Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 29 : de gong (1401) à gorenn-heol (1450) :
  • gong
    gong

    m. (musique) Gong.

    ●(1919) LZBt Du 20. Ar «gong», an «tam-tam» a zono epad eur pennad mat.

  • gonista
    gonista

    v. = (?) coquille pour c'hwistañ (?).

    ●(1935) BREI 389/4a. "Kapabl" eo ar re-ze da c'honista !...

  • gonn .1
    gonn .1

    voir goann

  • gonn .2
    gonn .2

    forme verb. le plus souvent au négatif. Je sais.

    ●(1530) J 114a. Rac ne gonn tenn na cas a penn ennhaf, tr. « car je ne trouve rien en lui qui mérite la peine de mort. » ●(1530) Pm 56c (Tremenuan). Ha negonn quet pebez tra voe, tr. « Et je ne sais pas ce que ce fut » ●(1575) M 2769. Na negonn quet parfet petra, / Anezy à contiff muyha, tr. « Et je ne sais pas bien ce que / J’en conterai de préférence. » ●(1612) Cnfepist 36. rac né goun quet ober na carmou na rymou, tr. (E. Ernault) « car je ne sais faire ni vers, ni rimes ».

    ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100a). N’oun dare kals e pe gostez / Kredabl e tu menez-Are.

  • gonoñs .1
    gonoñs .1

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'un terrain, d'une récolte) D'un faible rendement.

    ●(1868) FHB 180/189b. ne maint ket tud a-voalc'h d'he labourat, ha setu e vez gonoz an eost gant-ho ! ●(1869) FHB 247/302a. En douarennou gonosoc'h, disteroc'h, ho devezo boued anevaled.

    ●(1900) KZVr 104. (Perwenan) Eur mignon euz Pervenan a skriv d'imp : Aman ar gir «gonest» evid «dister» nan eo ket anaveet. Laret e ve «gonons» a dalv «used» ha «dister». Da skouer : «ar patatez a zo gononsoc'h evit ar bloaz evit warlene.

    (2) Usé.

    ●(1900) KZVr 104. (Perwenan) Eur mignon euz Pervenan a skriv d'imp : Aman ar gir «gonest» evid «dister» nan eo ket anaveet. Laret e ve «gonons» a dalv «used» ha «dister». Da skouer : «Arru eo gonons ma vorpand.

    (3) Peu abondant.

    ●(1896) LZBt Meurzh 22. an aluzenno-ze memez tra n'arrifont ket da dapout ar gont 'vel m'eo dleet, marteze zoken 'vont gonosoc'h gwech pe gwech-all.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Amaigri par une mauvaise santé, faible, débile.

    ●(1929) BREI 13 janvier 2a. o c'houlenn digant ar vamm penôz e oa ar bed gant he zammik merc'h o tiziritan gant al langiz – Amgav eo, emei, dop, gwer, gonoz. ●(1931) VALL 183a-b. Débile, tr. «gonas ou gonos T[régor].» ●291a. Faible, tr. «gonos, –nas, –nes.» ●(1947) TNOG 5/23. Gonos, ag. : dinerzh, erru pell ganti, diwar-benn un den klañv. Bro Blistin, Logivi-Plougras.

    ●(2000) PCRMM 721. (Plougastell-Daoulaz) Il arrive aussi qu'une trop grande maigreur mais aussi une mauvaise tenue, due à la maladie ou à d'autres raisons, abus d'alcool par exemple, fasse dire d'un homme, hors de sa présence, «qu'il est parti gononz» («ed e gononz»).

    (2) Prostré.

    ●(1931) VALL 600b. Prostré, tr. «gonos.»

    (3) Rachitique.

    ●(1931) VALL 615b. Rachitique, tr. «gonos (–nas, –nes) T[régor].»

  • gonoñs .2
    gonoñs .2

    m.

    (1) Baisse de prix.

    ●(1965) BAHE 44/38. Gonoñs = diskont, kerse. gant an amzer dreut-mañ 'vo gonoñs war an eost.

    (2) Kavout gonoñs : (?) l'avoir, la trouver amer (?).

    ●(1965) BAHE 44/38. Pa'z ay d'ober e gont e kavo gonoñs.

  • gonoñsaat
    gonoñsaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir faible, débile.

    ●(1931) VALL 183b. devenir débile, tr. «gonosaat.» ●291a. devenir faible, tr. «gonosaat.»

    (2) V. tr. d. Rendre faible, débile.

    ●(1931) VALL 291a. rendre faible, tr. «gonosaat.»

  • goñs
    goñs

    adj. Trapu.

