Recherche 'go...' : 1101 mots trouvés
Page 17 : de gourener (801) à gourin-1 (850) :- gourenergourener
m. –ion
(1) (sport) Lutteur.
●(1499) Ca 98b. Gourener. g. lutteur. l. hic et hec agonista / ste.
●(1659) SCger 74b. luicteur, tr. «gourenner.» ●151b. gourenner, tr. «luitteur.» ●(1732) GReg 588a. Lutteur, tr. «Gourenner. p. gourennéryen. Van[netois] gourennour. p. neryon, neryan.» ●(1744) L'Arm 223b. Lutteur, homme infâme, tr. «Gorinourr.. nerion.»
●(1876) TDE.BF 246a. Gourenner, s. m., tr. «Lutteur ; pl. ien.»
●(1929) MKRN 18. diskoeit c'hoaz eur vech d'ar gournerien kanfard, tr. «montrez une fois de plus aux lutteurs prétentieux.» ●29. e mesk ar c'hournerien, tr. «parmi les lutteurs.» ●(1932) BRTG 3. Kent tâlein en eil doh égilé, er gourénerion e ra, epb eil tro, ur bok d'en aral.
(2) (sport) Mestr-gourener :
●(1907) KORN [5]. ar mestr gouriner a vez roët d’ezan eur maout evit e zigoll.
(3) (Blason populaire) Gourenerion : surnom des habitants de Brec’h.
●(1911) DIHU 69/224. Ré Bréh naket; neoah nen dint ket ker fal. Gorenerion int hembkin.
- gourenerezhgourenerezh
m. (sport)
(1) Tournoi de lutte.
●(1612) Cnf 22. comediennou profan, bancquedou, mascaradennou, hoariou, danczou, gourenerez, chasceal, festou dez, ha festou nos.
(2) Lutte.
●(1732) GReg 587b. Lutte, combat de deux hommes corps à corps, tr. «Van[netois] goureinereah. p. goureinereahëu.»
●(1932) BRTG 3. spègereh, dantereh, krabisereh ne vè ket gourénereh.
- gourenezgourenez
f. –i (géographie) Presqu'île.
I. (géographie) Presqu’île, péninsule.
●(1732) GReg 710a. Peninsule, presqu'Isle, tr. «Gour-enès. p. gourenesy.» ●La presqu'Isle, ou peninsule de Rhuis, tr. «Ar gourenès eus a Rhuis.» ●751b. Presqu'isle, tr. «Gour-enès. p. gour-enesy.»
●(1876) TDE.BF 245b. Gour-enez, s. f., tr. «Presqu'île, péninsule.»
●(1910) MBJL 16. er c'hourenez a-bez.
II. [appellations géographiques]
(1) Gourenez-Vreizh : La péninsule bretonne.
●(1919) KRVT 310/2b. Gorsedd Barzed Gourenez-Vreiz a ra engalv.
(2) Gourenez Lezardrev : Presqu’île de Lézardrieux.
●(1928) CONS 275. Beza a oa dioute e seiz parrez Gourenez Lezardre, ha zoken er « Bord-all » da laret eo en Plouvouskan, hag holl e oant pinvidik.
(3) Gourenez Kraozon : Presqu’île de Crozon.
●(1995) LMBR 24. Emañ Kameled e beg ar forc’h roc’h ha maen m’eo gourenez Kraozon.
(4) Gourenez ar Groazig ha Gwenrann : Presqu’île du Croisic et de Guérande.
●(1910) ISBR 5. diar gouriniz er Groézig ha Guerran.
(5) Gourenez Skandinavia : Presqu’île scandinave.
●(1954) VAZA 166. Ret e voe dimp ’ta kontrollañ e-pad daou zevezh gourenez Skandinavia.
- gourenezek
- gourenezel
- gourenezenngourenezenn
f. –où (géographie) Presqu'île.
●(1752) BS 719. ur gour-enesen tost d'ar guær a Aleth.
●(1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, e troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern. ●(1894) BUZmornik 95. e gour-enezenn Rhuis.
