Recherche 'ba...' : 1151 mots trouvés
Page 13 : de bara-bispid (601) à barazh-1 (650) :- bara-bispidbara-bispid
voir bara-gwispid
- bara-brazedbara-brazed
m. Pain bis.
●(1633) Nom 57a. Panis acerosus, panis gregarius, squasorus, sordidus : pain bis, pain plein de paille, pain pailleux : bara bras-æt, bara leun a colo, pe á colch.
●(1732) GReg 476a. Gruau, pain bis, dont on n'a pas ôté le son, tr. «Bara bras–ed.» ●685b. Pain bis, pain fait de son & de seigle, tr. «Bara brased.»
●(1857) CBF 11. Bara brazed, tr. «Pain fait de plusieurs espèces de céréales.» ●(1867) MGK 116. eunn dorz vara braz-ed. ●(1876) TDE.BF 36a. Bara-brazed, s. m., tr. «Pain bis, pain de méteil.»
- bara-brenn
- bara-brizh
- bara-choanbara-choan
m. Pain en miche.
●(1856) VNA 49. du Pain blanc, tr. «bara-chuèn.»
●(1840) EBB 15. bara guène ou bara chuène, tr. « pain blanc ».
●(1904) DBFV 39a. bara chuen, tr. «pain blanc.» ●(1907) DIHU 30/471. bourus e oé dèbrein bara bonimal rostet pé bara chuen gant mél. ●(1912) BUEV 49. bara chuen. ●(1919) DBFVsup 5b. bara choen, tr. «pain blanc de fleur de farine.» ●(1931) GUBI 74. Souben dru ha bara chuen.
- bara-choanennbara-choanenn
m. Pain en miche.
●(1876) TDE.BF 88a. Bara choanenn, tr. «une miche de pain, du pain de miche.»
- bara-gad
- bara-gavrbara-gavr
m. (botanique) Conopodes, gernottes Conopodium majus.
●(1919) DBFVsup 5b. bara-gor (Gr[oix]), tr. «sorte d'herbe, terre-noix.»
- bara-gwispid / bara-bispid
- bara-hoc'hbara-hoc'h
voir bara-an-hoc'h
- bara-kanbara-kan
m. (religion) Pain azyme.
●(1499) Ca 17b. Bara can. g. pain a chanter. ●23a. [bleut] Jtez hec mola / le. g. farine de quoy on fait les hosties a chanter. b. an bleut maz rer an bara can. ●23b. [boest] Jtem hic pixis / idis. b. boest an bara can.
●(1659) SCger 131a. bara can, tr. «pain a chant.» ●(1732) GReg 73b. Azyme, qui est sans levain, tr. «bara can.» ●(1744) L'Arm 23b. Azime, tr. «Bara-can. m.»
●(1857) CBF 60. Ema ar belek o sakra ar bara kann, tr. «Le prêtre consacre l'hostie.» ●(1861) BSJ 214. er bara cân-hont.
●(1923) KTKG 58. Ar bara kan a zo eun nebeud bleud distrempet en dour, ha poazet, heb an disterra goel.
- bara-kon
- bara-korrigbara-korrig
m. (ichtyonymie) Éponge de mer.
●(1909) BROU 204. (Eusa) Bara kourrik, tr. «Eponge Pain de lutin. Je ne connais pas la raison de cette expression.»
- bara-koukougbara-koukoug
m. (botanique) Oseille des champs, petite oseille.
●(1633) Nom 90a. Oxys, trifolium actosum, offis pannis cuculi, & alleluya : pain à coquu, cocu, coquois : bara coucoucq.
●(1732) GReg 686a. Pain de cocu, ou alleluya, petite plante qui se mange en salade, tr. «Bara coucoucq. amann coucoucq. triñchin coad. triñchin coucou.»
●(1876) TDE.BF 36a. Bara-koukou, s. m., tr. «Alléluia, plante.» ●(1879) BLE 296. Oxalis oseille. (O. acetosella. L.) Bara koukou.
●(1931) VALL 19b. Alleluia (plante), tr. «bara-koukoug m.»
