Devri

Recherche 'al...' : 217 mots trouvés

Page 3 : de alfaodiz (101) à allas (150) :
  • alfaodiz
    alfaodiz

    f. Voracité.

    (1932) BRTG 78. Alfaudiz kah en ti. ●81. lakat marù el logotour ar goust é alfaudiz.

  • alfaot
    alfaot

    adj. Vorace.

    (1932) BRTG 80. En alfaud kah.

  • alfenn
    alfenn

    voir afenn

  • alfet
    alfet

    adj. Vorace.

    (1917) KZVr 219 - 13/05/17. Alfet, tr. «gourmand, qui avale trop vite sa nourriture.» Ar marc'h a zo alfet (Bas-Léon) Loeiz ar Floc'h.

  • alfin
    alfin

    adv. Enfin, à la fin.

    (1872) DJL 38. Ian, eun tamig abafet da ghenta, a respont alfin.

  • alfo
    alfo

    m. (pathologie) Délire.

    (1732) GReg 261b. Delire, rêverie d'un malade, tr. «Cor[nouaille] Alfo. elfo.» ●Ce malade n'est pas sans delire, tr. «Ne ma qet an dèn-ze hep alfo, ou hep elfo.» ●Avoir du delire, être en delire, tr. «Cahout alfo, ou, elfo.» ●868b. Le délire est un simptome de la fièvre, tr. «An alfo a so ur merq haznad a derzyenn.»

    (1912) MMPM 64. Eun devez Sant Per en eun alfo a garantez en em daol er mor evit mont da gaout Jezus. ●(1927) GERI.Ern 14. alfo C[ornouaille] m., tr. «Délire (d'un malade).»

  • alfoet
    alfoet

    adj. Délirant.

    (1732) GReg 261b. Avoir du delire, être en delire, tr. «beza alfoet, ou, elfoët H[aute] C[ornouaille] & Van[netois].»

  • alfoiñ
    alfoiñ

    v. intr. Délirer.

    (1732) GReg 261b. Avoir du delire, être en delire, tr. «Alfoï. pr. alfoët. elfoï. pr. elfoët H[aute] C[ornouaille] & Van[netois].»

    (1927) GERI.Ern 14. alfoi C[ornouaille] v. n., tr. «délirer.»

  • algenn
    algenn

    f. –où, alginier (habillement)

    (1) Bride de coiffe.

    (1716) PEll.ms 11. Alghen, plur. alghennou, tr. «les deux costez, ou les deux pointes d'une coëffe, les quelles servent à l'attacher par dessous le menton.» ●(1752) PEll 9. Alghen, pl. Alghennou, tr. «les pointes d'une coëffe, qui servent à l'attacher sous le menton.»

    (2) Barbe de coiffe.

    (1886) RUSq.FB 39b. barbe, d'une coiffe, tr. «aligen f. pl. nou, algen

    (1922) FHAB Gouere 229. alkennou hir koefou brodet gwenn kann ar merc'hed o krena evel eur bern deliou ha saeou a liou pinvidik ar c'hwazed o lintra evel eur parkad bleuniou a dlee beza eun arvest, eun dudi e welet, hag ar c'haera prosesionou a welomp c'hoaz en amzer-man e pardoniou brudeta hor bro n'int nemed eur skeud, ha netra ken, eus ar pez a welet neuze war hent bras ar Folgoat. ●(1927) GERI.Ern 14. algenn f., tr. «Pointe ou barbe de coiffe.» ●(1930) FHAB Kerzu 467. ar wazed o devoa bragezeier lien gwenn ha bodreou mezer hag ar merc'hed koefou bras, alkennou hir d'ezo, dem-henvel ouz koefou merc'hed Plougastell en deiz a hizio ; n'oa ket deuet ar c'hiz da zougen chaliou bras neuze evel ma raer breman. ●(1942) VALLsup 34b. Coiffe à pointe, à barbes (algenn) koef algennet.

    (3) Ailette de coiffe (barbe tronquée).

    (1909) BROU 201. (Eusa) Algenn, tr. «Pointe de coiffe.» ●(1919) KZVr 350 - 15/11/19. Alkenn, tr. «ailette de la coiffe à Lannilis, Loeiz ar Floc'h.» ●(1985) OUIS 225. et sur les côtés deux morceaux de lingerie brodée, relevés sur les oreilles : les alkennou.

