Recherche 'ba...' : 1151 mots trouvés
Page 17 : de barr-uhel (801) à barrleun-1 (850) :- barr-uhel
- BarrabazBarrabaz
n. pr. Barrabas.
●(1530) J p. 119a. Me barrabas lazr diblas cre / Dienep ha rep ouz pep re, tr. «Moi, Barrabas, le bandit, moi dont chacun détourne le visage avec dégoût, moi qu'on réprouve.»
- barrad .1
- barrad .2barrad .2
m. & interj. –où
I. M.
A. (météorologie)
(1) Coup (de vent, de temps).
●(1732) GReg 107a. Bouffée, agitation de l'air, & passagere, tr. «barrad-avel. p. barradou-avel.»
●(1860) BAL 185. ar barradou guall-amzer. ●(1876) TDE.BF 805. A be du e c'hell dont barrad.
(2) Averse de.
●(1732) GReg 674a. Ondée, tr. «barrad glao. p. barradou glao.»
●(1854) PSA II 236. én un taul é sàu ur barrad harnan.
●(1904) DBFV 18a. barrad, m. pl. eu : – harnan, giboulée, orage, – glaù, ondée. ●(1912) MMPM 18. epad eur barrad arne. ●(1922) EMAR 32. Goude eur barrad-glao. ●(1931) GUBI 36. Kent pêl e koéh ur barrad glaù. ●(1932) BRTG 87-88. é tarh arnehè, én un taul, ur barrad arnan dal, get aùél, luhed, gurun ha poulladeu deur ar boulladeu deur épad pedèr troiad orloj.
B. sens fig.
(1) Rafale (de tir).
●(1908) PIGO II 178. Pakan rejont digante eur barrad tennou. ●(1919) BUBR 10/265. o barradou-mindrailh. ●(1957) LLMM 64/15. A-benn ar fin em eus laosket ur barrad tennoù.
(2) Rafale (de coups à boire).
●(1932) BRTG 97. nen don ket bet tronset de varrad chistr erbet.
C. (ornithologie) Barrad krenn : volier.
●(1965) BAHE 43/59. Ur barrad-krenn 'zo alies 200 pe 300 labous a-gevret a-us d'ar vandennad-pesked.
D. (pathologie)
(1) Accès (de fièvre, etc.).
●(1878) EKG II 170. eur barrad klenved tomm.
●(1915) HBPR 115. skoet gant eur barrad tersien fall. ●(1929) MANO 30. Eur barrad klenved, eur barrad follentez, setu petra a groge en o breur, war a gredent.
►absol.
●(1909) BROU 204. (Eusa) Barrad Au sens de crise, il s'emploie seul : eur gwall varrad am eus bet.
(2) Accès de colère, d'envie, etc.
●(1908) PIGO II 8. eur barrad c'hoant a grogas ennan da vont en ti.
►absol.
●(1944) FHAB Meurzh/Ebrel 42b. An aotrou person diskarget e varrad a zistroas d'an iliz...
II. Interj. (juron) Tri mil barrad luc'hed (kamm) ! : trois mille barriques d'éclairs en zig-zag !
●(1957) BRUD 1/101. Tri mil barrad luhed kamm ! Ar wech-mañ... ●(1964) BRUD 17/33. Tri mil barrad luhed ! N'eus ket gwin ?
- barradek
- barradiñ
- barradurbarradur
m. –ioù Ramure, branchage.
●(1931) VALL 80a. Branchage, tr. «barradur.» ●621a. Ramure, tr. «barradur m.»
- barradus
- barrakennbarrakenn
f. –où Barraque.
●(1919) MVRO 2/2c. ebars barakennou chomet war lerc’h ar zoudarded. ●(1942) DRAN 142. War grec’h, e tu barakennou ar Rusianed, eun akordeons a c’hoarie goustad, e peoc’h an hañv. ●(1948) KROB 4/11. eur varrakenn diskloz a-walc’h. (…) eur c’hoz barrakenn fall. ●(1962) BRUD 14-15/80. en eur varakenn goad. ●(1969) BAHE 60/24. Savet e oa bet barrakennoù ha teltennoù.
