péhani n'enn-dé qué gourdon.» ●341b. Rompu, qui a l'usage & la facilité, tr. «Gourdon.» ●400a. Versé, tr. «Gourdon

    (1934) BRUS 131. Habitué, tr. «gourdon

    (2) Aguerri.

    (1954) BGUE 32/4. ul liùour ampert ha gourdon.

    (3) Bout gourdon da : avoir l'habitude de.

    (1910) ISBR 221. noblans er vro, gourdon de vonet de valé de Bariz, e oé a du geton.

    (4) Gourdon d'un dra : coutumier du fait.

    (1744) L'Arm 82b. Coutumier du fait, tr. «Acourcétt ou gourdon, d'unn dra. »

    (5) Bout gourdon ouzh udb. : être habile en qqc.

    (1932) BRTG 145. N'onn ket mé eùé gourdon bras doh el lénereh.

  • gourdonaat
    gourdonaat

    v. tr. d. Habituer.

    (1907) VBFV.fb 2a. accoutumer, tr. «gourdoñnat.» ●(1931) VALL 15a. Aguerrir, tr. «gourdonaat

  • gourdonadur
    gourdonadur

    m. –ioù (sport) Entraînement.

    (1931) VALL 262a. Entraînement en terme de sport, tr. «gourdonadur m.»

  • gourdonañ
    gourdonañ

    (sport) Entraîner.

    (1931) VALL 262a. Entraîner (sport), tr. «gourdona

  • gourdoner
    gourdoner

    m. –ion (sport) Entraîneur.

    (1931) VALL 262a. Entraîneur (sports), tr. «gourdoner

  • gourdonerezh
    gourdonerezh

    m. (sport) Entraînement.

    (1931) VALL 262a. Entraînement en terme de sport, tr. «gourdonerez m.»

  • gourdourañ / gourdouriñ
    gourdourañ / gourdouriñ

    v. intr.

    (1) S'imprégner d'eau.

    (1962) TDBP II 243. Me a oa eet da lakaad ma hevell da hourdoura, tr. «j'étais allé faire tremper mes casiers (les gorger d'eau afin qu'ils soient plus lourds).»

    (2) Suinter, être humide, mouillé.

    (c.1930) VALLtreg 1020. Gouldourañ : verb. neutre. Suinter, se dit surtout en parlant du sable de mer ou de la vase de mer qui, entassée ou mêlée à autre chose, au mortier par exemple, la tient presque toujours humide. Ar voger a c'houldour alïez (Trég.) Even. Voir Gourdouri. ●Gourdourin : Se mouiller un peu, être mouillé.

  • gourdouriñ
    gourdouriñ

    voir gourdourañ

  • gourdrouz .1
    gourdrouz .1

    m. –où

    (1) Menace.

    (1530) J p. 164b. Lyst ho trous ha ho gourdrousou, tr. «Pas tant de bruit et de reproches.»

    (1659) SC 97. Pa zeu vn den fall da dempti dre ouall alli, dre bromessaou, dre oar drougou. ●(1659) SCger 78a. vne menace, tr. «vr gourdroux.» ●151b. gourdroux, tr. «menace.»

    (1829) HBM 14. Ho courdrous na ra mann din. ●(1854) MMM 195. ar gourdrous spontus-se.

    (1907) PERS 18. en despet d'ar gourdrouzou a oa azioc'h d'ho fenn. ●(1911) BUAZperrot 64. daoust d'ar gourdrouzou a rear d'ezi bemdez. ●651. Arabad e vefe goest ar gourdrouzou da lakât ac'hanoc'h da grena.

    (2) Ober ur gourdrouz da ub. : faire une remontrance à qqn.

    (1877) EKG I 8. P'en deveze eur gourdrouz bennag da ober da unan euz he veleien.

    (3) Ober ar goudrouz da ub. eus udb. : menacer qqn de qqc.

    (1866) FHB 73/161a. ar gourdrous a rer dezhan eus a boaniou an ifern.

  • gourdrouz .2
    gourdrouz .2

    v.

    I. V. tr. d.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Menacer.

    (1499) Ca 98b. Gourdrous. g. menacer. l. minor / aris.