    ●(1936) IVGA 90. na bihan, na bras, goñs. ●(1947) YNVL 12. ur miliner goñs ha du. ●(1972) SKVT I 43. ur bellenn houarn berr ha goñs. ●(1973) SKVT II 58. talgosoù derv goñs. ●(1974) THBI 166. Augustine, gwreg Nonn ar Rhun, bihan ha gons.

  • goñvor
    goñvor

    m.

    (1) Mesure, bord.

    ●(1752) PEll 351. Gônvor. M. Roussel m'a appris ce mot : & que l'on dit en son pays de Léon Dreist gônvor, au-dessus de la mesure. ●352. Gôr, Bord de quelque vaisseau.

    ●(1847) BDJ 207. gonvor faos. ●(1857) HTB 26. Pep unan a dlee dastum bemdez eur muzurad hanvet gomor. ●(1867) FHB 129/196b. diouc'h ar gomor. ●(1876) TDE.BF 238b. Goñvor, gor, s. m., tr. «Meseure servant à déterminer la quantité, bord d'un vase.»

    (2) Dreist-goñvor : par-dessus la mesure.

    ●(1752) PEll 351. on dit en son pays de Léon Dreist gônvor, au-dessus de la mesure. ●352. Dreist gôr, au-dessus du bord.

    ●(1876) TDE.BF 238b. Dreist goñvor., tr. «plus que la mesure, par-dessus le bord.»

    ●(1933) TREM 101. Ho torfed divezan / An eus karget dreist gor justis ho Toue.

  • goñvorad
    goñvorad

    m. –où Contenu de la mesure nommée «goñvor».

    ●(1867) FHB 129/196b. eur gomorad dre zen. (Var dro pevar liour). ●196b-197a. daou c'homorad dre bep den.

  • gop
    gop

    m. Petite hache des sabotiers.

    ●(1982) HYZH 147/18. (Treboull) Ar gop zo giz ur vouc'hal vihan. ●21. ar gop. An dra-se zo giz (…) ur vouc'hal vihan da ober stumm ar votez.

  • gopr
    gopr

    m./f. –où

    I. M./F.

    A.

    (1) Gage, salaire.

    ●(1499) Ca 91a. Garredon. vide in gopr cest tout vng. ●95a. Gobr in gopra vide. ●96b. loyer de marinyer. britonice. gopr merdeat. ●(1575) M 3558. Han gobre so bras, tr. «Et le salaire est grand.» ●(1633) Nom 192a. Auctorare militem, sacramento obligare, stipendio obligare : obliger par gages : obligaff dre gagou pe dre gobr. ●204a. Honorarium : salaire honneste : salær honest, gobr dereat.

    ●(1659) SCger 61a. gage recompense, tr. «gopr.» ●107b. salaire, tr. «gobr.» ●(1732) GReg 444b. Gage, salaire de serviteurs, tr. «gopr.» ●Gage, salaire de journalier, tr. «Gopr.» ●445a. J'ai cinq sous par jour de gages, tr. «Pemp guënnecq gopr èm eus bep dez.» ●Gager des serviteurs, tr. «rei gopr da servicheuryen.» ●A combien avez-vous gagé ce valet ? tr. Peguement a c'hopr a roït-hu bep bloaz d'ar mevel-hont ?» ●788b. Recompense salaire, loïer, tr. «Gobr. p. gopraou, gobrou. Van[netois] gobr. p. gobréü.» ●840a. Salaire, tr. «Gobr.» ●863b. Le salaire des serviteurs & servantes, tr. «Gopr.» ●(1790) MG 172. É obr e zougai ma vezai bet maguét ur vuoh dehou én ti. ●197. bout bet caus de unan manquein ur gobr. ●(1792) HS 329. gobreu mat ar er mézeu.

    ●(1856) VNA 170. il n'est pas rare de voir des servantes sacrifier leurs gages pour s'habiller à la mode, tr. «n'en dé quet gloeàu gùélet matéhion é laquat ou gobreu de hum husquein revé er guis.» ●(1857) CBF 57. Dek gopr dervez a dle d'in, tr. «Il me doit dix journées de travail.»

    ●(1907) PERS 103. gant ar memez gobrou. ●(1909) FHAB Mezheven 165. rag ar blasennerien, ma ranker o faëa, en anv, dek real pe eur skoed, hag ouspenn alies, goude o beva, a c'hounid ervad o gôpr. ●(1963) LLMM 99/268. gant ma vije brokus a-walc’h e c’hopr.

    (2) Place, maison pour laquelle on travaille en échange d'un salaire.

    ●(1790) MG 80. disprisein e rér ur ridour, péhani ne zalh é gopr er bet.