- barrañ / barriñ .1barrañ / barriñ .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Remplir, combler.
●(1659) SCger 28a. combler, tr. «barra.» ●49a. emplir, tr. «barra.» ●131a. barra, tr. «remplir.» ●(1732) GReg 182a. Combler, faire des mesures combles, tr. «Barra. pr. barret.» ●801a. Remplir, combler, tr. «Barra. pr. barret.» ●(17--) TE 155. A P'en doai Amalecquis barrét er musul ag ou féhedeu. ●213. ne chongènt meid a varrein er musul ag ou féhedeu.
●(1804) RPF 137. Eit barrein er musul à hou foénieu. ●(1838) OVD 230. Er stad-cé e chervige de Zoué (...) ha de varrein er musul ag er ré choéget.
●(1904) DBFV 18a. barein, v. a., tr. «combler, remplir jusqu'au haut.» ●(1931) VALL 134a. Combler, remplir jusqu'au bord, tr. «barra.» ●(1942) DHKN 73. aveit diavézein er garanté berùidant e varè hé halon.
(2) Parachever.
●(1867) BUE 14-15. en em dispartian diouz ho mab hag he gas da Bariz, da varra ha da berober he studio.
II. V. intr.
(1) Se remplir.
●(1884) MCJ 106. eit ne vârrehé quet er musul ag er péhedeu.
(2) (apiculture ; en plt d'un essaim d'abeilles) S'accrocher à une branche, se brancher.
●(1732) GReg 368a. [Nos abeilles ont essaimé] Lorsqu'elles se posent sur une branche d'arbre, ou ailleurs, tr. «Barra. pr. barret.» ●L'essain est posé en tel arbre, ou en tel lieu, tr. «Barret eo ar guënan oud ar vezen-ma-guëzen.»
●(1904) DBFV 18a. barein, v. n., tr. «se grouper, se réunir, en grappes (comme les abeilles).» ●(1927) GERI.Ern 38. barra v. n., tr. «se grouper comme les abeilles.» ●(1942) DHKN 118. é ta (...) taoleu-guénén de varein doh en hantolér-sé. ●(1942) VALLsup 24a. Se grouper sur une branche (en parl. d'un essaim, etc.), tr. «barra ; gorja T[régor] plus général se grouper, surtout en parl. des abeilles ; pulluler, abonder.»
(3) Se percher.
●(1934) BRUS 75. Percher (oiseau), tr. «barein.»
III. V. pron. réfl. En em varrañ.
(1) Se combler.
●(c.1718) CHal.ms i. voila qui se comble, tr. «chetu un dra a him varr'.»
(2) Se remplir de boisson.
●(1912) DIHU 79/9. oeit d'achiù um varein de davarn er Purgatoér.
- barrañ / barriñ .2barrañ / barriñ .2
v. tr. d.
(1) Barrer (une route).
●(c.1825-1830) AJC 4580. da varan an jnchou.
(2) Barrer, barioler.
●(c.1718) CHal.ms i. Barioler, tr. «barrein.»
●(1904) DBFV 18a. barrein, v. a., tr. «barrer, barioler.»
(3) (en plt du soleil) =
●(1979) VSDZ 152. (Douarnenez) Pa eo barret an heol, an dra-se 'ra parti deus ar figurenn fall, tr. (p. 314) «Quand le soleil est barré, cela fait partie de la mauvaise apparence du temps.»
- barraotennbarraotenn
f. –où (habillement) Bord de chapeau.
●(1919) DBFVsup 6a. barrauten, f., tr. «rebord du chapeau.»
- barraouekbarraouek
adj. (météorologie) Qui est à la pluie.
●(1864) SMM 152. Bez'ez eus ive derveziou arneuoc, baraouoc.
- barraouetbarraouet
adj. (météorologie) Assombri.
●(1977) PBDZ 970. (Douarnenez) barraouet, tr. «assombri par des grains qui menacent.»
- barraouiñbarraouiñ
v. impers. (météorologie)
(1) Faire des averses.
