Recherche 'go...' : 1101 mots trouvés
Page 21 : de goustellad (1001) à gouziblaj (1050) :- goustellad
- goustellat / goustelliñ
- goustelletgoustellet
adj. Mis en meule.
●(1854) GBI I 82. Ann ed 'n deuz gwelet goustellet, tr. «Il a vu le blé en meules.»
- goustelliñgoustelliñ
voir goustellat
- goustilhgoustilh
m. –où (armement) Poignard.
●(1499) Ca 99a. Goustill. g. goustille. l. hec pugio / onis. ●(1612) Cnf.epist 25. dac, (alias) goustill.
●(1732) GReg 734a. Poignard, arme longue d'un bon pié, tr. «Goustilh. p. goustilhou.»
●(1961) LLMM 86/154. Hag a-dro jouez e sankas lavnenn ar goustilh e koadenn an daol.
- goustilhañ
- goustilher
- goustiñ
- goustivadur
- goustivet
- goustiviñ
- goustivus
- goustizgoustiz
f. Parure.
●(1935) BREI 389/2c. ar youankiz faro a zoug ar ganz, ar seiz, an dantelez ha kant goustiz all ha n'eus ezomm ebet dioute.
- goustraed
- goutgout
m.
(1) Goût.
●(1576) H 50. An guelet, claeuet, santifu, touchifu ha gout pe blas, tr. « the sight, hearing, smelling, touch, and gout or taste. »
●(17--) CBet 1353. Disqueset al lousou : guelomp ar gout ho deus, tr. «Montrez ces herbes. Voyons quel est leur goût.»
(2) Gout al losk : odeur de brûlé.
●(1922) BUPU 4. Souéhet bras int é kleuet gout er losk.
(3) Bezañ da c'hout ub. : être au goût de qqn.
●(1860) BAL 186. e tiouere meur a dra ac a vize de c'hout.
(4) Kaout gout da : avoir du goût pour.
●(1860) BAL 219-220. Ma ne bellait diouz ar bed ac e joiaou foll, nemet pa n'ho pezo gout ebet dezo.
- goûtgoût
voir gouzout
- goutaouekgoutaouek
adj. (pathologie) Atteint de goutte.
●(1732) GReg 465b. Archi-gouteux, tr. «goutaouëcq un orrupcion.»
- goutapl
- goutoùgoutoù
plur. (pathologie) Goutte.
●(1633) Nom 262a-b. Articularis morbus, vel articularius morbus, arthritis : la goutte : an gouttou, an hurlou.
●(1659) SCger 63a. les goutes, tr. «gouttou.» ●(1744) L'Arm 175b. Goute, maladie, tr. «Guenndre : gouteu. m.»
●(1883) IMP 25. Atao gant remm, gouttou pe gatar pistiget.
- gouvadezgouvadez
m. (religion) Ondoiement.
●(1732) GReg 79a. Baptême qu'on donne dans la maison, tr. «Gour-vadez.» ●674a. Ondoier, bâtiser, sans faire les ceremonies, tr. «rei ar gour-vadez da ur c'hrouaduricq bihan.»
●(1876) TDE.BF 248a. Gour-vadez, gourvadez, s. f., tr. «Ondoiement, baptême dans la maison.» ●(1890) MOA 85. gour-vadez, tr. «(petit baptême), ondoiement.»
- gouvadeziñgouvadeziñ
v. tr. d. (religion) Ondoyer.
●(1732) GReg 79a. Baptiser dans la maison, ou dans le sein de la mere, tr. «Gour-vadeza. pt. gourvadezet.» ●674a. Ondoier, bâtiser, sans faire les ceremonies, tr. «gour-vadezi ur buguelicq.»
●(1857) CBF 60. Gour-vadezet eo bet, tr. «Il a été ondoyé.» ●(1876) TDE.BF 248a. Gour-vadezi, v. a., tr. «ondoyer un nouveau-né, le baptiser dans la maison. »
●(1907) VBFV.fb 70b. ondoyer, tr. «gour-vadéein.» ●(1923) KTKG 80. Ne ves mui gourvadezet (ondoiement) e neb leac'h ar vugale, en iliz : difenn so aberz an Tad santel ar Pab.
- gouvangouvan
s. Reiñ gouvan : protéger.