●(1911) BUAZperrot 126. e beg gourenezen Landreger. ●788. Douara a eure en eur gourenezen tost da gear Aleth.
- goureniñgoureniñ
voir gouren .2
- goureontr
- gourezgourez
Suffixe féminin d’agent sous la forme -ourez pl. -ourezed. cf. aktourez, marc’hadourez, etc. cf. gour .2.
- gourfaoterekaat
- gourfediñ
- gourfenngourfenn
m. Fin.
●(897) MSvbr IV f° 74b, main A (DGVB 266ab). is em ou gurpenn, tr. « c’est lui/c'est-à-dire leur fin ».
●(1450) Dag 55-56. Huy a guelo, quent an goursenn (lire : gourfenn), / Hœretiquet a drouc empenn, tr. « Vous verrez, avant l’issue, / Des hérétiques au cerveau mauvais. » ●(1464) Cms (GMB 285). Gourfenn, une fin. ●(1499) Ca 98b. Gourffenn. g. et diuez tout vng. ●(1575) M 2345. Hac ober pinigenn : en glen quent gourfenn bet, tr. «Et faire pénitence sur terre avant la fin du monde.»
- gourfennañgourfennañ
v. tr. d. Finir.
●(1575) M 2645-2646. quent gourfennaff, / A pep tu é buhez, tr. «avant de finir / De toute façon sa vie.»
- gourfennc'her / gourfennger
- gourfennc'heriañ
- gourfenngergourfennger
voir gourfennc'her
- gourfenngeriañgourfenngeriañ
voir gourfennc'heriañ
- gourfoul
- gourfouletgourfoulet
adj.
(1) Cahoté.
●(1557) B I 474. En pep cacefoul (lire : carefoull) gourfoullet / Bezet decriet hastet scaff, tr. «qu'elle soit cahotée et honnie par tous les carrefours.»
(2) (Habit) chiffonné, bouchonné.
●(c.1718) CHal.ms ii. cet habit est tout foulé, tr. «groufoulet, damouchet bloh en habit sé.»
(3) (Herbe) qui a été piétinée.
●(c.1718) CHal.ms ii. L'herbe de ce pré est toute foulée parce qu'on a trop dansé dessus, tr. «goasquet é, groufoulet é er c'huïaut es er prat man, rac meide bet ré a fest' ar nehou.»
- gourfouliñgourfouliñ
v. tr. d. Chiffonner, bouchonner.
●(c.1718) CHal.ms i. briffer des hardes, tr. «couchiein, couciein, draillein groufoulein, en treu, torsein.» ●chiffonner, tr. «groufoulein, damouchein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. fouler, tr. «goasquein, mahein, foulein, saudrein, groufoulein.» ●foupir, tr. «groufoulein, coussi, damouchein.» ●(1732) GReg 165a. Chiffonner, bouchonner du linge, des habits, tr. «gour-fouleiñ. pr. et. guerfouleiñ. pr. et.»
- gourfourev
- gourgagn
- gourgamm .1gourgamm .1
adj.
(1) En zig-zag, tortueux.
●(1869) FHB 205/388a. coz-ruiou stris, teval, corgam. ●(18--) SAQ I 218. Staga 'ra eur beg houarn korgamm, ouz penn eun neuden.
(2) Contrefait, très boiteux.
●(1890) MOA 85. gour-gamm, tr. «boîteux très prononcé.»
●(1924) NFLO. contrefait, tr. «korgamm.»
(3) sens fig. =
●(1866) SEV 216. Ha ken dall-ze e vec'h-hu, ne welfac'h ket peger korgamm ha peger faoz eo al lavar-ze ?
(4) Kamm-gourgamm : qui boite des deux jambes.
●(1732) GReg 102a. Boiteux des deux côtez, par foiblesse de hanches, tr. «cam-gourgam.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiteux des deux côtés, tr. «Cam-gour-gam. m.»
●(1893) IAI 174. eur rum Eretiked kam korgam.
- gourgamm .2
- gourgammañgourgammañ
v. pron. réfl. En em gourgammañ : se tortiller.
