Recherche 'dis...' : 1567 mots trouvés
Page 5 : de disgreunennan (201) à dishegar-1 (250) :- disgreunennañ
- disgreunet
- disgreuniañdisgreuniañ
voir disgreuniñ
- disgreuniñ / disgreuniañdisgreuniñ / disgreuniañ
v.
(1) V. tr. d. Égrener.
●(1787) PT 40. Int e ziscruniè tuézat ou doé trouhet.
●(1904) DBFV 54a. diskrénein, v. a., tr. «égrener.» ●59a. diskrañnein, v. a., tr. «égrener.» ●diskrunein, v. a., tr. «égrener.» ●(1907) VBFV.fb 34b. égrener, tr. «diskrañnein.» ●(1909) BROU 219. (Eusa) La forme kreuñ n'existe que dans disc'hreuñ, disc'hreuñi. ●(1913) AVIE 72. de gemér tuézad, d'ou dikrañnein (lire : diskrañnein) get ou dehorn.
(2) V. intr. S'égrener.
●(18--) PEN 92/51. an ad demeus ar raden noz goël ian dastumet / an noz se ec'h adennaing a ben an deiz evaint kouezet / an noz se he ermunaïng he discrunaing aroc an deiz / an nep aneus c'hoant de kavet a renk monet an noz se.
●(1904) DBFV 59a. diskrañnein, v. n., tr. «s'égrener.»
- disgwalc'h / diswalc'h / disolc'h
- disgwalc'hadenndisgwalc'hadenn
voir diswalc'hadenn
- disgwalc'het / disolc'hetdisgwalc'het / disolc'het
adj. Qui a les marques de la maladie.
●(1906) DIHU 11/191. un tammig dizolhet d'en ivaj. ●(1947) YNVL 107. Toutek an den, ha diswalc'het e zremm. ●(1971) BAHE 68/23. Dizwalc'het : (evel-se e tistager) Dislivet, kastizet e vizaj gant ar c'hleñved. Erru eo dizwalc'het. ●(1977) PBDZ 715. (Douarnenez) daoulagad diswelc'het, tr. «des yeux délavés.»
- disgwalc'hiñ / diswalc'hiñ / disolc'hiñdisgwalc'hiñ / diswalc'hiñ / disolc'hiñ
v. tr. d. Passer à l'eau.
●(1732) GReg 368a. Essanger, tremper et laver le linge pour le mettre à sécher, tr. «Van[netois] disholheiñ. disolheiñ. ppr. et.»
●(1857) CBF 114. ho disgwalc'hi hag ho astenn oc'h ar c'harz, tr. «le passent à l'eau et l'étendent sur la haie.»
●(1903) MSLp xii 286. Mil. ms. donne en haut Léon disgwalc'hi «laver le linge buandé». ●(1924) NFLO. passer à l'eau, tr. «disgwalc'hi.» ●(1927) GERI.Ern 110. disgwalc'hi L[éon] dizolc'hein V[annetais], tr. «délayer, essanger.» ●(1962) EGRH I 66. diswalc’hiñ v., tr. « délaver. »
- disgwalldisgwall
adj. Remis (d'une maladie).
●(1947) TNOG 5/22. (Tregor ha Goelo) Diswall, ag. : pare, hep gwall, disi. Penaos emañ kont gantañ ? O, diswall eo bremañ. Logivi-Plougras.
- disgwar
- disgwarañdisgwarañ
v. tr. d. Redresser, dévoiler.
●(1716) PEll.ms 624. Disgwara, tr. «dresser ce qui étoit courbé.» ●(17--) Rous.ms. Dihora, digoara, tr. «redresser, décourber.» ●Dic'hoara, tr. «equarrir ; rendre droit. Ne vezo biquen calvez mat an ini ne oar disc'hoara coat : celui qui ne sait pas écarrir le bois ne sera jamais bon charpentier.»
●(1876) TDE.BF 141a. Disgoara, disgwara, v. a., tr. «Rendre droit ou non courbe, équarrir.» ●(1890) MOA 191b. Rendre non courbe, tr. «disgoara.»
- disgwarez / diswarez
- disgwe / diswe .1
- disgwe / diswe .2
- disgweañ / disweañdisgweañ / disweañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Détordre.
●(1732) GReg 280b. Detordre, detortiller, tr. «Disvea. pr. disveet.»
●(1876) TDE.BF 141a. Disgwea, v. a., tr. «Détordre.»
●(1919) LZBl Genver 29. oc’h he gwea hag he disgwea gant ernez.
(2) Défaire un tissu.
●(1962) EGRH I 66. disweañ v., tr. « défaire un tissu. »
II. V. intr.
(1) Se détordre.