    (1659) SCger 78a. menacer, tr. «gourdroux, p. et.» ●151b. gourdroux, tr. «menacer.» ●(17--) EN 2912. cair a nefou Satan (ma) gourd ous, tr. «Satan aura beau me menacer.»

    (1847) MDM 337. ann hini en deus va gouldrouzed. ●(1878) EKG II 148. Meur a veach, an Aoutrou Gall, persoun Plouenan, he barrez, en doa her gourdrouzet.

    (1916) KANNlandunvez 53/375. Asanti en deuz great d’ar maro a c’hourdrouze anezhan.

    (2) Gronder, sermonner.

    (1907) PERS 198. An Aotrou-'n-Eskop, emezhan, ne c'hourdrouzo ket ac'hanon. ●(1911) SKRS II 111. aliez zoken, e c'hourdouze ar mevel-ze divarbenn he dech fall. ●(1921) PGAZ 1. pa vezint gourdrouzet. ●61. o c'hourdrouz ho bugale. ●(1927) AVZH III 127. mes Jesus a c'hourdrouzas c'houek an drouk spered.

    ►absol.

    (1824) BAM 181. Aveichou ez ê ret gourdrous. ●(18--) SAQ II 68. Ho c'haret a ra, atao, zoken pa rank gourdrouz.

    (3) [devant un v.] Menacer de.

    (1848) GBI I 532. hag a c'hourdrous stard ho laza, tr. «Et il menace fort de vous tuer.» ●(1860) BAL 211. o c'hourdrouz discuill anezo.

    (1904) BSAB 20. gourdrouz a ra lac'han ha mamm ha bugel. ●(1905) KANngalon Mae 401. ar barr-amzer a c'hourdrouz sailla varnomp.

    B. (en plt de qqc.) Reprocher.

    (1926) FHAB Gouere 257. Gourdrouz a re kalet an dizurziou hag ar pec'hejou m'en em roe an dud d'ezo.

    II. V. tr. i. Gourdrouz gant =

    (1902) LZBg Meurzh 94. Gourdrouz e hrér get hi. ●(1911 DIHU 68/202. er Person ne gredou ket gourdrouz genemb. ●(1913) AVIE 114. Nezen é saù, é hourdrouz get en aùél hag en deur arfleuet. ●180. Mes ean distroeit ha gourdrouzet geté én ul laret. ●332. Mes oeit en al ha gourdrouzet getou, en ul laret : (…).

    III. V. pron. réfl. En em c'hourdrouz : se réprimander.

    (1902) PIGO I 199. Herve an em c'hourdrouzaz evit chom en e zav.

  • gourdrouzadenn
    gourdrouzadenn

    f. –où Remontrance.

    (1932) BRTG 22. Pipi n'hellè ket ankoéhat en tam gourdrouzaden e oè bet er person é kas dehon.

  • gourdrouzer
    gourdrouzer

    m. –ion Celui qui menace.

    (1903) MBJJ 347. mene-tan ar Vezuv, goasan gourdrouzer a zo en Europ.

  • gourdrouzerezh
    gourdrouzerezh

    m. Grondement.

    (1838) OVD 237. er saffar, er brud hac er gourdrouzereah.

  • gourdrouzet
    gourdrouzet

    adj. Menacé.

    (1889) ISV 172. Eun oficer (…) a ioa gourdrouzet da goll ar guelet.

  • gourdrouzus
    gourdrouzus

    adj. Menaçant.

    (1732) GReg 613b. Menaçant, tr. «gourdrousus.» ●Des lettres menaçantes, tr. «Lizerou gourdrousus

    (1857) HTB 88. Diskouez a reent [an diaoulou] bean gourdrousuz. ●(1880) SAB 144. comzou gourdrouzuz.

  • gouregezh
    gouregezh

    f. Virilité.

    (1931) VALL 785a. Virilité, tr. «gouregez f.»

  • gourel
    gourel

    adj.

    (1) (grammaire) Masculin.

    (1929) FHAB Genver couv. er reiz c'hourel. ●(1931) VALL 452b. Masculin, tr. «gourel

    (2) Viril.

