Devri

Recherche 'tu...' : 221 mots trouvés

Page 4 : de turgnet (151) à turuchenn (200) :
  • turgnet
    turgnet

    adj. Tourné.

    ●(1915) HBPR 174. ar c'hril houarn turniet deuz ar guella.

  • turi
    turi

    m. Abattoir.

    ●(1947) YNVL 54. Hast buan kas anezhañ d'an turi ! ●59. ma ne gav ket e leue en turi.

  • turiadenn
    turiadenn

    f. –où Terre remuée (par un animal).

    I.

    ●(1633) Nom 231a. Grumus, terræ tuber : taupiniere : vn turyaden goz.

    ●(1659) SCger 116a. taupiniere, tr. «turiaden.» ●(1732) GReg 932b. La terre que les cochons, & les taupes ont tourné, tr. «turc'hadenn. p. turc'hadennou. turyadenn. p. ou.»

    ●(1876) TDE.BF 646a. Turiadenn, s f., tr. «Terre remuée par les taupes ou les pourceaux.» ●(18--) SAQ II 190. deuz eun duriaden c'hoz a ra eun duchen.

    ●(1923) FHAB Genver 33. freuza an turiadennou-goz.

    II.

    (1) Bezañ tapet war e duriadenn : être pris sur le fait, en flagrant délit.

    ●(1912) (T-Trevereg) MELU XI 400. Taped e war i duriaden, tr. E. Ernault «Il est pris sur sa taupinière (sur le fait, en flagrant délit). Trév[érec])»

    (2) Ober un duchenn eus un duriadenn c'hoz : voir tuchenn.

  • turial
    turial

    voir turiañ

  • turiañ / turiat / turial
    turiañ / turiat / turial

    v. tr. d.

    I. Tourner et retourner, fouir (la terre, etc.).

    ●(1659) SCger 176a. turiat, tr. «remuer la terre comme font les taupes.» ●(1732) GReg 556b. Labourer la terre, parlant des cochons, & des taupes qui remuent, & gâtent la terre, tr. «Turyat. pr. turyet. turc'hat. pr. turc'het.»

    ●(1912) KANNgwital 114/131. ep mont da duriat an treaz da zul. ●(1955) STBJ 36. o teuria douar hag o furchal e grouan ar stêriou. ●(1957) BRUD 2/84. (Gwaien) Ar Guichaoua 'zo bremañ o turia mein.

    ►absol.

    ●(1864) KLV 41. d'ar c'hoz da duria.

    ●(1924) BILZbubr 41/947. Ar penn-moc'h (…) pa ve o turnial.

    II. par ext. Fouiller.

    ●(1878) EKG II 71. lod-all ne ehanent da duria kement kougn a ioa enn ti.

    ●(1910) MAKE 30. o turluta en arbel-all hag o turia davat an dilhajou hag ar c'hreziou. ●(1925) FHAB Mae 167. turiet e voe tiez mignoned ar Revolusion.

    III. fam.

    (1) Turiañ (an) douar : travailler la terre.

    ●(1872) DJL 18. Mar plijfe gant Bourhiz diskenn demeuz he gar, / Ha 'samblez gant Peizan dont da deuria douar. ●(1877) EKG I 260. Kouer a veve ar vro en eur labourat he zouar, hag an Noblanz he difenne (...). Ma ranke kouer turiat an douar.

    ●(1912) CHEG 9. Eur plac'h koant eveldout chom da duriat douar !!!... ●(1928) KANNkerzevod 15/10. chom aman da deurial douar.

    (2) Turiañ levrioù, paperioù : rechercher qqc. en lisant des livres, des papiers.

    ●(1905-1906) BOBL Kerzu-Genver. Me a ya da duriat va leoriou. (d'après KBSA 171). ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 34. ne vô ket red da Vreiziz turriat al leorieïer gallek evit deski oll skianchou ar bed. ●(1929) FHAB Ebrel 155. En eur duriat paperou an amzer goz.

  • turiat
    turiat

    voir turiañ

  • Turiav
    Turiav

    n. pr. Thuriau

    ●(1839) BESquil 427. Sant Thuriàu, Escob. ●428. Laret-oé bet de Dhuriàu é oé bet lairet ha losquet en ilis.

  • turiellat
    turiellat

    v.

    (1) V. tr. d. Fouir.

    ●(1732) GReg 556b. Labourer la terre, parlant des cochons, & des taupes qui remuent, & gâtent la terre, tr. «Van[netois] turhyellat.»