    (2013) COSBI 123. an algennoù ou alginier, tr. «les ailes (bords non brodés de la coiffe).»

  • algennet
    algennet

    adj. (habillement) Koef algennet : coiffe à barbes.

    (1942) VALLsup 34b. Coiffe (…) à pointe, à barbes (algenn) koef algennet ; de la campagne de Roscof, et femme ainsi coiffée pennpaket.

  • ali
    ali

    m. & adj. –où

    I. M.

    (1) Avis, conseil.

    (1580) G 182-183. non neus doñ grat na mat na ty, / Douar na chatal nac aly, tr. «nous n'avons à notre disposition ni bien ni maison, / Terre ni bétail, ni conseil.»

    (1710) IN I 352. Sant Augustin a ro un ali bras d'an intanves.

    (1838) CGK 6. dre e haliou fall. ●(1864) SMM 33. Setu an diou guentel hag an daou ali oc'h eus bet diaraog. ●(1868) FHB 161/40b. Eun ali evel kent am be da rei deoc'h. ●(1868) FHB 199/343a. Koulsgoude, ma mignon, e rofen ali dec'h da sonjal erfad er pez ac'h eus c'hoant da ober. ●(1874) FHB 506/287b. Chetu ama en tam ali / A roaz er fur-sot a zevri. ●(1878) EKG II 33. me n'oan evit goulen ali ouc'h den. ●(1889) ISV 207. heuil va ali ha savete da ene en eur sacrifia.

    (1907) PERS 226. heulia he ali. ●227. heb goulen he ali. ●262. rei aliou mad da bep hini. ●(1911) BUAZperrot 118. o c'houlenn ali eun all. ●490. Diskiant eo da aliou. ●(1919) DBFVsup 2a. alu, alud (Arv[or]), ali (B[as] v[annetais]), tr. «avis, conseil.» ●(1926) FHAB Genver 25. eun ali bennak diwarbenn an netadurez. ●(1929) MKRN 153. E alïou, e furnez a ziske d'hon Tadou / Beva santel. ●(1931) GUBI 136. en ali-sé / E bredégeh dré hou puhé. ●(1943) FATI 128. kemer a ra ali tud gouiziek.

    (2) Ali fall a zen : personne de mauvais conseil.

    (1907) AVKA 146. un ali fall a den out.

    (3) War ali : sur les conseils de.

    (1911) BUAZperrot 83. var ali ar Werc'hez. ●92. ha var he ali e lakejont sevel iliz sant Per ha sant Paol. ●589. Var ali sant Fransez a Zal. ●(1957) AMAH 153. War va ali, e lenne un dek pe daouzek pezh-c’hoari.

    (4) Dre ali(où) : sur les conseils de.

    (1882) BAR 66. Dont a reaz d'an Templ dre ali ar Speret-Santel. ●(1894) BUZmornik 194. ha goudeze e tistroaz d'ar gear dre ali he eontr.

    (1907) PERS 279. Piou a c'hellfe niveri an oberou en euz an Aot. Vianney lakeat sevel, dre he aliou hag aliez gant sikour he arc'hant ?

    (5) Bezañ en ali : être d'accord que.

    (1912) BUAZpermoal 35. ha p'eo gwir n'oc'h ket en ali gwelet ac'hanon o vont ken d'ar foariou, hounnez a vezo ma diveza.

    II. Attr.

    (1) Bezañ ali : être d'avis (que).

    (1913) KZVr 26 - 31/08/13. me 'zo ali, tr. «je suis d'avis que...» ●(1927) GERI.Ern 14. ali 'venn d'eoc'h, tr. je serais d'avis, je vous conseillerais.»

    (2) Bezañ ali da : être partisan de.

    (1902) PIGO I 183. Neuze, 'me Bersonik, me a vije ali da grapad pep hini war e ween, hag an hini a welo eur c'hastel pe eun ti bennag a laro d'ar-all.

    (3) Bezañ ali war : être d'accord sur.

    (1965) BAHE 46/2. An holl a vo ali war ar poent-se.

    (4) Bezañ ali gant ub. : être du même avis que qqn.

  • aliañ / aliiñ .1
    aliañ / aliiñ .1

    v.

    I. V. intr. S'allier.

    (1499) Ca 6a. Aliaff. g. alier.

