Recherche 'bri...' : 262 mots trouvés
Page 4 : de brinsad-1 (151) à brizhenn-3 (200) :- briñsad .1briñsad .1
coll. Brindilles.
●(1699) Har 21. brinsat, tr. «menu bois.» ●(1732) GReg 929a. Tordre des branches en forme de chaînes, tr. «Tortiçza brinçzad. güea brinçzad.» ●(1744) L'Arm 236b. Du menu bois, tr. «Brinçatt » ●(1792) HS 82. unn deine é cherrein coèt, brinçat, menudeu.
●(1841) IDH 184. brinçad ha barreu. ●(1849) LLB 736. Ol er brinsad izel.
●(1906) HIVL 9. Er vugalé e glaské tro-ha-tro brinsad ha tammeu koed. ●(1934) BRUS 238. Une brindille, tr. «ur vrinsen, pl. brinsad, m.» ●(1942) DHKN ii. ur vréhad brinsad séh.
- briñsad .2briñsad .2
m. –où Pincée.
●(1905) BOBL 09 décembre 64/3e. sêzonit gant ur brinsad haolen, pebr, persil, lore.
- briñsadigoù
- briñsennbriñsenn
f. –où, briñsoù, briñsad
(1) Brindille.
●(1792) HS 83. cherrein ur vrinçenn benac à goèt.
●(c.1825-1830) AJC 1825. eun toullad brissou.
●(1927) GERI.Ern 71. brinsenn V[annetais] f. pl. eu, col. brinsad, tr. «Brindille.» ●(1934) BRUS 238. Une brindille, tr. «ur vrinsen, pl. brinsad, m.» ●(1942) DHKN 121. bégeu er vrisenneu moén. ●(1970) BHAF 70. Ne vezen ket pell o vernia eun toulladig briñchou a domme prim-ha-prim reor va hastelodenn.
(2) Menu bois.
●(1927) GERI.Ern 71. brinsenn V[annetais] f. pl. eu, col. brinsad, tr. «menus bois.»
(3) Petite pousse.
●(1927) GERI.Ern 71. brinsenn V[annetais] f. pl. eu, col. brinsad, tr. «petite pousse.»
- brintinbrintin
adj. Propre, bien tenu.
●(1927) GERI.Ern 71. brintin C[ornouaille] adj., tr. «Propre, frais, en ordre.» ●(c.1930) VALLtreg 288. Brintin : propre, ordonné (Corn. Caurel, St-Nicolas-du-Pélem). brintin, propre, frais. Eur plac'h brintin, eur menaj brintin (Ste-Trifine, Besco). ●(1931) VALL 318a. Frais. (...) propre (linge, objets) C[ornouaille], tr. «brintin.» ●(1955) LLMM 50/12. o kavout bod ken brintin.
- brishaatbrishaat
v. intr. Prendre différentes couleurs.
●(1732) GReg 221a. Prendre différentes couleurs, tr. «brizzaat. pr. brizzët.»
- briskennbriskenn
f. briskoù (jeu) Brisque.
●(1890) MOA 150a. Brisque, Jeu de cartes, tr. «brisken, f. pl. m. briskou.»
- briskezbriskez
coll. = (?).
●(1855) FUB 386-387. Faô rû ha faô briz / Sétu briskez al Lan-Bâliz, tr. «Fèves rouges et fèves bariolées, / Abricots des Lamballais.»
- brivajbrivaj
m. Gadoue.
●(1957) ADBr lxiv 4/450. (An Ospital-Kammfroud) Brivaj n. m. pl. inusité. – Limon, surtout lorsqu'il s'y mêle des éléments organiques : eaux usées, eaux d'égout, contenu des fosses d'aisance, etc. Ar brivaj a vo mad da zrusaad ar foenneg.
- Briver
- briz .1briz .1
m. (météorologie) Brise.
●(1925) BILZ 107. Saïg, eur briz reud a avel anei, ar varrenn stur en e zorn dehou, en e zorn klei ar skoud vras troet war an taked, a ziskouee d'ar pôtr penôs dizaveli ar gouel bras, lofi dindan ar rizennadou.
- briz .2briz .2
s. Cassure.
●(1557) B I 650. Me guel fournis heb un bris he bisaig, tr. «Je vois son visage sans une égratignure.»
- brizañbrizañ
v. tr. d. Briser, rompre (qqn) sur la roue.
●(1792) BD 2785-2786. Sa baronet amarettan / ous eur rot buan evrisan, tr. «çà ! barons, liez-le / sur une roue vite que je le brise.»