    (3) Loyer, prix de louage, de location.

    ●(c.1500) Cb 97a. [gopra] Jtem hoc naulum / li. g. louyer de nef. b. gopr lestr.

    ●(1659) SCger 74a. loier, tr. «gopr.»

    (3) Récompense.

    ●(14--) N 593-594. gobr an pechet bepret pan commeter / eo bout dafnet ha laquet en heder, tr. «La récompense du péché toujours, quand on le commet / C’est d’être damné et mis en enfer.» ●(1530) J p. 83b. Eguyt gobr e drouc / Ere e gouzouc / Ef enem crougas, tr. «une corde au cou, juste prix de son crime, il se pendit.»

    ●(1659) SCger 151a. gopr, tr. «recompense.»

    ●(1862) JKS 35. ar c'hopr a c'hedomp. ●(1866) LZBt Ebrel 101. Gobr a rer c'hoaz, hirie ann de, da biou-bennag a lakao etre daouarn ar vestro, eur penn kristen.

    B.

    ●(18--) SBI II 224. Me (...) / Raï' d'ezhan gwall c'hobr ha bleud groz, tr. «Prélevant (sur son sac) bonne mesure et moulant gros.»

    II. [en locution]

    A.

    (1) Terriñ e c'hopr, terriñ gopr ub. : rompre son engagement.

    ●(1790) MG 63. Ne laran quet deoh torrein hou c'obr ; mæs quemér ur mestr-aral.

    ●(1939) RIBA 78. de oulen get er vistr torrein gopr ou «faotr».

    (2) Ober gopr gant ub. =

    ●(1790) MG 76. mar acomplissét er gobr e hoès groeit guet hou Croueour.

    (3) Kavout gopr : trouver un engagement.

    ●(1790) MG 80. ur servitour mat e gav gobr partout.

    (4) Bezañ diouzh gopr : être à l'embauche.

    ●(1911) BUAZperrot 896. abalamour m'ema diouz gopr.

    (5) E gopr : en location.

    ●(1915) LIKA 3. (Groe) our ganpr em ès é gopr.

    (6) Ober ur gopr : se gager.

    ●(1790) MG 172. Er hettan gobr e mès-mé groeit, e oai é ti ur hrokand, péhani en doai ur goas, hac e lairai é væstr a glei hag a ziheu.

    B. Àr c'hopr.

    (1) Reiñ àr c'hopr : louer.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Loüer des meubles, tr. «rein, pe quemer merblag' ar c'hobr'.»

    ●(1861) BSJ 149. er huiniéguerion fal de béré en doé (…) reit é huiniêg ar hobr.

    (2) Kemer àr c'hopr =

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Loüer des meubles, tr. «rein, pe quemer merblag' ar c'hobr'.»

    (3) (En em) lakaat àr c'hopr = (en em) c'hopra.

    ●(1861) BSJ 313. Nezé en hum laquas ar hobr guet un dén ag er vro-hont péhani er hassas de hoarn er moh. ●317. ean hum laquas ar hobr guet unan ag er vro-hont.

    ●(1907) BSPD I 10. ma oé bet ret tehon, eit gounid é vouid, hum lakat ar hobr get ur poéhour bara. ●264. eit gounit é vara, hum lakat ar hopr. ●(1907) BSPD II 506. Eit gounid é vara, lakeit e oé bet ar hobr get un Eutru hag e oé mestr én un hospital.

    (4) Lakaat, reiñ udb. àr c'hopr gant ub. =

    ●(1861) BSJ 148. Un tad a fameil (...) en doé laqueit é huiniêg ar hobr guet gùiniéguerion.

    (5) En em ober àr c'hopr =

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un Iournalier se loüe, tr. «un deuehour en him ra ar c'hobr'.»

    (6) Ober àr c'hopr =

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Loueur de Cheuaus, tr. «en hani a ra Roncet ar c'hobr'.»

  • gopr-eost .1
    gopr-eost .1

    adj. Gagé pour la moisson.

    ●(1931) VALL 474a. gagé ainsi [pour la moisson], tr. «gopr-eost.»

  • gopr-eost .2
    gopr-eost .2

    m. (agriculture) Salaire de la moisson.

    ●(1876) TDE.BF 238b. Gopr-eost, s. m., tr. «Salaire de la moisson.» ●Kemeret e gopr-eost, tr. «A la lettre, prendre (un homme) au salaire de la moisson, le louer pour le temps de la moisson.» ●(1890) MOA 279a. Se mettre en gâges d'août (se louer pour la récolte), tr. «mont da c'hopr-eost.»

  • gopra / gopraat
    gopra / gopraat

    v.

