Devri

Recherche 'ru...' : 222 mots trouvés

Page 5 : de ruzerez-3 (201) à ruzus (222) :
  • ruzerez .3
    ruzerez .3

    f. –ioù (habillement) Large ruban qui maintient les cheveux sous la coiffe.

    (1866) FHB 96/349b. laerit (…) eur rozerez ag eur c'houchad spillou war ar merser bian.

    (1912) BSAf xxxix 322. Les coiffures des femmes, basses et contenant les cheveux massés naturellement sur l'occiput, nouées par un lien indépendant, – probablement la rozérés, ou la rubanel bretonne. ●(1922) FHAB Gwengolo 265. Dindan ar c'houef ze ez oa eur bonedig dantelez stardet gant eur seizen ruz hanvet ruzerez. ●(1927) GERI.Ern 525. ruzerez, rujerez h[aut] T[regor] f., tr. tr. «bande de tête, bandelette, autrefois toujours rouge, que les femmes de la campagne portent sous la coiffe». ●(1954) VAZA 32. er seizenn du stardet e-dro d'he fenn, ar «ruzerez» a veze graet diouti gant gwir abeg. ●(1955) STBJ 195. Gant ar merc'hed e veze koefou troñsou ledan, pintet war rojerezed ruz-mouk, ha korzeledennou du, klozet war o brennid, gant eul lietezenn pe eul las glas-gwer. ●224. Rojerez : ruzerez, rujerez, lietezenn ledan da zerc'hel ar bleo dindan ar c'hoef ●(1972) BSAf xcviii 346. Ruban serre-tête noir, tr. «ruzerez, rujerez, reujerez ; ruzerechou.» ●(1977) NFEU 128b. Notre linenn an penn serait une bandelette pour tenir les cheveux. Ce sens est attesté par gr : «bande de tête, ou bandelette, dont les femmes du commun se servent pour se coëffer. bandenn-coeff, linenn-penn.» C'est ce que l'on dénomme aujourd'hui lugerez à Roscoff, rugerez à Plourin-Morlaix.

    (2013) COSBI 19. La chevelure est retroussée et retenue par un long ruban, la roujerez, enserrant le haut de la tête.

  • ruzet
    ruzet

    adj.

    (1) Rusé.

    (1557) B I 6. Dioscorus, den ruset, tr. «Dioscore, homme rusé.» ●(1575) M 108. Nen deux Saux quen ruset, tr. «Il n'y a pas d'Anglais si rusé.»

    (1659) SCger 58a. fin homme, tr. «den ruset

    (2) =

    (1530) Pm 235b (Mab Den). Na quen ruset diouz an beure, tr. « Ni si rusé (?) le matin (?) »

  • ruziad
    ruziad

    coll. (botanique) Rue.

    (1906) HPSA 54. ur harrad ruiad.

  • ruziadur / ruzadur
    ruziadur / ruzadur

    m. Rougeurs du visage.

    (1732) GReg 831b. Rougeurs, pustules rouges qui viennent au visage causées ordinairement par une trop grande chaleur de foïe, tr. «Ruzyadur. p. ruzyaduryou. ruadur. p. you. Van[netois] ruadur. p. ruaduryéü

    (1906-1907) EVENnot 20. (Landreger) Bopred e deuz ruadur en he bisaj, tr. «taches de rougeur.» ●(1907) VBFV.bf 66b. ruadur, m. pl. ieu, tr. «rougeur.»

    (2) Rougeoiment de l'aube ou du crépuscule.

    (1929) MKRN 155. Rûadur d'abardaez-noz / Amzer vrao antronoz. ●(1976) LIMO 07 août. Ruadur de vitin / E hra glaù hag atahin / Ruadur doh en noz / Kaer arhoah, kaer en trenoz.

  • ruziañ / ruzañ / ruziñ
    ruziañ / ruzañ / ruziñ

    v.

    I. V. intr.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Rougir, devenir rouge.

    (1499) Ca 178a. Ruzyaff. g. rougir.

    (1659) SCger 106b. rougir, tr. «ruzia.» ●(1732) GReg 831b. Rougir, devenir rouge, tr. «Ruzya. pr. et. Van[netois] rueiñ

    (1849) LLB 565-567. En heol (…) / E rûas el er goed. ●(1854) GBI I 344. 'Welet ar zal-vraz o ruia, / Gant gwad ar markiz o skuilla ! tr. «En voyant la grande salle qui rougissait / Par le sang du marquis, qui coulait !»

