Recherche 'ru...' : 222 mots trouvés
Page 5 : de ruzerez-3 (201) à ruzus (222) :- ruzerez .3ruzerez .3
f. –ioù (habillement) Large ruban qui maintient les cheveux sous la coiffe.
●(1866) FHB 96/349b. laerit (…) eur rozerez ag eur c'houchad spillou war ar merser bian.
●(1912) BSAf xxxix 322. Les coiffures des femmes, basses et contenant les cheveux massés naturellement sur l'occiput, nouées par un lien indépendant, – probablement la rozérés, ou la rubanel bretonne. ●(1922) FHAB Gwengolo 265. Dindan ar c'houef ze ez oa eur bonedig dantelez stardet gant eur seizen ruz hanvet ruzerez. ●(1927) GERI.Ern 525. ruzerez, rujerez h[aut] T[regor] f., tr. tr. «bande de tête, bandelette, autrefois toujours rouge, que les femmes de la campagne portent sous la coiffe». ●(1954) VAZA 32. er seizenn du stardet e-dro d'he fenn, ar «ruzerez» a veze graet diouti gant gwir abeg. ●(1955) STBJ 195. Gant ar merc'hed e veze koefou troñsou ledan, pintet war rojerezed ruz-mouk, ha korzeledennou du, klozet war o brennid, gant eul lietezenn pe eul las glas-gwer. ●224. Rojerez : ruzerez, rujerez, lietezenn ledan da zerc'hel ar bleo dindan ar c'hoef ●(1972) BSAf xcviii 346. Ruban serre-tête noir, tr. «ruzerez, rujerez, reujerez ; ruzerechou.» ●(1977) NFEU 128b. Notre linenn an penn serait une bandelette pour tenir les cheveux. Ce sens est attesté par gr : «bande de tête, ou bandelette, dont les femmes du commun se servent pour se coëffer. bandenn-coeff, linenn-penn.» C'est ce que l'on dénomme aujourd'hui lugerez à Roscoff, rugerez à Plourin-Morlaix.
●(2013) COSBI 19. La chevelure est retroussée et retenue par un long ruban, la roujerez, enserrant le haut de la tête.
- ruzetruzet
adj.
(1) Rusé.
●(1557) B I 6. Dioscorus, den ruset, tr. «Dioscore, homme rusé.» ●(1575) M 108. Nen deux Saux quen ruset, tr. «Il n'y a pas d'Anglais si rusé.»
●(1659) SCger 58a. fin homme, tr. «den ruset.»
(2) =
●(1530) Pm 235b (Mab Den). Na quen ruset diouz an beure, tr. « Ni si rusé (?) le matin (?) »
- ruziad
- ruziadur / ruzadurruziadur / ruzadur
m. Rougeurs du visage.
●(1732) GReg 831b. Rougeurs, pustules rouges qui viennent au visage causées ordinairement par une trop grande chaleur de foïe, tr. «Ruzyadur. p. ruzyaduryou. ruadur. p. you. Van[netois] ruadur. p. ruaduryéü.»
●(1906-1907) EVENnot 20. (Landreger) Bopred e deuz ruadur en he bisaj, tr. «taches de rougeur.» ●(1907) VBFV.bf 66b. ruadur, m. pl. ieu, tr. «rougeur.»
(2) Rougeoiment de l'aube ou du crépuscule.
●(1929) MKRN 155. Rûadur d'abardaez-noz / Amzer vrao antronoz. ●(1976) LIMO 07 août. Ruadur de vitin / E hra glaù hag atahin / Ruadur doh en noz / Kaer arhoah, kaer en trenoz.
- ruziañ / ruzañ / ruziñruziañ / ruzañ / ruziñ
v.
I. V. intr.
A. (en plt de qqc.)
(1) Rougir, devenir rouge.
●(1499) Ca 178a. Ruzyaff. g. rougir.
●(1659) SCger 106b. rougir, tr. «ruzia.» ●(1732) GReg 831b. Rougir, devenir rouge, tr. «Ruzya. pr. et. Van[netois] rueiñ.»