    I. V. tr. d.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Gager, engager, prendre à gages.

    ●(1499) Ca 95a. Gobr in gopra vide. ●Gopra. g. loyer.

    ●(1732) GReg 444b-445a. Prendre des journaliers à gage, loüer des gens à la journée, tr. «Gopra tud. pr. gopret. gopraat devezouryen. pr. gopreët. van[netois] gopra gounidyon. gopreiñ devehouryan.» ●(1790) MG 197. unan en dehai hoand d'hé gopra. ●219. péré-zou gopreit, haval vehai, guet en diaul. ●(17--) TE 246. er faus Grechénion péré-zou gopreit guet-ou eit dannein ou berdér.

    ●(1865) LZBt Gouere 14. ma c'hen breudeur misionerien a c'hopraaz tud evit dougen ac'hanon. ●(1879) GDI 128. ou goprat ne vern é péh léh ha ne vern é péh condition.

    ●(1907) AVKA 216. den nan eus gopraet anom. ●(1913) FHAB Meurzh 76. gopreet e vezint ganen a zoare. ●(1923) FHAB Genver 39. tud gopraet ganeomp.

    (2) Payer, salarier.

    ●(1732) GReg 788b. Recompenser, donner le salaire, tr. «Gopraat. pr. gopreët.»

    ●(1857) CBF 84. Ha gopraet mad int ann diou-ma ? tr. «Cest deux-là sont-elles bien payées ?»

    (3) Récompenser.

    ●(1659) SCger 151a. gopraat, tr. «recompenser.»

    ●(1928) FHAB Meurzh 119. an Aotrou Doue a oar gopraat ha kastiza e vugale.

    ►absol.

    ●(1847) FVR 232. Roue ann Env en deuz ann hir-bad evit gopraat ha kastiza.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Louer, prendre en location.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Loüer des meubles, tr. «gopra meurblag'.» ●(1790) MG 159. me opras ur harroche. ●(17--) TE(2) 464. Ean e chomas é Rom deu vlai, én un ti en doai gopreit.

    (2) [en apposition à l'inf.] À louer.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Loueur de Cheuaus, tr. «un deen a fourniss' ronset gopra.»

    II. V. intr.

    (1) Se gager, être pris en gages.

    ●(1790) MG 76. ne vér quet mui ér stad de opra. ●111. e zou bet revinnét, hac oblijet de monèt de opra. ●(1792) HS 328. obliget de gasse lod à hou bugale de opra.

    ●(1839) BESquil 300. ean e yas de hoprat, é calité a vugul.

    ●(1902) LZBg Gwengolo 236. e vé disket ur vechér benak dehé, pé ou hasér de hoprat.

    (2) (en plt d'un meunier) Prélever une partie de la mouture.

    ●(1857) CBF 68. Diwallit ne c'hoprafac'h re, tr. «Gardez-vous de nous prendre trop.»

    III. V. pron. réfl. En em c'hopra : se gager.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un Iournalier se loüe, tr. «hi un deuehour him c'hopra.» ●(1790) MG 63. De Zoué é teliét hum opra. ●(17--) TE 399. contraign oai bet dehou hum opra d'ur fermour.

    ●(1867) LZBt Gouere 328. hag enn eur stal e oa en em c'hopreet. ●(1896) HIS 31. hag hum hopras devout bugul-seud.

  • gopraad
    gopraad

    m. gopraidi

    (1) Mercenaire.

    ●(1931) VALL 462a. Mercenaire, tr. «gopread pl. gopreïdi.»

    (2) Salarié.

    ●(1931) VALL 672a. (un) salarié, tr. «gopread. pl. –preïdi.»

  • gopraat
    gopraat

    voir gopra

  • gopradur
    gopradur

    m. –ioù Récompense, salaire.

    ●(1923) SKET I 138. Hag, en abeg da ze, e roïn d'ezo ar gopradur-dreist.

  • gopraer
    gopraer

    m. –ion

    (1) Mercenaire, qui perçoit un salaire en contrepartie d'un travail.

    ●(c.1500) Cb 97a. [gopra] Unde hic stipendarius / rij. g. souldoyer. b. gopraer. ●(1521) Cc. [gopra] Unde hic stipendarius rij. g. souldoyer. b. gopraeur.

    ●(1732) GReg 616b. Mercenaire, qui travaille pour la récompense, tr. «Gopraër. p. gopraëryen.»

    (2) Ouvrier journalier.

    ●(1659) SCger 151a. gopraour, tr. «vn iournalier.» ●(1732) GReg 546b. Journalier, homme à la journée, tr. «Gopraër. p. gopraëryen.»

