Devri

Recherche 'go...' : 1101 mots trouvés

Page 17 : de gourener (801) à gourin-1 (850) :
  • gourener
    gourener

    m. –ion

    (1) (sport) Lutteur.

    (1499) Ca 98b. Gourener. g. lutteur. l. hic et hec agonista / ste.

    (1659) SCger 74b. luicteur, tr. «gourenner.» ●151b. gourenner, tr. «luitteur.» ●(1732) GReg 588a. Lutteur, tr. «Gourenner. p. gourennéryen. Van[netois] gourennour. p. neryon, neryan.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutteur, homme infâme, tr. «Gorinourr.. nerion

    (1876) TDE.BF 246a. Gourenner, s. m., tr. «Lutteur ; pl. ien

    (1929) MKRN 18. diskoeit c'hoaz eur vech d'ar gournerien kanfard, tr. «montrez une fois de plus aux lutteurs prétentieux.» ●29. e mesk ar c'hournerien, tr. «parmi les lutteurs.» ●(1932) BRTG 3. Kent tâlein en eil doh égilé, er gourénerion e ra, epb eil tro, ur bok d'en aral.

    (2) (sport) Mestr-gourener :

    (1907) KORN [5]. ar mestr gouriner a vez roët d’ezan eur maout evit e zigoll.

    (3) (Blason populaire) Gourenerion : surnom des habitants de Brec’h.

    (1911) DIHU 69/224. Ré Bréh naket; neoah nen dint ket ker fal. Gorenerion int hembkin.

  • gourenerezh
    gourenerezh

    m. (sport)

    (1) Tournoi de lutte.

    (1612) Cnf 22. comediennou profan, bancquedou, mascaradennou, hoariou, danczou, gourenerez, chasceal, festou dez, ha festou nos.

    (2) Lutte.

    (1732) GReg 587b. Lutte, combat de deux hommes corps à corps, tr. «Van[netois] goureinereah. p. goureinereahëu

    (1932) BRTG 3. spègereh, dantereh, krabisereh ne vè ket gourénereh.

  • gourenez
    gourenez

    f. –i (géographie) Presqu'île.

    I. (géographie) Presqu’île, péninsule.

    (1732) GReg 710a. Peninsule, presqu'Isle, tr. «Gour-enès. p. gourenesy.» ●La presqu'Isle, ou peninsule de Rhuis, tr. «Ar gourenès eus a Rhuis.» ●751b. Presqu'isle, tr. «Gour-enès. p. gour-enesy

    (1876) TDE.BF 245b. Gour-enez, s. f., tr. «Presqu'île, péninsule.»

    (1910) MBJL 16. er c'hourenez a-bez.

    II. [appellations géographiques]

    (1) Gourenez-Vreizh : La péninsule bretonne.

    (1919) KRVT 310/2b. Gorsedd Barzed Gourenez-Vreiz a ra engalv.

    (2) Gourenez Lezardrev : Presqu’île de Lézardrieux.

    (1928) CONS 275. Beza a oa dioute e seiz parrez Gourenez Lezardre, ha zoken er « Bord-all » da laret eo en Plouvouskan, hag holl e oant pinvidik.

    (3) Gourenez Kraozon : Presqu’île de Crozon.

    (1995) LMBR 24. Emañ Kameled e beg ar forc’h roc’h ha maen m’eo gourenez Kraozon.

    (4) Gourenez ar Groazig ha Gwenrann : Presqu’île du Croisic et de Guérande.

    (1910) ISBR 5. diar gouriniz er Groézig ha Guerran.

    (5) Gourenez Skandinavia : Presqu’île scandinave.

    (1954) VAZA 166. Ret e voe dimp ’ta kontrollañ e-pad daou zevezh gourenez Skandinavia.

  • gourenezek
    gourenezek

    adj. Péninsulaire.

    (1931) VALL 546b. Péninsulaire, tr. «gourenezek

  • gourenezel
    gourenezel

    adj. Péninsulaire.

    (1931) VALL 546b. Péninsulaire, tr. «gourenezel

  • gourenezenn
    gourenezenn

    f. –où (géographie) Presqu'île.

    (1752) BS 719. ur gour-enesen tost d'ar guær a Aleth.

    (1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, e troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern. ●(1894) BUZmornik 95. e gour-enezenn Rhuis.

