Devri

Recherche 'dis...' : 1567 mots trouvés

Page 2 : de disank (51) à disec_hadur (100) :
  • disank
    disank

    adj. Libre, non-engagé.

    ●(1876) TDE.BF 161a. Dizañk, adj. (anc.), tr. «Libre, qui n'est pas retenu.»

    ●(1931) VALL 318b. Franc (…) libre, tr. «dizank, zank.»

  • disankañ
    disankañ

    v. tr. d. Retirer (qqc.) de l'endroit où il était enfoncé.

    ●(1935) CDFi 16 février. n'helle den ebet o dizanka ac'hano.

  • disanket
    disanket

    adj. Libéré.

    ●(1920) MVRO 24/1c. Loucheur, ministr koz an Armamant hag ar «Broiou dizanket».

  • disañs
    disañs

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui n'a pas de sens.

    ●(1829) IAY 61. o sonjal en treo quen disans.

    (2) Infini.

    ●(1935) OALD 51/8. ma vefe anavezet evel ma tlefe beza, eur vad disans a rafe er vro-se.

    II. Adv. Très, infiniment.

    ●(1906) BOBL 13 janvier 69/2e. an domajou a zo braz disanz. ●(1912) GMGE 62. eur c'hendalc'h braz disans (Ouest-Eclair, 26 février 1900). ●(1914) DFBP 183b. infiniment, tr. «Disanz.» ●(1944) EURW I 72. Disañs e oant ker : 500 lur (aour). ●(1960) BAHE 24/15. d'an ampoent ne oa ket ker-disañs al levrioù.

  • disañsion
    disañsion

    f. Dissension.

    ●(1499) Ca 65b. Discencion. g. idem ou discorde. ●(c.1500) Cb 12a-b. g. embraseur boutefeu / ou qui par male signification duyt aultrui a mal faire. b. nep a alum tan / pe a lequa dissention entre tut. ●(1621) Mc 23. dissention ha querel.

    ●(1854) PSA I 12. laquat é misq en dud en dissantion ha dispeah. ●(1856) GRD 286. dégass en divergontis, er chican, en dissantion.

  • disant .1
    disant .1

    adj. Insensible.

    ●(1834) KKK 42. Dizant oa da bep tra.

    ●(1931) VALL 392b. Insensible, tr. «disant.»

  • disant .2
    disant .2

    m. Insensibilité.

    ●(1931) VALL 392b. Insensibilité physique, tr. «disant m.»

  • disantegonegadeziñ
    disantegonegadeziñ

    v. Ne plus être une habitante de Saint-Thégonnec.

    (1) Disantegonegadeziñ.

    ●(1957) SKOL 5/12/64. Evit distagellañ an teod. Ur Santegonegadez on, / Ha ne zisantegonegadezin ket, / Ken na vo disantegonegadezet / An holl Santegonegadezed all.

    (2) En em zisantegonegadeziñ.

    ●(1995) PLTZ 131. Eur Zantegonegadez on, / ha n'en em zizantegonegadezin ket, / ken na vezo en em zizantegonegadezet / an Oll Santegonegadezed all !

  • disantel
    disantel

    adj.

    (1) (en plt de qqc.) Profane.

    ●(1575) M 2435. Homan en guisquamant, so meschant disantel, tr. «C'est le vêtement qui est malheureux, profane.»

    (2) (en plt de qqn) Impie.

    ●(1859) SAVes 15. ar poltret fidel / Eus e bersonaich disantel. ●(1868) KMM 172. dizantel braz en e vuez. ●(1880) SAB 88. ar bobl dizantel, digalon ha dizacred.

  • disaotr
    disaotr

    adj.

    (1) Qui n’est pas souillé.

    ●(1911) BUAZperrot 197. an Oan digailhar, dizaotr, disi ha dinam. ●(1982) PBLS 209. (Langoned) disaotroc’h eo an traou ’benn pa vent laked peuzpropr, tr. «les choses sont plus présentables bien nettoyées.»

    (2) Non salissant.

    ●(1962) EGRH I 62. disaotr a., tr. « non salissant. »

  • disaotrañ / disaotriñ / disaotren
    disaotrañ / disaotriñ / disaotren

    v. tr. d.

    (1) Nettoyer.

    ●(1659) SCger 40a. debarbouiller, tr. «dissautra.» ●(1732) GReg 245b. Debarbouiller, tr. «disautra. pr. disautret.»

