Devri

Recherche 'san...' : 240 mots trouvés

Page 5 : de santez (201) à sanwon (240) :
  • santez
    santez

    f. –ed, -où

    I. (religion) Sainte.

    (1576) Cath p. 1. bvhez an itron sanctes Cathell, tr. «la vie de madame sainte Catherine.» ●(1612) Cnf 69a. ves an holl sent, ha santeset ves an baradoes. ●(1621) Mc 62. an demorant an Sent han santesou.

    (1659) SCger 107b. Saincte, tr. «Santés.» ●170b. santés, tr. «sainte.» ●(1727) HB 558. guers Santes Barba. ●(1732) GReg 839a. Sainte, qui est canonisée, tr. «Santès. p. santesed.» ●(1790) Ismar 407. guæd a nehai e eèllehai bout Sænt ha Santezèt bras ! ●(1792) CAg 124. Ha meritt acqùittus er Sænt ha Santezet.

    (1844) DMB 62. er santès benighet. ●(1849) LLB 1936. er Sent ha Santezed. ●(1869) FHB 227/143b. Ar Santez eta, beiet o velet poaniou ar bobl. ●(1877) BSA 123. ar c'habiten en devoa goapeat santes Anna.

    (1902) MBKJ 158. Santez Thereza, lakeat e renk Doktored ann Iliz. ●(1903) EGBV 106. gouil santéz Anna. ●(1907) PERS 353. an dervez ma'z eo bet santez Philomena en em ziskuezet d'ezhan. ●(1911) BUAZperrot 36. e skoaz evit an eil gwech var dor santez Martha hag e kavas digemer.

    II. [en composition]

    A. (botanique)

    (1) Louzaouenn, bleuñv-santez-Barba =

    (1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv-kurunou : bleuñv Santez Barba. ●(1933) OALD 45/216. Louzaouen santez Barba, tr. «Barbarée vulgaire.»

    (2) Louzaouenn-santez-Apolina =

    (1933) OALD 45/216. Louzaouen santez Apollina, tr. «Jusquiame noire.» ●(1934) BRUS 265. La jusquiame, tr. «lezeuen santéz-Apolin.» ●(1974) YABA 16.11. arlerh bout chakellet lezeùenn santez Apolinn.

    (3) Louzaouenn-santez-Marc'harid =

    (1933) OALD 45/216. Louzaouen santez Marc'harid, tr. «Pâquerette. – Marguerite.»

    B. [dans de faibles jurons]

    (1) Santez Anna ! : sainte Anne !

    (1955) STBJ 137. Santez Anna ! n'ouzon ket pet polis biskoaz am eus gwelet da lakaat klask warnoc'h.

    (2) Santez Anna Wened ! : sainte Anne d'Auray !

    (1924) BILZbubr 42/947-948. Hag eñ da respont : Ho ! ho ! hooop !... N'oa ket peurechu gantañ e hopadenn, an hoper en e gichen. Salver Jezus ! Santez Anna Wened ! Piv ne vije ket bet spontet ?

    (3) Santez Vari ! : sainte Marie ! sainte Vierge !

    (1925) BILZ 176. O Doue ! Hag o gwrage ? Hag o bugale ?... Santez Vari !

  • Santez-Anna-ar-Palud
    Santez-Anna-ar-Palud

    n. de l. Sainte-Anne-la-Palud (Plonevez-Porzay).

    (1) Santez-Anna-ar-Palud.

    (18--) OLLI 184. Cantic a veuleudi d’an Itron Santes Anna Enoret e parres Plounevez-Porsay, e chapel ar Palud, a dost d’ar mor. ●(1869) FHB 216/52a. da bardona (...) da Zantez-Anna-Balud. ●(1877) BSA 303. Santes Anna ar Palud e parrez Plounevez-Porzai. ●(1884) BUZmorvan 515. Ann daou vrudeta euz ar chapeliou-ma eo hini Santez-Anna-Vened enn eskopti Guened, hag hini Santez-Anna-ar-Palud enn eskopti Kemper. ●(1888) SAQ I 33. Prezegen Great e Santez-Anna ar Palud da viz Guere 1888 (...) rak a bell kouls hag a dost eo brudet ar japel-ma : chapel Santez-Anna ar Palud.