●(1982) PBLS 96. (Langoned) rei gouvan, tr. «prendre sous ses ailes (une poule et ses poussins).»
- gouvellek
- GouveneGouvene
n. de l. Gomené.
(1)
●(1935) SARO 76. E parrez Gomene, e Roketton, ez oa eur merour, c'hoant bras d'ezan da gaout al laouer-se evit ober ganti eul lec'h da lakaat dour d'e chatal.
(2) [Toponymie locale]
●(1935) SARO 76. E parrez Gomene, e Roketton, ez oa eur merour, c'hoant bras d'ezan da gaout al laouer-se evit ober ganti eul lec'h da lakaat dour d'e chatal.
- gouvergouver
voir gouer
- gouverenngouverenn
voir gouerenn
- gouvezgouvez
m. Hep gouvez da ub. : à l'insu de qqn.
●(1732) GReg 888a. Sans le sû de mon pere, à son insû, tr. «hep gouzvez da va zad.»
- gouvezout
- gouvezv
- gouvezviñ
- gouyen
- gouyenaat
- gouyendergouyender
m. Fraîcheur.
●(1732) GReg 432b. Fraicheur, le frais, tr. «gouyender.» ●433a. Tantôt à la fraîcheur, tr. «Everr pa vezo trémenet an domder, ha deuët ar gouyender. bremija da'r gouyender.»
- gouyezh
- gouzañv / gouzañviñgouzañv / gouzañviñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Souffrir, endurer (des peines, des ennuis).
●(1456) Credo 8-10. Hac agouz avas passion dedan pilat / crucifiet dan marue quenbuan voe / laquet ha goudese sepeliet, tr. «Et a souffert (la) passion, / crucifié sous Pilate ; / aussitôt il fut mis à mort / et ensuite enseveli.» ●(1499) Ca 99a. Gouzaff. g. souffrir. ●(1575) M 433. Er dre pechet hep mar, ez gouzeff cals harell, tr. «Car par le péché sans doute il souffre beaucoup de trouble.» ●521. Ezaint da gouzaff poan, tr. «Ils iront souffrir la peine.» ●1066. ez gouzeffsont scandal, dre penn ho bugale, tr. « Ils souffrirent le supplice, à cause de leurs enfants. » ●3423-3424. En croas gruiet atachet credet plen, / Hep nep coufranc da gouzaff stanc ancquen, tr. «En croix fixé, attaché, croyez bien, / Sans aucune consolation (?) pour souffrir dure angoisse.» ●3529. consideret no gouzeff quet en ven, tr. « Considérant qu’il ne les souffre pas en vain. » ●(1576) Cath p. 13. gouzaff poan en bet, tr. «souffrir aucune peine.» ●25. homan a gouzauas marou en amser an impalarz maxentius, tr. «Elle souffrit la mort à l’époque de l’empereur Maxence.» ●(1580) G 946. da gouzaf esuoar hac ancou, tr. «A souffrir tourment et mort.» ●(1621) Mc 15. da gouzauiff an maru.
●(1659) SCger 50a. endurer, tr. «gouzân p. ânvet.» ●151b. gouzân p. ânvet, tr. «endurer.»
●(1900) MSJO 232. ar poaniou en deus gouzañvet Jesus. ●(1907) VBFV.fb 36a. endurer, tr. «gouhanvein.» ●(1913) AVIE 154. gouhanvein éleih a boénieu. ●271. ind e hrei d'oh gouhanù trebilleu. ●(1932) GUTO 41. gouzanùet diglem en trebilleu.
(2) Gouzañv ub. : souffrir, supporter qqn.
●(1873) FHB 463/363a. ac'han da beur e vinn-me ganeoc'h ? Ac'han da beur ho couzanvin-me ?
●(1911) BUAZperrot 783. Mes e vreur (…) n'oa ket evit e c'houzanv. ●800. Tud a zo hag a zo diez o gouzanv. (…) Gouzanvomp anezo evelkato.
(3) Gouzañv udb. : supporter, accepter, souffrir qqc.
●(1862) JKS 295. gouzanv ho labouriou a ioul frank. ●(1866) LZBt Gouere 158. gouzanv toldoso eur c'harr ponner, enn hencho ar fallan. ●(1894) BUZmornik 596. N'oa ket evit gouzanv braoigou ha fanfarluchou ar bed.