    (1911) BUAZperrot 126. e beg gourenezen Landreger. ●788. Douara a eure en eur gourenezen tost da gear Aleth.

  • goureniñ
    goureniñ

    voir gouren .2

  • goureontr
    goureontr

    m. –ed (famille) Grand-oncle.

    (1744) L'Arm 16a. son Grand-Oncle, tr. «e Gour-Yondre

    (1931) VALL 342b. Grand-oncle, tr. «goureontr. pl. eontred

  • gourez
    gourez

    Suffixe féminin d’agent sous la forme -ourez pl. -ourezed. cf. aktourez, marc’hadourez, etc. cf. gour .2.

  • gourfaoterekaat
    gourfaoterekaat

    v. intr. Abonder.

    (1499) Ca 98b. Gourfauterecat. g. habunder.

  • gourfediñ
    gourfediñ

    v. tr. d. Implorer, supplier.

    (1956) BAHE 45/63. da c'hourfediñ a ran dirak fas Doue.

  • gourfenn
    gourfenn

    m. Fin.

    (897) MSvbr IV f° 74b, main A (DGVB 266ab). is em ou gurpenn, tr. « c’est lui/c'est-à-dire leur fin ».

    (1450) Dag 55-56. Huy a guelo, quent an goursenn (lire : gourfenn), / Hœretiquet a drouc empenn, tr. « Vous verrez, avant l’issue, / Des hérétiques au cerveau mauvais. » ●(1464) Cms (GMB 285). Gourfenn, une fin. ●(1499) Ca 98b. Gourffenn. g. et diuez tout vng. ●(1575) M 2345. Hac ober pinigen: en glen quent gourfenn bet, tr. «Et faire pénitence sur terre avant la fin du monde.»

  • gourfennañ
    gourfennañ

    v. tr. d. Finir.

    (1575) M 2645-2646. quent gourfennaff, / A pep tu é buhez, tr. «avant de finir / De toute façon sa vie.»

  • gourfennc'her / gourfennger
    gourfennc'her / gourfennger

    m. –ioù (grammaire) Suffixe.

    (1929) FHAB Genver couv. diwar-benn ar gourfenngeriou –et ha –vet. ●(1931) VALL 714a. suffixe, tr. « gourfengér, -c’hér m. pl. iou. »

  • gourfennc'heriañ
    gourfennc'heriañ

    v. tr. d. Suffixer.

    (1931) VALL 714a. suffixer, tr. « gourfengéria, -c’héria. »

  • gourfennger
    gourfennger

    voir gourfennc'her

  • gourfenngeriañ
    gourfenngeriañ

    voir gourfennc'heriañ

  • gourfoul
    gourfoul

    s. Chiffon.

    (c.1718) CHal.ms i. chiffon, tr. «coh retaillon, coh retaill', groufoul

  • gourfoulet
    gourfoulet

    adj.

    (1) Cahoté.

    (1557) B I 474. En pep cacefoul (lire : carefoull) gourfoullet / Bezet decriet hastet scaff, tr. «qu'elle soit cahotée et honnie par tous les carrefours.»

    (2) (Habit) chiffonné, bouchonné.

    (c.1718) CHal.ms ii. cet habit est tout foulé, tr. «groufoulet, damouchet bloh en habit sé.»

    (3) (Herbe) qui a été piétinée.

    (c.1718) CHal.ms ii. L'herbe de ce pré est toute foulée parce qu'on a trop dansé dessus, tr. «goasquet é, groufoulet é er c'huïaut es er prat man, rac meide bet ré a fest' ar nehou.»

  • gourfouliñ
    gourfouliñ

    v. tr. d. Chiffonner, bouchonner.

    (c.1718) CHal.ms i. briffer des hardes, tr. «couchiein, couciein, draillein groufoulein, en treu, torsein.» ●chiffonner, tr. «groufoulein, damouchein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. fouler, tr. «goasquein, mahein, foulein, saudrein, groufoulein.» ●foupir, tr. «groufoulein, coussi, damouchein.» ●(1732) GReg 165a. Chiffonner, bouchonner du linge, des habits, tr. «gour-fouleiñ. pr. et. guerfouleiñ. pr. et

  • gourfourev
    gourfourev

    m. Faux-fourreau.