    (1905) ALMA 66. Santez-Anna-Palud. ●(1935) SARO 91. hag iliz Santez-Anna ar Palud a ro d'ezan unan eus he fenestrier. ●73. Sonit, kleier ar Palud, Plogonneg ha Kerlaz ! / Son Kergoat-Kemeneven ! Digor ho pardon bras ! ●(1941) SAV 26. Gounit a reas tachenn pelloc’h etrezek Santez-Anna-ar-Palud, Trezmalaouen hag ar Ri, hag e laoskas ar garrek-se a zo bet diskouezet e-pad pell-amzer e Pentraez, e-lec’h ma teue abaded Landevenneg. ●(1955) STBJ 86. Bep bloaz e kasemp pardonerien da Zantez-Anna-ar-Palud, da Rumengol, d’ar Porzou. ●(1971) LLMM 149/413. Dirak ar mor eonennek e Santez-Anna ar Palud.

    (1878) SVE 965. Personn Santez-Anna a zo danser.

    (2) Dicton.

    (1878) SVE 965. Personn Santez-Anna a zo danser.

    (3) [Toponymie locale]

    (1877) BSA 311. Bep kristen a zistro d’ar gear countant bras, hag erruet var hed eur c’hart-leo dioc’h ar japel e veler ar bardounerien o taoulina evit an diveza guech evit kimmiada dioc’h santes Anna. Ar plas-se a zo hanvet plas ar zalud.

  • Santez-Anna-Bell
    Santez-Anna-Bell

    n. de l. Sainte-Anne-d’Auray.

    (1732) GReg 38a. Sainte Anne près d'Auray. Santès Anna Alré. Santès Anna-bell.

  • Santez-Anna-Dost
    Santez-Anna-Dost

    n. de l. Sainte-Anne-de-Fouesnant (Fouesnant).

    (1732) GReg 38a. Sainte Anne de Foësnant. Santès Anna foënant.Santès Anna-daust.

  • Santez-Anna-Fouenant
    Santez-Anna-Fouenant

    n. de l. Sainte-Anne-de-Fouesnant (Fouesnant).

    (1) Santez-Anna-Fouenant.

    (1732) GReg 38a. Sainte Anne de Foësnant. Santès Anna foënant.Santès Anna-daust.

    (2) Dicton.

    (1878) SVE 965. Personn Fors a zo biniaouer, / Personn Fouesnant a zo bombarder, / Personn Santez-Anna a zo danser, / Personn Sant-Evarzek a zo barazer.

  • Santez-Anna-Prad
    Santez-Anna-Prad

    n. de l. Sainte-Anne (Prat).

    (1982) TKRH 105. e oa aet an daou bried nevez da bardonañ da Santez Anna Prad.

  • Santez-Anna-Wened
    Santez-Anna-Wened

    n. de l. Sainte-Anne-d’Auray.

    (1656) VEach f.2r°. vr veac'h da chapel Sãtes Anna é Guenet.

    (1824) LED.bailloud 152. Levric evit ar Belerinet devot da Santez Anna Vened. ●(c.1825-1830) AJC 872. a da voeled omam santel santes ana voened.(1827-1829) VSA 1105. da sant malelin moncontour a da santes ana voened. ●(1847) FVR 70. da unan euz pardoun santez Anna Wenned. ●(18--) PENdast 231. Ma heomp da Santez Anna Voenet. ●(18--) GBI II []. Wit mont da Zantes-Anna Vened. ●(1857) CBF 130. Santez-Anna-Wenet.(1865) FHB 2/16b. e prenin gant an dec lur-ma eur pilet brao da Zantez Anna venet ! ●(1866) FHB 56/26a. Labourat a rer a greo var chapel nevez Santez Anna Venet. ●(c.1868) GBI I 286. En aour melen vezo houarnet, / Wit mont da Zantes-Anna Vened. ●(1869) FHB 216/52a. da bardona (...) da Zantez-Anna-Wened. ●(18--) MILg 217. da zantez Anna Vened / da bedi Doue ma varvo he c’hreg. ●(1877) BSA 133. e lakeas en he zonj mont da Santes-Anna-Venet, cousto pe gousto.(1883) BSM 80. evel da bardon Remengol, ar Folgoat, ar Yeaudet, Guengam pe santez Anna-Vened. ●(1883) MIL 80. evel da bardon Remengol, ar Folgoat, ar Yeaudet, Guengam pe santez Anna-Vened. ●(1884) BUZmorvan 515. Ann daou vrudeta euz ar chapeliou-ma eo hini Santez-Anna-Vened enn eskopti Guened, hag hini Santez-Anna-ar-Palud enn eskopti Kemper. ●(1894) BUEr 99. kichen zantez Anna-Wened.