    ●(1915) 51/356. Keit ha ma’z eo red evit dizaotri anezho. ●(1925) FHAB Mezheven 229. dizaotra eun tavancher, eur c'hoef pe eur mouchouer. ●(1931) VALL 182b. Débarbouiller ; décrasser, tr. «disaotra.»

    (2) fig. S’amuser.

    ●(1647) Am 736. D'a c'hôary, va paötr, a d'a disäotren, tr. Herve Bihan (d’après GMB 176 & Am p. 285) « pour faire des miennes et pour m’amuser »

  • disaotren
    disaotren

    voir disaotrañ

  • disaotriñ
    disaotriñ

    voir disaotrañ

  • disaour
    disaour

    adj.

    I. Attr./Épit.

    A. (en plt de la nourriture) Insipide, fade, sans saveur.

    ●(1499) Ca 64a. Disaour. g. non sauoureux.

    ●(1659) SCger 55b. fade, tr. «disaour.» ●69b. insipide, tr. «disaour.» ●143b. disaour, tr. «qui n'a de saueur.» ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Rénta disaour ha disaçzun.» ●392a. Fade, insipide, parlant de ce qui se mange, tr. «disaour.» ●Ces mets sont fades, tr. «ar boëdou-mañ a so disaour.»

    ●(1869) FHB 240/247. Teo avoallac'h e teuont, nemet ma zint divag ha dizaour. ●(1884) BUZmorvan 395. Ne zebre morse nemed boued groz ha dizaour.

    ●(1928) BFSA 48. e tebras an traou dizaour a oa en e skudell.

    B. sens fig.

    (1) (Peine) amère.

    ●(1530) J p. 175. Gant poan disaour ha sourpren, tr. «la douleur, les amertumes, les défaillances.»

    (2) (en plt du travail, des choses à étudier, etc.) Déplaisant et difficile, insipide.

    ●(1907) FHAB Eost 185. Ha ne gavit ket eo al levriou-ze dizaour, divlaz, goular ? ●(1909) FHAB C'hwevrer 44. an traou seac'ha ha dizaoura a gaver e leoriou an dud desket. ●(1923) ADML 127. Ha pebez labour dizaour ouspenn labour eman, e skoaz labour ennez ! ●(1924) FHAB Genver 25. ne vez mui klevet nemet divizou dizaour.

    (3) (en plt de la terre) Aride.

    ●(1923) ADML 30. Ne deuz lezet ganez nemet eun douar dizaour.

    (4) Qui n'est pas tassé.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizaor : adj. – Flou, lâche, qui n'est pas tassé (comme de la paille fraîchement remuée) : ar gwiskad kolo diweza a zo bet lakeet war-horre ar bern a zo chomet dizaor.

    C. (en plt de qqn)

    (1) (en plt de qqn) Sans pitié, cruel.

    ●(1557) B I 494. un tirant / So vil disaour ha gourmant, tr. «un tyran méchant, odieux et sensuel.» ●649. Tut glout loudour disaour dicouraig, tr. «ces sales gloutons, qui n'ont ni cœur ni esprit.»

    ●(1728) Resurrection 2221. Dre ol repudieet en guis tut disaour.

    (2) Sans ferveur.

    ●(1872) ROU 87a. Prier sans goût, tr. «Beza dizaour er pedennou.»

    ●(1902) MBKJ 96. digemeromp gant an hevelep anaoudegez vad an tachadou ma vezomp divlaz, dizaour evel ar pennadou ma vezomp sklêrijennet ha frealzet. ●175. Dizaour, dievez oar bet er pedennou.

    II. Adv.

    (1) Sans ferveur, sens envie.

    ●(1872) ROU 87a. Prier sans goût, tr. «pedi dizaour.»

    (2) Cruellement.

    ●(14--) N 1442-1444. Hac auber tan justicc propicc flour / Hep arretaff na douigaff gour / Disaour dan mesfaectouryen, tr. «Et rendre justice bel et bien, / Sans s'arrêter ni craindre personne, / Sans pitié pour les malfaiteurs.» ●(1575) M 2109. tan ha dour, disaour ho tourmant, tr. «le feu et l'eau cruellement les tourmentent.»

  • disaourañ
    disaourañ

    v. tr. d. Affadir.

    ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Disaoüra. pr. Disaoüret.»