    ●(1907) VBFV.bf 79b. turiellat, v. a., tr. «fouir, fouiller la terre.»

    (2) V. intr. =

    ●(1925) SFKH 12. en ur duriellat én doar.

  • turieller-douar
    turieller-douar

    m. Mauvais laboureur.

    ●(1879) ERNsup 168. turieller-douar, mauvais laboureur, St-M[ayeux]. ●(1896) GMB 730. turieller-douar mauvais laboureur, à St-Mayeux.

  • turier
    turier

    m. –ioù Soc de l'ancienne charrue.

    ●(1982) MABL I 146. (Lesneven) an alar koad gant un tamm houarn e beg, un turier.

  • turier-douar
    turier-douar

    m. Paysan.

    ●(1869) FHB 248/316a. Penaus labourat evel eun turier douar pa vezer bet eur pennad o toma skigner ar skolach.

    ●(1924) ZAMA 88. turier-douar edo Yann ar Yod. ●(1943) SAV 29/17. paour-keiz turierien-douar…

  • turiet
    turiet

    adj. Foui.

    ●(1878) EKG II 2. ne velet (...) nemet parkeier turriet.

  • Turk
    Turk

    m. –ed

    (1) Turc.

    ●(1633) Nom 168a. Aulæa vela regia, aulæa attalica, aulæa Babylonica : tapisserie Turquesque, tapisserie : tapissery eguis an Turquet.

    ●(1659) SCger 122a. Turc, tr. «Turq p. turquianet.» ●176a. turc p. turquianet, tr. «turc.»

    (2) Non chrétien.

    ●(1767) ISpour 421. Hac int zou Crechennion, pé Turquet ?

    (3) Labourat evel un Turk : travailler comme un Turc.

    ●(1980) HYZH 136/64. (Treboull) he gwaz hag hi neusont ken ur poumon anezho, ar re-se vie 'giz forzh piv, hi a labour 'giz un turk.

  • turk
    turk

    adj.

    (1) Turc.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 90. unan ag hur soudardèd Turq.

    ●(1903) MBJJ 161. ar zoudarded Turk.

    (2) Ed turk : maïs.

    ●(1732) GReg 98a. Blé de Turquie, tr. «Mays. Ed-turucq.»

    (3) Fri turk : nez camus.

    ●(1732) GReg 131b. Camard, camus, tr. «Fry turcq.»

  • turkañ
    turkañ

    v.

    (1) V. intr. Travailler dur.

    ●(1936) IVGA 70. turka ha tapout droug-dargreiz. ●90. Turket em eus. ●(1938) GWAL 110-111/66. Turka 'rae d'en em varrekaat. ●(1943) VKST Meurzh/Ebrel 252. turka ha poania kaer.

    (2) V. tr. d. Fouir. cf. turiañ

    ●(1867) FHB 121/133b. ar moc'h o turkat an douar.

  • turkantin
    turkantin

    m. (botanique) Thym Thymus sp.

    ●(1633) Nom 89b-90a. Orobanche : tigne : turquantin, tin.

    ●(1732) GReg 921a. Thym, plante, tr. «Turcantyn. theym. tyn.»

    ●(1836) GBI I 494. ur bouked louzou-finn, / A vajolain, a durkantinn, tr. «un bouquet de fines herbes (fleurs), / De marjolaine et de thym.» ●(1870) SBI I 164. eur bouket louzou fin / A leuvant hac a durcantin, tr. «un bouquet de plantes fines, / De lavande et de thym.»

  • turked
    turked

    s. (phycologie) Algues Himanthalia elongata.

    ●(1968) NOGO 214. Himanthalia elongata. tyrked : Kellerdud en Plouguerneau.

  • turkeg
    turkeg

    m. Langue turque.

    ●(1931) VALL 763b. Turc ; langue, tr. «turkeg m.» ●(1941) ARVR 16/4a. komzet (...) an turkeg gant 160.000.

  • turkez
    turkez

    f./m. –où, –i

    (1) Paire de tenailles.

    ●(1633) Nom 164b. Forceps : tenaille, pincette : tanaill, turques. ●176a-b. Forfex, odontagra, dentiducus, dentarpaga : pincette ou tenaille pour tirer vne dent : pincedou, tanail pe turques da tennaff an dent. ●196a. Forceps, forfex dentatus : tenaille : tanaill, turques.