    II. V. tr. d.

    (1) Allier.

    (1904) DBFV 5b. aliein, v. a., tr. «allier, unir, joindre ensemble.»

    (2) Inviter.

    (1659) SCger 70a. inuiter, tr. «allia

    III. V. pron. réci. En em aliañ : se marier.

    (1904) DBFV 5b. hum aliein, tr. «se marier.»

  • aliañ / aliiñ .2
    aliañ / aliiñ .2

    v. tr. d.

    (1) Conseiller.

    (1659) SCger 30a. Conseiller quelqu'vn, tr. «allia vre benac.» ●128b. Allia, tr. «inciter.» ●(1710) IN I 141. alia peb-unan a ràn da Gomunia bep Sul.

    (1878) EKG II 6. Ne fell ket dign oc'h alia re.

    (1919) DBFVsup 2a. aluein, aliein, tr. «donner conseil, conseiller.»

    (2) Aliañ ub. da : conseiller à qqn de.

    (1877) EKG I 243. hag alia a ran ac'hanoc'h da ober eveld'oun. ●(1878) EKG II 7. ar re-all a alian da zistrei fenoz pep hini d'he gear. ●(1894) BUZmornik 103. Pa alier ar gristenien da gerzet var roudou ar zent.

    (1904) DBFV 5b. aliein, v. a., tr. «conseiller, induire.» ●(1911) BUAZperrot 496. hag alia a reas an eskibien da rei an urziou sakr d'ar gloareged dirag an dud fidel.

    (3) Conseiller de.

    (1933) ALBR 73. Alia a ran kenan labourat gant al lysol-ze.

  • aliañs
    aliañs

    f. –où

    (1) Alliance.

    (1580) G 430-431. Eval se ez dleomp treyf dyoz an bet hon credance, / Ha lesel he hol spy deffry he alyance, tr. «Ainsi nous devons détourner du monde notre foi, / Et laisser tout son espoir, sérieusement, et son alliance.»

    (1744) L'Arm 11a. Alliance, tr. «Aliance.. eu. m.»

    (1857) GUG 129. Eit sterdein hoah en allianç / Étré er pèn hag er mampreu.

    (1904) DBFV 5b. alians, f. pl. eu, tr. «alliance.» ●(1913) AVIE 289. goed en alians neùé.

    (2) Alliance, mariage.

    (1575) M 239-240. Deze ne tal ansaff, euit caffout auanç, / Lauaret en nep ty, ho deffe alianç, tr. «Il ne leur sert à rien de proclamer, pour avoir du soutien, / De dire qu'avec aucune maison ils avaient alliance.»

    (c.1680) NG 443-446. allianceu, / Ligne, vzur, madeu, / Zo dem occasion / De ober pehedeu.

    (1857) GUG 63. Aveit santifiein ol en allianceu / Groeit revé el lézen étré er priedeu.

    (1910-15) CTPV I 149. fondein alians ou merh Mari-Leouiz, tr. «rompre les fiançailles de leur fille Marie-Louise.»

    (3) Jav-aliañs : entremetteur de mariages.

    (1984) HBPD 60. Jaù alians é, pe gav en tu, é asé kavouit ou far d'er merhed hag ou faréz d'er bautred.

    (4) (religion) An Arc'h aliañs : l'Arche d'alliance.

    (1888) SBI II 174. Dirac ann arc'h allians, tr. «Devant l'Arche d'alliance.»

    (5) Groupe.

    (1575) M 2043-2044. Eno nemet goeluan, ha poan dicontananç, / Penaux pennac ha cry, entre pep alianç, tr. «Là rien que pleurs et peine continuelle / De toute façon, et cri, entre chaque groupe.»

    (6) Allié.

    (1580) G 913. Huy eu ma spy ham allyance, tr. «C'est vous mon espoir, mon alliée.»

  • aliañset
    aliañset

    adj.

    (1) Marié.

    (1821) SST 263. Peh obligationneu en dès deu briet goudé m'en deint alliancet ?

    (2) Allié.

    (1904) DBFV 5b. alianset, tr. «allié, parent par alliance.»

  • aliañsiñ
    aliañsiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Allier (des familles).

    (1904) DBFV 5b. aliansein, v. a., tr. «allier (des familles).» ●(1907) VBFV.fb 4a. allier, tr. «aliansein

    (2) V. intr. Se marier.

