Devri

Recherche 'tu...' : 221 mots trouvés

Page 3 : de tulev-dour (101) à turgner (150) :
  • tulev-dour
    tulev-dour

    coll. (botanique) Nénuphar.

    ●(1919) DBFVsup 20b. dulé-deur, s., tr. «nénuphar.» ●(1927) GERI.Ern 124. dule-deur V[annetais], tr. «nénuphar.»

  • tulevenn
    tulevenn

    f. –où (botanique)

    (1) Ombilic.

    ●(1499) Ca 73a. Duzleenn. g. ointrole. ●(1633) Nom 83b-84a. Eupatorium, inuolucrum maius, officinis agrimonia, concordia, marmorella : eupatoire, aigrimoine : duzlè, duzleen.

    ●(1732) GReg 660a. Nombril de Venus, ou tette à Madame, plante qui est bonne pour les inflammations, tr. «Tuleen. p. tule. duleën. p. dule.»

    ●(1934) BRUS 266. L'ombilic, tr. «en duléen, f. pl. dulé.»

    (2) Orpin âcre, orpin brûlant Sedum acre.

    ●(1879) BLE 98. Orpin acre. (S. acre. L.) Dulen.

  • tulipez
    tulipez

    coll. (botanique) Tulipes.

    ●(1732) GReg 944b. Tulipe, plante & fleur, tr. «tulipesen. p. tulipès.»

    ●(1876) TDE.BF 645a. Tulipezenn, s. f., tr. «tulipe, plante ; pl. tulipez, masculin. »

    ●(1914) DFBP 332a. tulipe, tr. «pl. Tulipez.» ●(1935) BREI 431/3b. tulipez brudet Haarlem.

  • tulipezenn
    tulipezenn

    f. –où, tulipez (botanique) Tulipe.

    ●(1732) GReg 944b. Tulipe, plante & fleur, tr. «tulipesen. p. tulipès.»

    ●(1876) TDE.BF 645a. Tulipezenn, s. f., tr. «tulipe, plante ; pl. tulipez, masculin. »

    ●(1914) DFBP 332a. tulipe, tr. «Tulipezen.»

  • tulipezer
    tulipezer

    m. –ion Tulipier, tulipiste.

    ●(1914) DFBP 332a. tulipier, tr. «Tulipezer.»

  • tull
    tull

    m. (textile) Tulle.

    ●(1910) MBJL 133. eur ouel tull gwenn. ●(1914) DFBP 332a. tulle, tr. «Tull.»

  • tulotet
    tulotet

    adj.

    (1) (habillement) Tuyauté.

    ●(1909) TOJA 12. hag he boned... tulotet.

    (2) sens fig. Qui présente un aspect tuyauté.

    ●(1931) BREI 192/1b. Eur gwisk reo gwenn brodet ha tulodet pe eur vantell erc'h voulouz gwenn-kann.

  • tulotoù
    tulotoù

    s. (habillement) Tuyauté blanc (partie de coiffe).

    ●(1985) OUIS 225. Epinglé à l’avant, le tuillioutou, ou tuyauté blanc souligne le visage.

  • tulsenniñ
    tulsenniñ

    v. intr. Bouder.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Bouder, tr. «mouhein, Tulsennein.»

  • tultre
    tultre

    s. (botanique) = (?) Ombilic (?) cf. tulev.

    ●(1984) ECDR 109. Lakaat a rae din goude un delienn dultre diblusket evit ma ne vije bet sec'het ar groc'hen re vuan, d'ar gor da redek. (…) Pa veze dirusket ar groc'hen e veze lakaet tultre war-c'horre dindan un tamm lien, ha gwellaat a rae. An tultre a vez kavet war ar mogerioù kozh : un delienn ront.

  • tumenn .1
    tumenn .1

    f. Poussière.

    ●(1914) DFBP 256b. poussière, tr. «Tumen ou tufen.»

  • tumenn .2
    tumenn .2

    f. (architecture) Manteau de cheminée.

    ●(1879) ERNsup 168. tumenn ar chiminal, le manteau de la cheminée, où l'on accroche les fusils, Trév[érec].