    (1931) VALL 452b. Viril, tr. «gourel

  • gourelezh
    gourelezh

    f.

    (1) (grammaire) Genre masculin.

    (1931) VALL 785a. genre masculin, masculinité, tr. «gourelez f.»

    (2) Virilité.

    (1931) VALL 785a. Virilité, tr. «gourelez f.»

  • gourem
    gourem

    m. –où Ourlet.

    (1732) GReg 679b. Orlet, ou orle, ourlet ; bord de quelque chose redoublé, tr. «gourem. p. gouremou

    (1876) TDE.BF 245b. Gourem, s. m., tr. «Ourlet.» ●(1880) SAB 155. ouz gouremou e zae venniged.

  • gouremenniñ
    gouremenniñ

    v. tr. d. Ourler.

    (1732) GReg 679b. Orler, ou ourler ; ourler du linge, de l'étoffe, tr. «gouremi. pr. gouremennet

    (1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. gouremenni = ourler.

  • gouremiñ
    gouremiñ

    v. tr. d.

    (1) Ourler.

    (1732) GReg 679b. Orler, ou ourler ; ourler du linge, de l'étoffe, tr. «gouremenni. pr. gouremet

    (1876) TDE.BF 245b. Gouremi, v. a., tr. «Ourler.»

    (2) Corder.

    (1948) VALLsup 77a. Faire un ficelle avec les doigts, tr. «gouremi eun amar (Perrot).»

    (3) fig.

    (1958) LLMM 67/102. Al loar nevez a c'houreme gant neud arc'hant bevenn ur regennad koumoul munut ha boull.

  • gouren .1
    gouren .1

    m. –où

    I. (sport)

    (1) Lutte.

    (c.1500) Cb 98b. [gouren] Jtem hic palestra / stre. g. lutte / ou lieu a lutter. gouren / pe lech da gouren. ●(1633) Nom 132b. Palæstra : lieu de la luitte : læch pe liçc an gourenou.

    (1659) SCger 75a. luicte, tr. «gourenn.» ●151b. gourenn, tr. «luitte.» ●(1732) GReg 587b. Lutte, combat de deux hommes corps à corps, tr. «Gourenn. p. gourennou. Van[netois] gourenn. gourein. p. gourennëu.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutte, tr. «Gorreine.. neu.» ●(1792) HS 94. ha lod e hum greve, e hum zistruge int-memp ér gouréneu.

    (1838-1866) PRO.tj 148. Er gourennou, me a vouinte pautret.

    (1929) MKRN 24. da c'hortoz ar gournou, tr. «en attendant les luttes.»

    (2) Sach gouren : partie, combat de lutte.

    (1932) BRTG 2. ha guélamb, doh ur chach gouren get più ahanomb hun deu é teli koéh pouiz en tiegeh.

    (3) Peg gouren : partie, combat de lutte.

    (1866) FHB 54/12. Jakob goude e beg-gouren ouc'h an Eal. ●(1890) MOA 195b. Croc-en-jambe, tr. «pek gourenn

    (4) Krog gouren : partie, combat de lutte.

    (1744) L'Arm 85b. Croc en jambe, tr. «Crog goreine m.» ●(1792) BD 946. men aray eur croc gouren outan, tr. «je ferai avec lui une prise de lutte.» ●(17--) FG II 48. eur crock gourren a zo du-hont.

    (1914) DFBP 72b. croc-en-jambe, tr. «Krog-gouren.» ●(1925) FHAB Genver 13. Alies em buhez em boa grêt krogou gouren.

    II. sens fig. Ar gouren diwezhañ : l'agonie.

    (1864) SMM 107. An ene, creeat evelse evit ar gouren diveza, a drec'ho an ifern oll.

  • gouren / goureniñ / gourenañ .2
    gouren / goureniñ / gourenañ .2

    v. intr.

    (1) (sport) Lutter.