    (1910-15) CTPV I 149. p'ariùent t'aliansein, tr. «quand ils se fianceront.» ●(1996) CRYK 209. Aliañsiñ fôta dehe, tr. «Ils veulent se marier.»

  • alieniñ
    alieniñ

    v. tr. d. Aliéner.

    (1650) Nlou 476. NAtur humen, vn den he alienas, tr. «La race humaine, un homme la rendit hostile.»

  • alier
    alier

    m. –ion

    (1) Conseiller.

    (1866) SEV 241. unan euz a alierien parlamant Breiz. ●(1870) FHB 279/139b. ar c'henta euz a alierien ar roue.

    (1938) GWAL 110-111/56. N'oa war hon tro, avat, na mestr, na kentelier, nag alier, na difazier. ●(1939) RIBA 17. é védisinour hag é aliour.

    ►[empl. comme épith.]

    (1939) RIBA 73. Hag en diaol aliour monet get é hent.

    (2) (droit) =

    (1868) FHB 167/87b. alier e lezvarn Roazon. ●(1868) FHB 178/176a. alier e Lez Roazon.

  • alies
    alies

    adv., prép. & conj.

    I. Adv.

    A. Souvent.

    (1499) Ca 6a. Alies. g. souuent. ●(c.1500) Cb 12a. Alieus. g. souuent. ●(1521) Cc [Alies]. g. souuent peingner. b. cribat alieux. ●(1576) Cath p. 26. peheny he galue alyes en esicour, tr. «qui l’appelait souvent à son secours.» ●(1621) Mc 6. Communiet em eux à lies. ●(1633) Nom 260b. Oscedo : baailler souuent : disleuy-guèn á lies.

    (1659) SCger 128b. A liès, tr. «souuent.» ●(1716) PEll.ms 11a. Aliés, tr. «souvent frequemment.» ●(1727) HB 64. pehini a zeu alies hepzi da veza noasus ha dar c'horf ha dan Ene.

    (1824) BAM 356. Bouchat alies d'ar Crucifi. ●(1838) CGK 22. Mar n'her quet nemeur da govés, / Na dan ofern goal alyès. ●(1868) KMM 7. Tostaït eta aliessoc'h ouz Sacramant an Aoter. ●(1868) SBI I 122. Neuze 've toliou treid ha fassadou, / Hag alièz boudennadou, tr. «...et souvent caresses de fagots.»

    (1911) BUAZperrot 123. alies e lavare d'ezo. ●153. ha setu ar pez a zizonjer marteze re alies.

    B. Loc. adv.

    (1) Alies-alies : très souvent.

    (1869) SAG 8. ar mankou enem gaf aliez-aliez.

    (1904) SKRS I 193. Stank avoalc'h eo an dud a zeu gantho ar ger «diaoul» aliez-aliez.

    (2) Alies a wech : souvent, maintes fois.

    (1732) GReg 794a. Il regimbe souvent, tr. «alyès a veach ez rebecq.»

    (1867) FHB 104/411b. A-liez a wech oz peuz klevet ha guelet ac'hannon oc'h houarna kezeg.

    (1905) KANngalon Eost 467. Aliez a vech, goude eur goall darvoud benag.

    (3) An aliesañ : le plus souvent.

    (1911) BUAZperrot 78. a ro lamm d'eomp an aliesan.

    II. Loc. prép.

    (1) Ken alies a : tant de, autant de.

    (1710) IN I 368. hac a c'hortos, bevomp gant ar mel eus a guen alies a instruction hac a exempl mad.

    (1866) FHB 65/98a. Al labourer ne ket torret he benn gant ar sonjou cleuz a zivoued ho empenn da guen alies a hini.

    (1911) BUAZperrot 252. ar brotestanted a zo en o zouez ken alies a greden dishenvel hag a benn den.

    (2) Ken alies ha bep : aussi souvent que chaque.

    (1904) SKRS I 223. e reas eno katekiz ken aliez ha bemdez. ●(1911) BUAZperrot 449. ken alies ha bep sizun. ●(1934) FHAB 366. evel ma vez kinniget d'ezo ken alies ha bemdez.

    III. Loc. conj.

    (1) (An) aliesañ ma : le plus souvent que.

    (1834) SIM 185. ha se aliessa ma ellàn.