    ●(1931) VALL 448a. Manteau ; de cheminée, tr. «tumenn f.»

  • tumiañ
    tumiañ

    v. tr. d. = (?) coquille (?) ; (?) Écoper (?).

    ●(1866) FHB 96/346b. An oll (...) en em lakeas da dumia dour, mes caer o doa, e teue muioc'h ebars evit na daolent er meas.

  • tumpañ
    tumpañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Abattre, faire tomber, renverser, basculer.

    ●(1557) B I 472. Tumpet tizmat oar he asquil, tr. «faites-la vite tomber sur la nuque.»

    ●(1872) ROU 72a. Cette maison mérite d'être abimée, tr. «An ti-ze a dlefe beza tumped.»

    ●(1985) AMRZ 257. An teir boul greiz a helle neuze kosteza bravig ha tumpa an teir all.

    (2) Renverser, chavirer (un véhicule).

    ●(1877) BSA 278. P'en em lakeat d'ho brouda [an ejennet], ez eant adren, hag e tumpent ar c'harr. ●(1889) ISV 85. penaus e divije gallet eur vagik ker bian treuzi ar raz oll eb beza tumpet ha taolet var he ginou cant guech gant ar c'houagou mor ker rust a zo eno ?

    (3) (en plt d'une maladie, de la mort) Emporter qqn.

    ●(1864) SMM 34. Den diskiant, pell so marteze e tliac'h beza bet tumpet ganti (sic) [ar maro]. ●56. Cals so tumpet gant ar maro trum. ●(1866) FHB 79/210b. ar c'holera en deus tumpet daou vanac'h. ●(1872) ROU 82b. Emporter, tr. «Tumpa.»

    ►sens fig.

    ●(1929) FHAB C'hwevrer 45. ar brezoneg warnez da veza tumpet.

    II. V. intr. (en plt d'une charrette) Verser.

    ●(1732) GReg 927b. Tomber, verser ; parlant d'une charrette, tr. «Tumpa. pr. tumpet.»

    ●(1867) MGK 85. Ne viromp oc'h hor c'har da dumpa war hor c'hein ?

  • tumper
    tumper

    m. –ioù (agriculture)

    (1) Soc de charrue.

    ●(1916) KZVr 167 - 14/05/16. Eun tuper, eur soc'h alar, e Sant-Pabu.

    (2) Charrue défonceuse.

    ●(1920) KANNgwital 205/113. An alar ouarn a zo deut 60 vloaz zo ; goudeze hon deuz kavet an tumper. ●(1931) VALL 113b. Charrue pour labours profonds, défonceuse, tr. «tumper m.» ●(1949) KROB 12/12. Warlerc'h an alar bihan o kignat, an tumper, sachet gant tri loan, a ya en douar betek al laz. ●(1995) BRYV IV 31. (Milizag) eun tomper a veze anvet an arar a basee da lakaad an douar gwella diwar gorre).

  • tumperez
    tumperez

    f. (agriculture) Charrue pour le labour superficiel.

    ●(1942) VALLsup 31a. Charrue (…) pour les défoncement, charrue lourde alar bras ; charrue plus légère tumperez L[eon].

  • tumporell
    tumporell

    f. –où Tombereau.

    ●(1633) Nom 179b. Plaustrum vel plostrum : tombereau : tumborel, timporel.

    ●(1659) SCger 118b. tombereau, tr. «timporell, tomberell.» ●(1732) GReg 927b. Tombereau, tr. «Tumporell. p. tumporellou. tumborell. timporell. pp. ou.» ●(1744) L'Arm 383b. Tombereau, tr. «Tumperæll.. leu. f.»

    ●(1876) TDE.BF 645b. Tumporell, s. f. C[ornouaille], tr. «Tombereau ; pl. ou.»

    ●(1933) ALBR 33. Da 4 eur, e voe digaset eun dumporell, hag e voe tôlet ebarz glaou, ludu hag eskern. ●(1934) BRUS 281. Un tombereau, tr. «un tumperel –leu.»

  • tumporellad
    tumporellad

    f. –où Contenu d'un tombereau.

    ●(1732) GReg 927b. Plein un tombereau ; un tombereau plein, tr. «un tumporellad. p. tumporelladou.»