- brizennadbrizennad
f. –où = (?) cf. brizh
●(1981) LIMO 09 février. Ha chetu e seùel én un taol ur vrisennad d'ober un distan de dud er park.
- brizh .1brizh .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de couleurs)
(1) Bariolé.
●(1659) SCger 134a. bris, tr. «baie.» ●(1732) GReg 221a. De differentes couleurs, tr. «bris. (Van[netois] brih. breh.»
●(1866) BOM 26. Ar c'hole briz, ann eujenet, tr. «le taureau tigré, les grands bœufs.»
●(1904) DBFV 30b. bréh, brih, breih, adj., tr. «tacheté, moucheté de diverses couleurs.» ●(1931) VALL 58a. Bariolé, tr. «briz.»
(3) Taché, sale.
●(1957) AMAH 23. e soutanenn damwenn a denne da gouez sant Loeiz «du pa vez gleb, ha pa vez sec'h gwall vrizh.»
(4) Pie.
●(1878) EKG II 157. ar vioc'h vriz hag a zo laer evel an dour. ●(18--) SBI II 160. Eur vuc'hic vriz, tr. «une petite vache pie.»
(5) Grivelé.
●(1904) DBFV 30b-31a. bréh, brih, breih, adj., tr. «grivelé, mêlé de gris et de blanc.»
(6) (en plt d'un vêtement) Rayé.
●(1499) Ca 178b. [sae] g. robe rayee my partie. b. sae briz.
B. (météorologie) Douteux.
●(1915) RNDL 151. Brih en amzér ; kent pell merhat é taolo glaù, tr. «Le temps est douteux ; avant longtemps sans doute il pleuvra.» ●(1916) LIKA 27. (Groe) Brih en amzer, meit ne dol ket glao.
C.
(1) (en plt de qqn) Sot.
●(1838-1866) PRO.tj 191. en ho c'homzou int re vriz. ●(1872) FHB 394/227b. paotred briz ha brell.
(2) (en plt de mots, de paroles) Sot.
●(1890) ARK 44. ar re a silaou-fe ho komzou briz ?
●(1915) HBPR 144. Skriva 'rea var ho c'hrampou a bep seurt traou bris.
(3) (en plt de qqn) Qui a des taches de rousseur.
●(1633) Nom 271a. Lentiginosus : lentilleux, plein de taches : vn den briz, leun á tachouigou hac á rouingigou.
II. Épith.
(1) Bara-brizh : pain bis.
●(c.1718) CHal.ms iii. Pain metif, tr. «bara bris, bara queig'.» ●(1732) GReg 685b. Pain metif, ou bis-blanc, tr. «bara briz.»
(2) Askol-brizh : chardons Notre-Dame.
●(1732) GReg 152b. Chardon nôtre Dame, ou, argentin, tr. «An ascolen vriz.»
●(1919) FHAB Kerzu 191. bokedou tro 'n heol pe an askolen-vriz.
(3) Kelien-brizh : taon.
●(1849) LLB 1270. Ur gelionen vreh (...) Er vugulion en des hi anvet dabonen.
(4) Kole-brizh : taurillon moucheté (animal chimérique).
●(1925) SFKH 32. Nitra ne huélan : na kohlé bréh, na ki du.
(5) Leue-brizh : veau moucheté (animal chimérique).
●(1925) SFKH 31. Doh troed er groéz men é vé gourvéet bamnoz ur lé bréh pé ur hi du.
(6) An dognez vrizh : personnification de la mort.
●(1929) SVBV 73. falc'het, e kreiz bleuñ o yaouankted, gand an dougnez vriz.
(7) Kig-brizh : viande entrelardée.
●(1732) GReg 563a. Petit-lard, lard qui est entre-lardé, tr. «qicq-briz.»
(8) [devant un subst.] Pseudo, mauvais, sommaire.
●(1868) KMM 255. ar briz-descadurez a roer brema dezo, nemet noazout ne raï. ●(1869) FHB 216/49a. eur bris-skiant, eur bris-descadurez, eur bris-goueziegez.
●(1925) BUAZmadeg 239. eur briz sin ar groaz.
III. Adv. C'hwerv-brizh : doux amer.
●(1938) BRHI 81. Il veut qu'on en sépare les espèces : les amères tachetées (c'houero-briz), d'une part, et de l'autre les douces amères (c'houero-dous).
IV.
(1) Bezañ brizh e sac'h : voir sac'h.