    (1900) MSJO 73. ma teufe he bugale da dostaat an aliesa ma c'hallint ous an daol santel. ●(1911) BUAZperrot 123. Aketus e veze da welet e venec'h aliesa ma c'helle. ●(1924) ARVG Ebrel 90. a gemer diskwiz ha dihan aliesan ma c'hall.

    (2) Ken alies gwech (ha) ma : chaque fois que, aussi souvent que.

    (1906) KANngalon C'hwevrer 46. kaout sonj anezhi ken aliez guech ma zeomp d'an oferen. ●(1911) BUAZperrot 672. ken alies gwech ma 'z ear en eun iliz. ●(1915) MMED 345. Sant Bernard (...) a lavare Ave Maria ken alies guech ha ma 'z ea dre gichen an imach. ●(1922) FHAB Mae 148. spurji anezan a vezo red ken alies gwech ma 'z eo bet gwadet.

  • aliesved
    aliesved

    s. (grammaire) Pluriel.

    (1867) FHB 126/175b. Kenta gour en aliesved (1re personne du pluriel). ●(1870) FHB 289/222a. en aliezved au pluriel) e leverer pabed. ●(1870) FHB 292/245b. en unved hag en aliezved.

  • aliet .1
    aliet .1

    adj. Allié.

    (1633) Nom 189b. Auxilia, cohortes auxiliariæ : secours des alliez : sicour an re aliet.

  • aliet .2
    aliet .2

    s. Allié (prlt de famille).

    (1576) H 50. Incest, a dal quement da lauaret euel compaignunez. Charnel gant e chares pe e alyet en degrezyou difennet, tr. « Incest, that is as much as to say carnal converse with one’s kinswoman or one’s relation in the forbidden degrees. »

  • Alieta
    Alieta

    n. pr. Aliette.

    (1896) RECe xvii 264. Alietta ar Brouder, tr. «Aliette Le Brouder.»

  • aliez
    aliez

    m. (grammaire) Pluriel.

    (1913) PRPR 121. awechou e lak an aliez en o, awechou en ou.

  • aliezik
    aliezik

    adv. Assez souvent, un peu trop souvent.

    (1929) MKRN 89. Aliezik eta, d’ar zul da noz, e vize eun tammig penndommet.

  • aliiñ
    aliiñ

    voir aliañ

  • alij
    alij

    m. –où Conseil.

    (1919) DBFVsup 2a. alij (Lor[ient]), s., tr. «incitation, suggestion (un peu différent de aviz, ali). V. aléj.» ●(1921) GRSA 315. sentein doh me alijeu. ●361. Neoah me sento doh houh alij. ●(1939) RIBA 56. en alij en doè reit é vreur dehon. ●71. ou des kemerét é alijeu a dréz kaer.

  • alijiñ
    alijiñ

    v. tr. d. Conseiller.

    (1921) GRSA 198. Deit on aveit houh alijein ha rein konfort deoh.

  • alikemanoù
    alikemanoù

    plur. Cajoleries.

    (1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alikemano, tr. «cajoleries, G[oelo]. Even.»

  • alimolud
    alimolud

    voir armolud

  • Alina
    Alina

    n. pr. Aline.

    (1889) ISV 135. Alina a zebras chasun eun tam bouet.

  • Aljer
    Aljer

    n. de l. Alger.

    (1957) AMAH 82. Fellout a reas din mont gant ar rummad diwezhañ betek al lestr e porzh Aljer, ha chom a ris e traoñ al latenn keit ha ma pignent drezi.

  • Aljeri
    Aljeri

    voir Aljeria

  • Aljeria
    Aljeria

    n. de l. Algérie.

    (1) Aljeria.

    (1931) VALL 18b. Algérie, tr. «Aljeria.» ●(1957) AMAH 82. Echu ’oa ar brezel ha sinet ar peoc’h ha bepred e viremp ar Rusianed en Aljeria.

    (2) Aljeri.

    (1905) BOBL 02 septembre 50/3a. Ar fallaen n’eo bet peurleun nemed er Spagn, en Aljeri hag en Tunizi.

  • aljerian
    aljerian

    adj. Algérien.

    (1907) BOBL 31 août 153/3a. daou vatailhon tiraillourien aljerian.

  • Aljerianiz
    Aljerianiz

    n. pl. Algériens.