●(1879) ERNsup 155. disweañ, se détordre, Trég[uier].
(2) Faire un détour.
●(1879) ERNsup 155. disweañ, faire un détour, Trég[uier].
(3) (?) Manœuvrer (?).
●(2003) TONKA 68. ha da betra ’zo greet «rond-point» pe «champoing» er hroaz-hent e-leh lezel plas da zouzañ ha disgweañ.
(4) Crever.
●(1879) ERNsup 155. disweañ, tomber d’inanition ; diswied e, il est mort dans des convulsions, Loh[uec]. ●disweañ, crever : Me garfe a tizwifez ! Me garfe ’ve diswiet, Loh[uec].
- disgwel .1
- disgwel / diswel .2disgwel / diswel .2
m., adv. & prép.
I. M.
A.
(1) Invisible.
●(1931) VALL 380b. (l') invisible, subs., tr. «disgwel.»
(2) Obscurité.
●(1732) GReg 666b. Obscurité, privation de lumiere, tenebres, tr. «disvél.» ●On fait bien des choses dans l'obscurité, tr. «Eñ disvel ez rear meur a dra.»
(3) Lieu caché, secret.
●(1732) GReg 128a. Lieu caché, lieu secret, tr. «disvèll.»
●(1876) TDE.BF 141a. Disgwel, s. m., tr. «lieu caché.»
(4) Lieu situé au loin, qu'on ne voit pas bien.
●(1907) FHAB Mezheven 121. Duze pell en dizwell.
(5) En disgwel : sans être vu, en cachette, hors de vue.
●(1732) GReg 271b. A la derobée, tr. «eñ disvell.»
●(1868) FHB 196/317. hag et er mæz a gær, en diswel, a sklape ho fatatez. ●(1876) TDE.BF 152b. Diswel, et mieux, disgwel. Enn disgwel, tr. «en cachette.»
●(1921) FHAB Du 302. da bourmen en disvel. ●(1931) VALL 793a-b. (être) hors de vue, tr. «en disgwel.»
(6) Mont en disgwel : disparaître, s'évanouir.
●(1869) FHB 255/363b. pa ia an heol en disvel.
●(1921) LZBl Du 225. etrezek al leac'h m'eo eat en disvel.
(7) Mont en disgwel diouzh ub. : disparaître de la vue de qqn.
●(1869) FHB 254/357a. araog mont en disvel dioutho.
B. Aperçu.
●(1906) MSTR 44. Bet am euz bet hirio an disvel anhezi. ●(1962) GERV 18. ar gêr gevrinus-se a welis an diswel anei diwar lein ar menez. ●50. An diswel eus meur a hini a dremenas hag a steuzias.
II. Adv. & prép.
(1) Adv. Hors de vue.
(2) Loc. prép. A-zisgwel da : hors de vue de.
●(1880) SAB 176. Jesus a dec'has o pellaat diouz an templ, a zisvel d'ar Iuzevien.
- disgweletdisgwelet
voir disgwelout
- disgwelout / disgwelet / disweletdisgwelout / disgwelet / diswelet
v. tr. d. Perdre (qqn, qqc.) de vue.
●(1872) ROU 108b. Dès que je le perds de vue, je suis triste, tr. «rac-tal m'en disvelan, diouz-tu pa tisvelan aneza, e vezan var aoun, nec'hed.»
- disgwennañ / diswennañdisgwennañ / diswennañ
v. tr. d. Écarquiller.
●(1930) FHAB Eost 310. Diswenna a ris va daoulagad ha lenn a rankis diou wech a-barz kredi ken mantret e oan. ●(1938) SAV 11/20. kaer en doa diswenna e zaoulagad ne wele netra o para dirazo. ●(1962) EGRH I 66. diswennañ v., tr. « jeter de mauvais regards de côté (en faisant voir le blanc des yeux). »
- disgwink / diswink
- disgwinkadenn / diswinkadenn
- disgwinkal / diswinkal / diswinkañdisgwinkal / diswinkal / diswinkañ
v. intr.
(1) (en plt d'une monture) Regimber.
●(c.1500) Cb (d’après GMB 187). Disuyncall, récalcitrer, frapper du pied comme fait le cheval.
●(1732) GReg 794a. Regimber, ruer des piez de derriere, n’obéir pas à l’éperon, tr. «Disvincqa. disvincqal. ppr. disvincqet.» ●834a. Ruer, parlant des chevaux, mulets, & ânes, tr. «Van[netois] & h[aute] Corn[ouaille] Disvyncqa. disvynqal. ppr. disvncqet.»