    ●(1659) SCger 116b. tenailles, tr. «turqués, turquesou.» ●176b. turquès, tr. «tenailles.» ●(1732) GReg 912a. Tenailles, tr. «Turcqès. p. turcqesou.» ●Donnez moi ces tenailles, tr. «An durcqès-ze din. deut an durcqês-ze dign.» ●(1744) L'Arm 245a. unn turguéss d'auzein er pêhïeu. ●379a. Tenailles, tr. «Turquéss.. éze.» ●(1772) KI 308. en Durques velgret, tr. «des tricoises rouillées.»

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 97. en turquéseu hag en tacheu. ●(1849) LLB 1797. ged turkezeu. ●(1865) LZBt Gouere 15. ni a implio ann turkezo. ●(1866) LZBt Ebrel 98. turkezi ruiet enn tan. ●(1872) GAM 36. Gïnou eun durkez.

    ●(1907) BSPD II 421. tennein hé halon a dammeu get en terkéz. ●(1908) PIGO II 125. e zaou zorn digor, evel diou durkez.

    (2) Bezañ paket e gwask an durkez : être pris dans un étau.

    ●(1906) KANngalon Mae 108. hen ober a rank. Paket eo e goask an durkez.

  • turkezañ / turkeziñ
    turkezañ / turkeziñ

    v. tr. d. Tenailler (supplice).

    ●(1659) SCger 117a. tenailler, tr. «turquesa.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Tenailler, tr. «turquesein.» ●(1732) GReg 912a. Tenailler, tourmenter avec des tenailles ardentes, tr. «Turcqèsa. pr. turcqeset.» ●912b. François Ravaillac fut tenaillé aux mamelles, aux bras, & aux cuisses, tr. «An torfedour Francès Ravaillacq a yoa turcqeset e zivron, e zivreac'h hac e zivorzed, evit beza lazet a daulyou contell ar Roë Herry pévare, ar güella eus ar Roüanez.»

  • turkeziñ
    turkeziñ

    voir turkezañ

  • Turki
    Turki

    n. de l.

    I. Turquie.

    II. (botanique)

    (1) Ed Turki : maïs.

    ●(1732) GReg 98a. Blé de Turquie, tr. «Mays. Ed-turqy.» ●609b. Mays, Blé d'inde, tr. «Mays. ed indès. yd Turucqy.»

    ●(1931) VALL 69b. Blé de Turquie, tr. «ed-Turki.» ●440b. Maïs, tr. «ed-Turki (dans l'usage) ; ed-Indez (serait plus exact.)»

    (2) Gwinizh Turki : maïs.

    ●(1732) GReg 440a. Froment d'inde, ou mays, tr. «guïniz turrucqy.» ●(1744) L'Arm 393b. Turquet, tr. «Gunéh Turquie.»

  • Turkia
    Turkia

    n. de l. Turquie.

    ●(1633) Nom 254b-255a. Iaspis aerizusa, eranus siue eranos : turquoise : mæn turques á vez è turquia.

  • Turkian
    Turkian

    m. –ed Turc.

    ●(1741) RO 2778. Quer bras voe ar fury dimeus an durquianet.

  • turkig
    turkig

    m. = (?).

    ●(1877) FHB (3e série) 28/220b. Iod guiniz du pe durkik. ●221a. ar zouben, ar iod, an turkik, ar pouloudik, ar c'hik ha farz.

    ●(1982) MABL I 123. (Lesneven) An turkig a ro nebeutoc'h eget ar gwinizh du : ur bodenn 'rea an turkig, 'skoaz ar gwinizh duenn 'zo eeun.

  • turkin .1
    turkin .1

    adj. Turquin.

    ●(1633) Nom 125b. Venetus, Thalassinus, Cymatilis : turcquine, bleuë : liou turquin pe bleu.

  • turkin .2
    turkin .2

    m. –où Trusquin.

    ●(1744) L'Arm 392b. Trusquin, tr. «Turquin.. neu. m.»

  • turleban
    turleban

    m. Éblouissement.

    ●(1744) L'Arm 120a. Eblouissement. Effets des vapeurs du cerveau, tr. «Turleban. m.»

    ●(1904) DBFV 235b. turleban, m., tr. «éblouissement.»

  • turlebaniñ
    turlebaniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Éblouir.

    ●(1744) L'Arm 120a. Eblouir, causer une émotion dans la vûë & dans le cerveau, qui les empêche de faire leurs fonctions, tr. «turlebannein.»