●(1952) LLMM 31/. (Douarnenez) barraouiñ a ra, tr. «il fait des grains.» ●(1957) ADBr lxiv 4/447. (An Ospital-Kammfroud) Barraoui : v. – Donner des averses. Dond a ray an amzer, am-eus aon, da varraoui a-raog an noz.
(2) S'assombrir avant la pluie.
●(1977) PBDZ 259. (Douarnenez) barraouiñ a ra, tr. «le temps se couvre.»
- barrasbarras
m. –où (construction)
(1) Torchis, bauge.
●(1931) VALL 61b. Bauge ; mortier d'argile et de paille, tr. «barras m.»
(2) Cloison de torchis.
●(1732) GReg 174b. Cloison faite de mortier, de torchis, tr. «Barraçz. p. barraçzou.»
(3) Palançon.
●(1919) DBFVsup 6a. barras, barraseu, s., tr. «bâtons recouverts de torchis et supportant une sole en terre battue. Pl[uméliau] Neull[iac].»
- barrasennbarrasenn
f. –où
(1) Maison en torchis.
●(1732) GReg 85b. Bauge, ou, bauche, maison faite de terre franche & de paille pétries, tr. «barraçzenn. p. barraçzennou.»
●(1931) VALL 61a. maison ainsi construite [de mortier d'argile et de paille], tr. «barrasenn f.»
(2) Sole de terre battue.
●(1919) DBFVsup 6a. barras, barraseu, s. bâtons recouverts de torchis et supportant une sole en terre battue ; barrasen, f. la sole en elle-même Pl[uméliau] Neull[iac].
- barregezh
- barrek .1barrek .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) (Récipient) plein à ras bord.
●(1855) FUB 58. Pask gléb ha môr-larjes kaillarek / A lak enn arc'h da vézâ barrek. ●(1878) SVE 14 §88. Heiz dibell ha gwiniz pellek / A lak' an arc'h da veza barrek, tr. «Orge sans balle et froment à balle / Font que la huche devient comble.» ●102 §688. Meurlarjez kaillarek / Arc'h ha solier barrek, tr. «Carnaval crotté, / Huche comble et plein grenier.»
●(1927) GERI.Ern 39. barrek adj., tr. «plein jusqu'au bord.» ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Mollarjez druz ha Pask kailharek / a ra d'an arc'h beza barrek.
(2) (en plt de l'eau) =
●(1949) KROB 11/13. Pa vez barrek an dour o ruilh war bep pengenn, eo aesoc'h gwelet al labour, ober stankou nevez, cheñch lec'h d'ar re goz, renevezi eur fardell dismantret.
(3) = (?) Abondant (?).
●(1869) FHB 248/317a. hag an eost ne vez nemeur barrog en he di.
(4) Disponible.
●(1983) PABE 221. (Berrien) barreg, tr. «disponible.»
B. (en plt de qqn)
(1) Capable.
●(1927) GERI.Ern 39. barrek adj., tr. «capable.»
(2) Bezañ barrek : être paré.
●(1908) PIGO II 153. Ar pôtr, pa welas piou 'oa war e dro, a gredas d'ean 'oa barrek hag e oa o vont d'ober domino raktal.
(3) Bezañ barrek : avoir fini.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. barrek on, me 'zo barrek, tr. «j'ai fini, Even.»
(4) Tiré d'affaire, sauvé.
●(1975) UVUD 91. (Plougerne) Ar gazek zo barrek. ●(1985) AMRZ 285. Goude-ze e vezed barreg.
II. [empl. avec un compl. amené par une prép.]
A. (en plt de qqc.) [avec la prép. «da»] Bezañ barrek da : avoir le pouvoir de.
●(1908) PIGO II 75. Me 'm eus bet, breman zouden, eur bilhed-vot, hag a zo barrek da lakat c'houenn en lêrou unan bennak. ●(1942) DADO 8. n’oun ket barrek da lavarout kaoc’h evit eur gwenneg !
B. (en plt de qqn)
(1) [avec la prép. «da»] Bezañ barrek da : être capable de (croire).