    (1902) MMMW 129. O chomm edo var dro eul leo diouz Santez Anna Wened. ●(1903) MBJJ 161. Neb a zo bet en Santez-Anna-Wened. ●(1905) KBSA 75. Eun devez edomp e Santez-Anna-Wened. ●(1909) NOAR 87. En derc’hent ez ejont e perc’hirinach da Zantez-Anna-Wened. ●(1911) BUAZmadeg 505. Santez Anna Vened.(1921) PGAZ 86. o pardouna e Lourdes, Santez anna Venet. ●(1923) FHAB Gwengolo 338. Ar Vretoned, en eur vouez, o deus dibabet Santez-Anna-Wened evel al lec'h ma tlee beza savet ennan d'an holl Vretoned maro er brezel. ●(1925) BILZ 46. Santez-Anna-Wened !(1927) GERI.Ern 530. Santez-Anna(-Wened).

    ► Santez-Anna-Alre.

    (1732) GReg 38a. Santès Anna Alré.

    ► Santez-Anna.

    (1744) L’Arm 223a. Er blai-ma, eell er blaïeu aral, ni a yéye Lunn er Pantecouste de Santéss-Anna.

    (1792-1815) CHCH 228. É Santéz-Anna, hues kleuet. ●(1844) DMB 48. Cheleuet-ni, perhinderion / A za de Santès-Anna.(1855) FUB 64. Da zantez Anna néb ia, / Anna n’ankoua. ●(1861) Bel 20. hag arrihet en doé bet é Santès-Anna de Houil-Miquêl. ●(1877) BSA 299. hag an niver euz pardounerien Santes-Anna a greskas bemdez. ●(1878) SVE 891. Da zantez-Anna neb a ia, / Santez Anna n’ankounac’ha. ●(1891-1892) RVUm 56sq. Un dé e zei ma vou toulenneu Santès-Anna carget; é tyér hag é jardreinieu chanjet.

    (1902) LZBg Mae 104. Santéz-Anna. ●(1902) MMMW 129. e kouent an Tadou Karmez, e Santez Anna. ●(1922) KEPE 11. Santéz-Anna nen dé meit ur lèu benak doh porh Kerlois. ●(1927) GERI.Ern 530. Santez-Anna(-Wened). (1934) BRUS 297. Santéz-Anna.(1985-1986) ADEM 120. kasset ar jao getou da Santes Anna ha daet en-dro ged ar charrabant.

    ► Anna-Wened.

    (1868) KMM 105. Etre kear Alre ac Anna Venet.

    ► Keranna. [les occurrences données par VEach et DOctrinal sont par K barré]

    (1656) VEach 27. Eozen Nicolasic (...) à chommé ebarz é Kanna.191. E Corn vr lann é Kanna [= kantik]. ●(1689) DOctrinal 3. kanna.

    (1865) FHB 38/298a. An douarou-se a voa oc’h eur gueric pe vilajen hanvet Keranna. ●(1877) BSA 277. Eun nebeudic ac’hano e velet eur gear gant eun nebeut tiez, hanvet Keranna (kear Anna).

    (1911) BUAZmadeg 505. Tri c'hant vloaz a zo, el leac'h m'ema brema santez Anna, e oa eur geriadennik hanvet Keranna.(1925) ARVG Ebrel 84. Istor Keranna, deut da vean goude Santez-Anna-Wened. ●(1930) EBKE 48. és é guélet e mant perhinderion e ia de Geranna. ●(1934) BRUS 297. Keranna.

    II.

    (1) Proverbe.