    ●(1908) AVES 33. Mes er gopraér, en hani nen dé ket bugul. ●(1911) BUAZperrot 395. Ar gopraër-ze, emezo, e leac'h labourat ho touarou (…).

    (3) Locataire.

    ●(1659) SCger 74a. locataire, tr. «gopraour, p. gopraidi.»

    (4) Gwaz-gopraer : valet qui se loue.

    ●(1744) L'Arm 221b. Valet qui se loue pour des gages, tr. «Goass gopraérr.» ●(1787) BI 57. m'an devezai el-cè ur goas-gopraér reit d'é zevotioneu hir ha pamdiec unn amzér ë zeliai, haval é, ol d'é Vestre. ●119. el ma houai ean goass-gopraér.

  • goprañ / gopriñ
    goprañ / gopriñ

    v. tr. d.

    (1) Engager, prendre à gages.

    ●(c.1500) Cb 97a. [gopra] Jtem stipendio / as. ac. g. souldoyer. b. gopraff.

    (2) Gager.

    ●(18--) SBI II 204. Pa eo gôbret hon zac'had, tr. «Puisqu'on a gagé notre sac.» ●Gobret hon zac'had, tr. «prélevé le droit de mouture.»

    (2) Louer, prendre en location.

    ●(1633) Nom 179a. Vehiculum meritorium : loué pour salaire : car da gobreff (lire : gobraff), da fermiff.

    ●(1915) LIKA 2. (Groe) ur ganpr de hoprign.

  • goprdevezh
    goprdevezh

    m. –ioù Salaire journalier.

    ●(1732) GReg 547a. Journée, salaire du travail d'un jour, tr. «Gopr-dervez. p. goprdervezyou.» ●Il me doit dix journées, tr. «Decq gopr-dervez a dle din.»

  • goprdevezhour
    goprdevezhour

    m. –ion Ouvrier journalier.

    ●(1732) GReg 546b. Journalier, homme à la journée, tr. «gopr-devezour. p. gopr-devezouryen.»

    ●(1835) AMV 246. E renq an diveza gobdevezour pe mevel. ●(1857) CBF 57. Me zo o klask eur gopr-devezour, tr. «Je cherche un journalier.»

  • gopreostañ
    gopreostañ

    v. tr. d. Gager, prendre à gages pour la moisson.

    ●(1931) VALL 474a. gager pour la moisson, tr. «gopr-eosta.»

  • gopreostet
    gopreostet

    adj. Gagé pour la moisson.

    ●(1931) VALL 474a. gagé ainsi [pour la moisson], tr. «gopr-eostet.»

  • goprer
    goprer

    m. –ion Celui qui soudoie.

    ●(1931) VALL 702b. celui qui soudoie, tr. «goprer.»

  • goprus
    goprus

    adj. Rémunérateur.

    ●(1931) VALL 643b. Rémunérateur, tr. «goprus.»

  • gor .1
    gor .1

    adj.

    (1) Ardent, chaud.

    ●(1557) B I 790. tan gor, tr. «feu ardent.»

    ●(1732) GReg 429b. Le four est-il assés chaud ? tr. «Ha gor aoualc'h eo ar fourn ?»

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gor adj., tr. «Chauffé, parlant d'un four.» ●Gor eo ar fourn, tr. «le four est chauffé.»

    (2) Couvé.

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gor adj., tr. «couvé, parlant d'un œuf.»

    (3) Yar c'hor : poule couveuse.

    ●(1732) GReg 228b. Couveuse, poule qui couve, tr. «Yar-gor. p. yarezed-gor.»

  • gor .2
    gor .2

    m. –ioù

    I.

    (1) Chaleur, ardeur.

    ●(1860) BAL 182. evel ma clasc an diseol an nep a zo feaz gant ar c'hor. ●(1869) HTC 106. ker feaz oa eat gant ar c'hor. ●(1876) TDE.BF 238b. Gor, s. m., tr. «Chaleur d'un four, d'une poule qui couve.» ●(1894) BUZmornik 69. enn despet d'ar c'hor a ioa d'ar mare-ze euz ar bloaz.

    ●(1906) KANngalon Eost 177. er pen kenta a viz Eost, d'ar mare ma 'z oa e Rom muia gor en amzer. ●(1907) DRSP 76. Eun heol nevez o skuilh e sklerder hag e c'hor.

    (2) Bois de chauffage.

    ●(1732) GReg 429b. Le bois dont on chauffe le four, tr. «Gor fôrn.»

    ●(1876) TDE.BF 238b. Gor fourn, s. m., tr. «le bois qui sert à chauffer le four.»

    ●(1936) BREI 440/2d. Pan ae ma zad-koz da droc'ha gôr.