    (1744) L'Arm 163b. Faux-fourreau, tr. «Gourr-fourreau

  • gourgagn
    gourgagn

    f. Fieffée prostituée.

    (1931) VALL 303a. prostituée, tr. «gourgagn

  • gourgamm .1
    gourgamm .1

    adj.

    (1) En zig-zag, tortueux.

    (1869) FHB 205/388a. coz-ruiou stris, teval, corgam. ●(18--) SAQ I 218. Staga 'ra eur beg houarn korgamm, ouz penn eun neuden.

    (2) Contrefait, très boiteux.

    (1890) MOA 85. gour-gamm, tr. «boîteux très prononcé.»

    (1924) NFLO. contrefait, tr. «korgamm

    (3) sens fig. =

    (1866) SEV 216. Ha ken dall-ze e vec'h-hu, ne welfac'h ket peger korgamm ha peger faoz eo al lavar-ze ?

    (4) Kamm-gourgamm : qui boite des deux jambes.

    (1732) GReg 102a. Boiteux des deux côtez, par foiblesse de hanches, tr. «cam-gourgam.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiteux des deux côtés, tr. «Cam-gour-gam. m.»

    (1893) IAI 174. eur rum Eretiked kam korgam.

  • gourgamm .2
    gourgamm .2

    m. –où

    (1) M. Zigzag.

    (1866) BOM 8. Gand ho gourgammou tan, tr. «de ses zig-zags de flamme.»

    (2) Adv. A-c'hourgammoù : en zigzaguant.

    (1877) FHB (3e série) 18/150b. ar penn araog o crimpat, a gorgammou, evel eur zarpant.

  • gourgammañ
    gourgammañ

    v. pron. réfl. En em gourgammañ : se tortiller.

    (18--) SAQ I 251. Ne c'hell ober hent (...) nemet (...) en eur en em gorgamma, lod anezhan atao a dreuz evel an aer pa ra hent.

  • gourgammek
    gourgammek

    adj. Tortueux.

    (1847) MDM 140. ho grisiou korgamek.

  • gourgast
    gourgast

    f. gourgisti Grande putain.

    (1752) PEll 353. Gorc'haign, Petite carogne ou charogne. C'est une injure atroce pour une jeune fille ; car c'est au sens moral, une jeune prostituée. Gorc'hast est synonyme du précédent, en Latin meretricula.

    (1955) VBRU 101. mab ar c'hourc'hast a zo anezhañ.

  • gourglebiañ
    gourglebiañ

    v. tr. d. =

    (1731) BM 218. Dre eur c'hlizen eus an envou / E c'hour-glepie ho douarou.

  • gourgleuz
    gourgleuz

    voir gougleuz

  • gourgouhin
    gourgouhin

    voir gourgouin

  • gourgouilh
    gourgouilh

    m. –où Glouglou.

    (1931) VALL 337b. Glouglou, tr. «gourgouilh m.»

  • gourgouilhat
    gourgouilhat

    v.

    (1) V. tr. d. Gargariser.

    (1925) FHAB Gwengolo 335. gwalc'hi ar c'henou pe c'hourgouliat anezi gantan.

    (2) V. intr. Faire glouglou.

    (1931) VALL 337b. faire glouglou, tr. «gourgouilhat.» ●(1939) KTMT 55. an dour o c'hourgouilhat.

  • gourgouin / gourgouhin
    gourgouin / gourgouhin

    f. Faux-fourreau.

    (1744) L'Arm 163b. Faux-fourreau, tr. «Gourr-gouhin

  • gourgouzig
    gourgouzig

    s. Goulot.

    (1659) SCger 63a. goulet, tr. «gourgousic.» ●(1732) GReg 463b. Goulet, ou goulot, le cou d'une bouteille, tr. «gourgouzicq ur voutailh.»

  • gourhampl .1
    gourhampl .1

    adj. Vorace, goulu.

    (c.1718) CHal.ms iv. Vorace, tr. «gourhambl' gloutonnec.» ●(1732) GReg 464a. Goulu, qui mange beaucoup, & fort vite, tr. «Van[netois] gourhambl.» ●(1744) L'Arm 22a. Avide, tr. «Gourhamble.» ●175a. Goulu, uë, tr. «Gourhamble.» (…) Gourmand, tr. «Gourhamble

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 137. rac, idan er roué aral, haval doh el lonnèd gouihuan, é oent ol gourhamble ar hoaid hag ar guig mab-dén.