    (1929) FHAB Meurzh 111. bete ma teuas ar radenn da velena hag ar brug da ruzia war ar c'hragou.

    (2) (en plt de la mer) Se déchaîner.

    (1923) DIHU 142/243. Huitellat e hré er glaù hag en aùél arnehé, ha ruein e hré er mor.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Rougir (de confusion, etc.).

    (1732) GReg 831b. Rougir de honte, tr. «Ruzya gand mèz, ou, gand ar vèz. Van[netois] rueiñ gued meh, ou, gued er veh.»

    (1846) BAZ 316. ruziit, ha tavit. ●(1849) LLB 227-228. Mari (…) / E daul, én ur ruein, ul lagad tineroh. ●(1852) MML 200. He vreur a bleg he ben, a rui ha na lavar netra. ●(1866) FHB 66/26b. eur goulen hag a lakeaz anizi da rusia beteg ar beo.

    (1903) MBJJ 180. Peadra c'hoaz, kwita ? da lakat kristenien hon bro Breiz da ruian. ●(1907) PERS 111. heb ruzia na lavaret ger. ●(1909) FHAB Gwengolo 277. Eno e vez desket traou a na gredfet ket komz anezo hep ruzia. ●(1943) FATI 144. Lusia a ruzias da genta.

    (2) Ruziañ diouzh : rougir de.

    (1834) SIM 170. n'en devije bet nemet da rusia dioutâ. ●(1852) MML 165. Nallan qet c'hampech da ruian deus un hevelep stad. ●(1869) SAG 3. hag o ouall-gass en pep giz kement hini ne ruche ket eus an ano a gristen.

    (3) Ruziañ gant ar vezh, gant mezh : rougir de honte.

    (1727) HB 230. O ruzya gant mez dam pec'het. ●(17--) ST 352. Pa c'horrean ma fenn, e rusian gand ar vez, tr. «quand je lève la tête, j'en rougis de honte.» ●(17--) VO 107. e ruou guet méh en dout hé distrisét.

    (1878) EKG II 147. n'her lavaran nemed en ur ruzia gand ar vez.

    (1907) FHAB Meurzh/Ebrel 38. lakaat da ruzia gant ar vez tud Sodom ha Gomor. ●(1957) AMAH 105. Neuze’vat e skare e-maez en ur hinnoal didruez hag alies en ur winkal ha brammat ken ma venne ar c’hlinkadur ruziañ gant ar vezh.

    (4) Ruziañ gant an naon : avoir très faim.

    (1905) BREH 61. é ruein get en nan.

    (5) (Kaout) e zaouarn ruziet gant (gwad) ar muntroù : (avoir) les mains rouges (du sang) des meurtres.

    (1794) ABR.goerz 8a. O Daouarn ruyet gant ar muntrou.

    II. V. tr. d. Rougir, rendre rouge.

    (1732) GReg 831b. Rougir, rendre rouge, tr. «Ruzya. pr. ruzyet. Treg[or] ruañ. pr. ruët. Van[netois] rueiñ

    (1838) CGK 10. pa deu ar gohan cri / Da c'hourda om biziet ha da ruya or fri. ●(1861) BSJ 88. laqueit er méh de rûein face anemisèd Jesus.

    (1923) KTKG 61. ar goad a leunias ar c'halir hag a ruzias an douzier.

  • ruzien
    ruzien

    s. (phycologie) Algues Rhodimenia palmata.

    (1968) NOGO 225. Rhodimenia palmata. ryen : Mogueriec en Sibiril.

  • ruzienn
    ruzienn

    voir ruzijenn

  • ruzieruz
    ruzieruz

    s. –ed (entomologie) Lisette.

    (1732) GReg 578a. Liset, ou lisette, insecte verdâtre qui gâte les bourgeons en mai, & juin, tr. «Rusyerus. p. rusyerused.» ●953b. Vercoquin, ou liset, tr. «Rusyerus. p. rusyerused

  • ruziet
    ruziet

    adj. Rougi.

    (c.1680) NG 895. Eual houarn er fornais ruiet guet meguinieu. ●(1727) HB 608. O veza pourpret ha ruziet / Gant ur goad a so quer précius.