    (1957) AMAH 54. Bez’ oa ganimp dre eurvat un toulladig Aljerianiz hag a-drugarez dezho e tremejomp gant ar spont kuit a c’hloaz.

  • aljeriat
    aljeriat

    adj. Algérien.

    (1957) AMAH 51. ur bagad fuzuilherien aljeriat.

  • Aljeriz
    Aljeriz

    n. pl. Algériens.

    (1957) AMAH 55. Pa zouaras ar Général Galliéni, sebezet ha daoubennet en em gavjont evelkent en abeg d’an digemer aozet evito gant Aljeriz.

  • alkan
    alkan

    m. Imbécile.

    (1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alkan, halken, tr. «imbécile, C[ornouaille].»

  • alkañjez
    alkañjez

    coll. (botanique) Alkékenge.

    (1633) Nom 85b. Halicacabus, vesicaria. offic. alkekengi, solanum vesicarium : des coquerets, coulleboges, alquequanges, baguenaudes : alcanges, lousaouen an grauel.

    (1732) GReg 27a. Alkekengi, ou, Coqueret, plante semblable à la morelle, ou, Solanum, tr. «Alcangès.» ●958b. Vesicaire, plante, tr. «Alcangès

  • alkennañ
    alkennañ

    v. tr. d. Bouger, mouvoir.

    (1931) VALL 484b. se donner du mouvement, tr. «alkenna ou elkenna (e gorf) C[ornouaille].»

  • alkod
    alkod

    s. Accoudoir.

    (1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alkod, tr. «appui, soutien, support, accoudoir.»

  • alkodet
    alkodet

    adj.

    (1) Alkodet ouzh, war : accoudé.

    (1869) HTC 24. alcodet oc'h ar beg anezhi [ar skeul]. ●(1894) BUZmornik 568. alkodet ouz eur mean. ●(18--) SAQ II 36. akodet deuz eur bank.

    (1905) HFBI 116. alcodet hé ilin gant'han var an daol. ●(1910) BUJA 41. alkodet var prenestr ar palez. ●(1920) MVRO 53/1c. alkodet oc'h ar voger. ●(1923) KNOL 128. e welas e wreg akodet ouz ar bank.

    (2) par ext. Appuyé, reposant sur.

    (1936) KANNgwital 396/131. o fenn ganto alkodet war o divrec'h. ●(1936) BREI 440/2a. daoulinet war an askomb, he fenn akodet war ar gwele.

  • alkodiñ
    alkodiñ

    v.

    I. V. intr. S'appuyer.

    (1904) ARPA 282. oc'h alcodi var gerc'hen Jesus.

    II. V. tr. d.

    (1) Accouder.

    (1913) KZVr 26 - 31/08/13. alkodi, tr. «supporter, accouder, L[éon].» ●(1914) MAEV 185. Alkodi a reas diou c'hlin e zivreac'h war an daol.

    (2) Appuyer.

    (1906) BOBL 09 juin 90/2b. Alkodi a reaz he fenn oc'h eur voger.

  • alkool
    alkool

    m. Alcool.

    (1920) FHAB Meurzh 257. great e gwirionez gant alkool. ●(1925) FHAB Mae 196. lazet gand an alkôl. ●(1970) BAHE 65/31. bruderezh evit an alkoll.

  • alkoolegezh
    alkoolegezh

    f. Alcoolisme.

    (1970) BAHE 65/31. a-enep an alkoolegezh.

  • all .1
    all .1

    adj.

    I. Adj.

    (1) Autre.

    (1621) Mc 23. pe dezaff é hunan pe da re all, pé da vn goal fin. ●(1633) Nom 51b. Cibus anceps : viande qui duit à l'vn, & nuit à l'autre : boüet á plig da vnan, hac ne'n de quet mat da vn all. ●174a. Exipulæ : encloture de verges ou d'autre chose pour prendre les poissons aux coulants des eaux : an cloturic á grær á guyal pe á traezou all euit derchell pesquet en dour ret.

    (c.1718) CHal.ms i. autre aral, pl. rearal, Eguilé. on abrege souuent en disant al pour aral et real pour rearal.

    (2) [après un adj., un adv.] Si.

    (1874) POG 72. Hogen, Aotrou, c'houi zo mad all ! ●176. Aotrou, bezit evor ato / Penaoz ez ounn eunn den zempl all ! ●(18--) SAQ II 54. Bugale aliez all, en em glemm euz ho zad.