    (3) sens fig. (en plt de qqc.) Bezañ e gor : couver, se tramer.

    ●(1909) FHAB Here 312. Klevet ec'h eus, Biel, eme Barba, ar pez zo e gôr gant lamponed ar bourg ? ●(1910) MAKE 60. Aze 'zo eun dra bennak e gôr ; diwallomp hag e welimp ! ●(1927) FHAB Genver 18. eun Dispac'h all a zo e gôr... ●(1935) BREI 416/3c. Petra zo en gôr ?

    (4) (pathologie) Abcès.

    ●(1499) Ca 97a. Gor. g. froncle / ou clou. l. hoc vlcus / eris. ●(1633) Nom 14b. Pus : la bouë : an lin pe an sang (lire : fang) á deu ven (lire : ves) á vn gorr.

    ●(1659) SCger 27a. clou pour vne sorte d'apostume, tr. «goric.» ●151a. gor, tr. «vn froncle.» ●(1732) GReg 6a. Absès qui perce & supure au dehors, tr. «Gor. p. gorou, goryou. van[netois] Gor. p. goreü.» ●42a. Apostume, tumeur, tr. «Gor. p. gorou, goryou.» ●Il se forme une apostume, tr. «Ur gor a sao. sevel a ra ur gor.» ●L'aposthume a crevé, tr. «Tarzet eo ar gor. didarzet eo ar gor. Van[netois] Didarhet eü er gor.» ●440a. Froncle qui suppure, tr. «Gor. p. goryou, gorou.» ●(17--) TE 71. goreu ha burbuad catarus.

    ●(1857) CBF 76. Va gor a strink lin-brein, tr. «Mon furoncle jette du pus.» ●(1869) HTC 52. hag an dud ho unan, a oue goloët ho c'horf a c'horiou hag a c'houliou. ●(1872) GAM 31. toulla ar gor evid ma tirento.

    ●(1905) IVLD 180. ar goriou-ze a zirente lin-c'hoad. ●(1913) THJE 25. Deit oé ur pikol gor dehi.

    (5) E gor : en train de couver.

    ●(1633) Nom 39b. Gallina matrix, incubans : geline qui couue : yar goreres, pehiny á ve è gor.

    ●(1659) SCger 151a. ema an yar e gor, tr. «la poule couue.» ●(1732) GReg 228b. La poule couve, tr. «E ma ar yar ê gor.»

    ●(1876) TDE.BF 238b. E gor, s. m., tr. «se dit d'une poule qui couve ses œufs.»

    (6) Treiñ vioù e gor : couver des œufs.

    ●(1929) FHAB Genver 33. evit lakât ar yar da drei ar viou e gor.

    (7) Fermentation (d'un fourrage entassé).

    ●(1912) BOBL 08 juin 389/2c. Dan eil eman ar gor brein, fermentation putride. Dre an toman mân ar föen a zeu da louedi.

    II.

    (1) Gwaskañ war ur gor : parler de qqchose de sensible.

    ●(1965) BRUD 20/30 (T) E. ar Barzhig. Bloaz bennag goude e tremenas Yann e Bulien hag ar vamm-goz ‑ daoust ha gouzoud a rê a oa o waska war eur gor ? ‑ a gemennas dezañ e oa Ivonaig o vond da zimezi.

    (2) Dont ar gor da vegañ : la chose s’aggrave.

    ●(1924) NFLO. S'aggraver. la chose s'aggrave, tr. Loeiz ar Floc'h «ar gor a deu da vega.»

  • gor .3
    gor .3

    m. –ioù

    (1) Toron.

    ●(1716) PEll.ms 584. Gôr, Cordon, menüe corde, qui etant multipliée et jointe ensemble forme corde. Ur gorden a dri gôr, une corde de trois cordons, a pezwar gôr, à quatre cordons.

    (2) (apiculture) Corde de paille pour faire une ruche.

    ●(1716) PEll.ms 584. Gôr, il se dit aussi d'une corde de paille dont on fait les ruches. Laca ur gôr indan ar gest, hausser la ruche d'un cordon, mot à mot, mettre un cordon sous la ruche.

  • gor .4
    gor .4

    s. Bord. Cf. goñvor

    ●(1716) PEll.ms 584. Gôr, bord de quelque vaisseau soit pour mesurer ou pour autre usage. Dreist gôr, au dessus du bord.

    ●(1933) TREM 101. Ho torfed divezan / An eus karget dreist gor justis ho Toue.

  • gor-arouez
    gor-arouez

    m. (pathologie) Sorte de furoncle isolé.

