Devri

Recherche 'su...' : 233 mots trouvés

Page 4 : de supet (151) à suspentan-2 (200) :
  • supet
    supet

    adj. Décavé.

    ●(1942) VALLsup 47a. Décavé, tr. «supet L[eon].»

  • supin
    supin

    m. Supin.

    ●(1499) Ca 191b. Supin vide in treiff.

  • supleañ / supleiñ
    supleañ / supleiñ

    v.

    (1) Suppléer.

    ●(1499) Ca 192a. Supleaff. vide in achiuaff.

    (2) V. tr. i. Supleiñ da : suppléer à.

    ●(1612) Cnf 10a. oz deuruezet suppleiff (…) d'an holl defautou.

  • supleksion
    supleksion

    f. Supplément.

    ●(1499) Ca 192a. Suplection. g. idem.

  • supli
    supli

    s. Supplication.

    ●(1650) Nlou 98. Supply melodius, tr. «une prière de louange.»

  • supliañ
    supliañ

    v.

    (1) V. tr. d. Supplier.

    ●(14--) N 1831-1833. Eguidot Jesu men suppli / Maz founny da nerz maz querzy / Pan eo debil da ysily, tr. «Pour toi je prie Jésus / Que tu aies assez de force pour marcher, / Puisque tes membres sont débiles.» ●(1499) Ca 192a. Supliaff g suplier. ●(1612) Cnf.epist 32. pe-heny à pedaff hac à suppliaff am holl caoudet. ●68a. mé oz supply à guir calon.

    ●(c.1680) NG 237. Ny ou suply, bras ha bihan. ●(1687) MArtin 2. E supplias an Tat Maner / Da sont de Barous a de Dy. ●(1732) GReg 895a. Suplier, tr. «Suplya. pr. suplyet.»

    ●(1850) MOY 190. Rac-se me as suppli da gredi meüramant.

    (2) V. pron. réfl. En em supliañ : se recommander.

    ●(14--) N 1191. Da Devy hon em supliomp, tr. «Recommandons-nous à Devy.»

  • suplikasion
    suplikasion

    f. Supplication.

    ●(1633) Nom 1a. Libellus, libellus supplex : vne requeste, ou supplication : vn recquet, pe supplication. ●200b. Supplicatio, supplicium : supplication, procession generale : supplication, procession general.

  • suplis
    suplis

    s. Suplice.

    ●(1659) SCger 114a. suplice, tr. «suplicç.»

  • suport
    suport

    m. Support.

    ●(1633) Nom 143a. Columen ; le support & appuy du toict : an support hac an harp an toen.

    ●(1732) GReg 895a. Support, apui, tr. «Supord. p. supordou.»

  • suportiñ
    suportiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Supporter.

    ●(1732) GReg 895a. Suporter, tr. «Suporti. pr. suportet.» ●(17--) BSbi 1091. N'ellan mui à belloh supportein men drougueu.

    ●(1838) OVD 277. supportein ur vagadur sonnoh.

    (2) V. pron. réci. En em suportiñ : se supporter mutuellement.

    ●(1821) SST 263. d'hum respectein, d'hum supportein ha d'hum assistein.

  • supoz
    supoz

    m. Dre supoz : par supposition.

    ●(1857) HTB 58. ret mad resoni war gement-ze dre suppoz muioc'h evit dre wiziegez.

  • supozer
    supozer

    m. –ion péjor. = (?).

    ●(1905) BOBL 04 février 20/2b. toupinerien, brabanserien, supozerien, hag a zonaz an taboulin da voda en dro d'ezo an dud naï… ●(1905) BOBL 01 juillet 41/1b. Sethu eno e pesort danjer pemdeiek omp lakeet gant ar supozerien a zo (…) o c'houeza moged en pennou an dud kez. ●(1906) BOBL 12 mai 86/3b. Te rei d'in da gredi eo Nicol eur Mesias Neve'ta ! Eur supozer na lavaran ket.

  • supozet
    supozet

    adj. (Enfant) supposé.

    ●(1633) Nom 11a. Puer subditus, subdititius, suppositus, supposititius : enfant supposé : crouadur supposet, roet da cridiff ez ve ha na ve quet.

  • supoziñ
    supoziñ

    v. tr. Supposer.

    ●(1732) GReg 895a. Suposer, présuposer, poser sur fondement, tr. «Suposi. pr. suposet.»

  • supozitoer
    supozitoer

    m. Suppositoire.