●(1908) PIGO II 139. Marvad, barrek e oant da gredi 'm oa boutet ane 'mesk ar chas a-ratoz kaer, ha d'ober skilhou ganin.
(2) [avec la prép. «da»] Bezañ barrek da : être capable de, avoir la compétence de.
●(1933) MMPA 143. Piou, gwelloc'h eviti, a oa barrek d'ober skol d'an Ebestel ? ●(1954) VAZA 87. barrek da zeskiñ buan ha buan c'hwistañ war an daboulin vras. ●(1955) STBJ 138. e oan eur pôtrig barrek d'en em geita.
(3) [avec la prép. «diouzh»] Bezañ barrek diouzh : compétent en, dans.
●(1911) BUAZperrot 123. e oue dibabet da vont er garg-ze, hag e zantelez hag e ouisiegez a reas ma oue barrek diouti brao bras. ●335. Ez-yaouank e teuas da veza barrek diouz labouriou ar park. ●847. Alies an neb a zo barrek diouz eul labour en deus ezom eus e nesa evit eul labour all. ●(1955) VBRU 144. barrek e oa hemañ diouzh e garg e pep feur.
(4) [avec la prép. «ouzh»] Bezañ barrek ouzh : pouvoir venir à bout de.
●(1908) FHAB Du 329. Barrek oant breman eus al labour, rag ar vugale, kerkent ha deuet eus ar skôl, a veze sterniet evel ar re all.
(5) [avec la prép. «war»] Bezañ barrek war : être compétent dans.
●(1924) FHAB Here 380. unan barrek war e vicher a zo krog er stur.
III. Adv. En quantité.
●(1880) SAB 96. digassit dezo grassou, barreg ha fonnuz.
●(1923) FHAB Gouere 264. Hor pedennou ivez hag hor c'hatekiz a ya ganeomp barrek.
IV. (Prlt du cidre) Bezañ barrek da lakaat un askorn torret en e blas : il a du degré.
●(2020) TREGO 31 a viz kerzu p. 35d. Barrek eo da lakat un askorn torret en e blas, tr. « il pourrait remettre un os cassé en place, il a du degré. »
- barrek .2
- barrekaatbarrekaat
v.
I. V. intr.
(1) Acquérir de la compétence.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barrekaat, tr. «devenir capable, Est[ienne].» ●(1931) VALL 33b. devenir apte, tr. «gouestaat.» ●(1964) ABRO 53. Barrekaet e oan da aozañ priaj.
(2) Barrekaat war : se perfectionner dans.
●(1966) BREZ novembre 109/8b. evid barrekaad war ar brezoneg.
II. V. tr. d. Rendre capable de, apte à.
●(1931) VALL 33b. rendre apte, tr. «barrekaat.» ●(1954) BAHE 2/couv. 1. da gelenn an dud, da varrekaat ar vugale da c'honit o bara ha d'ober o zreuz er vuhez.
III. V. pron. réfl. En em varrekaat.
(1) Se perfectionner.
●(1938) GWAL 110-111/66. Turka 'rae d'en em varrekaat.
(2) Acquérir des compétences.
●(1956) BAHE 9/2. dastum deskamant hag en em varrekaat d'ober e dreuz er vuhez.
(3) En em varrekaat war : se perfectionner dans.
●(1927) FHAB Gouere 149b. e teuemp d'en em varrekaat war ar brezegerez. ●(1969) BAHE 60/69. em eus gallet en em varrekaat war an div yezh-se.
- barrenn .1barrenn .1
f. –où Branche.
●(1910-1915) CTPV I 139. el ir baren ir huen a pen dé diskaret, tr. «comme une branche dans l'arbre une fois abattu.»
- barrenn .2barrenn .2
f. –où, barrinier
I.
A.
(1) Barre.
●(1499) Ca 18b. Barrenn. g. barre. ●97b. Goulyeau. g. barre. l. hic clatrus / tri. vide in barrenn cest tout vng.