●(1909) FHAB Kerzu 356. kemeret samm eur procez ha gouzanv ar c'holl, ma koller. ●(1910) MBJL 175. êzetoc'h ê gouzanv eun injustis evit eur zotoni. ●(1911) BUAZperrot 485. n'oa ket evit gouzanv e skanvadurez. ●(1911) SKRS II 128. Sant Aogustin n'oa ket evit gouzanv an drouk prezek. ●(1915) HBPR 197. Ne gomzan ket deoc'h deuz ar blasphemou hag al luc'hachou hon doa da c'houzanv hed an hent. ●(1929) FHAB Gouere 246. n'oa ket evit gouzanv an dristidigez ; atao e veze laouen evel ar Spered Santel.
(3) [devant une subord.] Souffrir, supporter que.
●(1894) BUZmornik 568. n'oa ket evit gouzanv e kollje eur begad euz he amzer.
●(1923) KNOL 147. N'eo ket evit gouzanv (…) e rafen eun taol domino.
B. [empl. comme subst.]
(1) Souffrance, mal.
●(1845) LED.gon. Ar gwizieka den en hor iez brezonec / Goude pemp mis gouzanv a rentas e ene.
●(1936) IVGA 199. hemañ emañ ar gouzañv en eul lec'h all eus e gorf.
(2) Fait de supporter avec patience.
●(1912) MMPM 99. Mari a zesk deomp an douzter hag ar gouzaon.
II. V. intr. Souffrir.
●(1911) BUAZperrot 153. en devoa kalz da c'houzanv gant ar boan-izili. ●(1928) LEAN 40. An tad ne zeuas ket var e c'her, met gouzanv a reas muioc'h.
III. V. pron. réci. En em c'houzañv : se supporter mutuellement.
●(1862) JKS 38. Red eo eta d'e-omp en em c'houzanv etre-z-omp, en em ziboania, en em skoazia, en em gelenn hag en em zifazia en eil egile. ●(1866) FHB 73/163a. daou bried ha ne allent ket en em c'houzaon. ●(1872) ROU 89a. Incompatible, tr. «N'int ket evit en em c'houzanv.»
●(1915) HBPR 87. d'an oll veleien d'en em c'houzanv. ●(1926) FHAB Mae 177. d'en em c'houzanv an eil egile.
- gouzañvek
- gouzañvusgouzañvus
adj.
(1) Patient.
●(c.1500) Cb 99b. [gouzaff] Jtem passibilis et hoc le. g. paisibles / souffrables. b. gouzaffus patient.
●(1872) ROU 51. Son frère qui était patient, tr. «E vreur, ac a oa gouzavuz.» ●94b. Patient, tr. «Gouzavuz.»
(2) Tolérant.
●(1857) AVImaheu 35. Goanvussoh e vein de zouar Sodom ha Gomor, én dé er varn, aveid der gær-zé. ●(1871) FHB 310/386a. daou zen iaouang en em gavaz ha ne vouent ket ker gouzanvus hag ar re all. ●(1880) SAB 36. humbl, patiant, gouzavuz, sentuz, p'eo destinadur ar gristenien beza evel ouz o Zalver.
●(1931) KANNgwital 337/5. pa chomo pasiant, gouzanvus, kement-se a vezo eur zakrifis all. ●(1964) BAHE 40/58. tud distourm ha gouzañvus ez int.
- gouzaplgouzapl
s. N'ober gouzapl a netra =
●(1941) DIHU 358/246. Diskoein e hras de Job, pen dé guir ne hrè Andréù gouzabl a nitra, diskoein e hras un hiviz, unan lién fin.
- gouzav / gouzaviñgouzav / gouzaviñ
v. tr.
(1) V. tr. d. Avertir.
●(14--) Jer.ms 77bis. Queaff goussaf ha lavar, tr. «Va, avertis et dis.» ●(1580) G 719. Ha dyt en lavaraf ez gousafaf affet, tr. «Et je te le dit, je t'avertis expressément.»
●(1659) SCger 4a. Admonester, tr. «gouzaui.» ●151b. gouzavi, tr. «auertir.»
(2) V. tr. i. Gouzav da ub. : avertir qqn.
●(14--) Jer.ms 77. Goussaff dan broys (…) / Na compsint, tr. «Avertis les gens du pays (…) / Qu'ils ne disent.»