●(1849) LLB ●565-567. En heol (…) / E rûas el er goed. ●(1854) GBI I 344. 'Welet ar zal-vraz o ruia, / Gant gwad ar markiz o skuilla ! tr. «En voyant la grande salle qui rougissait / Par le sang du marquis, qui coulait !»
●(1929) FHAB Meurzh 111. bete ma teuas ar radenn da velena hag ar brug da ruzia war ar c'hragou.
(2) (en plt de la mer) Se déchaîner.
●(1923) DIHU 142/243. Huitellat e hré er glaù hag en aùél arnehé, ha ruein e hré er mor.
B. (en plt de qqn)
(1) Rougir (de confusion, etc.).
●(1732) GReg 831b. Rougir de honte, tr. «Ruzya gand mèz, ou, gand ar vèz. Van[netois] rueiñ gued meh, ou, gued er veh.»
●(1846) BAZ 316. ruziit, ha tavit. ●(1849) LLB 227-228. Mari (…) / E daul, én ur ruein, ul lagad tineroh. ●(1852) MML 200. He vreur a bleg he ben, a rui ha na lavar netra. ●(1866) FHB 66/26b. eur goulen hag a lakeaz anizi da rusia beteg ar beo.
●(1903) MBJJ 180. Peadra c'hoaz, kwita ? da lakat kristenien hon bro Breiz da ruian. ●(1907) PERS 111. heb ruzia na lavaret ger. ●(1909) FHAB Gwengolo 277. Eno e vez desket traou a na gredfet ket komz anezo hep ruzia. ●(1943) FATI 144. Lusia a ruzias da genta.
(2) Ruziañ diouzh : rougir de.
●(1834) SIM 170. n'en devije bet nemet da rusia dioutâ. ●(1852) MML 165. Nallan qet c'hampech da ruian deus un hevelep stad. ●(1869) SAG 3. hag o ouall-gass en pep giz kement hini ne ruche ket eus an ano a gristen.
(3) Ruziañ gant ar vezh, gant mezh : rougir de honte.
●(1727) HB 230. O ruzya gant mez dam pec'het. ●(17--) ST 352. Pa c'horrean ma fenn, e rusian gand ar vez, tr. «quand je lève la tête, j'en rougis de honte.» ●(17--) VO 107. e ruou guet méh en dout hé distrisét.
●(1878) EKG II 147. n'her lavaran nemed en ur ruzia gand ar vez.
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 38. lakaat da ruzia gant ar vez tud Sodom ha Gomor. ●(1957) AMAH 105. Neuze’vat e skare e-maez en ur hinnoal didruez hag alies en ur winkal ha brammat ken ma venne ar c’hlinkadur ruziañ gant ar vezh.
(4) Ruziañ gant an naon : avoir très faim.
●(1905) BREH 61. é ruein get en nan.
(5) (Kaout) e zaouarn ruziet gant (gwad) ar muntroù : (avoir) les mains rouges (du sang) des meurtres.
●(1794) ABR.goerz 8a. O Daouarn ruyet gant ar muntrou.
II. V. tr. d. Rougir, rendre rouge.
●(1732) GReg 831b. Rougir, rendre rouge, tr. «Ruzya. pr. ruzyet. Treg[or] ruañ. pr. ruët. Van[netois] rueiñ.»
●(1838) CGK 10. pa deu ar gohan cri / Da c'hourda om biziet ha da ruya or fri. ●(1861) BSJ 88. laqueit er méh de rûein face anemisèd Jesus.
●(1923) KTKG 61. ar goad a leunias ar c'halir hag a ruzias an douzier.
- ruzienruzien
s. (phycologie) Algues Rhodimenia palmata.
●(1968) NOGO 225. Rhodimenia palmata. ryen : Mogueriec en Sibiril.
- ruziennruzienn
voir ruzijenn
- ruzieruzruzieruz
s. –ed (entomologie) Lisette.