    (1908) FHAB Mae 139. Ar ganfarted diskurpul ha divergont-se eur veach ma zint deuet a benn, e bro pe vro, da asten ho c'hraban var ar galloud ha var an danvez, a zo diez-all ober dez-ho diskregi.

    (3) Qui vient de passer, en plt d'une période, d'un événement.

    (1916) KZVr 184 - 10/09/16. Dimerc'her-all e oa bet lidet obidou an aotrou Michel Bartheleme, mear Lennon. ●(1925) DLFI n° 6/2c. Penonz ! ne peus ked klevet e zeus bet eur revolusion e Quimper disul all ? ●(1958) BLBR 110/2 (d’après Kannadig Landi Meurz-Here 1957). e bloaveziou diveza ar gantved all. ●(1967) LLMM 123/346. Ploare he deus dalc'het start d'he boazioù betek fin ar brezel all.

    (4) À venir, en plt d'une période.

    (1928) BREI 54/4a. Rei a refomp, er zun all, hanoiou ar brezegerien.

    (5) [empl. comme subst. ; au dimin.]

    (1847) FVR xvi. eunn allik bennak.

    (6) À part.

    (17--) EN 1382. me rey (ar) pes a laran, rac me sou eur pod al, tr. «je ferai ce que je dis, car je suis un gars à part.»

    II. [après un comp. d'égalité] Terme qui intensifie la comparaison.

    (1) Kement all : tant de, autant de.

    (1870) MBR 16. Souezet-meurbed e oe dirak kemend all a c'hened.

    (2) Keit all : si longtemps.

    (1880) SAB 65. an Doue Salver, gortoed keit all.

    (3) Kennebeut all : non plus.

    (1954) VAZA 181. Na tailh na bailh ne ouie kennebeut all diwar-benn ar seurt traoù.

    III.

    (1) Mont en tu all : mourir.

    (1908) KMAF 4 (Y. Crocq). Va merour, eur c'hraou nevez a vo savet hep dale evit da voc'h, da vihana ma n'int ket eat en tu all c'hoaz. ●52. Sellit, d'ar votadeg diweza eo marteze bet tost d'in mont en tu-all.

    (2) Mont war an tu all : vieillir.

    (1895) GMB 22 (T). pet[it] Trég[or] war an tu all e hañ (je descend de l'autre coté), je me fais vieux.

  • all .2
    all .2

    interj. Cessez ! Arrêtez !

    (1941) FHAB Gwengolo-Here 89a. All ! all ! all ! = Paouezit ! echu eo ! gant ar vugale pa c'hoariont lammat gant mein.

  • alla
    alla

    interj. À droite.

    (1927) GERI.Ern 14. alla ! (2e syll. accentuée) int., tr. «A droite ! cri du charretier pour éloigner de lui les chevaux.» ●(1942) VALLsup 57b. à droite pour éloigner le cheval du charretier, alla ! (accent sur la finale) ; c'est l'opposé de hak !

  • allas
    allas

    interj.

    (1) Hélas.

    (1499) Ca 6a. Allas. g. hellas. ●(1580) G 61. Allas ! em spy un gouly so, tr. «Hélas, en mon cœur est une blessure.» ●(1612) Cnf 5b. Allas ma breuzdeur quær. ●(1647) Am 526. Allas va cluffan á eun turban rount, tr. «Hélas, mon traitre de turban rond.»

    (1659) SCger 65b. helas, tr. «allas.» ●(c.1680) NG 8. Allas, nep confort nou deuezo. ●1102. Allas, pebes pennet ! ●(1732) GReg 490a. Helas ! interjection, tr. «Allas

    (1869) EGB 130. Allaz ! tr. «hélas !» ●(1878) EKG II 99. Allaz ! n'ho guelign birviken er bed-man !

    (1943) TRHS 22. Alas ! Amañ e teraouas an droug. ●(1950) KBSA 57. Allas ! Re ziwezat oun bremañ. ●73. «Allas ! Gwir a lavare, rak e Roazon ne vez ken nemet galleg.

    (2) Loc. interj. Allas Doue = siwazh Doue.

    (1908) PIGO II 2. mes allas Doue, ne oa ket a yalc'h. ●30. «Allas Doue ! emon-me, koulskoude me 'zo labourer !»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...