Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés
Page 10 : de dibarfetaat (451) à dibeller-2 (500) :- dibarfetaatdibarfetaat
v. intr. Devenir un peu fou.
●(1904) DBFV 47a. dibarfétat, dibarfétein, v. n., tr. «s'égarer, devenir un peu fou.»
- dibarfoeltrañdibarfoeltrañ
v. tr. d. Détruire, mettre en pièces, en mille morceaux.
●(1766) MM 1240. dibarfoeltret stal ar c'hiqueur. ●(1792) BD 1214-1215. quement aguiffin voar ma hent / a dibarfoeltrin gand ma dent, tr. «Tous ceux que je trouverai sur mon chemin, / Je les déchirerai avec mes dents.»
●(1978) BAHE 97-98/28. Neuze eo dibarfoeltret ar gwez.
- dibarfreuziñdibarfreuziñ
v. tr. d. Mettre en pièces.
●(17--) EN 2991. me songe er gentou evoais dibarfreuzet, tr. «je pensais tantôt que tu étais déchiré.»
- dibariñ
- dibarkañdibarkañ
v.
I. V. tr. d. Faire sortir d'un champ.
●(1931) VALL 701a. Faire sortir du champ, tr. «dibarka.»
II. V. intr. fam.
(1) Divaguer, s'éloigner du sujet.
●(1872) ROU 81b. Divaguer, tr. «Dibarca.» ●103b. Sortir, de la question, tr. «Dibarca.» ●(1890) MOA 222b. Divaguer, tr. «Dibarka, v. n. – trei divar ar gaoz.»
●(1931) VALL 701a. dibarka, au figuré : sortir de la question.
►[empl. comme subst.] Digression.
●(1872) ROU 81a. Digression, tr. «Un dibarca.»
(2) Déraisonner.
●(1890) MOA 211b. Déraisonner, tr. «dibarka, v. n.»
- dibarkiñdibarkiñ
v. intr. Débucher.
●(1838) OVD 56. a pe zehé er giboesserion d'hobér dehou [er harhue] dibarquein.
- dibarrezañdibarrezañ
voir dibarreziañ
- dibarreziañ / dibarreziñ / dibarrezañdibarreziañ / dibarreziñ / dibarrezañ
v.
(1) V. tr. d. Exiler, expulser de sa paroisse.
●(1915) HBPR 58. dibarrezi ar re [ar veleien] na douent ket. ●64. Ar veleien vad a vije dibarrezet dre ma vije kavet beleien touerien da gemeret ho leac'h.
(2) V. intr. Changer de paroisse.
●(1872) ROU 77a. Changer de paroisse, tr. «dibareza.» ●(1890) MOA 163b. Changer de paroisse, tr. «dibaresia, v. n.»
●(1932) FHAB Eost 337. eun hanter dousenn verc'hed ha kement all a bôtred, hag a oar brao dibarrezia, evit mont da zansal en eun osteleri (lire : ostaleri). ●(1962) EGRH I 54. dibarreziañ v., tr. « quitter sa paroisse. »
(3) plais. [employé pour dibarezañ] : dépareiller, déparier.
●(1962) EGRH I 54. dibarreziañ v., tr. « par plaisanterie pour dibarezañ. »
- dibarreziñdibarreziñ
voir dibarreziañ
- dibarzhdibarzh
voir debarzh .1
- dibaseal
- dibasiantdibasiant
adj.
(1) Attr./Épith. Impatient.
●(c.1500) Cb 99b. [gouzaff] Inde impassibilis et hoc le. g. non souffrable. b. dipacient.
●(1790) MG 182. hac e vai caus liès-mat d'er vugalé bout daibrannus ha dibatiant.
●(1904) DBFV 47a. dibasiant, adj., tr. «impatient.»
(2) Adv. Avec impatience.
●(1904) DBFV 47a. dibasiant, adv., tr. «avec impatience.»
- dibasianteddibasianted
f. Impatience.
●(c.1500) Cb 99b. [gouzaff] Jtem intolerabilitas / tis. g. impatience ou insouffrablete. b. dipaciantet / digouzaffus.
●(1790) MG 60. Hou tibatiantæd e gresq bras hou troug. ●(1792) HS 244. Hen-nènn ou gortai guet dibaciantèt.
●(1831) RDU 135. hum gorrigein ag er golér, ag en dibatiantet. ●(1861) BELeu 163. discoein en dibatiantèd.
●(1904) DBFV 47a. dibasianted, f., tr. «impatience.»
- dibasiantiñdibasiantiñ
v.
(1) V. intr. Perdre patience.
●(1790) MG 6. Me zibatiantt cant-gùéh bamdé. ●79. mirèt a zibatiantein.
●(1861) BELeu 163. Dibatiantein él labour. ●(1872) ROU 88a. Impatientet (s'), tr. «dibassianti.» ●(1896) HIS 28. lakat hé dén de zibasiañtein.
●(1904) DBFV 47a. dibasiantein, v. n., tr. «perdre patience.» ●(1916) LILH 19 a Here. d'em lakat de zibasiantein mar a uéh.