(2) Koll e vuoc'h vrizh : voir buoc'h.
(3) Na vezañ er vuoc'h vrizh er gêr : voir buoc'h.
(4) Diot evel ul leue brizh : voir leue.
- brizh .2
- brizh .3brizh .3
m. Sot.
I.
●(1909) FHAB Kerzu 378. Epad an amzer-ze an daou vriz all o doa toullet ha kinkaillet al lodenn vrasan eus ar bette, ha pennadet ar goulou da lakat enno. ●(1924) NFLO. bouffon (un), tr. «eur briz (H[aut]-Léon].»
II. Kaout un tammig lod e park ar Brizh // Kaout ul lodenn e park ar Brizh : être bête, fou.
●(1878) SVE 548. Kaout eul loden e parg ar Briz, tr. L.-F. Salvet «Avoir une portion dans le champ de Le Bris. (Etre sot.)»
●(1931) VALL 701. Il est sot (en termes voilés), tr. F. Vallée «eul lodenn en deus e park ar Briz.» ●(1935) ANTO 46 (T) *Paotr Juluen. Met ha servija a ra klemm kement-se tud hag eman, d'o meno, an holl skiant ganto, hag o deus d'am hini-me, un tammig lod e park ar Briz. ●(+182). ●(1955) VBRU 176 (T) *Jarl Priel. Digouezhet e oa, am eus aon bras d'hon ofiser ul lodenn vat eus park ar Brizh.
- brizh- .4
- brizh-dubrizh-du
adj.
(1) Tacheté de noir.
●(1904) DBFV 31a. bréh du, tr. «tacheté de noir.»
(2) (Vache) pie-noir.
●(1962) EGRH 21. brizh-du a., tr. « pie-noir. »
- brizh-e-sac'hbrizh-e-sac'h
adj. popul. Qui n'est pas difficile.
●(1931) VALL 195a. qui n'est pas délicat, tr. «briz-e-sac'h T[régor] popul.»
- brizh-gwenn
- brizh-melenbrizh-melen
adj. (Vache) pie-jaune.
●(1949) KROB 13/7. eur veoc'h briz-melen, hir he c'herniel, ledan he zez.
- brizhadennbrizhadenn
f. –où Petit jet (d'eau bénite avec le goupillon).
●(1910) MAKE 73. Eur vrizaden dour benniget.
- brizhadurbrizhadur
m. –ioù
(1) Moucheture.
●(1732) GReg 642a. Moucheture, tr. «brizadur.»
●(1904) DBFV 31a. bréhadur, brihadur, m. pl. eu, tr. «moucheture.» ●(1927) GERI.Ern 71. brizadur m., tr. «bigarrure, marqueterie, marbrure.»
(2) Taches de rousseur.
●(1744) L'Arm 343a. Rousseur, tr. «Breihênn. : Bréhadur er face. m.»
●(1904) DBFV 31a. bréhadur er fas, tr. «rousseur.»
(3) Hybridation.
●(1931) VALL 368b. Hybridation, tr. «brizadur.»
- brizhajbrizhaj
m.
I. (habillement) =
●(1924) SBED 12. Un dantér kôh / Unan brihaj.
II. (phycologie)
(1) Géomon d'épave, de laisse, de houle mélangés.
●(1968) NOGO 211. goémons d'épave mélangés, bri:zaʒ : «mélange».
(2) Bezhin-brizhaj : goémon d'épave, de laisse, de houle mélangés.
●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) les goémons recueillis l'été et même en octobre sont dénomés bejin brizač (brizac'h).
- brizhamzerbrizhamzer
m. (météorologie) Temps variable.
●(1957) ADBr lxiv 4/446. (An Ospital-Kammfroud) briz-amzer, temps variable, avec légère tendance au beau temps.
- brizhamzeriñbrizhamzeriñ
v. impers. (météorologie) Faire un temps variable.
●(1957) ADBr lxiv 4/445-446. (An Ospital-Kammfroud) Amzeri : v. – Correspond au français «se maintenir» dans l'expression : «le temps se maintiendra» : kredi a ran e amzero hirio. Lorsque les chances de beau temps sont encore plus faibles, on dit plus volontiers brizamzeri. (An Ospital-Kammfroud).
- brizhañ / brizhat / brizhiñbrizhañ / brizhat / brizhiñ
v.
I. V. intr.
(1) Prendre différentes couleurs.
●(1732) GReg 221a. Prendre differentes couleurs, tr. «Briza. pr. brizet. Van[netois] briheiñ. brehat. ppr. et.»