  • disaouret
    disaouret

    adj. (en plt de la terre) Desséché.

    ●(1880) SAB 53. Pa vez re a domder, sec'hor iskiz, poazedigez, scarnil, an douarou dizaoured.

  • disaoutañ
    disaoutañ

    v. tr. d.

    (1) (en plt d'un champ) Faire cesser les bêtes à cornes d'y paître.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizaouta : v. – Cesser de faire paître des vaches dans un pré demeuré un certain temps en pâture : deut eo ar mare da zizaouta ar park.

    (2) (en plt des bêtes à cornes) Les faire cesser de paître dans un champ.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) berrig-berr eo chomet ar melchon : re ziwezat eo bet dizaoutet an ounniri (génisses) diwarnañ.

  • disaoutiñ
    disaoutiñ

    v. tr. d. Rendre (un sot) intelligent.

    ●(1869) FHB 250/323b. Mes n'eo ket eaz dizaouti eun diot penn aveleg.

  • disaouzan .1
    disaouzan .1

    adj.

    (1) Intrépide, résolu.

    ●(1530) J p. 176b. Roen nefuou knech ha tnou disouzan, tr. «et je suis là-haut non moins inébranlable qu'ici-bas.» ●(1557) B I 522. Ezouff Autrou knech ha tnou disouzan, tr. «que je suis le seigneur absolu du monde entier.» ●(1650) Nlou 554. Stephan carguet an speret glan, / A sell en effaou, disaouzan, tr. «Étienne, empli du saint esprit, / regarde aux cieux sans crainte.»

    ●(1659) SCger 65a. hardy, tr. «disaouzan.» ●143b. disaousan, tr. «hardy & non estoné.» ●170b. disaouzan, tr. «hardy.» ●(1732) GReg 280a. C'est un déterminé, tr. «Disaouzan eo.» ●719a. N'avoir point de peur, tr. «Beza disaouzan.» ●812b. C'est un drole bien resolu, tr. «Ur pautr disaouzan eo.»

    ●(1869) FHB 241/250b. eunn den kalounek ha dizaozan er brezel.

    (2) Sans erreur.

    ●(1575) M 1123-1125. E drem lem (…) / Hac á breder hep gaou, hon pasaou disaouzan, tr. «Sa vue perçante (…) / Et il examine, sans mentir, nos pas sans erreur.»

    (3) Édifiant.

    ●(1575) M 1074. Dre'n patrom ho compsou, hac euffrou disaouzan, tr. «Par l'exemple de leurs paroles et des œuvres édifiantes.»

    (4) (Route, chemin) qui n'égare pas.

    ●(1650) Nlou 97. En hynchaou dysauozan, tr. «dans les voies sans craintes.» ●tr. (DEBm 272) «(routes) qui n'égarent pas.»

    (5) (Lumière) infaillible.

    ●(1575) M 3593. Gant Roen effaou en golou disaouzan, tr. «Avec le roi des cieux dans la lumière infaillible.» ●tr. (DEBm 272) «(lumière) inaltérable.»

  • disaouzan .2
    disaouzan .2

    m./f.

    (1) Délivrance, consolation.

    ●(1650) Nlou 352. Reiff deomp goulaou, ha diaouzan (lire : disaouzan), tr. «nous donner la lumière et la certitude.» ●tr. (DEBm 272) «délivrance, consolation.»

    (2) Endroit où se trouve qqc. d'égaré.

    ●(1659) SCger 3b. Adresse d'vne chose perduë, tr. «disaouzan.»

    (3) Kaout disaouzan a : trouver.

    ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Kaout dizaozont = trouver, découvrir, ex. : kavet am eus dizaozont d'it deus eur mevel : je t'ai trouvé un domestique. ●(1962) GERV 19. Ac'hano e tiskouezin deoc'h Ker-Iz evit m'ho po disaouzan anei. ●(1964) ABRO 21. gant ar soñj da gavout disaouzan eus hini pe hini eus paotred al lestr.

    (4) Klask disaouzan eus : chercher à trouver.

    ●(1955) STBJ 136. o klask dizaouzan ac'hanon.

    (5) Kaout disaouzan diwar : en savoir plus long sur.

    ●(1977) LLMM 181/115. Karet em bije, koulskoude, kaout disaouzan diwar e benn.