    ●(1633) Nom 278a. Glans, balanus, suppositorium vocant : suppositoire : suppositoer.

  • supresion
    supresion

    f. Suppression.

    ●(1633) Nom 262a. Ischuria, lotij retentio, vel suppressio : supression de l'vrine : suppression á dour, pa delch vn den è dour pell. ●262b. Mensium suppressio : suppression des mois és femmes : supression á misyou an graguez, pa mouz ô amser ouz an graguez.

  • sur
    sur

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sûr.

    ●(1499) Ca 192a. Sur. g. seur.

    ●(1852) MML 111. rag a neuse ec'h e sur mad a ne-han.

    (2) Bezañ sur a : être sûr (d'avoir, de trouver qqc.).

    ●(17--) EN 994. mar doud sur a debag, efach ne vanquou quet, tr. «si tu es sûr de la mangeaille, à boire ne te manquera pas.»

    II. Adv.

    (1) Sûrement.

    ●(1647) Am.ms 524. Caerz out sur isquis un Adonis coant, tr. « Tu es sûrement extrêmement beau, un joli Adonis »

    ●(1659) SCger 173b. sur, tr. «asseurement.» ●(17--) VO 30. me ouair sur é rehait hou pennoh-teign de virhuiquin.

    ●(1909) KTLR 29. en taol-ma e teuin sur a ben deuz va daou laer. ●(1955) STBJ 115. Ma ne oant ket meo / E oant sur eun tammig a-streo.

    (2) Mat sur =

    ●(1908) PIGO II 55. Mes an treo a dremenas mat sur.

    III. Loc. adv.

    A.

    (1) Da sur : avec certitude.

    ●(1903) MBJJ 217. na ouier ket da zur pelæc'h e oa.

    (2) D'ar sur : avec certitude.

    ●(1868) KMM 115. Ne ouzer ket d'ar zur. ●(1883) MIL 270. n'ouzor ket d'ar zur e peleac'h. ●(1893) IAI 39. eveza ne vouient ket d'ar zur petra oa. ●53. evit gouzout d'ar zur.

    (3) Dre-sur : avec certitude.

    ●(1902) PIGO I 195. Herve a respontaz na ouie ket dre zur. ●(1906-1907) EVENnot 12. (Priel) Oar ket pegoulz e tei d'ar gér dre zur, tr. «au sûr.»

    (4) =

    ●(1908) PIGO II 55. Mes an treo a dremenas mat sur.

    (5) Sur-mat : sûrement.

    ●(1903) MBJJ 41. Sur mad, an troc'h-ze, ec'h a dour mor ennan.

    (6) Sur a-walc'h : sûrement.

    ●(1902) TMJG 348. Zur awalc'h renke béa eun dra bannag o c'harz. ●(1912) BUAZpermoal 708. anez ze, e tanzeomp trubuilh, sur awalc'h, a-benn an amzer da zont.

    B.

    (1) A-dra-sur : à coup sûr, assurément.

    ●(1732) GReg 222b. A coup sûr, tr. «A dra-sur.»

    ●(18--) SAQ I 123. evit gouzout a dra zur pe hen zo mad, pe hen a zo faos.

    ●(1910) EGBT 140. a dra zur, tr. «assurément.»

    (2) A-daol-sur : à coup sûr.

    ●(1924) FHAB Gouere 263. Kement a vo grêt (...) a zigaso, a dôl sur, (...) bennoz pe malloz. ●(1925) SFKH 9. Goapeit e vehé bet a daul sur. ●33. Amen (...) é pasou ur mitern benak, a daul sur. ●(1935) BREI 438/1a. N'ouzon, a daol sur… ●(1936) BREI 450/3c. Hag e teuio, a dôl sur.

  • suraat
    suraat

    v.

    (1) V. tr. d. Rendre plus sûr.

    ●(1824) BAM 56. evit suraat an dut ha desqui dezo dioall oc'h ar fautou ar re zistera.

    ●(1929) SVBV 30. Evit suraat an treiz.

    ●(1931) VALL 42b. Assurer, rendre sûr, tr. «suraat.» ●717b. rendre (plus) sûr, tr. «suraat.»

    (2) V. intr. Devenir plus sûr.

    ●(1931) VALL 717b. devenir (plus) sûr, tr. «suraat.»

    (3) V. intr. ind. Suraat da u.b. : assûrer quelqu’un (de qque chose).