●(1927) GERI.Ern 110. disgwinkal, tr. «prendre le mors aux dents.» ●(1962) EGRH I 66. diswinkal v., tr. « ruer ; s’agiter. »
(2) sens fig. (en plt de qqn) Se débattre.
●(1910) MAKE 84. Droug ennan, e tiswink muioc'h-mui.
- disgwinker / diswinker
- disgwintañ / diswintañdisgwintañ / diswintañ
v. tr. d.
(1) =
●(1969) BAHE 60/47. ober a reas ul lamm-treuz ha diswintrañ ac'hanon.
(2) Révéler.
●(1949) KROB 17/12. hep disvinta netra ebet diwarbenn ar pez oa bet oc'h ober e kerz ar vintinvez latarek-se. ●(1950) KROB 22/13. chomet betek neuze hep diswinta ar sekrejou.
(3) Diswintañ da =
●(1872) ROU 100a. Une réplique m'échappa, tr. «disvinta a ris da eil-geria.»
- disgwir .1disgwir .1
adj.
(1) Faux.
●(1821) GON 167b. Disgwir, adj., tr. «Faux, qui n'est pas véritable. Inexact.» ●(1876) TDE.BF 141a. Disgwir, adj., tr. «Inexacte, faux.»
(2) Illégal.
●(1931) VALL 373a. Illégal, tr. «disgwir.»
(3) Inique.
●(1659) SCger 91a. perfide, tr. «disguir.»
●(1931) VALL 390b. Inique, tr. «disgwir.»
- disgwir .2
- disgwirion
- disgwirionded
- disgwirionder
- disgwri / diswridisgwri / diswri
adj.
(1) Décousu.
●(1732) GReg 252a. Decousu, uë, adj. tr. «Disc’hryz. disc’hruyz. Van[netois] disoury.»
●(1876) TDE.BF 141a. Disgri, adj., tr. «Non cousu, décousu.»
●(1904) DBFV 58a. dishroui, dishouri, adj., tr. «décousu.» ●(1934) BRUS 112. Décousu, tr. «dishroui.» ●(1982) MABL i 151. (Lesneven) da wriat ’lec’h ma veze diskwri. ●(1962) EGRH I 63. disgwri a., tr. « non cousu. »
(2) Dont la couture a cédé.
●(1962) EGRH I 63. disgwri a., tr. « dont la couture a cédé. »
- disgwriadur / diswriadur
- disgwriat / disgwriiñ / diswriat / diswriiñdisgwriat / disgwriiñ / diswriat / diswriiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Découdre.
●(1499) Ca 65a. Disgruyat. g. descoudre. la. desuo / is / ui utum.
●(1732) GReg 251b. Decoudre, tr. «Disc'hryat. pr. discryet. disc'hruyat. pr. disc'hruyet. Van[netois] disouryat. disouryeiñ. ppr. et.»
●(1838) OVD 182. n'hum abuset quet é tizrouie hag é tiglomein liameu en amité fol-zé.
●(1904) DBFV 58a. dishrouiat, dishouriat, dishouriein, v. a., tr. «découdre.» ●(1962) EGRH I 63. disgwriat v., tr. « découdre. »
(2) Déchirer.
●(1557) B I 546. Ha quement goazenn so ennhy / A uoe guenompny disgruiet, tr. «nous avions (…) déchiré toutes les veines de son corps.» ●575. Quic ha goazy me disgruio, tr. «Je déferai sa chair et ses veines.»
II. V. intr.
(1) Se découdre.
●(1914) FHAB Genver 15. e teuas e votez ler da zisc'hriat.
(2) Se déchirer.
●(1557) B I 569. He ysily gruet huy da disgruiat, tr. «faites ses membres se déchirer.»
- disgwrietdisgwriet
adj. Décousu.
●(1499) Ca 65a. [disgruyat] Jtem dissutum / a / um. g. descousus. b. disgruyet.
- disgwriiñdisgwriiñ
voir disgwriat
- disgwriziañ
- disgwriziennadur
- disgwriziennañ / diswrizienniñdisgwriziennañ / diswrizienniñ
v. tr. d.
I. Déraciner.
●(1659) SCger 42b. deraciner, tr. «disgrizienna.» ●143b. disgrizienna, tr. «deraciner.»
●(1904) DBFV 58a. dishrouiennein, v. a. tr. «déraciner, arracher, extirper.»
II. sens fig.
(1) Éradiquer.
●(1710) IN I 27. meditationou (…) a zisgrizienno (…) eus ho calon ar pec'het.
●(1847) MDM 244. pehini a renker da ziskrizienna.