    (1855) FUB 64. Da zantez Anna néb ia, / Anna n’ankoua. ●(1867) BBZ III 356. Da Zantez Anna, / Da Zantez Anna, / Da Zantez Anna, / Neb a ia Anna / N'ankoua. ●(1878) SVE 891. Da zantez-Anna neb a ia, / Santez Anna n’ankounac’ha.

    (2) Prophétie.

    (1891-1892) RVUm 56sq. Un dé e zei ma vou toulenneu Santès-Anna carget; é tyér hag é jardreinieu chanjet.

    (3) Prophétie.

    (1891-1892) RVUm 56sq. Donnet e rei un amzer e grouézou en henteu a vorh de vorh hag en dud e griou forh; durant ma veint a ger de ger ne vou qet calz a muser. En henteu e vou groeit get mein bihan, aval doh uieu. ... Quer guir el ma ei un hent a vorh Plevigner de drezein guern Trelecan. Groeit e vou ehué un hent, hag e ie a Santés-Anna de Wuenet, dré er Marc'h-Guen. A pe achihou en hent-cé, é tei ur brezel. Un hent melen e drezou ol en henteu-cé; er hiri, lerh o lerh, e druei guet tan, hemb ehein na roncet, dré er manéeu hag en devalenneu, ag ur pen eral ag erbet. Nezé é tei en achimant.

    (4) Rimaille. cf. Santez-Anna-Bell

    (2005) TAGW 309. Santes Anna Wened, / Hir eo an hent, / Red eo moned, tr. « Sainte-Anne-d'Auray, / le chemin est long, / il faut (y) aller. »

    (5) Interjection.

    (1924) BILZbubr 42/947-948. Salver Jezus ! Santez Anna Wened ! Piv ne vije ket bet spontet ?

    III. [Toponymie locale]

    (1877) BSA 134. hag an aotrou Kerdaffret, superior seminer bihan Santes-Anna. ●(1891-1892) RVUm 56sq. Groeit e vou ehué un hent, hag e ie a Santés-Anna de Wuenet, dré er Marc'h-Guen.

    (1902) MMMW 129. C'hoant hen devoa da dremen an nemorant euz he vuez e kouent an Tadou Karmez, e Santez Anna. (...) Histor Keriolet a weler en taolennou-gwer var brenester Iliz-Veur Santez Anna Wened. ●(1927) GERI.Ern 282. Keranna.

  • Santez-Berc'hed
    Santez-Berc'hed

    n. de l. Sainte-Brigitte.

    (1) Santez-Berc’hed.

    (1902) LZBg Mae 104. Santéz-Brehet. ●(1934) BRUS 297. Santéz-Brehed.

    (2) [Toponymie locale]

    (1732) GReg 424b. Forgeou ar salou. Van. forgëu er salëu.

  • Santez-Elen
    Santez-Elen

    n. de l. Sainte-Hélène.

    I. Santez-Elen.

    (1855) FUB 66. Néb a ia da Zantez-Elen / Né a goll kéd ké foen.

    (1902) LZBg Mae 104. Santéz-Hélen. ●(1905) ALMA 70. Santez-Helena. ●(1906) DIHU 13/231. Santéz-Élen.

    II.

    (1) Proverbe.

    (1855) FUB 66. Néb a ia da Zantez-Elen / Né a goll kéd ké foen.

    (1912) PBHV 139. En neb e ia de Santéz-Hélen / Henneh ne gol ket é boén. / Hag en neb e ia de Sant-Matelin / E vou chonj a nehou de viruikin.

    (2) Dicton.

    (1902-1905) LARB 174a. Person Santès Hélèn e gam / D'un taul chubelen d'oé bet g'é vam.

  • santezig-kolo
    santezig-kolo

    f. Sainte nitouche.

    (1943) FATI 55. Setu aze petra eo hor merc'h : ur santezig kolo !

  • santidigezh
    santidigezh

    f. Sensibilité.

    (1499) Ca 179b. g. sensibilite. b. santidigaez.

    (1732) GReg 858a. Sensibilité, sentiment, tr. «Santidiguez. sæntidiguez. Van[netois] santedigueah.» ●(1744) L'Arm 355b. Sensibilité, tr. «Santidiguiah. f.»