    (6) Kaout, klevout disaouzan eus =

    ●(1908-1910) VROJ Here-Kerzu. Marteze e klevin ganto o-unan disaouzan eus o c'huzadenn. (d'après KBSA 269). ●(1939) MGGD 81. daoust hag ez eus unan bennak ac'hanoc'h hag en defe bet dizaouzan eus alc'houez aour arc'hig rouanez Bro-Indez ?

    (7) Reiñ disaouzan : donner une, des informations.

    ●(1962) GERV 32. An disaouzan a roas deañ e spierien a startaas e Gralon e youl da zivroa. ●53. O veza goulennet kelou eus an hemolc'herien-all, ne voe den evit rei deañ disaouzan aneo. ●(1962) BREZ 63/2. hag ar vadelez ho pefe da rein disaouzan din eus eul lec'h bennak ma c'hellfemp tremen an noz-man ?

    (8) Nouvelle (mauvaise).

    ●(1964) ABRO 115. Met pebezh disaouzan boanius din. ●162. met ur gwall-zisaouzan am boe pa ouezis o devoa ankouaet an aotrou Doue ha dilezet o c'hreañsoù.

  • disaouzanañ / disaouzaniñ
    disaouzanañ / disaouzaniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) = (?) Reprendre (?).

    ●(c.1500) Cb 37a. [caus] Jtem causor / aris. g. causer ou reprendre. b. causaff / disouzenaff. ●(1521) Cc. [caus] Et causor aris significat rei geste causam affero / seu reperio : et excusationem adduco. gal. causer / ou reprendre. bri. causaff / pe dissouzanaff.

    (2) Remettre sur le chemin.

    ●(1659) SCger 100b. radresser (lire : redresser), tr. «disaouzuni (lire : disaouzani) voar an hent.»

    ●(1909) BROU 228. (Eusa) Dizaouzani, tr. «Remettre sur le chemin.»

    II. V. intr.

    (1) Revenir de son étonnement.

    ●(1962) GERV 10. Disaouzana a eure, evelkent, perc'henn ar penn-dañvad-se.

    (2) Dégourdir, déniaiser.

    ●(1872) ROU 80a. Dégourdir, tr. «dizaouzani, au moral seulement.»

    (3) sens fig. (en plt du blé) Épier.

    ●(1872) ROU 80a. Par une figure hardie, on dit du blé : Coumans a ra dizaouzani, s'élever, après avoir langui.

  • disaouzaniñ
    disaouzaniñ

    voir disaouzanañ

  • disasun
    disasun

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de la nourriture)

    (1) Fade, sans saveur.

    ●(1659) SCger 55b. fade, tr. «disaçun.» ●69b. insipide, tr. «disaçun.» ●143b. disaçun, tr. «insipide.» ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Rénta disaour ha disaçzun.» ●55b. Mal-assaisonné, tr. «Disaçzun.» ●392a. Fade, insipide, parlant de ce qui se mange, tr. «disaçzun.» ●Ces mets sont fades, tr. «ar boëdou-mañ a so disaçzun.» ●(1744) L'Arm 202a. Mal assaisonné, tr. «Dissaçunn.» ●(1752) PEll 772. De saçun on fait son contraire dissaçun, insipide, mal assaisonné, mal accomodé.»

    ●(1904) DBFV 57b. disasun, adj., tr. «fade, affadi, insipide, mal assaisonné.» ●(1915) HBPR 113. ar boued dizantsun. ●(1931) VALL 40a. non assaisonné, mal assaisonné, tr. «disasun.»

    (2) Qui n'est pas sain.

    ●(1872) ROU 93a. Nourriture (...) qui n'est pas réparatrice, qui n'est pas saine, tr. «disassun.»

    (3) Âpre.

    ●(1659) SCger 9b. asppre, tr. «disaçun.»

    ●(1904) DBFV 57b. disasun, adj., tr. «âpre.»

    B.

    (1) Désagréable.

    ●(1530) J p. 11a. Un rifier sclacc diblas ha dissaczun / Eguyt lacat difuat ha dinatur / A crenn ennhy an re so afuyus, tr. «une rivière glacée, fade et dégoûtante où l'on jette, sans miséricorde et sans pitié, les envieux.» ●110a. Disaczun eu an curun man, / Ha lem, a diouch ho drem breman, Me a goar, homan en ho goano, tr. «Tenez cette couronne ! Elle est désagréable, elle est piquante, elle ira bien à votre front ; elle vous ceindra, je le sais, convenablement.» ●(1557) B I 119. Maru disaczun da pep unan, tr. «cette loi impitoyable de mort pour chacun.»