    (1904) DBFV 96a. gourhanbl adj., tr. «gourmand, avide, goulu.»

  • gourhampl .2
    gourhampl .2

    m. –ed Homme goulu.

    (1732) GReg 464a. Goulu, qui mange beaucoup, & fort vite, tr. «Van[netois] gourhambl. p. ed

  • gourhed
    gourhed

    m./f. –où Brasse.

    (1499) Ca 98b. Gourhet. g. brassee. l. hoc brachiatum / ti.

    (1659) SCger 17a. brassée, tr. «gouret.» ●151b. gouret, tr. «brassée.» ●(1732) GReg 115b. Brasse, la longueur des deux bras étendus, tr. «Goured. p. gouredou

    (1896) LZBt Mae 14. Eur sklav e vije gwerzet eur banerad freuz mutama, pe eur pi zoken, pe c'hoaz eur c'hourad danve pe mezer.

    (1979) VSDZ 24. (Douarnenez) Kalz deus ar bagoù noe ur chap kant goulet, setu a rae nav-ugent metr, tr. (p. 193) «La plupart des bateaux avaient une haussière de cent brasses, c'est-à-dire cent quatre-ving mètres.»

  • gourhedad
    gourhedad

    m. –où Distance d'une brasse, brassée.

    (1876) TDE.BF 245b. Gouredad, s. m. Et aussi gour-hedad, brassée.

    (1944) GWAL 165/316. (Ar Gelveneg) Goulad : gourhedad. ●(1959) TGPB 64. rak war hed tri pe bevar gourhedad diouzh an teir-gwern.

  • gourhedañ / gourhediñ
    gourhedañ / gourhediñ

    v.

    I. V. intr. Étendre les bras.

    (1499) Ca 98b. Gourhigaff. g. estendre les bras. l. appando / dis. ●(c.1500) Cb 98b. Gourhedaff / pe astenn e diubrech. g. estendre les bras. l. appando / dis.

    II. V. tr. d.

    (1) (marine) Mesurer les brasses de fond.

    (1732) GReg 115b. Mesurer avec une sonde la mer, pour sçavoir combien de brasses elle a de profondeur, tr. «Goureda ar mor. pr. gouredet. gour-heda. pr. gour-hedet

    (2) plais. Bezañ stlapet da c'hourhediñ an hent : être jeté à terre.

    (1903) CDFi août-septembre (d'après KBSA 57). ma rank Laou diskenn diwar Laouig [ar marc'h] gant aon da veza graet leue anezañ d'e oad, ha stlapet da c'houredi an hent gant livenn e gein.

  • gourhediñ
    gourhediñ

    voir gourhedañ

  • gourhent
    gourhent

    m. –où Autoroute.

    (1962) BAHE 31/26. ar gourhent-se. ●gourhent, Highway pe Speedway en amerikaneg. E galleg : autoroute.

  • gourheol
    gourheol

    m. (astronomie) Parhélie.

    (1904) DBFV 96a. gourheol m., tr. «parhélie.» ●(1907) VBFV.bf 27b. gourhiaul, m., tr. «parhélie.»

  • gouri
    gouri

    m. –ed (ornithologie) Mouette.

    (1931) GWAL 136-137/427. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Gouri : e galleg mouette. Hogen kredi a ran n'eo nemet eur seurt eus al laboused-mor-se (gourel ; liester : –ed). ●(1970) BHAF 384. Gouried. Skreved (mouettes).

  • gouribl
    gouribl

    m. –où

    (1) (architecture) =

    (1820) COEt.ms. gourib, bord du toit qui dépésse le mur. (d'après GMB 291).

    (1907) VBFV.bf 27b. gouribleu, grouiblaj, m., tr. «maçonnerie entre le haut du mur et le toit.»

    (2) =

    (1908) FHAB Gwengolo 269. Fanch zo krog e gourib ar siminal.

    (3) local. Grenier à foin.

    (1970) GSBG 212. (Groe) ur gourip, tr. «un grenier à foin.»

  • gouriblenn
    gouriblenn

    f. –où (architecture) =

    (1931) VALLsup 8b. angle formé par le haut du mur et la charpente du toit, tr. «gouriblenn f.»