- bara-ludubara-ludu
m. Pain cuit sous la cendre.
●(1931) VALL 524a. Pain cuit sous la cendre, tr. «bara-ludu m.»
- bara-mel
- bara-mouchenn
- bara-moullbara-moull
m. Pail moulé.
●(1955) STBJ 77. bep a damm bara-moul ganto. ●198. Prenet en devoa eun tamm bara-moul.
- bara-oaled
- bara-sac'h
- bara-segalbara-segal
m.
(1) Pain de seigle.
●(1838-1866) PRO.tj 184. Bara segal na zebrin mui. ●(1840) EBB 15. bara sécale, tr. « pain de seigle ». ●(1863) GBI II 486. Bara segal a vô mad d'hê.
(2) Yann ar bara-segal hag amann : celui qui aime le pain de seigle et le beurre gagnés facilement.
●(1927) GERI.Ern 535-536. Yann ar bara segal hag amann, tr. «celui qui aime le pain de seigle et le beurre (gagnés sans peine).»
(3) (anatomie) =
●(1973) AMED 24. Ar zervel ar bar zegal, ar galon hag ar zac'h braz ren ken nemed diveuka nezo. ●29. He bouzello, he felc'h, he barzegal e lec'h ober gwad a ra dour.
- bara-tiegezh
- baraa
- barac'hbarac'h
voir barazh .2
- baradbarad
m. –où
(1) Tromperie, trahison.
●(14--) N 1622. Moruan ne deux nep diougan mat / Hy a lauar ezeo barat, tr. « Morvan, elle ne fait aucune bonne promesse, / Elle dit qu’il y a tromperie.» ●(1499) Ca 17b. Barat. g. fraude. ●56a. Deception barat. g. idem. ●(1530) Pm 97c (Tremenuan). Disquenn an corff goar hegarat / Dann douar gant e drouc barat / Digant an sent hann dut a stat, tr. « Faire descendre le corps doux, aimable, / A terre, par sa mauvaise perfidie, / (L’arrachant) aux saints et aux gens de qualité. » ●186d (Tremenuan). Don miret hep (lire : ouz) gou ha souzan / Hac ouz an barat a sathan, tr. Herve Bihan « De nous préserver du mensonge et de la tromperie, / Et de la perfidie de Satan. » ●189d (Tremenuan). Hon miro ouz barat sathan, tr. « Nous préserverons de la perfidie de Satan. » ●(1575) M 890. Salu he bout miret mat, ouz barat diouz Sathan, tr. « Pourvu qu’elle soit bien gardée contre la perfidie de la part de Satan. »
●(1821) GON 29a. Barad, s. m., Pl. ou. tr. « Trahison, action de celui qui trahit. Perfidie. Je ne connais ce mot que par le petit Dictionnaire du P. Maunoir. » ●(1847) GON FB 794a. Trahison, s. f. Action de celui qui trahit. Perfidie, tr. « barad, m. » ●(1927) GERI.Ern 38. barad m., tr. «Tromperie, trahison (mot anc.).» ●(1931) VALL 749b. Trahison, tr. « barad (anc.). »
(2) Perfidie.
●(1931) VALL 549a. Perfidie, tr. « barad m. »
- baradañbaradañ
v. tr. d. Trahir.
●(1847) GON FB 793b-794a. Trahir, v. a. Faire une perfidie à quelqu’un, user de trahison envers lui, tr. « barada. Part. et »
- baraderbarader
m. -ien Traître.
●(1847) GON FB 795a. Traître, adj. et s. m. Qui trahit, perfide, tr. « barader. Pl. ien. »
●(1931) VALL751a. Traître, tr. « barader. »
- baraderezh
- baradoz / baradoez / paradozbaradoz / baradoez / paradoz
f.
I. (religion)
A.
(1) Paradis.