●(1659) SCger 131a. barren, tr. «barre.» ●(1744) L'Arm 26b. Barre de fer, tr. «Barrenn.. neu. f.»
●(1869) FHB 207/407b. terri a reas barren houarn an diguruner. ●(1878) EKG II 120. eur varrenn houarn. ●(1889) ISV 284. Cregi a rea en dra c'helle er barrigner houarn.
●(1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, barre (de fer, de bois).» ●(1927) GERI.Ern 39. barrenn f. pl. ou, barrigner, tr. «Barre.»
(2) Levier.
●(1927) GERI.Ern 39. barrenn f. pl. ou, barrigner, tr. «levier.»
(3) Barrenn ar puñs : muret sur lequel on pose les baquets pendant que l'on puise.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barren (baren, barn) ar puns, tr. «l'un des petits murs qui sont des côtés du puits et sur lesquels on met les baquets pendant qu'on puise. Corn[ouaille].»
(4) Barrenn an nor : barre de fermeture de porte, bâcle.
●(1499) Ca 18b. g. la barre luys. b. barrenn an nor.
►absol.
●(1633) Nom 146b. Vectis : barre, barreau : barren.
(5) C’hoari barrenn(ig) / c’hoari ar varrenn : jouer à la marelle, jeu de barres. cf. saozig
●(1857) CBF 125. C’hoari’r varren, tr. « Jeu de barres. » ●(1876) TDE.BF 89a. C’hoari ar varrenn, tr. «Jeu de barres, jouer aux barres.» ●(1879) ERNsup 148. Pleud[aniel] c’hoari barrennik, jouer à la marelle (à cause des barres qu’on y trace sur le sol).
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. c'hoari barren, tr. «jouer à la marelle. Trég[uier].» ●c'hoari barennig, tr. «jouer à la marelle, Pleudaniel.»
(6) Lingot.
●(1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «lingot.»
B. (marine)
(1) Barre de gouvernail.
●(1849) LLB 638 p. 30. Des ged n-ein ar mem bag de zrehel er varen.
●(1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «barre du gouvernail ; gouvernail.» ●(1987) GOEM 79. La barre est nommée barren à Porspoder, paol à Landéda.
(2) Bezañ war ar varrenn : être à la barre.
●(1925) BILZ 109. Bilzig a oa war ar varrenn, Saïg gourveet en disklo en abourz, e-kichen ar pôtr.
(3) = (?).
●(1633) Nom 152a. Commissuras nauis : iointure : an barrinner.
C. (géographie) Barre de sable, de rochers.
●(1744) L'Arm 26b. Barre (pointe de sable ou de rochers avancée en mer), tr. «Barrenn.. neu. f.»
●(1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «barre, pointe de sable ou de rochers avancée en mer.»
II. (droit)
A. Barreau.
●(1904) DBFV 18a. barren, f. pl. eu, tr. «barreau, tribunal.» ●(1907) AVKA 302. da veleien az tigas d'am barren, petra et eus graet ?
B.
(1) Fief.
●(c.1718) CHal.ms i. district, tr. «baren er varen, Iuridiction.» ●(1744) L'Arm 156b. Fief (...) Qui releve du Roi, tr. «Bareenn ne hanau Eutru aral meid er Roué.» ●210a. Juridiction, tr. «Barrenn.. neu. f.»
●(1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «district, juridiction. (Ch. ms.)»
(2) Barrenn izel : fief servant.
●(1744) L'Arm 156b. Fief (...) servant, tr. «Bareenn iséle.»
(3) Barrenn izelañ : arrière-fief.
●(1744) L'Arm 156b. Arriere-Fief, tr. «Bareenn isélan.»
III. Bezañ war ar varrenn vihan : vivre chichement, de peu, pauvrement.
●(1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Bezañ war ar varrenn vihan (berr an traoù gantañ).
- barrenn-bontbarrenn-bont
f. barrinier-pont (marine) Barrot.
●(1979) VSDZ 14. (Douarnenez) amañ 't eus ar barrinier pont, hag ar memproù a ya betek amañ el laez, tr. (p. 183) «ici tu as les barrots et les membrures vont jusqu'en haut… Les membrures arrivent ici.»