●(18--) SAQ I 251. Ne c'hell ober hent (...) nemet (...) en eur en em gorgamma, lod anezhan atao a dreuz evel an aer pa ra hent.
- gourgammek
- gourgast
- gourglebiañ
- gourgleuzgourgleuz
voir gougleuz
- gourgouhingourgouhin
voir gourgouin
- gourgouilh
- gourgouilhat
- gourgouin / gourgouhin
- gourgouzig
- gourhampl .1gourhampl .1
adj. Vorace, goulu.
●(c.1718) CHal.ms iv. Vorace, tr. «gourhambl' gloutonnec.» ●(1732) GReg 464a. Goulu, qui mange beaucoup, & fort vite, tr. «Van[netois] gourhambl.» ●(1744) L'Arm 22a. Avide, tr. «Gourhamble.» ●175a. Goulu, uë, tr. «Gourhamble.» (…) Gourmand, tr. «Gourhamble.»
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 137. rac, idan er roué aral, haval doh el lonnèd gouihuan, é oent ol gourhamble ar hoaid hag ar guig mab-dén.
●(1904) DBFV 96a. gourhanbl adj., tr. «gourmand, avide, goulu.»
- gourhampl .2gourhampl .2
m. –ed Homme goulu.
●(1732) GReg 464a. Goulu, qui mange beaucoup, & fort vite, tr. «Van[netois] gourhambl. p. ed.»
- gourhedgourhed
m./f. –où Brasse.
●(1499) Ca 98b. Gourhet. g. brassee. l. hoc brachiatum / ti.
●(1659) SCger 17a. brassée, tr. «gouret.» ●151b. gouret, tr. «brassée.» ●(1732) GReg 115b. Brasse, la longueur des deux bras étendus, tr. «Goured. p. gouredou.»
●(1896) LZBt Mae 14. Eur sklav e vije gwerzet eur banerad freuz mutama, pe eur pi zoken, pe c'hoaz eur c'hourad danve pe mezer.
●(1979) VSDZ 24. (Douarnenez) Kalz deus ar bagoù noe ur chap kant goulet, setu a rae nav-ugent metr, tr. (p. 193) «La plupart des bateaux avaient une haussière de cent brasses, c'est-à-dire cent quatre-ving mètres.»
- gourhedad
- gourhedañ / gourhediñgourhedañ / gourhediñ
v.
I. V. intr. Étendre les bras.
●(1499) Ca 98b. Gourhigaff. g. estendre les bras. l. appando / dis. ●(c.1500) Cb 98b. Gourhedaff / pe astenn e diubrech. g. estendre les bras. l. appando / dis.
II. V. tr. d.
(1) (marine) Mesurer les brasses de fond.
●(1732) GReg 115b. Mesurer avec une sonde la mer, pour sçavoir combien de brasses elle a de profondeur, tr. «Goureda ar mor. pr. gouredet. gour-heda. pr. gour-hedet.»
(2) plais. Bezañ stlapet da c'hourhediñ an hent : être jeté à terre.
●(1903) CDFi août-septembre (d'après KBSA 57). ma rank Laou diskenn diwar Laouig [ar marc'h] gant aon da veza graet leue anezañ d'e oad, ha stlapet da c'houredi an hent gant livenn e gein.
- gourhediñgourhediñ
voir gourhedañ
- gourhentgourhent
m. –où Autoroute.
●(1962) BAHE 31/26. ar gourhent-se. ●gourhent, Highway pe Speedway en amerikaneg. E galleg : autoroute.
- gourheol
- gouri
- gouriblgouribl
m. –où
(1) (architecture) =
●(1820) COEt.ms. gourib, bord du toit qui dépésse le mur. (d'après GMB 291).
●(1907) VBFV.bf 27b. gouribleu, grouiblaj, m., tr. «maçonnerie entre le haut du mur et le toit.»
(2) =
●(1908) FHAB Gwengolo 269. Fanch zo krog e gourib ar siminal.
(3) local. Grenier à foin.