- gouzellañgouzellañ
voir gouzeriañ
- gouzengouzen
m. goudud Homme très petit.
●(1732) GReg 497b. Un fort petit homme, tr. «ur gour-zenicq.» ●717b. Un petit homme, tr. «gour-zèn. p. gourdud.» ●Un fort petit homme, tr. «ur gour-zènicq. p. gour-dudigou.»
- gouzergouzer
m. (agriculture)
I. Litière.
●(1659) SCger 74a. litiere de beste, tr. «gouzer.» ●151b. gouzer, tr. «litiere.» ●(1732) GReg 507b. Jan à faire de la litiere, tr. «gouzer.» ●579a. Litiere, paille qu'on met sous les chevaux, &c., tr. «gouzell.» ●Litière qu'on met dans la cour, & dans les chemins à pourrir pour faire du fumier, tr. «gouzer. p. gouzeryou. gouzell. p. you.» ●Couper des bruïeres, du jan &c pour faire de la litière dans la cour &c., tr. «trouc'ha gouzer. midi gouzell.» ●Lever, & emmulonner la litière pourrie dans la cour, tr. «sevel ar gouzell.» ●(1752) PEll 368. Gouser, Litier des bêtes. Le nouv. Diction. porte Gousel, litiere pour les bestiaux. Midi gousel, couper de la litière.
●(1857) CBF 107. Gouzer, m., tr. «Litière.» ●(1895) GMB 290. pet[it] Trég[uier] gouzilhañ, d'où gouzilh.
●(1902) PIGO I 100. er gouzel a oa da droc'han. ●(1915) FBBF 104 (10 décembre). charreet gouzal : daou gart. ●(1922) BUBR 19/212. An trouc'her gouzer e Menez Arre.
II.
(1) Bezañ gouzer ha skabell dindan troad ub. // Mont da c'houzer dindan treid ub. : se mettre au service de qqn.
●(1965) BRUD 20/19 (T) E. ar Barzhig. Ha na ouie ket perag êt e vefe da houzill dindan he zreid... ●(1968) BAHE 58/24-25 (T) E. ar Barzhig. Un den balc’h e oa, ret eo lavaret, zoken uhel ha grontek marteze. Biskoazh n'houllas bezañ gouzilh na skabell dindan troad den.
(2) Bezañ gouzer etre daouarn ub. : être complètement sous l’emprise de qqn, lui obéir.
●(1968) LOLE 33 (T) *Roc'h Vur. Nann, ne dalveze ket eul louf-ki e stad er sapre ti-forn gaoh-se ha hoaz e veze red dezañ beza gouzill etre daouaarn (lire : daouarn) e vevelien. ●133. beza gouzill etre daouarn unan bennag : senti outañ beteg re, plega d'e oll froudennou.
(3) Ober gouzer : mettre de l’argent de côté, faire des économies.
●(1958) ADBr lxv 4/514 (K An Ospital-Kammfroud) Ch. ar Gall. Ober gouzi (gouzer, gouzel) : Mettre de l'argent de côté, faire des économies : C'hoant dimezi a zo savet en e benn, am-eus aon; kroget eo d'ober gouzi.
- gouzerc'hgouzerc'h
f. –ed (ichtyonymie) Daurade.
●(1890) MOA 89. Gouzerh (V[annetais]), – gouzerc'h (L[éon]) dorade, poisson.
●(1919) DBFVsup 23b. folligan, s. pl. –ed. petite dorade. La grande dorade s'appelle gouzerh. ●(1924) DIHU 161/165. (Groe) Gouzerh, ed, tr. «(s.f.) dorade.» Dastumet get I.P. Kalloh 1923 (lire : 1913).» ●(1934) BRUS 255. Une dorade, tr. «ur gouzerh –ed, m. (grande).»
- gouzeriadgouzeriad
m. –où Couche de litière.
●(1752) PEll 368. Gouziat, sing. Gouziaden, une couche de paille, de roseaux, de joncs &c. que l'on destine à être foulez au pieds, & les faire pourrir à dessein d'en engraisser les terres.
- gouzeriadenngouzeriadenn
f. –où Couche de litière.