  • gourigellad
    gourigellad

    m. –où =

    (1932) BRTG 128. obér duhont ur gourigellad andelleu.

  • gourigellat
    gourigellat

    v. tr. d. =

    (1934) MAAZ 67. gourigellet ur skudellad leah aveit é goén.

  • gourilat
    gourilat

    v. intr. Hennir.

    (1907) VBFV.fb 51a. hennir, tr. «gourilat

  • Gourin
    Gourin

    n. de l. Gourin.

    I. Gourin.

    (1732) GReg 464a. Gourin, Kear Roeyal.

    (1792-1815) CHCH 30. Ma karfé pautret Gourin, Guiscriff ha Langonnet. 86 Naù a barrez Montré ha nandek a Hourin. ●(1847) FVR 298. Gwillou Arven, euz a Gervlezek, e tu Gourin. ●(1850) PENgwerin8 89. eur seiz kant deus a motref ha nao kant a Gourin.(1865) FHB 35/280a. e couent Langonet, etre Gourin hag ar Faouet. ●(1868) GBI I 498. E borc'h Gourin, war un doal-wenn, / Ez oa skrivet gwerz ar vosenn. ●(1876) BJM 157. Setu perac e reas missionou er bloaz-se e Gourin, e Conk-Kerne, e Melven, e Ploughernevel, e Poullaouen, e Roudouallec, e Plonevez-ar-Faou. ●(1878) SVE 942. Aotronez Pond-Ivi, / Bourc’hisienn Faouet, / Potret Gourin.

    (1902) LZBg Mae 101. Gourin. ●(1902-1905) LARB 130a. Ha seih a baréz Paùl, eih aral a Fluri, / Naù a baréz Montré ha nandek a Hourin. ●(1904) BMSB 89. Ar Zent, kanton Gourin. ●(1905) ALMA 69. Gourin. ●(1925) ARVG 3/61. En Breiz an eus seiz ti, ar brasan, hini Gourin, demdost da Geraez; ar re all e Brest, Briek, Edern, Bannalek, Langonnet.

    II.

    (1) Dicton.

    (1732) GReg 464a. Gourin, Kear Roeyal.

    (2)

    (1929) MKRN 162/89. Chann ne oar penn ebet d'ar zun / Ma n'eo bet e Gourin d'al lun. ●(1959) SKOL 7-8/51. Chann ne oar penn ebet d'ar sizhun / Ma n'eo bet e Gourin d'al lun.

    (3) Devinette.

    (1929) MKRN 166/16. Mar doc'h eun den ken avizet, / Evel ma klevan hel laret, / Laret d'in eta just pet min / Zo oeit d'ober iliz Gourin ? ●172/16. O digaset d'in war ho kein ha me o c'honto.

    (4) Extrait de prophétie : voir HYZH 216/46.

    (1974) (1998) HYZH 216/46. Keraez a vo dismantret. (Eus Gourin hag eus ar Faoued, kont ebet).

    (5)

    (2005) TAGW 433. Toutal rae, tont douzh Gourin, / An tren mont d'ar Faoued, / Abred douzh ar vitin, / Gatoñ visen dihuinet, , tr. « Le train sifflait, venant de Gourin et se rendant au Faouët; c'est lui qui me réveillait, le matin de bonne heure » (extrait de la chanson Tour Langoned, de Yves Le Moal)

    III. Blasons populaires.

    (1) voir Chtou.

    (2) Paotred Gourin.

    (1878) SVE 942. Aotronez Pond-Ivi, / Bourc’hisienn Faouet, / Potret Gourin.

    IV. [Toponymie locale]

    (1847) FVR 298. Gwillou Arven, euz a Gervlezek, e tu Gourin.

  • gourin
    gourin

    m. –où (architecture) Linteau.

    (1732) GReg 577a. Linteau, piece de bois qu’on met au-dessus d’une porte, opposée au seüil, tr. «Gourin. p. gourinou.» ●882a. Sourcil de porte, le linteau, le dessus d’une porte, tr. «Gourin. p. gourinou.» ●(1752) PEll 364. Gourin, en termes d’architecture, Linteau, le haut d’une porte, et d’une fenêtre, soit de pierre, soit de bois. Plur. Gourinou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...