(2) V. tr. i. Dibasiantiñ ouzh ub. : perdre patience avec qqn.
●(1790) MG 251. me Hovezour, péhani e zibatiant dohein. ●307. dihoal a zibatiantein doh er-ré e chippot un hantér-ær eit deu vlanq a varhadoureah a guemérant. ●380. tantét de zibatiantein doh-t'ai.
- dibasiñdibasiñ
v. tr. d. Dépasser (un lacet).
●(c.1718) CHal.ms i. depasser, tr. «dibassein, distramein.» ●Il faut depasser ce lacet de dedans cet oeillet, tr. «ret e dibassein, distramein el lacet se, drés el lagat man dres en toul sé.»
●(1904) DBFV 47a. dibasein, v. a., tr. «dépasser, faire repasser en sens contraire (un lacet dans une boucle) (Ch. ms.).»
- dibask
- dibastaliñdibastaliñ
v. tr. d. Débarrasser (un endroit) de choses sales.
●(1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Dibastaliñ : skarzhañ an traoù lous. Lous, da zibastaliñ.
- dibastell
- dibastellañdibastellañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Dépecer.
●(1919) FHAB Here 108. dibastellet gant ar brini direüz. ●(1953) BLBR 63/13. eur sparfell o tibastella eur yarig.
(2) = (?) Écorcher (une langue) (?).
●(1944) EURW I 61. en eur zibastella eun nebeut frazennou kembraek d'ezañ...
II. V. intr. Perdre sa tenue.
●(1869) FHB 224/119a. Lammit ar c'hod euz eun tok, hag ho tok a zibastel, a ya da yod.
- dibastellerdibasteller
m. –ion Dépeceur.
●(1869) FHB 250/324a. Hag ar re-ma, ma c'hredit, a zo frank hou gouzoug ha dibasteleryen vad a zillad !
- dibatañ
- dibaterdibater
adj.
I. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn) Impie.
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 34. ar geïer a lavar en o eneb an dud dibater. ●(1909) FHAB C'hwevrer 50. Ar skolaerien dibater. ●(1910) MBJL 79. n'int ket hepken dibater : brezel a glaskont ober d'an Otro Doue. ●(1910) FHAB Meurzh 69. pa gleviz ar gomz-ma euz ginou eun den dibater. ●(1911) FHAB Here 275. prezegennou an doktored dibater. ●(1925) DLFI n° 6/2c. Yan Pedennou hag Laou Dibater e foar Kastellin. ●(1927) TSPY 35. eur mestr-skol dibater.
(2) (École) neutre.
●(1904) SKRS I 251. ar skol dibater. ●(1905) MRPL 90. Er skoliou dibater. ●(1907) FHAB Ebrel 45. Abalamour d'ar skol dibater. ●(1909) FHAB C'hwevrer 49. Ar Skoliou Dibater.
II. Adv. D'une manière impie, dans l'impiété.
●(1905) IVLD 172. beva a reaz dibater epad tri bloaz var 'n ugent.
- dibateriñdibateriñ
v. tr. d. fam. Déchristianiser.
●(1905) BOBL 30 décembre 67/3b. pere a vo karget araok nemeur da zibateri ha da zivretona d'emp hon bugale !
- dibatrousdibatrous
adj. (Bouillie) non mêlée de lait.
●(1732) GReg 612a. Mélange de bouillie & de lait en une écuelle, tr. «Youd patrous...» ●Bouillie & lait sans mélange, tr. «Youd dibatrous. (celà est du bas Vann[etais].»
- dibavdibav
d. Àr an dibav.
(1) À croupetons, à quatre pattes.
S3m àr e zibav
●(c.1718) CHal.ms iii. sur son nez a bouchon, tr. «ar e zibao, ar e zichapeau.» ●(1744) L'Arm 230a. Marcher (…) A-chatons, tr. «Quêrhein ar é zibau.»
●(1804) RPF 115. Hennèn ar é zibaüe e scouai é dale doh en doar.
●(1907) VBFV.bf 58b. ar é zibau, tr. «sur les mains, à plat ventre.» ●(1927) GERI.Ern 101. dibaù V[annetais] pl. : ar é zibaù sur ses mains, à plat ventre.
S3f àr he dibav
●(1849) LLB 1722. ar hé dibaw. ●(1861) BSJ 136. Er voès-men (...) hum stouyas ar hé dibàu doh treid Jesus-Chrouist.
P3 àr o dibav
●(17--) TE 125. difforh er-ré e vezai hum laqueit ar ou dibàu.
●(1861) BSJ 141. quen n'hum daulezant ar ou dibàu doh en doar.
●(1907) BSPD II 423. é kouéh d'en doar ar ou dibau.
(2) (en plt de qqc.) Le haut en bas.
●(1927) GERI.Ern 101. dibaù V[annetais] pl. : ar é zibaù (mettre une chose) le haut en bas.
- dibavañ
- dibavez
- dibavezañ
- dibaviañdibaviañ
v. tr. d.
(1) Couper les pattes.
●(1993) MARV xi 6. Me zibaoio anezi.