    ●(1904) DBFV 235b. turlebañnein, v. a., tr. «éblouir, étourdir.» ●(1934) BRUS 59. Eblouir, tr. «turlebañnein.»

    II. V. intr.

    (1) Perdre la tête.

    ●(1922) DIHU 130/53. Turlubañnein e hran / Dré hir chonjal ataù én hani e garan.

    (2) Turlebaniñ gant udb. =

    ●(1925) DIHU 172/349. Turlubañnein e hra me fen get en anken.

  • turlebanus
    turlebanus

    adj. =

    ●(1912) DIHU 87/139. Kousket turlubañnus ! Me huél é hunvréal (…).

  • turluañ
    turluañ

    v. tr. d. Lutiner.

    ●(1944) EURW I 24. e veze (...) turluet ar merc'hedigou.

  • turlut
    turlut

    m.

    (1) Préoccupation, souci.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turlud m., tr. «Préoccupation, souci.» ●(1931) VALL 587a. Préoccupation, tr. «turlud.» ●702a. Souci, tr. «turlud m.»

    (2) Train-train.

    ●(1960) PETO 52. Kaer en devoe, gant e durlut. ●87. Turlut : Doareoù eun den d'ober al labour ma vez kustum outañ. Train-train, e galleg.

  • turlutañ / turlutat
    turlutañ / turlutat

    v.

    I. V. intr.

    A. [sujet : qqn]

    (1) Fouiller, fouiner, farfouiller.

    ●(1910) MAKE 30. o turluta en arbel-all hag o turia davat an dilhajou hag ar c'hreziou.

    (2) Gazouiller.

    ●(1924) BUBR 43-44/1001. e welas al labous o turlutat gant ur vouez dudius evel hini eun estig.

    (3) Chom da durlutat : rester à glander.

    ●(1986) PTGN 52. Ne jomont ket da durlutat na da vuzugenni.

    (4) Lezel ub. da durlutat : laisser qqn dire, faire.

    ●(1908) PIGO II 85. O, lezet an dud da lavaret ! Lezet ar chouaned da durlutat en-dro d'am diouskouarn…

    (5) Mont da durlutat : aller se promener, passer son temps.

    ●(1957) AMAH 240. ez aen hogos bemdeiz da durlutat du-hont gant va chas.

    (6) N'eus ket da durlutat : il n'y a pas à dire.

    ●(1903) CDFi août-septembre. Ret eo dibri, n'eus ket da durlutat, pe chom da vervel war an hent. (d'après KBSA 59).

    (7) Se soucier (de riens).

    ●(1931) VALL 587b. se préoccuper, tr. «turluta.» ●702a. se soucier (de riens), tr. «turlutat.»

    B. [sujet : qqc.] =

    ●(1906) BOBL 03 novembre 110 (stagadenn)/2a. pa na glevet nemet trouz ar wazik dour o turlutad mesk ar bodennou halek.

    II. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Dorloter.

    ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Turluta, pour dorloter.

    (2) Lutiner.

    ●(1965) BRUD 20/35. prim awalh en em lakais da durlutad ar plah yaouank. ●(1970) BHAF 241. e plije dezañ gwech an amzer turlutad gwragez ar re all.

    (3) Tourner et retourner (une question dans sa tête).

    ●(1936) IVGA 63. Turluta 'rae ar beragenn en e benn.

    B. V. tr. i.

    (1) Turlutañ da : s'occuper, prendre soin de.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turluta, tr. «s'occuper, s'inquiéter, prendre soin (da de).»

    (2) Turlutañ gant : lutiner.

    ●(1965) BREZ novembre 98/6a. mad da netra nemed da zuna bannahou ha da durlutad gand ar merhed.

  • turlutat
    turlutat

    voir turlutañ

  • turluter
    turluter

    m. –ion Fouilleur, fouineur, farfouilleur.

    ●(1909) FHAB Kerzu 377. «Ac'hanta, pillaouaer ar foeltr, en em gaout a ri divar ar mare, turluter daonet ma'z out. ●(1924) BILZbubr 41/944. Leshanvet a oa an Turluter-ôd, atao o turmuch er gourlenn pe er gerigi.

  • turlutuaj
    turlutuaj

    m. =

    ●(1974) YABA 27.07. lèh ma kavem «kekaëreu», hoarielleu, turlutuaj.

  • turlutud
    turlutud

    =

    ●(1878) SVE 66 §421. Nep hen euz greg ha bugale / A dle ive turlutud d'he, tr. «Qui a femme et enfants / Leur doit aussi de l'agrément.»