    ●(1888) SBI II 252. nao dumporellad vad, tr. «neuf pleins tombereaux.»

  • tumporeller
    tumporeller

    m. –ion Tombelier.

    ●(1732) GReg 927a. Tombelier, chartier à tombereau, tr. «Tumporeller. p. tumporelléryen.» ●(1744) L'Arm 383b. Tombelier, tr. «Tumperællour.»

  • tun .1
    tun .1

    f. –ioù (géographie) Colline.

    ●(1732) GReg 180b. Colline, petite côte élevée au-dessus de la plaine, tr. «tun. p. tunyou. dun. p. you.» ●Une belle colline, tr. «Un dun gaër.»

  • tun .2
    tun .2

    m. Ruse, stratagème.

    ●(1876) TDE.BF 645b. Tun, s. m., tr. «Ruse, stratagème, tour d'adresse.»

    ●(1931) VALL 668b. Ruse ; machination, manœuvre, tr. «tun m.»

  • tunañ
    tunañ

    v. tr. d. =

    ●(1876) TDE.BF 645b. Tna, v. a. (anc.), tr. «Gagner par subtilité ou ruse.»

    ●(1917) KZVr 240 - 07/10/17. Tuna, tr. «voler ses parents, Loeiz ar Floc'h.»

  • tunenn
    tunenn

    f. Tennañ un dunenn da ub. : jouer un tour à qqn.

    ●(c.1894) IJB.ms I 36. deomp ac'halen rac ar re-ze n'eus tennet eun dunen deomp-ni.

  • tuniek
    tuniek

    adj. Montagneux.

    ●(1732) GReg 104b. Païs inégal, plein de bosses, de collines &c., tr. «bro tunyecq.» ●636b. Un Païs montagneux, tr. «Ur vro tunyecq.»

  • tunienn
    tunienn

    f. –où Colline.

    ●(1732) GReg 180b. Colline, petite côte élevée au-dessus de la plaine, tr. «Tunyenn. p. tunyennou.» ●Une belle colline, tr. «Un dunyenn gaër.» ●689b. La pante d'une colline, tr. «An dinaou eus a un dunyenn.»

    ●(1862) BBR 156. [an alc'hueder] Seul-vui ma sao, seul-vui he vouez / A deu hekleo beteg an dunien, tr. «Plus elle s'élève et plus sa voix parvient, éclatante, jusqu'à la colline.» ●(1896) GMB 680. colline (...) pet[it] tréc[orois] tunien f. lande montueuse.

  • tuniennek
    tuniennek

    adj. (Pays) accidenté, montueux.

    ●(1732) GReg 104b. Païs inégal, plein de bosses, de collines &c., tr. «bro tunyennecq.»

  • tunik
    tunik

    f. (argot de La Roche-Derrien)

    (1) Messe.

    ●(1885) ARN 37. Messe, prière (rarement). – Br. : Oferen, ofern (par contraction), peden. Arg[ot] : Dunik ou tunik (?). – Eman ar raton gand ann dunik, mot à mot : le recteur est avec la messe (il dit sa messe).

    ●(1975) BAHE 87/13. tunig = oferenn.

    (2) C'houez an dunik : église.

    ●(1975) BAHE 87/13. eus c'houez an dunig d'ar Pont-Nevez. (…) C'houez an dunig : iliz.

  • tunikañ
    tunikañ

    v. (argot de La Roche-Derrien) Dire.

    ●(1935) ANTO 82. Petra 'dunik hon rup vreoz, gant e jargilh raton ?

  • tunikl
    tunikl

    s. (habillement) Tunique.

    ●(1633) Nom 113b. Tunica : sayon, saye sans manches : tunicl, sæ diuaing, ne deffequet á maingou.

  • Tunizi
    Tunizi

    n. de l. Tunisie.

    ●(1905) BOBL 02 septembre 50/3a. Ar fallaen n'eo bet peurleun nemed er Spagn, en Aljeri hag en Tunizi. ●(1907) BOBL 29 juin 144/2c. Pevar c'hant dizenter deuz ar 17ed rujumant a vo kaset d'an Tunizi.