●(14--) N 138. Doe ra roy deoch ioan paradoes, tr. «Que Dieu vous accorde le bonheur du paradis.» ●(1499) Ca 17b. Barazoes. p. paradis. ●g. paradis terreste. b. barazoes terrest. ●(c.1500) Cb [paradoes]. g. cest le fleuue de paradis terrestre. b. riuyer ann paradoes terrestr. ●(1557) B I 319. en baradoes, tr. «au paradis.» ●571-573. Carantez Doe (…) / En paradoes he quifi spes presant, tr. «L'amour de Dieu (…) / Dans le paradis tu trouveras cet amour triomphant.» ●(1650) Nlou 26. Ro'uen barados, tr. «Le roi du paradis.»
●(1659) SCger 88a. Paradis, tr. «Barados, baradoés, baraoues, Baradas.» ●(c.1680) NG 178. Er baradoues hac er joyeu. ●247-248. Euit ma vihem coloquet / Er barradoues de fin er bet. ●953. er barradoes. ●(1732) GReg 691a. Paradis, le sejour des bienheureux, tr. «En Bas Leon : Paradas. an Baradas. H[aut] Leon, &c. Parados. ar barados. Van[netois] Baraoüis. baradoës. baraoés. er baraoüis. er baraoés.»
●(1847) FVR 171. sonjal aliez er maro, er varn, enn ifern hag er barradouez. ●(1857) CBF 64. Paradoz, f., tr. «Paradis.»
●(1904) DBFV 17b. baraouiz, baraoéz, m. pl. eu, tr. «paradis.» ●(1931) GUBI 105. Get en éled ér Baradouéz. ●123. er gloée e gaveemb / Er baradouiz eun dé. ●(1979) BRUDn 25/38. ha deuent beteg fantan ar « Baradouez ».
(2) Porzh ar baradoz : le paradis.
●(1621) Mc 52. Gand an men bras sé a pechet ez deu da fermy outaff é hunan, porz an Barados, hac ez digor henyn ifern.
●(1876) BJM 12. Julian Maner a grede ez oa o vont e porz ar Baradoz.
●(1911) BUAZperrot 164. Porz ar baradoz a wel o wenna eo ar pal en deus da dizout. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 93. n’int ket degouezet c’hoaz e porz ar baradoz.
B. Reposoir de la Fête-Dieu.
●(1857) CBF 64. Paradoz, tr. «Reposoir.» ●(1876) TDE.BF 36a. Baradoz, s. m., tr. «Paradis, reposoir de la Fête-Dieu ; pl. baradosiou.»
●(1904) DBFV 17b. baraouiz, baraoéz, m. pl. eu, tr. «reposoir.»
II.
(1) fam., plais. Baradoz ar gwrac’hed : lieu exposé au soleil.
●(1633) Nom 233b. Apricus locus : vn lieu où le Soleil frappe tousiours : vn læch pe en hiny ez squo an eaul bepret ; læch tomm ha gouasquet baradoes an grachet.
●(1732) GReg 872b. Lieu exposé au Soleil, tr. «barados an grac'hed.»
(2) Aelig-ar-baradoz = (?) coccinelle (?).
●(1994) BRUDn 173/23. Enebour brasa an nozed eo «êlig ar baradoz». Hennez a anavez mad giziou an nozed, setu e sav war-eeun da neh ar plant.
III. Kaer evel ar Baradoz : très beau.
●(1935) FHAB Mezheven 246. Bez ez eus kristenien (...) a zo o ene kaer evel ar baradoz.
- baradozel / paradozel
- baradozour
- baradozus
- baraekbaraek
adj. Qui produit du pain.
●(1878) SVE 106 §718. Pask gleborek / Eost baraek, tr. «A Pâques de la pluie partout / Abondance de pain en août.»
- baraennbaraenn
f. –où (Un) pain.
●(1792) CAg 168. seih baraene. ●(1792) HS 264. pemp baréénn ha deu besque. ●(17--) TE 93. deuzêc Baraèn.
●(1856) GRD 238. en Eutru Doué e zégassas d'Eli ur varaen. ●(1856) VNA 49. un Pain, tr. «ur Varaèn.» ●(1861) BSJ 214. er varaèn dihouil-hont. ●(1867) BSSo 5. puemb baraen hey.