    (1499) Ca 98b. Gouren. g. lutter. l. agonizo / as. ●(c.1500) Cb 98b. [gouren] Jtem hic palestra / stre. g. lutte / ou lieu a lutter. gouren / pe lech da gouren. ●(1575) M 1653-1654. ne caffo confort muy, / Na sycour da gourren, diouz den anep heny, tr. «il ne trouvera plus d'appui / Ni de secours pour lutter, de la part d'aucun homme.» ●(1612) Cnf.epist 23. oz quittat an Bellec è saé hac è soudanen eguit danczal ha gouren. ●(1612) Cnf 36b. eual mazeo dancçal, pé gouren. ●(1633) Nom 206a. Brauium : pris de la iouste : an pris á gounezer ò tennaff dan armou pe ò gouren.

    (1659) SCger 75a. luicter, tr. «gourenna.» ●151b. gouren, tr. «luitter.» ●(1732) GReg 587b. Lutter, tr. «Gourenn. pr. gourennet. van[netois] goureneiñ. goureinn. ppr. et.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutter, tr. «Gourinein, ne.. nétt.» ●(17--) TE 49. péhani e ourénas doh-t'ou.

    (1907) BSPD I 71. chetui en diaul de horen doh t-hou én ur féson aral.

    (2) sens fig. Combattre.

    (1864) SMM 103. ar re a c'houren var dreuzou ar maro, ar re doc'hor. ●(1889) ISV 86. daou all o rouenvat o clask gouren oc'h an tarziou.

    (1905) KANngalon Mae 407. Gourin 'zo great var ar poent-ze. ●(1905) KANngalon Du 534. an den toc'hor (...) epad ma c'hourin ouz ar maro.

  • gourenadeg
    gourenadeg

    f. –où

    (1) (sport) Tournoi de lutte.

    (1838) CGK 20. te yel da zisput maout ar c'hourenadeg.

    (1907) KORN [5]. eur c’hourinadeg vras a vez great, hag eur bobl tud a zired eus a-dro-war-dro evit gwelet ar botred vat.

    (2) par ext. Combat, lutte.

    (1864) SMM 170. eur c'hourenadec scrijus hag ep ean. (...) ar c'hourenadec a dle rei deomp ar gurunen. ●(18--) SAQ I 58. ar stourm, ar c'hourenadek.

    (1911) BUAZperrot 70. gourinadegou loened gouez.

  • gourenañ
    gourenañ

    voir gouren .2

  • gourener
    gourener

    m. –ion

    (1) (sport) Lutteur.

    (1499) Ca 98b. Gourener. g. lutteur. l. hic et hec agonista / ste.

    (1659) SCger 74b. luicteur, tr. «gourenner.» ●151b. gourenner, tr. «luitteur.» ●(1732) GReg 588a. Lutteur, tr. «Gourenner. p. gourennéryen. Van[netois] gourennour. p. neryon, neryan.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutteur, homme infâme, tr. «Gorinourr.. nerion

    (1876) TDE.BF 246a. Gourenner, s. m., tr. «Lutteur ; pl. ien

    (1929) MKRN 18. diskoeit c'hoaz eur vech d'ar gournerien kanfard, tr. «montrez une fois de plus aux lutteurs prétentieux.» ●29. e mesk ar c'hournerien, tr. «parmi les lutteurs.» ●(1932) BRTG 3. Kent tâlein en eil doh égilé, er gourénerion e ra, epb eil tro, ur bok d'en aral.

    (2) (sport) Mestr-gourener :

    (1907) KORN [5]. ar mestr gouriner a vez roët d’ezan eur maout evit e zigoll.

    (3) (Blason populaire) Gourenerion : surnom des habitants de Brec’h.

    (1911) DIHU 69/224. Ré Bréh naket; neoah nen dint ket ker fal. Gorenerion int hembkin.

  • gourenerezh
    gourenerezh

    m. (sport)

    (1) Tournoi de lutte.

    (1612) Cnf 22. comediennou profan, bancquedou, mascaradennou, hoariou, danczou, gourenerez, chasceal, festou dez, ha festou nos.

    (2) Lutte.

    (1732) GReg 587b. Lutte, combat de deux hommes corps à corps, tr. «Van[netois] goureinereah. p. goureinereahëu

    (1932) BRTG 3. spègereh, dantereh, krabisereh ne vè ket gourénereh.