    ●(1978) LLMM 191/430.E respont a voe evit suraat din e voulfe (…) oberennoù distag.

  • suramant
    suramant

    adv. Sûrement.

    ●(14--) N 247. Bezout hep si obediant suramant dan mandamantou, tr. «Poutr être, sans restriction, obéissante aux commandements.» ●(1530) J p. 189b. Na ne guillif tam suramant / Beuaf gant langour ha tourmant / Dre e bout absant ez dismantaf, tr. «Telle est ma torture, telle ma défaillance, que je ne puis plus vivre éloignée de lui, que je me meurs !» ●(1557) B I 40. Autrou louen, me yel plen auenant / De uit dich flam hep nep blam suramant / Tut mau, tr. «Joyeux seigneur, j'irai à l'instant vous chercher, sans faute et sans reproche, des hommes gaillards.»

  • suraval
    suraval

    m. –où (botanique)

    (1) Citrons.

    ●(1931) VALL 125b. Citron, tr. «suraval (d'après le gallois).»

    (2) Gwez-suraval : citronniers.

    ●(1923) SKET I 47. ar gwez aouraval ha suraval.

  • surentez
    surentez

    f. Assurrance, sureté.

    ●(1659) SCger 173b. surentez, tr. «asseurance.» ●(1732) GReg 57b. Assurance, sureté, tr. «Suréntez.»

  • surjian
    surjian

    m. –ed Chirurgien.

    ●(1499) Ca 192a. Surgien. g. cirurgien. la. hic cirurgicus / ci. ●(c.1500) Cb 97b. [gouly] Jtem hic plagiarius / rij. g. celuy qui decoit aultruy / ou vendeur dhommes / ou playeur qui faict playes pour saigner comme surgien. b. tromper / pe guerzer da tut / pe nep a gouli euel cirorgien. ●(1633) Nom 302b. Chirurgus, qui manu curat : chirurgien : churgian.

    ●(1732) GReg 166a. Chirurgien, Médecin qui travaille de la main, tr. «Surgyan. p. surgyaned.» ●386b. Ce chirurgien est très expert, tr. «Ur mailh eo ar surjian-hont.» ●(1738) GGreg 40. Surgyan p. Surgyaned, tr. «Chirurgien.»

    ●(1931) VALL 120b. Chirurgien, tr. «surjian.»

  • surjianaj
    surjianaj

    m. Chirurgie.

    ●(1732) GReg 166a. Chirurgie, operation de main, tr. «Surgyanaich.»

  • surjianerezh
    surjianerezh

    m. Chjirurgie.

    ●(1931) VALL 120b. Chirurgie, tr. «surjianerez m.»

  • surmontiñ
    surmontiñ

    voir sourmontañ

  • surnaturel
    surnaturel

    adj. Surnaturel.

    ●(1879) GDI 2. un donæzon surnaturel.

  • surno
    surno

    m. –ioù (marine) Garcette.

    ●(1919) DBFVsup 66b. surno, (Gr[oix]), m. pl. ieu, tr. «garcette.»

  • suroni
    suroni

    f. Acidité.

    ●(1732) GReg 10b. Acidite, qualité aigre, tr. «surony.» tr. « ●11b. Acrimonie, aigreur piquante, tr. «Surony.»

  • surtout
    surtout

    adv. Surtout.

    ●(1821) SST 4. ha surtout adorein en treu crouéet. ●(1825) COSp 102. De bep clohat, ha surtout d'en dehuéhan. ●(1855) BDE 825. er béherion memb, surtout ma n'en dint scandalus.

    ●(1925) DLFI n° 6/2c. traou hag a gonter d'eomp ouspen hanter kant vloaz zo, surtoud pa vez tost eur votadek.

  • surwest
    surwest

    m. cf. gwest .2.

    (1) Sud-ouest, suroit.

    ●(1580) G 145-146. Deomp da goel, pan guelet avel, deuzet, bezet prest / Un avel glao a so a nezyour, en sour-goest, tr. « Mettons à la voile, puisque vous voyez le vent venu, soyez prêts. / Il y a un vent de pluie, depuis hier soir, au sud-ouest »

    ●(1732) GReg 891a. Sudouest, tr. «Sulvest. mervent. avel mervent. sulvest se dit en Leon : ailleurs on dit, mervent.»

    (2) Avel-sulvest : vent de sud-ouest.

    ●(1732) GReg 891a. Sudouest, tr. «avel sulvest.»