- barrenn-dorbarrenn-dor
f. (serrurerie) Penture.
●(1732) GReg 690a. Panture, terme de serrurier, tr. «Barrenn dor. p. barreigner dor.»
- barrenn-droc'herezbarrenn-droc'herez
f. (agriculture) Barre de coupe.
●(1907) BOBL 10 août 150/2f. Mar labourer en eur prad meinek, sevel c'houin al laonen da krec'h ha plega beg ar varren droc'herez.
- barrenn-gezeg
- barrenn-stur / barrenn-ar-sturbarrenn-stur / barrenn-ar-stur
f. (marine) Barre de gouvernail.
●(1744) L'Arm 175b. Safran, tr. «Barrenn sturr. f.»
●(c.1825-1830) AJC 457. amarin ar varen stur ous bord ar batimand. ●(18--) SAQ I 90-91. dalc'hom eün barren ar stur.
●(1925) BILZ 107. evit approu ar pôtr, e batron a fie ennan ar varrenn stur.
- barrennadbarrennad
f. –où (agriculture) Champ de grande étendue.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barrennad douar, tr. «champ de grande étendue. B[a]s-C[ornouaille].»
- barrennañ / barrenniñbarrennañ / barrenniñ
v. tr. d.
(1) Mettre des barres, des barreaux.
●(1732) GReg 81b. Barrer, mettre une, ou plusieurs barres, tr. «barrénna. pr. barrénnet.» ●Barrer une porte, une fenêtre, tr. «barénna un or, ur prenestr.» ●Barrer un tonneau, tr. «Barrénna un donell.»
(2) Bâcler, barrer, fermer avec une bâcle, une barre.
●(1890) MOA 137a. Fermer la porte à la barre, tr. «barrennit ann or.»
(3) Barrer, râturer.
●(1907) PERS 73. ar prezeger paour a skrive, goudeze e varenne ar pez en doa skrivet. ●(1927) GERI.Ern 39. barrenna v. a., tr. «barrer.» ●(1931) VALL 66b. Biffer, tr. «barrenna.» ●(1934) BRUS 78. Râturer, tr. «barennein.»
- barrennigbarrennig
voir barrenn .2
- barrennig-ar-glavbarrennig-ar-glav
f. (météorologie) Arc-en-ciel.
●(1884) MELu II 134. Troc'hed e goareg a(r) gla, barenik a(r) gla.
- barrennig-stagañbarrennig-stagañ
f. (typographie) Trait d’union.
●(1947) YBBK 55. Setu an tiredoù a vez graet ganto e brezhoneg : an tired kognek (^), an tired serr pe tired begek (’), an daouboent (¨), an dildenn (~), ar virgulenn-grec’h (') hag ar varrennig-stagañ (-).
- barrerbarrer
m. –ion (agriculture) Batteur au premier rang.
●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barrer, an daou varrer, tr. «les deux premiers batteurs à droite et à gauche, qui tracent le chemin à ceux qui les suivent.» ●(1927) GERI.Ern 39. barrer m., tr. «Batteur au fléau qui se trouve à l'extrémité (war ar barr) à droite ou à gauche.»
- barretbarret
adj.
(1) Comblé.
●(1659) SCger 93a. plein, tr. «barret.»
●(1850) JAC 110. Barret omp a enor abeurs e Vajeste. ●(1850) MOY 185. Bâret òn a enor eus ho perz, va Autrou.
●(1922) EMAR 19. barret a levene.
(2) (en plt d'un oiseau) Branché, perché sur une branche.
●(1904) DBFV 18a. baret én ur huéen, tr. «(oiseau) perché sur un arbre.»
(3) (en plt d'un essaim) Accroché à une branche, branché.
●(14--) N 18. hun net so barret ten / Eno ho quiuy // pan duj an dez barret yues ouch an guesen, tr. «un essaim d'abeilles qui est tout tassé ; / Là tu les trouveras, quand viendra le jour, groupées contre un arbre.»
- barrezh
- barriellbarriell
f. –où
(1) Barrière.