  • gourenez
    gourenez

    f. –i (géographie) Presqu'île.

    I. (géographie) Presqu’île, péninsule.

    (1732) GReg 710a. Peninsule, presqu'Isle, tr. «Gour-enès. p. gourenesy.» ●La presqu'Isle, ou peninsule de Rhuis, tr. «Ar gourenès eus a Rhuis.» ●751b. Presqu'isle, tr. «Gour-enès. p. gour-enesy

    (1876) TDE.BF 245b. Gour-enez, s. f., tr. «Presqu'île, péninsule.»

    (1910) MBJL 16. er c'hourenez a-bez.

    II. [appellations géographiques]

    (1) Gourenez-Vreizh : La péninsule bretonne.

    (1919) KRVT 310/2b. Gorsedd Barzed Gourenez-Vreiz a ra engalv.

    (2) Gourenez Lezardrev : Presqu’île de Lézardrieux.

    (1928) CONS 275. Beza a oa dioute e seiz parrez Gourenez Lezardre, ha zoken er « Bord-all » da laret eo en Plouvouskan, hag holl e oant pinvidik.

    (3) Gourenez Kraozon : Presqu’île de Crozon.

    (1995) LMBR 24. Emañ Kameled e beg ar forc’h roc’h ha maen m’eo gourenez Kraozon.

    (4) Gourenez ar Groazig ha Gwenrann : Presqu’île du Croisic et de Guérande.

    (1910) ISBR 5. diar gouriniz er Groézig ha Guerran.

    (5) Gourenez Skandinavia : Presqu’île scandinave.

    (1954) VAZA 166. Ret e voe dimp ’ta kontrollañ e-pad daou zevezh gourenez Skandinavia.

  • gourenezek
    gourenezek

    adj. Péninsulaire.

    (1931) VALL 546b. Péninsulaire, tr. «gourenezek

  • gourenezel
    gourenezel

    adj. Péninsulaire.

    (1931) VALL 546b. Péninsulaire, tr. «gourenezel

  • gourenezenn
    gourenezenn

    f. –où (géographie) Presqu'île.

    (1752) BS 719. ur gour-enesen tost d'ar guær a Aleth.

    (1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, e troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern. ●(1894) BUZmornik 95. e gour-enezenn Rhuis.

    (1911) BUAZperrot 126. e beg gourenezen Landreger. ●788. Douara a eure en eur gourenezen tost da gear Aleth.

  • goureniñ
    goureniñ

    voir gouren .2

  • goureontr
    goureontr

    m. –ed (famille) Grand-oncle.

    (1744) L'Arm 16a. son Grand-Oncle, tr. «e Gour-Yondre

    (1931) VALL 342b. Grand-oncle, tr. «goureontr. pl. eontred

  • gourez
    gourez

    Suffixe féminin d’agent sous la forme -ourez pl. -ourezed. cf. aktourez, marc’hadourez, etc. cf. gour .2.

  • gourfaoterekaat
    gourfaoterekaat

    v. intr. Abonder.

    (1499) Ca 98b. Gourfauterecat. g. habunder.

  • gourfediñ
    gourfediñ

    v. tr. d. Implorer, supplier.

    (1956) BAHE 45/63. da c'hourfediñ a ran dirak fas Doue.

  • gourfenn
    gourfenn

    m. Fin.

    (897) MSvbr IV f° 74b, main A (DGVB 266ab). is em ou gurpenn, tr. « c’est lui/c'est-à-dire leur fin ».

    (1450) Dag 55-56. Huy a guelo, quent an goursenn (lire : gourfenn), / Hœretiquet a drouc empenn, tr. « Vous verrez, avant l’issue, / Des hérétiques au cerveau mauvais. » ●(1464) Cms (GMB 285). Gourfenn, une fin. ●(1499) Ca 98b. Gourffenn. g. et diuez tout vng. ●(1575) M 2345. Hac ober pinigen: en glen quent gourfenn bet, tr. «Et faire pénitence sur terre avant la fin du monde.»

  • gourfennañ
    gourfennañ

    v. tr. d. Finir.