  • Surzhur
    Surzhur

    n. de l. Surzur.

    (1) Surzhur.

    ●(1748) CI.pou 36. Surhur.

    ●(1902) LZBg Mae 104. Surhur. ●(1906) DIHU 17/291. Surhur. ●(1910) K*** 3. dré er lignien bihian drè surhur ag er roh. ●(1927) GERI.Ern 593. Surhur. ●(1934) BRUS 296. Surhur.

    (2) (blason populaire) Voir ram .2.

    (3) Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 262 N° 2064. Surzur.

  • Surzhuriz
    Surzhuriz

    pl. Habitants de Surzur.

    ●(1906) DIHU 17/292. Surhuriz. ●(1911) DIHU 73/283. ha chetu perak é vé groeit ramed a Surhuriz.

  • sus
    sus

    exclam. Sus.

    ●(1647) Am.ms 625. Sus sus dilambrecq ça hep abecguy, / Frez pronnoncy à na fazy quet., tr. « Sus ! sus ! indolent, çà, sans chercher de faux-fuyants, / Clairement prononce-les et ne te trompe pas. »

  • susedañ / susediñ
    susedañ / susediñ

    v.

    (1) V. intr. Succéder.

    ●(1499) Ca 191b. Succedaff. g. succeder. ●(1557) B I 424. Huy eu (...) / En e decet a dle net succedaff.

    ●(1659) SCger 114a. succeder, tr. «succedi.» ●(1792) BD 899. Succedin adlean mar choman pel erbet, tr. «Je dois succéder si je reste longtemps au monde.»

    (2) V. tr. d. Succéder à.

    ●(1792) BD 1148-1149. nen doch quet choas ariu en noat / da sussedin curun ho tat, tr. «Vous n'avez pas encore atteint l'âge / De succéder à la couronne de votre père.»

  • susediñ
    susediñ

    voir susedañ

  • suserorez
    suserorez

    f. –ed Successeur (au f.).

    ●(1557) B I 35. Memeux un merch (…) A dle bout (…) Successoures em deces, tr. «Jai une fille (…) qui doit (…) me succéder à ma mort.»

  • susesion
    susesion

    f. Succession.

    ●(1499) Ca 191b. Succession. g. idem. ●(1633) Nom 195a. Expulsim ludere : iouër par succession : hoary drè succession.

  • susesor
    susesor

    m. –ed Successeur.

    ●(1499) Ca 191b. Successor. g. successeur.

    ●(1867) BUE 9. ar re c'houde pe susesored ann den Doue.

  • susinañ
    susinañ

    v. Soussigner.

    ●(1659) SCger 112b. sousigner, tr. «sousigna.» ●(1732) GReg 883b. Soussigner, tr. «Susyna. pr. sysinet.» ●Je soussigné atteste que, &c., tr. «Me pe heny a sucyn amâ.»

  • Susinioù
    Susinioù

    n. de l. Suscinio (château, Sarzeau).

    ●(1995) LMBR 22. ha da weladenniñ kastell marzhus Susinioù, lec’h-annez karetañ Duged Breizh.

  • susit
    susit

    s. (droit)

    (1) Succession, héritage.

    ●(1869) FHB 232/183a. ar benneres a dlie e unan kaout ar susit eus daou rum dud asembles.

    ●(1906) BOBL Ebrel. da biou e vezo ar susit. (d'après KBSA 215). ●(1945) GPRV 86. Roet en deus d'eoc'h eul lodenn eus ar susit.

    (2) Renkañ ar susit : régler la succession.

    ●(1942) SAV 23/65. Lavaret e voe d'ezi e oa ret kaout sin (procuration) ar susitourien a-barz renka ar susit (régler la succession).

    (3) Kaout e susit : recevoir par voie de succession.

    ●(1906) CDFi octobre. ar pez am eus bet e susit digant va c'herent. (d'après KBSA 122). ●(1978) BAHE 97-98/9. Legadiñ a ran deoc'h en herezh / Ar pezh hon eus bet e susit.

    (4) Kaout ar susit digant ub. : succéder à qqn.

    ●(1905) BOBL 04 novembre 59/2d. Eur bloaz a oa e oant dimezet, ha n'o doa bugel ebet da gaout ar susit diganto.

  • susitañ
    susitañ

    v. (droit)

    I. V. tr.

    (1) V. tr. i. Susitañ d'ub., d'e vadoù : succéder à qqn.