  • turlututu
    turlututu

    interj. Taratata.

    ●(1923) AAKL 35. Turlututu ! ne dalv ket d'eoc'h nac'h !

  • turmuch
    turmuch

    v. intr. Farfouiller.

    ●(1924) BILZbubr 41/944. atao o turmuch er gourlenn pe er gerigi. ●Turmuch, tr. «chercher en fouillant (les tas de goémon, les débris, etc.).» ●(1924) BILZbubr 42/975. Jarlig koz o turmuch er gourlenn.

  • turmud
    turmud

    m.

    (1) Agitation, tumulte.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turmud m., tr. «Mouvement, fermentation dans les esprits.» ●(1931) VALL 485a. Mouvement ; fermentation des esprits, tr. «turmud m.»

    (2) Recherche.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turmud m., tr. «recherche.»

  • turmudañ / turmudiñ
    turmudañ / turmudiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Mouvoir, remuer.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turmuda v. a., tr. «mouvoir, remuer.»

    (2) Rechercher.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turmuda v. a., tr. «rechercher.»

    II. V. intr.

    (1) Être agité.

    ●(1927) GERI.Ern 667. turmuda v. n., tr. «être en fermentation.» ●(1931) VALL 485a. être, mettre en [mouvement ainsi ; fermentation d'esprit], tr. «turmudi, turmuda.»

    (2) Fouiner.

    ●(1970) BHAF 159. o feka, o turmuda. ●383. Feka. Furchal, firboucha, turmuda. ●388. Turmuda. Cf. feka.

  • turmudiñ
    turmudiñ

    voir turmudañ

  • turmudus
    turmudus

    adj. Turbulent, agité.

    ●(1972) SKVT I 113. O bugale ?... Traouilh ha turmudus, ya !

  • turniadur-gozed
    turniadur-gozed

    m. Taupinière.

    ●(1879) ERNsup 168. turniadur-goet, Pleud[aniel] ; terñadur goet, Lohuec, taupinée.

  • turpion
    turpion

    s. = (?) Compagnon (?).

    ●(1575) M 571. Cza turpion a faczon mat, tr. «Ça ! mes braves compagnons.»

  • turturuilhet
    turturuilhet

    adj. Plissé, tuyauté.

    ●(18--) SBI II 190. Eun davanjeric bihan hac hen turturuillet, tr. «Un tout petit tablier, garni de festons de tulle.»

  • turubailh
    turubailh

    m. –où

    I. Bruit divers.

    ●(1633) Nom 215a. Tumultus : bruit : trous, turubaill.

    ●(1732) GReg 123a. Faire un grand bruit, tr. «ober turubailh.»

    ●(1847) BDJ 61. he kleo souden kalz trous, / Turubail, soroc'herez.

    II. [au plur.]

    (1) Brimborions, choses de peu de valeur.

    ●(1732) GReg 119b. Brimborions, tr. «des curiotez legeres, & de peu de valeur ; tous les petits meubles qui n'ont point de nom, tr. «turubailhou.»

    ●(1876) TDE.BF 646a. Turubaillou, s. pl. m., tr. «Brimborions.»

    ●(1927) GERI.Ern 667. turubailhou pl., tr. «Objets de peu de valeur, brimborions, bibelots.»

    (2) Ramassis, fatras.

    ●(1732) GReg 780b. Ramas, assemblage de plusieurs choses, tr. «Turubailhou.»

    ●(1927) GERI.Ern 667. turubailhou pl., tr. «fatras.»

    (3) Épouvantail pour oiseaux.

    ●(1876) TDE.BF 646a. Turubaillou, s. pl. m., tr. «épouvantail pour effrayer les oiseaux.»

  • turubailhañ
    turubailhañ

    v. intr. Faire un grand bruit.

    ●(1732) GReg 123a. Faire un grand bruit, tr. «turubailha. pr. turubailhet.»

  • turuban
    turuban

    m. –où (habillement) Turban.

    ●(1876) TDE.BF 646a. Turuban, s. m., tr. «Echarpe de ceinture ; pl. ou.»

  • turuchenn
    turuchenn

    f. Ce qui reste en terre d'un arbre dont on a coupé le tronc.

    ●(1876) TDE.BF 646a. Turuchenn, s. f., tr. «Ce qui reste en terre d'un arbre dont on a coupé le tronc.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...