    ●(1942) VALLsup 83b. En Trég[or] on distingue plusieurs espèces de furoncles. Une sorte de furoncle isolé gor-arouez ; autre sorte, par groupes gor-hesk ; se former ainsi arouezi, heskedi.

  • gor-forn
    gor-forn

    Bois de chauffage.

    ●(1744) L'Arm 162b. Boit dont on le chauffe [four], vulgairement, tr. «Gorre-fourn.»

    ●(1890) MOA 166a. Bois qui sert à chauffer un four, tr. «gor-fourn, m.»

    ►absol.

    ●(1935) BREI 390/2a. evel tan war an oaled : ret eo, gwech ha gwech all, teurel gor pe koad ebarz. ●(1935) ANTO 34. o troc'ha gor pe c'houzer.

    ►[empl. avec valeur de plur.]

    ●(1913) NECH 6-7. Gôr a zo aze 'n ho kichen. Sec'h mat int hag e krogfont raktal.

  • gor-hesk
    gor-hesk

    m. (pathologie) Furoncles groupés.

    ●(1896) GMB 318. furoncle, clou (…) pet[it] tréc[orois] gôr-hesk.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. gor hesk, pour hesked, furoncle, clou. ●(1942) VALLsup 83b. En Trég[or] on distingue plusieurs espèces de furoncles. Une sorte de furoncle isolé gor-arouez ; autre sorte, par groupes gor-hesk ; se former ainsi arouezi, heskedi.

  • gor-remm
    gor-remm

    s. (pathologie) Défluxion.

    ●(1659) SCger 37b. defluxion, tr. «gorrenn.» ●(1732) GReg 504b. Humeur fixée sur une partie qui vient à apostumer, & à suppurer, tr. «Gor-remm.»

  • gorad
    gorad

    m. –où

    (1) Couvée.

    ●(1732) GReg 228b. Couvée, les œufs qu'une poule couve en même tems, tr. «Gorad. p. goradou.» ●Tous ces poulets que vous entendez piauler sont d'Tous ces poulets que vous entendez piauler sont d'une même couvée, tr. «Ar boncined-ze a glévit o güic'hat, a so oll vès a ur gorad.» ●(1744) L'Arm 82b. Couvée, tr. «Gorad.. deu. m.»

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gorad, s. m. , tr. «Couvée d'une poule.»

    (2) (apiculture) Couvain.

    ●(1849) LLB 1925. a pe vank er goraj a darhein.

    ●(1906) GWEN 22. D'an tride, gwelet hag hi a zo ganthi forz goradou, da lavaret eo gwenan bihan ebarz an alveolou.

    (3) péjor. Groupe.

    ●(1732) GReg 228b. Une mauvaise couvée d'enfans, une mauvaise engeance, tr. «Ur gorad fall a vugale.»

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gorad, s. m. , tr. «On l'emploie aussi au sens d'engeance.»

    (4) (pathologie) Abcès.

    ●(1879) ERNsup 146. j'ai une plaie au doigt (à St-M[ayeux] gorad. ●(1890) MOA 100a. Un abcès et ses suites, tr. «eur gorad, m.»

  • goradenn
    goradenn

    f. –où

    I. (pathologie) Abcès.

    ●(1879) ERNsup 146. eur c'horadenn 'm eus em bis, j'ai une plaie au doigt, Trév[érec]. ●(1886) SBI I 42. Me 'm eus eur c'horeden, tr. «J'ai un furoncle.»

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. goradenn, tr. «aposthume.» ●(1942) VALLsup 1b. Abcès, tr. «goradenn f.»

    II.

    (1) Braise.

    ●(1890) MOA 149a. Braise, tr. «goredenn, f.»

    ●(1931) VALL 79b. Braise de four, tr. «goradenn, goredenn f.»

    (2) Ur c'horadenn vat a dan : un bon feu.

    ●(1870) MBR 2. Ma vemp holl eta dirak eur c'horadenn vad a dan, tr. «Si nous avions là un bon feu devant nous.» ●(1876) TDE.BF 239a. Eur c'horadenn vad a dan, tr. «un bon feu bien flambant.»

    (3) Ober ur c'horadenn : se chauffer.

    ●(1966) BAHE 50/41. goude bezañ graet ur c'horadenn.

    III.

    (1) Bezañ eus an hevelep goradenn : être de la même engeance.

    ●(1957) AMAH 96 (T) *Jarl Priel. Niessel' vat ne oa ket eus an hevelep goradenn, hag a-dal ar miz kentañ e verzas Pilsoudzki gant piv en divije d'ober.

    (2) Na vezañ eus ar c'horadenn gentañ : ne pas être malin.