    ●(1869) FHB 229/160a. ervez bolonte ho tad-coz, na suscito den nemedoc'h d'he oll madou. (...) an dud a c'hellfe kaout guir da suscita dezan. (...) ne voa den nemedoc'h da zuscita d'he oll danvez.

    ●(1906) BOBL Ebrel (d’après KBSA 214). Hon tad a zo maro, ha da c’houzout piou a susito d’ezañ eo e stourmomp.

    (2) V. tr. d. Hériter.

    ●(1969) BAHE 62/38. va zad a ouie pegement a bouez en doa evidon an disterañ tra susitet eus va zad-kozh.

    II. V. intr. Être disponible comme héritage.

    ●(1906) BOBL Ebrel (d’après KBSA 214). Petra zo da susita ?

  • susitour
    susitour

    m. –ion (droit) Successeur.

    ●(1869) FHB 229/160a. be vije bet susciterien all.

    ●(1942) SAV 23/65. He gwaz a oa maro dishêr (sans héritier présomptif) hag ar susitourien (héritiers) a oa kerent pell o chom er-maez a vro. ●Lavaret e voe d’ezi e oa ret kaout sin (procuration) ar susitourien a-barz renka ar susit (régler la succession). ●(1976) LLMM 174/18. Priñs susitour Aostria.

  • susombrerezh
    susombrerezh

    m. Action de sombrer.

    ●(1904) DBFV 206b. sisonbrereh, -reah, tr. «action de sombrer.»

  • susombriñ
    susombriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Couler (un navire).

    ●(1732) GReg 220b. Couler un navire à fond, tr. «Suçzombri ul lestr. pr. suçzombret.»

    (2) Mettre sens dessus dessous.

    ●(17--) TE 413. Ean e sissombras tauleu ha cadoërieu er-ré e oai inou é huerhein Colomèt.

    II. V. intr.

    (1) Sombrer.

    ●(1732) GReg 220b. Couler un navire à fond, tr. «lacqât ul lestr da suçzombri.» ●(1744) L'Arm 220b. Au lof, ou nous versons, tr. «Holoff, pé cissombrein a-rampp.» ●361b. Sombrer, tr. «Cissombrein.. brétt.. bre.»

    ●(1904) DBFV 206b. sisonbrein, v. n., tr. «sombrer, couler à fond.»

    (2) Perdre patience.

    ●(1904) DBFV 206b. à Groix sisonprein, perdre patience.

  • susped
    susped

    m. –où

    (1) Soupçon.

    ●(1732) GReg 881a. Soupçon, tr. «suspéd. p. dou. Van[netois] sousped. p. souspedéü.» ●(17--) VO 67. Tro-ha-tro dehi é hoai chouquét ur vandèn suspedeu néhançus, peré e laquai dirac ou deulagat serpandèt ha figurieu ag er-ré horriplan.

    ●(1879) GDI 44. Ne hel quet gout reih, rac n'en dès aveid er hondui meit suspedeu.

    ●(1907) BOBL 30 mars 131/3c. Sousped zo ive var eur plac'h deuz ar Vouster.

    (2) Kaout susped a ub. : suspecter qqn.

    ●(1790) MG 192. hanni n'en doai en distérran suspèt a nehi.

  • suspediñ
    suspediñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Suspecter (qqn).

    ●(1732) GReg 881a. Soupçonner, avoir du soupçon, tr. «suspedi. p. suspèdet. Van[netois] souspedteiñ. pr. et.» ●(1790) MG 194. suspettein unan e lar droug ag un aral.

    (2) =

    ●(1790) Ismar 236. suspettein droug ag en Nessan.

    ●(1821) SST 162. suspedein droug ag en nessan.

    II. V. pron. réfl. En em suspediñ ag an doare : se douter de qqc.

    ●(1939) RIBA 2. Ha hañni nen dé bet biskoah doh em-sespedein ag en doéré ? ●32. Kasour er plah (…) n'en em-sespet ket ag en doéré.

  • suspedus
    suspedus

    adj. Soupçonneux.

    ●(1732) GReg 881a. Soupçonneux, tr. «suspedus. Van[netois] souspetus»

    ●(1856) GRD 355. suspédus, difius, néhançus, ne hellant quet andur er réral.

  • suspentañ .1
    suspentañ .1

    v. tr. d. Suspendre.

    ●(1499) Ca 192a. Suspentaff. g. suspenter.

  • suspentañ .2
    suspentañ .2

    voir suspentiñ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...