    ●(1659) SCger 39b. desagreable, tr. «disaçun.» ●(1752) PEll 772. De saçun on fait son contraire dissaçun, (...) Et au sens figuré, Incommode, désagréable, importun, rude.»

    (2) (en plt des habitations) Inconfortable.

    ●(1908) FHAB C'hwevrer 47. da veva e tiez donjerus ha disasun. ●(1913) FHAB Meurzh 70. an tiez a zo ken lous ha ken dizasun ma lazont an dud a jom enno ! ●(1914) FHAB Mezheven 163. An dud divar ar mêz (...) red eo lavaret, e vez louz ha dizasun o ziegeziou ganto. ●(1924) FHAB Du 430. deuet eus he frizon tenval ha disasun.

    (3) (agriculture) Sans engrais.

    ●(1895) GMB 176. pet[it] Trég[uier] dizasun (terre) sans engrais, syn. de didemps.

    (4) Hors de saison.

    ●(1904) DBFV 57b. disasun, adj., tr. «hors de saison.»

    (5) (en plt de qqn) =

    ●(1728) Resurrection 1622. Allas allas me so eur paour ques disasun / Dre ma fragilite coeset en drouc fortun.

    (6) =

    ●(1856) GRD 349. n'hun ès nameit ur vertu a fantasi, a imur, ur vertu dissaçun, ur vertu fal hag ur vertu goan.

    II. Attr. = (?) Désagréable, difficile (?).

    ●(1903) FHAB Genver 25. Mont da heul ar pennou uhel / Zo disasun d'an dud izel. ●(1909) FHAB Ebrel 117. Dizasun eo da dud izel / Mont da diez an dud uhel !

    III. Adv. Violemment.

    ●(1557) B I 593. Squegiet diff astriff he diu bronn / Quen disaczun ha da un gonn, tr. «arrachez-moi violemment ses mamelles, sans plus de façon qu'à une truie.»

  • disasuniñ
    disasuniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Affadir.

    ●(c.1718) CHal.ms i. affadir, tr. «disaçunein.» ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Disaçzuni. pr. Disaçzunet.»

    ●(1904) DBFV 57b. disasunein, v. a., tr. «affadir.»

    (2) (agriculture) Épuiser (le sol).

    ●(1931) VALL 268b. Épuiser le sol, l'humus, tr. «disasuni.» ●(1942) VALLsup 67a. Épuiser la terre en parl. d'une récolte, tr. «disasuna.»

    II. V. intr. Perdre son suc.

    ●(1876) TDE.BF 161b. Dizasuna, v. n. C[ornouaille], tr. «Perdre son suc.»

  • disatanaziñ
    disatanaziñ

    v. tr. d. Désendiabler.

    ●(1944) ATST 115. da zisatanazañ ti ar voereb Vari.

  • disav .1
    disav .1

    adv. = (?) Sans peine (?).

    ●(1869) FHB 224/117b. clevet hon missionnerien o sclapa evel ma reant, ken dizao ac ken ampar ar vein divar ent ar baradoz.

  • disav .2
    disav .2

    adv. Sav-disav : (chemin) qui mont et descend sans cesse.

    ●(1872) ROU 80. Sao dizao, signifie aussi : qui monte et descend continuellement. ●(1890) MOA 103a. qui a beaucoup de montées et de descentes, tr. «sao-dizao.»

    ●(1970) BHAF 52. an hent (...) a zo sao-disao penn-da-benn.

  • disavelliñ
    disavelliñ

    v. tr. d. (agriculture) Défaire les petits tas (de céréales).

    ●(1962) EGRH I 62. disavelliñ v., tr. « défaire les petits tas (de céréales). »

  • disblev-
    disblev-

    voir disvlev-

  • disc'haou
    disc'haou

    m. =

    ●(1909) FHAB Gouere 208. sevel eur guchen arc'hant bras avoalc'h evit herzel ou (lire : ous) disc'haou eun darvoud bras.

  • disc'hlac'har
    disc'hlac'har

    m. Fin de chagrin.

    ●(1865) LZBt Gouere 13. e varvan da vihanan gant ann dis'hlac'har. ●(1882) BAR 65. hag a c'hede disc'hlac'har Israel.

