Recherche 'al...' : 217 mots trouvés
Page 5 : de alumin-aluman-1 (201) à alzorn (217) :- alumiñ / alumañ .1
- aluminiom
- aluzen / aluzonaluzen / aluzon
f. –où
I.
(1) Aumône.
●(1499) Ca 6b. Aluson. g. aulmosne. ●37b. Clasq ann aluson vide in mediant et in aluson. ●(c.1500) Cb 12b. Alusun. g. aulmosne. ●13b. g. encliner / comme celuy qui demande laumosne. b. anclinaff ouz goullenn an alusen. ●(1612) Cnf 8. an Alusun. ●(1621) Mc 34. reiff alusonnaou. ●(1633) Nom 56b. Panis gradilis : pain d'aumosne : bara an alusen. ●205a. Stips collatitia : aumosne : an alusen.
●(1659) SCger 128b. Alusen, tr. «aumosne.» ●(c.1680) NG 784. de clasq en alezon. ●870. en alluzon. ●(1732) GReg 67b. Aumone, tr. «Aluseñ. p. alusénnou. Aluson. p. alusonou. Van[netois] aleson. alyson. pp. éü.» ●(1744) L'Arm 22a. Aumône, tr. «Alison.. nieu. m.» ●(1790) MG 386. me ra alézoneu a guemènt ma heèllan. (…) Me rai en alézon, rac ma mès ur galon truhéus.
●(1847) FVR 166. ar iun, ar beden hag ann aluzon. ●(1869) KTB.ms 14 p 129. aluzon ann dud karantezuz. ●(1889) SFA 54. karget euz an aluzennou.
●(1902) LZBt Du 4. An aluzennou-ze a dalveou deomp (...) grasou a buill er bed ma. ●(1904) SKRS I 46. n'eo ket he aluzennou eur c'holl evithan. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Aluzen diwar aluzen / lak' an Aotrou Doue laouen. ●(1980) MATIF 125. An aluzon, mar plij, tr. « L’aumône, s’il vous plaît ».
(2) Goulenn an aluzen : demander l'aumône.
●(1732) GReg 263a. Demander sa vie, tr. «goulenn an alusenn.»
●(1834) SIM 200. ar vreg paour-se, carguet a vugale, hac a c'houlen an aluzen. ●(1880) SAB 63. eleison, – eluzenn, truez, trugarez ! Daou baour kez dall (...) o c'houlenn an eluzenn. ●64. Ar paour pa ranc gortoz pell e eluzenn.
(3) Bevañ diwar an aluzen, àr an aluzen : vivre d'aumône, de mendicité.
●(1659) SCger 11a. viure d'aumosne, tr. «beva dioar an alusenn.» ●(1732) GReg 67b. Vivre d'aumône, tr. «Beva divar an alusenn.»
●(1921) BUFA 51. Èl ma viùant ar en alézon. ●61. Ar en alézon é viùent. ●(1941) FHAB Gouere/Eost 60. eur vaouez koz, a veve diwar aluzen.
(4) Bezañ en aluzen : vivre d'aumônes, de mendicité.
●(1869) FHB 241/253a. koulzkoude ec'h ouzoc'h mad n'hon ket bet atao en aluzen.
(5) Klask an aluzen : vivre d'aumônes, de mendicité.
●(1732) GReg 263a. Demander sa vie, tr. «clasq an alusenn.»
●(1924) BILZbubr 40/897. Bilzih ac'h a da glask an aluzen.
(6) Ober aluzen : faire l'aumône.
●(1894) BUZmornik 293. Doue he zikouraz meur a vech da ober aluzenn.
(7) Reiñ (an) aluzen : faire l'aumône.
●(1821) SST 108. rein en alezon a volanté vat. ●(18--) SAQ I 314. Kemer truez, ha ro aluzen.
(8) Àr an aluzen : en demandant l'aumône.
●(1790) MG 158. hac e yas de Baris ar en alézon.
(9) Demander l'aumône.
●(1981) ANTR 31. Red eo dezañ mond war an aluzenn.
II. Kaout aluzen oc'h ober udb. : avoir du mérite à faire qqc.
●(1879) ERNsup 146. muoc'h a aluzoñn a ve, on a plus de mérite (Trév[érec]).
●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Aluzon, tr. «mérite (qu'on a à faire une chose), T[régor].» ●(1929) FHAB Mae 162. Ma'z eus aluzen o sevel eur beleg, nag a aluzen o deus bet ar re a zavas evit Breiz eun eskob o c'houzout brezoneg ! ●(1955) VBRU 1. hag aluzon am eus marteze oc'h anzav pegen berr e veze ar peuriñ ganin e-pad va yaouankiz.
- aluzenaaluzena
v. intr. Demander l'aumône.
●(1867) FHB 116/91b. Rei a reaz ar iec'hed d'eur maread tud clanv ha mahanied deut di da aluzenna.
- aluzeneraluzener
m. –ion
I. Homme qui fait l'aumône.
●(1659) SCger 128b. Alusener, tr. «aumosnier.» ●(1790) MG 214. S. Yehàn en Alézonér.
●(1903) MBJJ 306. ar re ezommek (...) o aluzennerien.
II. (religion)
(1) Aumônier.
●(1464) Cms (d’après GMB 23). Alusoner, aumônier. ●(1499) Ca 6b. Alusoner. g. aulmonyer. ●(c.1500) Cb 12b. Alusuner. g. aulmonier.