(2) spécial. Ôter les pattes (d'un crabe).
●(1944) GWAL 163/176. (Ar Gelveneg) «Dibaia» a zo tennañ ar pavioù : «Dibaiet em eus ur c'hrank.»
- dibec'hdibec'h
adj.
(1) Qui ne fait pas commettre de péché.
●(1866) FHB 65/98a. ho buez so dibec'hoc'h. ●(1868) FHB 155/402a. eur vicher all bennag dibec'hoc'h da c'hounit ho bara. ●(1868) FHB 165/70a. n'eo ket dizanjerroc'h, dibec'hoc'h evit-hi da veza koz.
●(1911) BUAZperrot 102. evit donvât e skianchou e vire outo tanva traou hag a oa dibec'h awalc'h o c'hemeret.
(2) Impeccable, sans péché.
●(1852) MML 173. he dezio a vugaleach, pa oa dibec'h. ●(1856) GRD 105. péhani e zou dibéhoh aveid oh. ●106. Sel-dibéhan ma oh. ●(1876) TDE.BF 115a. Dibec'h, adj., tr. «Sans péché, innocent.» ●(1877) EKG I 132. Ma n'oun ket dibec'h hed-a-hed.
●(1904) DBFV 47b. dibéh, adj., tr. «innocent.» ●(1905) KANngalon Eost 462. n'ez euz den dibec'h aoualc'h. ●(1931) VALL 376a. Impeccable, sans faute, tr. «dibec'h.» ●(1962) EGRH I 54. dibec’h a., tr. « sans péché. »
(3) Justifié, absous.
●(1659) SCger 142a. dibec'h, tr. «non coupable.»
●(1904) DBFV 47b. dibéh, adj., tr. «justifié, absous (a, de).»
(4) Qui n'est plus compromis.
●(1904) DBFV 47b. dibéh, adj., tr. «qui n'est plus compromis.»
(5) Non coupable.
●(1962) EGRH I 54. dibec’h a., tr. « non coupable. »
- dibec'hed
- dibec'hediñ
- dibec'hiñ
- dibec'houriñdibec'houriñ
v. intr. Quitter la condition de pécheur.
●(1932) GUTO 40. ne ven ket guélet er péhour é verùél, met é tibéhourein.
- dibec'husdibec'hus
adj. Impeccable, qui ne peut pécher.
●(1931) VALL 376a. Impeccable, qui ne peut pécher, tr. «dibec'hus.»
- dibec'husted
- dibechdibech
(pathologie) Droug dibech =
●(1732) GReg 179a. Colique de misereré, mal douloureux & pressant, qui replie les boyaux grêles, & donne la mort, si l'on n'y remedie promptement, en faisant avaler du mercure, ou une bale de plomb, tr. «An drouc dibech. poan-gof divech.» ●Il a une colique de misereré, tr. «An droucq dibech a so gandhâ.»
- dibedenn
- dibedigdibedig
m. Krenañ an dibedig : trembler fortement de froid, de fièvre.
●(1941) DIHU 365/361. ambroug e hra d'er gar, léh ma chomant épad en noz de «grénein en « dibedig », de hortoz er hetan trén ou haso endro d'er gér, en dé arlerh vitin.
- dibegañ / dibegiñ
- dibegerezh
- dibegiñdibegiñ
voir dibegañ
- dibeilh
- dibeizantetdibeizantet
adj. Qui n’a plus son aspect paysan d’origine.
●(1942) DHKN 59. Rak dibeizanted e oè hi agren, a spered, a zillad.
- dibell .1dibell .1
adj. (agriculture) Sans bale.
●(1878) SVE 88. Heiz dibell ha gwiniz pellek / A lak' an arc'h da veza barrek, tr. «Orge sans balle et froment à balle / Font que la huche devient comble.»
- dibell .2
- dibellañ / dibellat / dibelliñdibellañ / dibellat / dibelliñ
v. tr. d. (agriculture)
(1) Trier, ôter la bale du blé.
●(1861) BSJ 90. dibéellet ur pén æd benac de zaibrein. ●(1879) ERNsup 151. dibellañ, trier la balle du blé, Lanr[odec].
(2) Trier, ôter la bale de l’avoine.
●(1962) EGRH I 54. dibellañ v., tr. « séparer la bale du grain (surtout au battage de l’avoine). »
(3) absol. Ôter la bale de l’aire à battre.
●(1914) FHAB Genver 14. 'welet ar c'hellien o tourna / hag ar c'huibu o tibella. ●(1934) BRUS 62. dibellein, tr. «enlever la bale.»●(1985) AMRZ 213. dibella gand ar rastell goad.
- dibellatdibellat
voir dibellañ
- dibeller .1dibeller .1
adj. Barr-dibeller : balai pour enlever la bale.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barr-dibeller, tr. «balai pour enlever la balle, Est.»
- dibeller .2dibeller .2
m. –ion Personne qui enlève la bale de blé.
●(1996) VEXE 180. Le grain tombe sous le batteur. Un homme, appelé an dibeller, le tire sur l'aire où il est étalé par des femmes qui se servent, pour cela, de râteaux en bois.