●(1659) SCger 66a. herse d'vne ville, tr. «barier.» ●(1744) L'Arm 26b. Barrière, tr. «Barielle.. eu. f.»
●(1857) LVH 247. Diazéet en dès ur peah assuret bet hou bariéleu.
●(1902) TMJG 349. dior frank ar barrier. ●(1904) DBFV 18a. barriel, barrier, barrer, f. pl. eu, tr. «barrière.»
(2) Herse d'une ville.
●(1904) DBFV 18a. barriel, barrier, barrer, f. pl. eu, tr. «herse d'une ville.»
- barrierennbarrierenn
f. Barrière.
●(1633) Nom 146b. Repagulum, repages : verroüil, barre, barriere : portz-rastell, barrieren.
- barrig
- barrikbarrik
f./m. –où Barrique.
●(1744) L'Arm 26b. Barrique, tr. «Barrique.. eu. f.» ●422b. Bouge, tr. «Coff er barrique.»
●(1856) VNA 52. une Barrique, tr. «ur Barriq.» ●(1897) EST 71. é barikeu vat, tr. «dans de bonnes barriques.»
●(1902) PIGO I 87. da walc'hi ar barriko. ●(1904) DBFV 18b. barrik, f. pl. eu, tr. «barrique.»
- barrikadbarrikad
f. –où Contenu d'une barrique.
●(1732) GReg 80b. Plein une barique, barique pleine, tr. «barriqad. p. barricadou.» ●(1744) L'Arm 26b. Plein une barrique, tr. «Barriquatt.. adeu. f.» ●(17--) TE 195. tri hant parriquad deur.
●(1818) HJC 232. cant barriquad ivle.
●(1904) DBFV 18b. barrikad, f. pl. eu, tr. «plein une barrique.» ●(1976) LIMO 29 mai. Diw varrikad jistr em es prénet.
- barrikadenn
- barrikellbarrikell
voir bannikell
- barrikennbarrikenn
f. & interj. –où
I.
(1) F. Barrique.
●(1659) SCger 13a. barrique, tr. «barriquenn.» ●(1732) GReg 80b. Barique, tonneau & futaille, tr. «Barriqenn. p. barriqénnou.» ●145a. Mettre des cerceaux à une barrique, &c., tr. «qelc'hya ur varricqen, ur c'helorn.» ●(1790/94) PC I 208. Guel piqetes zo em barriqen.
●(1847) FVR 70. eur varriken arc'hant.
●(1904) DBFV 18b. barriken, f. pl. eu, tr. «barrique.» ●(1907) PERS 164. o kelc'ha barikennou. ●(1910) MAKE 81. Em barrikennou n'eus ket jistr badezet. ●(1912) MMKE 43. War dal eur variken, / Eur bombarder laouen.
(2) Interj. (juron) Double barrikenn ! : double barrique !
●(1909) HBAL 28. Poan speret ? double barriken, n'ouzoun ket petra eo an dra-ze. ●31. Double barriken, pebez prezeger a ra hema ! ●40. Double barriken, me am euz sec'het ive.
(3) (insulte) Barrikenn didalet : ivrogne.
●(1947) YNVL 40. N'hoc'h eus ket mezh, riboter, beg chopin, sac'h don, toull-sistr, gourlañchenn frank, lonker brein, krever vil ? (un ehan) Barikenn didalet !...
II.
(1) (Tev, ront) evel ur varrikenn : très rond, très gros.
●(1889) (L) G. Morvan ISV 319. Ar c'homodor-ze a ioa eur picol den ken teo hag eur variken.
●(1905) (L) *Doph ar Mezou FHAB Gouere/Eost 113. An itron-ze oa teo e giz d'eur varriken. ●(1911) (L) F. Cardinal FHAB Here 266. Eur c'hof teo evel eur varriken. ●(1938) (G) L. Herrioù DIHU 328/158. É ti ur goh intron, tiù èl ur variken ha goann a spered un nebed. ●(1949) *Petromig KROB 18-19/4. Ma vefe ret da laouig ar C'had, teo evel eur varrikenn, lakaat bragou Per ar Skeul, treut ha moan evel troad ar forc'h hir, Laouig a vefe, sur, tapet dezañ e benn... ●(1981) (L) *Tad Medar ANTR 61. Eur jikolodenn eo ar geginerez. «Liz teo» a vez grêd anezi. Round eo evel eur varrikenn.