●(1732) GReg 67b. Aumônier de Princes, d'Eveques, d'Abbaïes, tr. «Alusunèr. p. alusunéryen.»
●(1910) MBJL 116. eun aluzenner eus arme-vor Bro-Zôz. ●(1948) KROB 5/11. aluzenner e Kemperle.
(2) Beleg aluzener : aumônier.
●(1847) FVR 48. belek aluzuner e bac'h Roazon. ●69. belek-aluzenner e prizoun braz Fontevrault. ●296. belek aluzuner e bac'h Fontevrault.
- aluzeniñaluzeniñ
v. tr. d. Faire l'aumône (à qqn).
●(1959) BRUD 8/67. Ma 'z eo eur glaskerez-vara, ra vezo aluzennet.
- aluzenusaluzenus
adj. Charitable.
●(1732) GReg 67b. Aumonier, charitable envers les pauvres, tr. «Alusénnus. p. tud alusénnus.» ●153a. Charitable, qui est prompt à assister son prochain, tr. «alusennus – qêver e neçza.»
●(1824) BAM 186. tud alusennus ha trugarezus. ●(1847) MDM 149. an hini a zo aluzennus en kever he nesa.
- aluzonaluzon
voir aluzen
- alvaon .1
- alvaon .2alvaon .2
m.
(1) Ahurissement.
●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alvaon, tr. «stupéfaction, ahurissement.»
(2) Kouezhañ an alvaon war ub. = sabaturiñ.
●(1870) FHB 302/323a. oll dud al lez a goez an alvaon varnezho.
●(1957) BRUD 2/46. – Hañ ?» a houlennas Nouel, kouezet an alvaon warnañ. ●(1962) GERV 92. Neuze e c'hoarvezas eun dra ken sebezus ma kouezas an alvaon war ar stourmerien ha ma ehanjont d'en em gannañ. ●(1964) ABRO 65. Spouronet ha kouezhet an alvaon warnon, e paouezis da vale. ●(1964) LLMM 102/22. O klevout he fozioù, e oa kouezhet an alvaon warnon hag e oan aet evel war saouzanat.
(3) Teurel ub. en alvaon : ahurir.
●(1977) LLMM 182/190. O donedigezh er vro a daolas an holl en alvaon hag er sabatur.
- alvaon .3alvaon .3
m. –ed, –eion Ahuri, ganache.
●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alvahain, tr. «lourdaud, C[ornouaille].» ●ober an alvaon, tr. «faire le fou, parler à tort et à travers.» ●(1920) MVRO 24/1b. Ro peoc'h'ta, baous, gant aoun na ves klevet oc'h ober da alvaon. ●(1938) WDAP 1/22. Alvaon, liester : alvaoneien. Abaf, beulke, louad. Skouer : Eun tamm brao a alvaon am eus gwelet. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 150. (note de F. Vallée) Alvaon. Klevet em eus ar ger-se e Kerne, da lavaret «un ahuri, ahurissement». ●(1955) STBJ 118. ec'h en em gaven kerkoulz pe welloc'h pôtr hag an alvaon-se. ●130. n'out nemet eun alvaon hag eur c'hac'h-alañig !
- alvaonat / alvaoniñalvaonat / alvaoniñ
v.
I. V. intr.
(1) Faire l'ahuri.
●(1905) ALLO 34. C'hoant alvaonat evel m'ho peus. ●36. It pell diouzin da alvaônat ! ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. alvaoni, tr. «faire le fou, parler à tort et à travers.»
(2) Être ahuri.
●(1924) NFLO. bouche. rester bouche bée écouter, tr. «chom da alvaoi.» ●traîner. rester t[raîner], tr. «chom da alvaoi.» ●(1940) SAV 18/14. Alvaoni a reas ar paour kaez Herve. ●(1955) STBJ 35. Hogen ne chomas ket da alvaoni.
II. V. tr. i. Alvaoniñ ouzh udb. : regarder qqc. avec l'air ahuri.
●(1949) SIZH 45. Ha chom a rae ar breur Arturo da alvaoniñ ouzh richanig an dour.
- alvaonetalvaonet
adj. Ahuri.
●(1909) KTLR 28. Lochore a jome evel alvanet. ●(1923) KNOL 69. digor e c'hinou, digor e zaoulagad, alvanet holl. ●(1932) BSTR 85. Mes alvanet e chomas da genta. ●(1955) STBJ 18. e chomas alvaonet da zellout ouz eun dra n'en devoa bet gwelet biskoaz. ●99. Alvaonet hag estlammet e chomen dirak e c'hoariellou. ●104. e sellen, alvaonet, ouz e iliz kaer. ●(1960) PETO 50. Alvaonet ha sabatuet.
- alvaoniñalvaoniñ
voir alvaonat
- alveietalveiet
adj. (en plt de qqn) Un alveiet : un sot.
●(c.1718) CHal.ms i. ce n'est qu'une uraye cruche, tr. « n'ende ne met un Etourdi, ur beutur un alueïet.»
●(1895) GMB 129. Dans memes ean arfleïet «je lui ai donné la poussée» Chal. ms., arfleïet paraît être différent de arfleuet, et venir de alueïet : un alueïet, (ce n'est qu')une vraie cruche, un étourdi Chal. ms., de ar- et béye étourdi l'A.
●(1904) DBFV 6a. alveiet, m., tr. «(un) étourdi, (une) vraie cruche (Ch. ms.).»
- alvokadalvokad
voir advokad
- alzornalzorn
voir arzorn