  • Tuniziad
    Tuniziad

    m. –ed Tunisien.

    ●(1910) MBJL 67. e oa bet kemeret evit eun Tuniziad.

  • tunnel
    tunnel

    m. –où Tunnel.

    ●(1903) MBJJ 7. hon marc'h du, ha ni d'e heul, a zeblant ive bean lonket ha dislonket gant an tunnelo e tremen enne.

  • tunodiñ
    tunodiñ

    v. intr. Parler (l'argot de La Roche-Derrien).

    ●(1885) ARN 38. Parler (avoir le talent de la parole). – Br. : Komz, prezek… Arg[ot] : Tunodi. – Al lokard n'a oar ket tunodi, le paysan ne sait pas parler (parler comme les gens de La Roche). Tunodi, c'est un tout autre mot que latenni : latenni, causer ou bavarder ; tunodi, parler argot. La même différence existe entre jaspiner, dans l'argot français, et jaspiner bigorne. ●57. Ma jes krogaz da dunodi, mot à mot : moi se mit à parler.

  • tunodoù
    tunodoù

    pl. (argot de La Roche-Derrien)

    (1) Mots.

    ●(1885) ARN 34. Argot (de La Roche) . – Br. Iez ou langach ar Roc'h (langage de La Roche). Arg[ot] : Tunodo (paroles, propos), au pluriel ; le singulier n'existe pas.

    (2) Tunodoù miñson : mensonges.

    ●(1885) ARN 37. Mensonges. – Br. Gevier. Arg[ot] : Tunodo minson, mot à mot, des propos mauvais, ou de travers.

    ●(1935) ANTO 82. N'eus nemet tunodou miñson gant i jes.

    (3) Argot de La Roche-Derrien.

    ●(1931) VALL 36a. Argot ; de La Roche-Derrien, tr. «tunodo.»

  • tuntan
    tuntan

    = En outre.

    ●(1888) SBI II 84. Tuntan ma in picareet, tr. «en outre, elles sont bigarées.»

  • tuoni
    tuoni

    f.

    (1) Réserve.

    ●(1732) GReg 811b. Reserve, garde, tr. «tuôny.» ●Mettre quelque chose en reserve, tr. «ober tuoñny.»

    (2) Recel.

    ●(1931) VALL 628a. Recel, tr. «tuoni f.»

  • turban
    turban

    voir tulban

  • turbasion
    turbasion

    f. Perturbation.

    ●(1499) Ca 204a. Turbation vide in troublaff.

  • turbod
    turbod

    voir tulbod

  • turchenn
    turchenn

    f. turchoù Motte de terre.

    ●(1936) IVGA 228. o keita turchou ouz mevelien an urz. ●253. e nije mein ha turchou.

  • turchiñ
    turchiñ

    v. intr. Se doguer.

    ●(1723) CHal 168. Turchein, tr. «se dis d'un mouton qui court pour hurter.» ●(1732) GReg 298b. Se doguer, tr. «Van[netois] Turcheiñ. turchal.»

  • turfurchal
    turfurchal

    v. Fouiller.

    ●(1908-1910) VROJ Here-Kerzu. ar c'haz o turfurchal dindan an daol da glask e lod. (d'après KBSA 266).

  • Turgn
    Turgn

    n. de l. Tours.

    ●(1499) Ca 197a. Teurgn cest vne ville qui sappelle. ga. tour.

  • turgn .1
    turgn .1

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'une maison) Bien entretenu.

    ●(1908) PIGO II 72. Eur brao a di ho peus aman, pep tra teurgn ha dalc'het mat ! ●(1925) SATR 63. Ne gavan ket e ve teurgn an treo en diabars ho kastel ! ●(1969) BAHE 62/28. Teurgn 'oa an tiegezh e ti Varjob.

    (2) (en plt d'un travail) Bien fait.

    ●(1914) KZVr 52 - 01/03/14. setu aze rimou teurgn, krenn.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Élégant.

    ●(1913) HIGO 5. Ar seurt-ze a laka eur plac'h teurgn hag a ro neunv d'ezi.

    (2) Propre, soigné.