●(1732) GReg 579a. Litiere, paille qu'on met sous les chevaux, &c., tr. «gouzelyadenn. gouzyadeñ.» ●Litière qu'on met dans la cour, & dans les chemins à pourrir pour faire du fumier, tr. «Gouzyadenn. p. gouzyadennou. gouzelyadenn. p. ou.» ●(1752) PEll 368. Gouziat, sing. Gouziaden, une couche de paille, de roseaux, de joncs &c. que l'on destine à être foulez au pieds, & les faire pourrir à dessein d'en engraisser les terres.
●(1876) TDE.BF 249a. Gousiadenn, s. f. T[régor], tr. «Litière de chemin pour en faire du fumier.»
●(1920) LZBt Here 37. stlapet 'velse war ar c'houziaden. ●(1935) BREI 437/3b. eur c'houzilhadenn raden. ●(1944) VKST Meurzh 74. eur c'houziadenn golo saotret hag astuzet. ●(1955) VBRU 10. rak n’eo ket war ur c’holc’hed plu e veze ledet va c’horf, war ar c’houziadenn drez ne lavaran ket. ●(1957) BRUD 2/44. Beteg ar houziadenn a oa war al leur. ●(1982) PBLS 334. (Sant-Servez-Kallag) gouzilhadenn, tr. «couche de litière dans l'étable.»
- gouzeriañ / gouzeriatgouzeriañ / gouzeriat
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Renouveler la litière (dans une étable).
●(1752) PEll 368. l'infinitif Gouzeria, faire la litiere : & que ceux de Treguer prononcent Gouzia.
●(1867) FHB 134/236a. ar c'hreier da gempenn, da c'houzeria. ●(1876) TDE.BF 249a-b. Gousiañ, gouzelia, gouzeria, v. n. T[régor], tr. «Faire de la litière de chemin avec des fougères, des landes coupées.» ●(1895) GMB 290. pet[it] Trég[uier] gouzilhañ, d'où gouzilh.
●(1927) KANNkerzevod 3/13. da c'houziat e graou.
(2) Renouveler la litière (sous le bétail).
●(1910) YPAG 4. gouzilhan ar vioc'h.
(3) Gouzeriañ ar c'haeioù : couper du bois de chauffage sur les talus.
●(1995) BRYV IV 23. (Milizag) gouzella ar haeiou a veze greet.
B. par ext. Éparpiller.
●(1752) PEll 368. Gouzia, pour dire Eparpiller quelque chose que ce soit.
II. V. intr.
(1) Couper de la litière.
●(1659) SCger 74a. couper de la litiere, tr. «gouzeria.» ●(1732) GReg 507b. Couper du jan pour faire de la litiere, tr. «Gouzerya. pr. gouzeryet.» ●579a. Couper des bruïeres, du jan &c pour faire de la litière dans la cour &c., tr. «Gouzerya. pr. gouzeryet.»
●(1975) UVUD 80. (Plougerne) Eur falc'h e doa e park ar melchenn ekspres. Evit gouzela e poa ie, ar re goz. ●(1985) AMRZ 99. Evid kreski ar berniou teil, e veze gouzeret goude an eost.
(2) Mettre de la litière (dessous les animaux).
●(1834) SIM 166. goujied mad e voa dindan an anevaled. ●(1857) CBF 94-95. ar pez a zo red da c'houzeria dindan ann anevaled, tr. «tout ce qu'il faut pour faire de la litière au bétail.» ●(1869) FHB 237/220b. da gompeza ha da c'houzila didan ar zaout.
●(1909) BOBL 20 février 217/2c. gouzilla aliez dindano. ●(1910) BOBL 20 août 295/2c. delc'her atao kreveir ar c'honifled en stad vad, ha gouzilla aliez.
III. Ober muioc'h a deil evit a blouz zo da c'houzeriañ : voir teil.
- gouzeriatgouzeriat
voir gouzeriañ
- gouzeulgouzeul
s. Domaine attribué, possession.
●(12--) Cqlé f° 60v° [144]. De terra que dicitur gudul Sancti Ronani, de Rudalt filio Blinliuet, tri hanter minot frumenti et minot kerch et hanter et tres nummi cum obolo et decima tota.
- gouzia-gouzia-
voir gouzer-
- gouziblajgouziblaj
m. (charpenterie) =
●(1988) TIEZ II 163. Lorsque la couverture est en ardoise, une maçonnerie (gibaj ou gouzibaj) vient englober l'extrémité inférieure des pièces de charpente jusqu'à atteindre le lattis ou la volige.