●(1732) GReg 578a. Liset, ou lisette, insecte verdâtre qui gâte les bourgeons en mai, & juin, tr. «Rusyerus. p. rusyerused.» ●953b. Vercoquin, ou liset, tr. «Rusyerus. p. rusyerused.»
- ruziet
- ruziga / ruzigat / ruzikaruziga / ruzigat / ruzika
n.v. s. (jeu) C’hoari ruziga : jouer à la poucette.
●(1716) PEll.ms 1243. C’hoari ruzigat, joüer aux epingles, comme font les enfans, en les poussant avec l’ongle du pouce.
●(1876) TDE.BF 553b. C’hoari ruziga, tr. «jeu des épingles à la poussette ou poucette et aussi jouer à ce jeu.»
●(1931) VALL 580a. Jouer à la poucette, tr. «c’hoari ruzika.»
- ruzigatruzigat
voir ruziga
- ruzigennruzigenn
f. (météorologie) Rougeur de ciel.
●(1931) VALL 666a. Rougeur du ciel, tr. «ruzigenn L[eon] f.»
- ruzijenn / ruziennruzijenn / ruzienn
f. (météorologie) Rougeur du ciel.
●(1878) SVE 114 §777. Ruijenn deuz an noz, / Glao antronoz, tr. «Rougeur au ciel le soir, / De la pluie pour le lendemain.»
●(1996) VEXE 151. Le soleil, rouge à son lever, annonce le beau temps. Au contraire, s'il se présente ainsi le soir, il y aura du vent ou de la pluie le lendemain : Ruvijinenn deuz an noz / Glao pe avel antronoz.
- ruzikaruzika
voir ruziga
- ruzikal / ruzikat / ruzikiñruzikal / ruzikat / ruzikiñ
v. intr.
(1) Glisser.
●(1896) GMB 587. pet[it] tréc[orois] ruziqal, glisser sur la glace, en grand Trég[uier] ruzata.
●(1912) BUAZpermoal 274. ec'h eas gant ar re yaouank-all eus he oad da ruzikat war ar skorn. ●(1931) VALL 337a. Glisser sur la glace, tr. «ruzika(t) T[régor].» ●540a. Patiner sur une surface glacée, tr. «ruzika(t) T[régor].»
(2) Traîner ça et là.
●(1977) PBDZ 724. (Douarnenez) ruzikiñ, tr. «se trainasser, trainer ici et là.»
- ruzikatruzikat
voir ruzikal
- ruzikiñruzikiñ
voir ruzikal
- ruzion
- ruzon
- ruzonennruzonenn
f.
(1) Lueur rouge du ciel.
●(1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «lueurs rouges dans le ciel.» ●(1931) VALL 666a. teinte rouge ; du ciel (au lever ou coucher du soleil), tr. «V[annetais] ruonenn f.»
(2) Rougeur qui vient sur le visage.
●(1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «vermillon de joues.»
(3) Toute lueur rouge.
●(1931) VALL 666a. V[annetais] ruoni, ruonenn, tr. «toutes lueurs rouges.»
- ruzoniruzoni
f.
(1) Rougeur qui vient sur le visage.
●(1854) PSA I 67. er ruonni ne zeli donnèt jamæs ar face en hani e hra mad é zevér.
●(1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «vermillon de joues.»
(2) Rougeur du ciel.
●(1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «lueurs rouges dans le ciel.» ●(1921) GRSA 277. Ha guélet e hret-hui, ar en donvor, ur ruoni e losk tro ha tro dehi ? ●(1932) BRTG 5. Deval e hra en héaul ha ruoni e saù doh er holern. ●(1934) BRUS 100. Des rougeurs dans le ciel, tr. «ruoni.»
(3) Toute lueur rouge.
●(1931) VALL 666a. V[annetais] ruoni, ruonenn, tr. «toutes lueurs rouges.»
- ruzusruzus
adj. Rampant.
●(1732) GReg 781a. Rampant, ante, tr. «Ruzus.» ●Insecte rampant, tr. «Prêvedenn ruzus.»