    ●(1935) BREI 431/3b. en Holland, elec'h ma ver teurgn ha kempenn ken e ver. ●(1976) BAHE 91/24a. e oa ul labourerez hag ur plac'h teurgn. ●(1980) LLMM 210/269. Soaz oa ur plac'h teurgn kenañ. «Oho,» eme Soaz, «bezañ paour ha bezañ lous ? Nann !»

  • turgn .2
    turgn .2

    m. –où

    (1) Tour (de tourneur).

    ●(1499) Ca 197a. Turgenn. g. cest le tour vng instrument. ●(1633) Nom 195b. Tornus : tournoir : tournoüer, touirn.

    ●(1659) SCger 119b. vn tour, a tourner, tr. «teurgn.» ●174b. teurgn, tr. «tour.» ●(1738) GGreg 21. an teurgn, tr. «le tour d'un Tourneur.»

    ●(1907) FHAB Gouere 134. na moull na turgn. ●(1907) VBFV.bf 79b. turn, m. pl. eu, tr. «tour, instrument de tourneur.»

    (2) Houe.

    ●(1907) VBFV.bf 79b. turn, m. pl. eu, tr. «houe.»

  • turgn .3
    turgn .3

    m. –er (argot de La Roche-Derrien)

    (1) Porc.

    ●(1893) RECe xiv 268. ar rup a divoaras 'nean dë ges turgner war ar beos. Hag i jes 'n ije karet c'housañ ar gourdajeno warlerc'h an turgner.

    (2) Nikol turgn : viande de porc.

    ●(1893) RECe xiv 270. du rochois nikol-turgn, viande de porc.

    ●(1935) BREI 411/2a. Aman e vez lavaret : Eun tamm nikol turgn. Du-hont e vez lavaret : Eun tamm kig moc'h, eun tamm kig porc'hel. ●(1975) BAHE 87/4. an asiedad nikol-turgn. ●13. en ur sachañ war an nikol-turgn, ar bembeñ hag ar zoursilh-hir. ●14. Nikol-turgn : kig-moc'h, kig-seson.

  • turgnal
    turgnal

    voir turgnañ

  • turgnañ / turgnat / turgnal
    turgnañ / turgnat / turgnal

    v. tr. d.

    I.

    (1) Tourner, façonner au tour.

    ●(1499) Ca 197a. g. torner. b. turgnaff. ●(1633) Nom 310a. Tornio, toreuta : vn torneur : vn turnïer, an hiny á vez ô tuirnat.

    ●(1659) SCger 119b. tourner auec vn tour, tr. «teurgnal.» ●174b. teurgna, tr. «tourner auec vn tour.»

    ●(18--) SAQ I 287. o turniad ar c'hoat.

    (2) sens fig. Tourner, trousser (une histoire, etc.).

    ●(1911) BZIZ 145. da deurnia eur werz pe eur son en brezonek. ●(1944) EURW I 87. Eur werz a oa, eus ar re reisa a oa tu da deurnia. ●(1950) KBSA 8. gouezet en deus teurgna dispar an traou burzudus en devoa da zibuna.

    II. Turgnañ kalkennoù divarn da ub. : voir kalkennoù.

  • turgnat
    turgnat

    voir turgnañ

  • turgner
    turgner

    m. –ion

    (1) Tourneur.

    ●(1633) Nom 310a. Tornio, toreuta : vn torneur : vn turnïer, an hiny á vez ô tuirnat.

    ●(1732) GReg 932b. Tourneur, qui façonne du bois au tour, tr. «Tuirgnèr. p. tuirgnéryen. teurgnèr. p. yen. Van[netois] turnour. p. yon.»

    ●(1876) TDE.BF 645a. Tuergner, tuirgner, s. m., tr. «Tourneur en bois, en métal ; pl. ien.»

    ●(1907) VBFV.bf 79b. turnér, m. pl. –erion, tr. «tourneur.» ●(1934) BRUS 271. Un tourneur, tr. «un turnour.»

    (2) Turgner-douar : paysan. cf. turier-douar

    ●(1849) SBI II 298. Ewit eun turgner-douar n'ê ket ewit-on c'hoaz ! tr. «Ce n'est pas un fouilleur de terre qui pourra m'en remontrer encore !»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...