    (1575) M 2645-2646. quent gourfennaff, / A pep tu é buhez, tr. «avant de finir / De toute façon sa vie.»

  • gourfennc'her / gourfennger
    gourfennc'her / gourfennger

    m. –ioù (grammaire) Suffixe.

    (1929) FHAB Genver couv. diwar-benn ar gourfenngeriou –et ha –vet. ●(1931) VALL 714a. suffixe, tr. « gourfengér, -c’hér m. pl. iou. »

  • gourfennc'heriañ
    gourfennc'heriañ

    v. tr. d. Suffixer.

    (1931) VALL 714a. suffixer, tr. « gourfengéria, -c’héria. »

  • gourfennger
    gourfennger

    voir gourfennc'her

  • gourfenngeriañ
    gourfenngeriañ

    voir gourfennc'heriañ

  • gourfoul
    gourfoul

    s. Chiffon.

    (c.1718) CHal.ms i. chiffon, tr. «coh retaillon, coh retaill', groufoul

  • gourfoulet
    gourfoulet

    adj.

    (1) Cahoté.

    (1557) B I 474. En pep cacefoul (lire : carefoull) gourfoullet / Bezet decriet hastet scaff, tr. «qu'elle soit cahotée et honnie par tous les carrefours.»

    (2) (Habit) chiffonné, bouchonné.

    (c.1718) CHal.ms ii. cet habit est tout foulé, tr. «groufoulet, damouchet bloh en habit sé.»

    (3) (Herbe) qui a été piétinée.

    (c.1718) CHal.ms ii. L'herbe de ce pré est toute foulée parce qu'on a trop dansé dessus, tr. «goasquet é, groufoulet é er c'huïaut es er prat man, rac meide bet ré a fest' ar nehou.»

  • gourfouliñ
    gourfouliñ

    v. tr. d. Chiffonner, bouchonner.

    (c.1718) CHal.ms i. briffer des hardes, tr. «couchiein, couciein, draillein groufoulein, en treu, torsein.» ●chiffonner, tr. «groufoulein, damouchein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. fouler, tr. «goasquein, mahein, foulein, saudrein, groufoulein.» ●foupir, tr. «groufoulein, coussi, damouchein.» ●(1732) GReg 165a. Chiffonner, bouchonner du linge, des habits, tr. «gour-fouleiñ. pr. et. guerfouleiñ. pr. et

  • gourfourev
    gourfourev

    m. Faux-fourreau.

    (1744) L'Arm 163b. Faux-fourreau, tr. «Gourr-fourreau

  • gourgagn
    gourgagn

    f. Fieffée prostituée.

    (1931) VALL 303a. prostituée, tr. «gourgagn

  • gourgamm .1
    gourgamm .1

    adj.

    (1) En zig-zag, tortueux.

    (1869) FHB 205/388a. coz-ruiou stris, teval, corgam. ●(18--) SAQ I 218. Staga 'ra eur beg houarn korgamm, ouz penn eun neuden.

    (2) Contrefait, très boiteux.

    (1890) MOA 85. gour-gamm, tr. «boîteux très prononcé.»

    (1924) NFLO. contrefait, tr. «korgamm

    (3) sens fig. =

    (1866) SEV 216. Ha ken dall-ze e vec'h-hu, ne welfac'h ket peger korgamm ha peger faoz eo al lavar-ze ?

    (4) Kamm-gourgamm : qui boite des deux jambes.

    (1732) GReg 102a. Boiteux des deux côtez, par foiblesse de hanches, tr. «cam-gourgam.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiteux des deux côtés, tr. «Cam-gour-gam. m.»

    (1893) IAI 174. eur rum Eretiked kam korgam.

  • gourgamm .2
    gourgamm .2

    m. –où

    (1) M. Zigzag.

    (1866) BOM 8. Gand ho gourgammou tan, tr. «de ses zig-zags de flamme.»

    (2) Adv. A-c'hourgammoù : en zigzaguant.

    (1877) FHB (3e série) 18/150b. ar penn araog o crimpat, a gorgammou, evel eur zarpant.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...