●(1904) DBFV 31a. bréhat, brihat, v. n., tr. «prendre différentes couleurs.»
(2) Se tacher.
●(1919) DBFVsup 10b. bréhat, tr. «Se tacher.»
(3) (météorologie) Brumer.
●(1905) DIHU 5/88. Bréhein e hré en amzér neoah ha diù pé tér stiren e oé déjà dibouket ér gevred-ihuél.
●(1919) DBFVsup 10b. bréhat, tr. «brumer.»
(4) (en plt de qqn) Déraisonner.
●(1962) TDBP II 66. E oa o vriza, tr. «il avait un accès de folie, ou : il déraisonnait.»
II. V. tr. d.
(1) Moucheter, tacheter, barioler.
●(1732) GReg 642a. Moucheter, parsemer un fond blanc de petites taches noires, tr. «(Van[netois] brehat. brihat. pr. et.»
●(1904) DBFV 31a. bréhat, brihat, v. a., tr. «tacheter.» ●(1924) ZAMA 209. ha ma vriz ac'hanon penn-da-benn gant pri ar skosellou. ●(1927) GERI.Ern 71. briza, tr. «barioler, moucheter, marqueter.» ●(1931) VALL 58a. Barioler, tr. «briza.»
(2) Hybrider.
●(1931) VALL 368b. Hybrider, tr. «briza.»
- brizhanzavbrizhanzav
v. [empl. comme subst.] Semi aveu.
●(1936) PRBD 103. Lezen ar gofesion, hervez m'eo douget gant Jezuz-Krist, n'eo ket eur bris-anzav eus hor pec'hejou.
- brizhaon
- brizhaotrou
- brizhardenn .1brizhardenn .1
f. –ed Femme un peu folle.
●(1957) ADBr lxiv 4/450. (An Ospital-Kammfroud) Brizardenn n. f. pl. brizardenned. – Femme un peu folle : ar vaouez-se n'eo nemed eur vrizardenn.
- brizhardenn .2
- brizhc'hoantbrizhc'hoant
m. –où Velléité.
●(1732) GReg 950b. Velleité, volonté imparfaite, tr. «Briz-c'hoand. p. brizc'hoanchou.»
- brizhc'hoarzh
- brizhc'hoarzhinbrizhc'hoarzhin
v. intr. Ricaner.
●(1906) KANngalon Gwengolo 207. «Traou souezuz !» a lavar an dud difeiz, en eur vrizc'hoarzin.
- brizhdeskadurezhbrizhdeskadurezh
f. Éducation de peu de valeur.
●(1868) KMM 255. ar briz-descadurez a roer brema dezo.
- brizhdevodbrizhdevod
m. –ed Faux dévot, cafard, cagot, papelard.
●(1732) GReg 265a. Demi-devot, tr. «briz-devod.» ●284b. Faux devot, tr. «briz-devot. p. briz-devoded.» ●907a. Tartufe, tr. «brizdevod. p. brizdevoded.»
- brizhdevodezbrizhdevodez
f. –ed Fausse dévote.
●(1732) GReg 284b-285b. Fausse devote, tr. «briz-devodès. p. briz-devodesed.»
- brizhdimezell
- brizhdiod
- brizhdiot
- brizhekbrizhek
adj. (météorologie) Pommelé, couvert de petits nuages ronds.
●(c.1718) CHal.ms ii. temps pommelé, femme fardée ne sont pas de longue durée, tr. «amser brehec, brihec, cogussec ne badant quet pel.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pommelé, le Ciel le temps est pomelé, tr. «brehec, ou briec é en ean, en amser.»
●(1904) DBFV 31A. bréhek, brihek, tr. «(ciel, temps) pommelé.»
- brizhell
- brizhelladur
- brizhellañ / brizhellat / brizhelliñbrizhellañ / brizhellat / brizhelliñ
v. tr. d. Moucheter.
●(1732) GReg 642a. Moucheter, parsemer un fond blanc de petites taches noires, tr. «Brizellat. pr. brizellet.»
●(1904) DBFV 31a. bréhellein, brihellein, v. a., tr. «moucheter, tacheter (Gon[ideg].» ●(1914) DFBP 217a. moucheter, tr. «Brizella.» ●(1927) GERI.Ern 71. brizella, tr. «barioler, moucheter, marqueter.» ●(1931) VALL 58a. Barioler, tr. «brizella.»
- brizhellek
- brizhenn .1
- brizhenn .2
- brizhenn .3