  • ruziga / ruzigat / ruzika
    ruziga / ruzigat / ruzika

    n.v. s. (jeu) C’hoari ruziga : jouer à la poucette.

    (1716) PEll.ms 1243. C’hoari ruzigat, joüer aux epingles, comme font les enfans, en les poussant avec l’ongle du pouce.

    (1876) TDE.BF 553b. C’hoari ruziga, tr. «jeu des épingles à la poussette ou poucette et aussi jouer à ce jeu.»

    (1931) VALL 580a. Jouer à la poucette, tr. «c’hoari ruzika

  • ruzigat
    ruzigat

    voir ruziga

  • ruzigenn
    ruzigenn

    f. (météorologie) Rougeur de ciel.

    (1931) VALL 666a. Rougeur du ciel, tr. «ruzigenn L[eon] f.»

  • ruzijenn / ruzienn
    ruzijenn / ruzienn

    f. (météorologie) Rougeur du ciel.

    (1878) SVE 114 §777. Ruijenn deuz an noz, / Glao antronoz, tr. «Rougeur au ciel le soir, / De la pluie pour le lendemain.»

    (1996) VEXE 151. Le soleil, rouge à son lever, annonce le beau temps. Au contraire, s'il se présente ainsi le soir, il y aura du vent ou de la pluie le lendemain : Ruvijinenn deuz an noz / Glao pe avel antronoz.

  • ruzika
    ruzika

    voir ruziga

  • ruzikal / ruzikat / ruzikiñ
    ruzikal / ruzikat / ruzikiñ

    v. intr.

    (1) Glisser.

    (1896) GMB 587. pet[it] tréc[orois] ruziqal, glisser sur la glace, en grand Trég[uier] ruzata.

    (1912) BUAZpermoal 274. ec'h eas gant ar re yaouank-all eus he oad da ruzikat war ar skorn. ●(1931) VALL 337a. Glisser sur la glace, tr. «ruzika(t) T[régor].» ●540a. Patiner sur une surface glacée, tr. «ruzika(t) T[régor].»

    (2) Traîner ça et là.

    (1977) PBDZ 724. (Douarnenez) ruzikiñ, tr. «se trainasser, trainer ici et là.»

  • ruzikat
    ruzikat

    voir ruzikal

  • ruzikiñ
    ruzikiñ

    voir ruzikal

  • ruzion
    ruzion

    m. Rougeur du ciel.

    (1906) DIHU 7/123. Deval e hra en hiaul, ha ruion e saù doh er holern.

  • ruzon
    ruzon

    s.

    (1) Lueur rouge du ciel.

    (1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «lueurs rouges dans le ciel.»

    (2) Rougeur qui vient sur le visage.

    (1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «vermillon de joues.»

  • ruzonenn
    ruzonenn

    f.

    (1) Lueur rouge du ciel.

    (1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «lueurs rouges dans le ciel.» ●(1931) VALL 666a. teinte rouge ; du ciel (au lever ou coucher du soleil), tr. «V[annetais] ruonenn f.»

    (2) Rougeur qui vient sur le visage.

    (1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «vermillon de joues.»

    (3) Toute lueur rouge.

    (1931) VALL 666a. V[annetais] ruoni, ruonenn, tr. «toutes lueurs rouges.»

  • ruzoni
    ruzoni

    f.

    (1) Rougeur qui vient sur le visage.

    (1854) PSA I 67. er ruonni ne zeli donnèt jamæs ar face en hani e hra mad é zevér.

    (1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «vermillon de joues.»

    (2) Rougeur du ciel.

    (1919) DBFVsup 60b. ruoni, ruon, ruonen, tr. «lueurs rouges dans le ciel.» ●(1921) GRSA 277. Ha guélet e hret-hui, ar en donvor, ur ruoni e losk tro ha tro dehi ? ●(1932) BRTG 5. Deval e hra en héaul ha ruoni e saù doh er holern. ●(1934) BRUS 100. Des rougeurs dans le ciel, tr. «ruoni

    (3) Toute lueur rouge.

    (1931) VALL 666a. V[annetais] ruoni, ruonenn, tr. «toutes lueurs rouges.»

  • ruzus
    ruzus

    adj. Rampant.

    (1732) GReg 781a. Rampant, ante, tr. «Ruzus.» ●Insecte rampant, tr. «Prêvedenn ruzus

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...