  • disc'hlac'hariñ
    disc'hlac'hariñ

    v.

    (1) V. tr. d. =

    ●(1866) LZBt Ebrel 132. disc'hlac'harin he ine a zo ken don mantret gand ann anken.

    (2) V. pron. réfl. En em zisc'hlac'hariñ =

    ●(18--) SAQ II 272. an tad ne ello mui nemet en em zisc'hlac'hari en eur velet he vab o vont er ster…

  • disc'hlav-
    disc'hlav-

    voir disglav-

  • disc'hleañ
    disc'hleañ

    voir dizleañ

  • disc'hoari
    disc'hoari

    v. C'hoari ha disc'hoari : faire tout ce qu'on peut.

    ●(1927) KANNkerzevod 11/10. Kaer en doa c'hoari ha disc'hoari, ne oa ket evit goût piou en doa graet an tôl.

  • disc'houloù
    disc'houloù

    m. Contre-jour.

    ●(1732) GReg 205b. Contre-jour, lumière opposée à quelque chose, tr. «disc'houlou.» ●Les femmes se placent toujours à contre-jour, tr. «Ar graguez a asez atau èn disc'houlou.»

  • disc'hras
    disc'hras

    adj. (météorologie) Mauvais.

    ●(1827/29) VSA 1445. an amser a voa cry ha dishras.

  • disc'hreun
    disc'hreun

    adj. Bara disc'hreun : pain qui perd sa croûte.

    ●(1909) BROU 226-227. (Eusa) Bara disc'hreuñ, tr. «pain dont la croûte ne tient pas.»

  • disc'hreuniñ
    disc'hreuniñ

    v. intr. (en plt du pain) Perdre sa croûte.

    ●(1909) BROU 226. (Eusa) Écrouter Diskreunna Au sens neutre on dit : disc'hreuñi.

  • disc'hronnet
    disc'hronnet

    adj.

    (1) Déroulé.

    ●(1732) GReg 271b. Deroulé, tr. «Van[netois] disronnet.»

    (2) Démailloté.

    ●(1732) GReg 262b. Demailloté, ée, tr. «disronnet.»

  • disc'hronniñ
    disc'hronniñ

    v. tr. d.

    (1) Dérouler (qqc. qui était enroulé).

    ●(1732) GReg 271b. Derouler, étendre une chose qui est roulée, tr. «Van[netois] disronneiñ.»

    ●(1904) DBFV 54b. disroñnein, v. a., tr. «dérouler.»

    (2) Démailloter.

    ●(1732) GReg 262b. Demailloter, tr. «Van[netois] disronneiñ. pr. et.»

    ●(1904) DBFV 54b. disroñnein, v. a., tr. «démaillotter.»

    (3) Déballer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. debaler, tr. «digrounein, dishrounein, diambalein, displeguein.»

    ●(1904) DBFV 54b. disroñnein, v. a., tr. «déballer, ôter l'enveloppe, développer.»

  • dischoaz
    dischoaz

    m. Rebut.

    ●(1868) FHB 190/271. D'am nizez e roan ar choas kenta ; d'am niz e roan en (lire : an) eil c'hoaz, hag an dischoaz a vezo d'am c'hoar.

  • disebeliañ
    disebeliañ

    v. tr. d. Désensevelir.

    ●(1732) GReg 274a. Desensevelir, tr. «Disebelya. pr. disebelyet.»

  • disebezet
    disebezet

    adj. Qui est revenu d'un étonnement.

    ●(1889) ISV 302. Goudeze, o veza dizebezet, e falvezas dezhan coms c'hoaz oc'h ar c'habusin.

  • diseblant
    diseblant

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Indifférent.

    ●(1877) BSA 292. eun digemer dizeblant a ioa bet great d'ezhan.

    ●(1902) PIGO I 90. An aour a goue war e di a lez anean dizeblant. ●(1907) PERS 65. eur barrez dizeblant, laosk en he feiz.

    (2) Bezañ diseblant war udb. : être indifférent à qqc.

    ●(1907) KANngalon Mezheven 430. Anzav a rankomp ez omp dizeblant var gementze.

    (3) Bezañ diseblant ouzh ub., udb. : être indifférent à qqn, qqc.