(2) Kousket evel ur varrikenn : bien dormir.
●(1870) (L) A. Troude MBR 100. Iann laouen (...) a zebraz evel daou, a evaz evel c'houeac'h, hag a gouskaz evel eur varrikenn.
●(1927) A. de Carné YAMV 33. Chom a ra neuz da gousket evel eur varrikenn. ●(1932) A. de Carné TUML 17-18. Met sellit 'ta. Kousket a ra evel eur varrikenn. ●(1955) (T) *Jarl Priel VBRU 41. Mirout da vorediñ gant ar faezh ma'z oan, ha degouezhout a rae din zoken kousket evel ur varrikenn.
(3) Goro ar varrikenn : boire directement à la barrique.
●(18--) PEN 93/74. er skol gantan me zo skolliet (da vania pint a gueren) / me meus disket goro pis ar variken.
●(1900) (L) an aotrou Kere KAKE 93. Va bariken a c'horoan ; / en eur lipat va mourrou.
- barrikennadbarrikennad
f. –où
(1) Contenu d'une barrique.
●(1732) GReg 80b. Plein une barique, barique pleine, tr. «Barriqénnad. p. barriqennadou.» ●Quatre bariques de vin font un tonneau de vin, tr. «Pedèr barriqènnad güin a so un dônellad vin.» ●928a. Le tonneau de Bordeaux & de Nantes c'est 4. barriques, tr. «Un donnell vin ê Bourdell hac e Naunet a so pedér barricqennad.» ●(1738) GGreg 35. Barriqennad, tr. «plein une barrique.»
●(1877) EKG I 18. ho barrikennadou guin-ardant. ●(1878) EKG II 71. Kavet o doa eur varrikennad guin-koz er c'hao.
●(1915) HBPR 233. en devez araog hen doa lakeat eur varrikennad guin, en he gao. ●(1942) DRAN 94. gant ar barrikennadou sistr chomet er c’haviou, gant ar patatez nevez el liorzou, eo bet sederaet c’hoaz ar baotred.
(2) Loc. interj. (juron) (Seizh kant) barrikennad gurun ! : (sept cents) barriques de tonnerre !
●(1947) BIKA 14. Poan ac'h eus 'n eun tu bennak, barrikennad gurun ? ●(1947) BIKA 30. Ha ne lavarfen netra ? Seiz kant barrikennad gurun ! ●59. Ken-a-vo ? Seiz kant barikennad gurun ! ●(1964) BRUD 17/32. Seiz kant barrikennad gurun ! N'am-eus morse klevet kelou deuz ar boued gouez-se !
- barrikennatabarrikennata
v. tr. d. Mesurer à l'aide d'une barrique.
●(1869) EGB 211. barikennata, tr. «mesurer avec la barrique.»
- barriñ .1barriñ .1
voir barrañ .1
- barriñ .2barriñ .2
voir barrañ .2
- barristellajbarristellaj
s. Fatras.
●(1982) PBLS 439. (Langoned) barristellaj, tr. «objets en mauvais état ; outils qui ne marchent plus ; fatras.»
- barrleun .1barrleun .1
adj.
(1) Plein.
●(1908) FHAB Ebrel 99. Ar ruiou 'zo bar-leun tu-ha-tu. ●(1911) BUAZperrot 100. ar skol a grouas ennan a oue barr-leun a vugale e berr amzer. ●(1950) KROB 21/11. e voetur barr-leun.
(2) sens fig. Bezañ barrleun gant : être au comble de.
●(1909) FHAB C'hwevrer 58. Bar-leun oa o c'halon gant ar joa. ●(1943) FATI 130. Kalon Lusia a oa barr-leun gant ar glac'har.