    ●(1965) BRUD 20/18 (T) E. ar Barzhig. Jermenig ne oa ket euz ar horadenn genta, lôsket he-devoa eun tamm brao euz he yod gand ar Mabig Jezuz.

  • goradenn-dan
    goradenn-dan

    f. Flambée.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. goradenn dan, tr. «flambée.»

  • goradenn-heol
    goradenn-heol

    f. Ensoleillée.

    ●(1868) FHB 199/340b. pa deue goradennou heol evel a ioa dre eno dillun.

  • goradenn-verien
    goradenn-verien

    f. (entomologie) Fourmilière.

    ●(1879) ERNsup 146. goradenn-verioñn, fourmilière, Pleud[aniel].

    ●(1918) LZBt Mae 27. en eur c'horiaden verien.

  • goradenn-yer
    goradenn-yer

    f. Couvée.

    ●(1879) ERNsup 146. goradenn-yir, couvée Pleud[aniel].

    ►absol.

    ●(1857) HTB 218. pegement a breder hag a zienez a goustas darc'ha ar c'horaden-ze.

    ●(1974) TDBP III 205. Meur a c’horadenn yaouank a zo marvet diwar ed dinaturet, tr. « plus d’une jeune couvée (de poussins) est morte après consommation de blé dénaturé »

  • goradur
    goradur

    m.

    (1) (apiculture) Couvain.

    ●(1710) IN I 366. pa gommanç ar goradur eus ar guenan en em furmi, ar goradur pe ar guenan munut se ne ouffent quet c'hoaz nigeal var ar boquejou. ●418-419. Pa vez caer an Nevez-amser, e ra ar guenan mui a vel, ha nebeutoc'h a c'horadur.

    (2) (aviculture) Incubation, couvaison.

    ●(1931) VALL 384a. Incubation, tr. «goradur m.»

  • gorbenn
    gorbenn

    voir gorvenn

  • gorbl
    gorbl

    m. Émondes.

    ●(1767) ISpour 155. er gorble é zou bèt priset, mæss non pass enn troge. ●(1790) Ismar 226. unan en dès ur gommenant, ul léh, hac e ziscar choucheu, pé coæd bras-aral, é sigur m'eint bet prisét guet-t'ou, (er jouissance pé er gorbl e zou bet prisét, mæs non pas er chouche).

    ●(1904) DBFV 94. gorbl. m., tr. «émondes branches superflues.» ●(1931) VALL 250a. Émondes, tr. «V[annetais] gorbl m.»

  • gore
    gore

    f. (botanique) Molène.

    ●(1732) GReg 108b. Boüillon, plante medecinale, tr. «Gore.»

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gore, s. f., tr. «Bouillon, plante.» ●(1879) BLE 360. Molène. (Verbascum. L.) Goré.

  • gore-du
    gore-du

    f. (botanique) Molène noire, bouillon-noir.

    ●(1732) GReg 108b. Boüillon noir, tr. «Gore-du. ar gore-du. ar c'hore-du.»

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gore-zu, s. f., tr. «Bouillon noir, plante.»

  • gore-wenn
    gore-wenn

    f. (botanique) Molène, bouillon-blanc.

    ●(1732) GReg 108b. Boüillon blanc, tr. «Ar gore-vénn. ar c'hore-venn.»

    ●(1876) TDE.BF 239a. Gore-wenn, s. f., tr. «Bouillon blanc, molène plantes.»

    ●(1907) VBFV.bf 26b. gorè-huen, f., tr. «molène (plante).» ●(1934) BRUS 266. La molène, tr. «er gore uen.»

  • gored
    gored

    voir kored

  • goredenn
    goredenn

    voir goradenn

  • gorenn
    gorenn

    f. –où

    (1) Rayon (de soleil).

    ●(1995) EIGV 27. gorrennou ponner an heol-grilh.

    (2) sens fig. Rayon (de joie).

    ●(1905) KANngalon Eost 461. ne vez morse eur c'horen a joa var he dal.

    (3) Courroie ronde.

    ●(1934) BRUS 273. Une courroie, tr. «ur horen (ronde).»

  • gorenn-heol
    gorenn-heol

    f. –où Ensoleillée.

    ●(1867) FHB 103/401b. gorennou heol hag a zeo.

    ●(1935) FHAB Gwengolo 264. ha p'eo en em zispaket gorennou heol miz gouere. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. gorenn = gorenn-heol : mare m'en em ziskouez an heol pa vez goloet an amzer. ●(1943) FHAB Mae 273. gant e oabl glas, e c'horennou heol tomm. ●(1951) BLBR 36/2. an nevez amzer (...) gant e oabl glas hag e c'horennou heol.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...