●(1904) DBFV 17b. baraen, f. pl. –nneu, tr. «un pain.» ●(1913) AVIE 133. ean e dor er baraenneu.
- baraenn-bleget
- baraerbaraer
m. –ion Boulanger.
●(1499) Ca 17b. Baraer. g. panetier. ●(1633) Nom 312. Pistor : panetier, boulenger : boulounger, baraër.
●(1659) SCger 16a. boulenger, tr. «baraer.» ●131a. baraer, tr. «boulenger.»
●(1876) TDE.BF 36a. Baraer, s. m. C[ornouaille], tr. «Boulanger.»
●(1934) BRUS 269. Un boulanger, tr. «ur baraér.»
- baraerez
- baraerezh .1
- baraerezh .2
- barailhatbarailhat
voir bazailhat
- baraiñ
- barakabaraka
m. Baraka.
●(1935) LZBl Du/Kerzu 266. Den, nag er Mauritania nag er senegal, n'en devoa an distera douetans war ar baraka, pe ar c'halloud dispar roet d'ezan gant Doue.
- BarandonBarandon
Feunteun Barandon : Fontaine de Barenton (fontaine et cours-d’eau, Paimpont).
●(1995) LMBR 65. feunteun Barandon (…) en em gavas Marzhin ha Ninian.
- baranek
- baraodbaraod
m. –où Baril, baquet, caque.
●(c.1718) CHal.ms i. Baril, tr. «v/barot, et si c'est pour contenir quelque liqueur Cotros.» ●(c.1718) CHal.ms iv. La Caque sent touiours le harang, tr. «er barot eit bout golhet, ne gol Iames blas a harang.» ●(1732) GReg 74a. Bacquet, ou, baquet, cuvier fait d'une futaille sciée, tr. «barrod.» ●(1744) L'Arm 26b. Baril, tr. «Barrautt.. udeu. m.»
●(1904) DBFV 17b. baraud, barod, m. pl. eu, tr. «baril, baquet.» ●(1907) VBFV.fb 10a. baril, tr. «barraud, m. (pl. eu).»
- baraodad
- baratbarat
voir barad
- baratañbaratañ
v.
(1) V. intr. Frauder.
●(1499) Ca 17b. Barataff. g. frauder.
(2) V. tr. d. Tromper, trahir.
●(1557) B I 303. Pe en stat ezomp baratet, tr. «comme nous avons été trahis.» ●(1575) M 874. Miret onest he stat, hep bezaff baratet, tr. « Lui garder convenablement son rang, sans qu’il soit lésé. »
- barater
- barazh .1barazh .1
f. –où, –ioù
I.
(1) Bacquet.
●(1499) Ca 17b. Baraz. g. barate. ●(1633) Nom 159b. Vrceus, vrceolus aqualis : cruche : vr baill, baraz da lacquat dour. ●161a. Cadus : cacque : vr baraz.
●(1659) SCger 12b. barate, tr. «baras, p. iou.» ●131a. baraz, tr. «barate.» ●(1732) GReg 74a. Bacquet, ou, baquet, cuvier fait d'une futaille sciée, tr. «Baraçz. p. baraçzou.»
●(1866) FHB 71/150b. o kemeret eur varas. ●151a. mont var dro barazou.
●(1908) FHAB Even 164. Eur varaz nevez a zalc'h pell hag hir amzer ar c'hoez hag ar vlaz eus an traou kenta bet lakeat ennhan. ●(1927) GERI.Ern 38. baraz f., tr. «Baquet, baratte.» ●(1931) VALL 57b. Baquet, tr. «baraz f. pl. iou»
(2) Auge.
●(1908) PIGO II 67. lakat e varez d'ar porc'hel. ●(1910) YPAG 5. en barez ar moc'h !
II. Skeiñ gant barazhioù : pluie battante, très forte.
●(1935) ANTO 181 (T) *Paotr Juluen. Ma frailh ar malkennou du, da c'hlaoia, evel skei gant baraziou, ne gouezo ar glao em c'hichen hepken.