●(1970) GSBG 212. (Groe) ur gourip, tr. «un grenier à foin.»
- gouriblenngouriblenn
f. –où (architecture) =
●(1931) VALLsup 8b. angle formé par le haut du mur et la charpente du toit, tr. «gouriblenn f.»
- gourigellad
- gourigellat
- gourilat
- GourinGourin
n. de l. Gourin.
I. Gourin.
●(1732) GReg 464a. Gourin, Kear Roeyal.
●(1792-1815) CHCH 30. Ma karfé pautret Gourin, Guiscriff ha Langonnet. 86 Naù a barrez Montré ha nandek a Hourin. ●(1847) FVR 298. Gwillou Arven, euz a Gervlezek, e tu Gourin. ●(1850) PENgwerin8 89. eur seiz kant deus a motref ha nao kant a Gourin. ●(1865) FHB 35/280a. e couent Langonet, etre Gourin hag ar Faouet. ●(1868) GBI I 498. E borc'h Gourin, war un doal-wenn, / Ez oa skrivet gwerz ar vosenn. ●(1876) BJM 157. Setu perac e reas missionou er bloaz-se e Gourin, e Conk-Kerne, e Melven, e Ploughernevel, e Poullaouen, e Roudouallec, e Plonevez-ar-Faou. ●(1878) SVE 942. Aotronez Pond-Ivi, / Bourc’hisienn Faouet, / Potret Gourin.
●(1902) LZBg Mae 101. Gourin. ●(1902-1905) LARB 130a. Ha seih a baréz Paùl, eih aral a Fluri, / Naù a baréz Montré ha nandek a Hourin. ●(1904) BMSB 89. Ar Zent, kanton Gourin. ●(1905) ALMA 69. Gourin. ●(1925) ARVG 3/61. En Breiz an eus seiz ti, ar brasan, hini Gourin, demdost da Geraez; ar re all e Brest, Briek, Edern, Bannalek, Langonnet.
II.
(1) Dicton.
●(1732) GReg 464a. Gourin, Kear Roeyal.
(2)
●(1929) MKRN 162/89. Chann ne oar penn ebet d'ar zun / Ma n'eo bet e Gourin d'al lun. ●(1959) SKOL 7-8/51. Chann ne oar penn ebet d'ar sizhun / Ma n'eo bet e Gourin d'al lun.
(3) Devinette.
●(1929) MKRN 166/16. Mar doc'h eun den ken avizet, / Evel ma klevan hel laret, / Laret d'in eta just pet min / Zo oeit d'ober iliz Gourin ? ●172/16. O digaset d'in war ho kein ha me o c'honto.
(4) Extrait de prophétie : voir HYZH 216/46.
●(1974) (1998) HYZH 216/46. Keraez a vo dismantret. (Eus Gourin hag eus ar Faoued, kont ebet).
(5)
●(2005) TAGW 433. Toutal rae, tont douzh Gourin, / An tren mont d'ar Faoued, / Abred douzh ar vitin, / Gatoñ visen dihuinet, , tr. « Le train sifflait, venant de Gourin et se rendant au Faouët; c'est lui qui me réveillait, le matin de bonne heure » (extrait de la chanson Tour Langoned, de Yves Le Moal)
III. Blasons populaires.
(1) voir Chtou.
(2) Paotred Gourin.
●(1878) SVE 942. Aotronez Pond-Ivi, / Bourc’hisienn Faouet, / Potret Gourin.
IV. [Toponymie locale]
●(1847) FVR 298. Gwillou Arven, euz a Gervlezek, e tu Gourin.
- gouringourin
m. –où (architecture) Linteau.
●(1732) GReg 577a. Linteau, piece de bois qu’on met au-dessus d’une porte, opposée au seüil, tr. «Gourin. p. gourinou.» ●882a. Sourcil de porte, le linteau, le dessus d’une porte, tr. «Gourin. p. gourinou.» ●(1752) PEll 364. Gourin, en termes d’architecture, Linteau, le haut d’une porte, et d’une fenêtre, soit de pierre, soit de bois. Plur. Gourinou.