●(1914) KANNgwital 139/428. disgrizienna euz touez he vugale an tech fall da eva boesouniou touelluz.
(2) Déshériter.
●(1732) GReg 279a. Desheriter, tr. «disc'hrizyenna ur re-bennac. pr. disc'hrizyennet.» ●385b. Exhereder, desheriter l'heritier directe, tr. «disc'hrizyenna an ered natur.»
- disgwrizienner / diswriziennourdisgwrizienner / diswriziennour
m. –ion Déracineur.
●(1904) DBFV 58a. dishrouiennour, m., tr. «celui qui déracine.»
- disgwriziennetdisgwriziennet
adj. Déshérité.
●(c.1500) Cb 66a. [disgruyzyaff] vnde exheredatus / a / um. g. desheritez. b. disgruizyennet.
- dishaldishal
m. Pente pour que l'eau s'écoule.
●(1872) ROU 80a. L'eau peut s'écouler, grâce à la pente, tr. «dichal a zo d'an dour.» ●(18--) SAQ I 367. pa vez dic'hlaniet an dour, roït dizal ma tizouro.
●(1924) NFLO. pente. je donne de la pente pour circulation de l'eau, tr. «rei a ran dichal d'an dour.» ●(1927) GERI.Ern 110. dishal m., tr. «Déversoir d'eau, écoulement.»
- dishalañdishalañ
v.
(1) V. tr. d. Répandre, déverser.
●(1927) GERI.Ern 110. dishala v. a., tr. «répondre (lire : répandre), déverser.»
(2) V. intr. Se jeter, se perdre, dévaler, s'écouler.
●(1890) MOA 229b. Écouler (S') (Parlant de l'eau), tr. «dichala.»
●(1927) GERI.Ern 110. dishala v. a., tr. «se jeter, se perdre, dévaler, s'écouler.»
- dishañvaldishañval
adj.
(1) Attr./Épith. Différent.
●(1659) SCger 44b. dissemblable, tr. «dishânval.» ●(1732) GReg 288a. Different, ente, dissemblable, divers, tr. «dishañval. dishâval. Van[netois] dishañoüal.» ●(1744) L'Arm 23a. Autre, tr. «Dissavale.»
●(1854) PSA II 61. na dishavallet e vou eil donnedigueah Jesus-Chrouist doh é zonnedigueah quetan !
●(1904) DBFV 53a. dishaval, dishanval, adj., tr. «dissemblable, différent.»
(2) Adv. Différemment.
●(1856) VNA 6. un mot écrit différemment, tr. «ur guir scrihuet dishaval.»
●(1904) DBFV 53a. dishaval, dishanval, adv., tr. «différemment (doh, de, de).»
- dishañvalaat / dishañvaliñ
- dishañvaldeddishañvalded
f. Différence.
●(1856) GRD 271. Dishavaldæt bras e zou étré en tan ag er hovélieu hag en hani ag en ihuern.
- dishañvaledigezhdishañvaledigezh
f. Différence.
●(1856) GRD 182. Péh dishavaledigueah e vehé étré ur payan ha hui. ●209. Péh dishavaledigueah e vehé étré ul lon brutal ha hui.
- dishañvaletdishañvalet
adj. Défiguré.
●(1839) BESquil 622. Face er gaërran Princès ag er bed, deit de vout dishavalet hac horrible deu zé goudé hé marhue.
- dishañvaliñdishañvaliñ
voir dishañvalaat
- disharpdisharp
adj. (en plt d'un meuble) Qui n'est appuyé d'aucun côté.
●(1878) EKG II 145. eur skaon dizharp a bep tu.
- dishegar .1dishegar .1
adj.
(1) Cruel.
●(1866) SEV 128. ar vlaz e deuz eunn naoun hag eur zec'hed disegar. ●(1867) MGK 2. eur c'hlenved disegar, / Savet da goutammi pep mad war ann douar. ●(1876) TDE.BF 803. Ann naoun a zo dishegar, / Eur c'hof ilboed a zo bouzar.
(2) Désagréable.
●(1925) BILZ 125. en en benn e troidelle mennoziou dishegar.
(3) (en plt de qqn) =
●(1872) ROU 80b. Déplaisant, tr. «Disegar.»
(4) N'eo ket dishegar deoc'h : vous n'êtes pas à plaindre.
●(1872) ROU 80b. Neket disegar deoc'h, tr. «vous n'êtes pas à plaindre.» ●88a-b. Tu es heureux d'être riche, sans cela…, tr. «mad eo d'it ma out penvidig, anez ! neket disegar d'it !» ●91a. Vous n'êtes pas malheureux, tr. «neket disegar deoc'h.»