    ●(1926) FHAB Here 398. N'eo ket dre gasoni ouz o yez e teu ar Vretoned da zilezel ar brezoneg, met dre ma 'z int dizeblant ouz o yez. ●(1955) STBJ 71. Eun deiz e teuas houmañ war he zroad eus Mene Arre d'ober eur gwel d'he mab, (…) Met ne gredas ket goulenn netra ha Fañch, dizeblant kaer outi ha mez gantañ o tiskouez dezi eun tammig karantez, a yeas kuit d'e labour hep kenavo na komz hegarat ebet.

    II. Adv. Sans que l'on s'en rende compte.

    ●(1903) MBJJ 40. ha setu deut dizeblant dek heur.

  • diseblanted
    diseblanted

    f. Indifférence.

    ●(1944) GWAL 163/187. diseblanted ar Vrezhoned e-keñver o spered-gouenn.

  • diseblanteri
    diseblanteri

    f. Indifférence.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 270. al lez-ober, an dizeblanteri.

  • disec'h .1
    disec'h .1

    adj.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) Desséché.

    ●(1847) BDJ 47. Gwech, dre veneçziou dizeac'h, gwech, dre zoüarou bleün. ●(1870) MBR 306. P'en em gavaz, e oa tre braz anezhi atao ha dizec'h war-dro kear, tr. «Quand il arriva, la mer était encore très-basse et à sec autour de la ville.» ●(1878) EKG II 174. sevel d'al lun vintin, ar gouzouk dizec'h, ar penn pounner ha divoued. ●(1883) MIL 258. eur vro dizec'h ha menek.

    ●(1904) ARPA 69. eun den hag a ioa dizec'h he zorn deou. ●(1907) FHAB Kerzu 292. ar skourrou dizec'h. ●(1911) BUAZperrot 650. Ar goad-ze a zalc'her en eur vured stoufet a varo ; peurliesa e vez dizeac'h ha kalet.

    (2) Tari, à sec.

    ●(1878) EKG II 46. eur punz koz dizeac'h a ioa eno.

    ●(1969) BAHE 60/37. ur puñs, disec'h alïes e-pad an hañv.

    (3) Assoiffé.

    ●(1866) SEV 111. Darn all anezho a choume e-pad meur a zervez dindan gor ha groez ann heol, dizec'h gant eur zec'hed ar vrasa.

    B. Épith. (cuisine) Patatez disec'h : pommes de terre cuites jusqu'à évaporation de l'eau de cuisson.

    ●(1935) CDFi 14 septembre. patatez disec'h, gant leaz teo da zouba. ●(1975) UVUD 35. (Plougerne) Patatez dizec'h bemdiz a bemdiz. ●(1981) ANTR 29. Patatez dizeh, patatez plusk hag all pe patatez fourn.

    II. Adv. Poazh-disec'h : cuit jusqu'à évaporation de l'eau de cuisson.

    ●(1955) STBJ 6. avalou-douar poaz-dizec'h. ●66. eur mell chidouarnad avalou-douar poaz-dizec'h.

  • disec'h .2
    disec'h .2

    m.

    (1) Desséchement.

    ●(1732) GReg 277a. Dessechement, action de dessecher, tr. «Diseac'h.»

    (2) Mont da zisec'h : se tarir.

    ●(1939) MGGD 70. ec'h izelae an dour el lenn. A-benn an abardaez e oa aet da zisec'h. ●(1955) STBJ 18. N'eo ket bet gwelet morse o vont da zizec'h [ar feunteun]. ●126. n'ouzon ket pet stêr (...) darn anezo eet da zizec'h, pe da hesk.

    (3) En disec'h : à sec.

    ●(1944) DGBD 27. froudoù an Ogowe eo o deus douget betek amañ ar bernioù traezh-se a chom bremañ en disec'h.

    (4) An disec'h dour =

    ●(1988) TIEZ II 155. Lorsque sur chaque versant, le chaumier met en place le dernier rang de gerbes de paille ou de roseaux, celles-ci dépassent le faîte du toit : il les entremêle avant de replier leur extrémité libre sur le versant opposé. En Pays de l'Aven, il réalise alors la «goutte d'eau», an dizec'h dour, autrement la collerette (ar c'holier).

  • disec'hadur
    disec'hadur

    m. Desséchement.

    ●(1732) GReg 277a. Dessechement, action de dessecher, tr. «disæc'hadur.»

    ●(1904) DBFV 57b. diséhadur, m., tr. «dessèchement.» ●(1931) VALL 40A. Assèchement, tr. «disec'hadur m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...