  • santier
    santier

    m. Groupe de gens qui font des choses ensemble, équipe.

    (1958) BRUD 5/90. Sanker Groñl e-neus aon 'h ê ar hog d'ar Resteloud. (...) Sanker : bandennad tud.

  • santifiadur
    santifiadur

    m. Sanctification.

    (1879) GDI 103. er santefiadur ag er gouilieu.

  • santifiañ / santifiiñ
    santifiañ / santifiiñ

    v. tr. d. Sanctifier.

    (1499) Ca 179b. g. sainctifier. b. sanctifiaff.

    (1732) GReg 842b. Sanctifier, rendre saint, tr. «Santifya. pr. santifyet. Van[netais] santifyeiñ.» ●(1790) Ismar 321. Ur sacremand e zou ur merche sansibl en dès Jesus-Chrouist instituét eit hur santifiein. ●(17--) TE 2. ean e santefias en dé-ze de virhuiquin.

    (1879) GDI 101. en devér de santefiein er sul.

    (1921) PGAZ 25. santifia an dimiziou.

  • santifiant
    santifiant

    adj. Sanctifiant.

    (1732) GReg 842b. Sanctifiant, ante, qui rend saint, tr. «santifyant

  • santifiet
    santifiet

    adj. Sanctifié.

    (1499) Ca 179b. g. sainctifiez. b. santifiet.

  • santifikad
    santifikad

    m. fam. –où Certificat d'études.

    (1890) MOA 161b. Certificat, tr. «Santifikad. m. pl. santifikajou

    (1949) LLMM 12-13/16. hep ar santifikat eveljust. ●(1955) MIPO 11. Marijan a zo desket, peogwir he deus bet he «zantifikad». ●(1965) KATR 21-22. ha bet e-noa e santifikad, gand ar meneg mad war ar marhad.

  • santifius
    santifius

    adj. Sanctifiant.

    (1732) GReg 842b. Sanctifiant, ante, qui rend saint, tr. «Santifyus

  • santig
    santig

    voir sant .2

  • santim
    santim

    m. –où Centime.

    (1895) FOV 262. pas ur santim open.

  • santimant
    santimant

    m. –où

    I.

    (1) Envie.

    (1900) MSJO 73. santimant an Ilis a zo ma teufe he bugale da dostaat an aliesa ma c'hallint ous an daol santel.

    (2) Koll e santimant : perdre connaissance.

    (1877) BSA 197. ar baourez keaz dimezel a zo beuzet, pe da viana collet ganthi he zantimant. (...) e cav he vestrez ep santimant nag anaoudegez.

    (1906) HIVL 162. kent pèl ean e gol é santimant.

    (3) Koll e santimant : se sentir désemparé.

    (c.1825-1830) AJC 4534. pa glefchomb evoa quemered on drapo a golas on santimant.

    (4) =

    (1900) FHAB Genver 20. lavaret a ra ez eo bet tromplet ar Roue var zantimanchou he eontr.

    (5) Lavarout e santimant : dire ce que l'on pense.

    (1921) PGAZ 23. ker buan oa da gemeret drouk ha da lavaret he zantimant.

    (6) Impression, avis.

    (1732) GReg 255b. Deferer, avoir du respect pour les avis de quelqu'un, tr. «Cahoud resped evit santimanchou ur re.»

    (1890) MOA 301b. Impression, s. f. Sensation, tr. «santimant m.»

    II. Kaout santimant ar gazeg kozh : voir kazeg.

  • santimantel
    santimantel

    adj. Sentimental.

    (1954) BAHE 2/4. skeudennoù plastr, gwak ha santimantel.

  • santimantelezh
    santimantelezh

    f. Sentimentalisme.

    (1954) BAHE 2/4. da zerc'hel dezho dre santimantelezh.

  • santimantet
    santimantet

    adj.

    (1) =

    (1932) KANNgwital 351/154. keit ha ne vezint ket santimantet gwelloc'h. ●(1935) KANNgwital 391/68. mignoned santimantet eveldoc'h.

    (2) Bezañ santimantet da : avoir envie de.

    (1847) MDM 117. santimantet da ober ar mad. ●(1862) BSH 14. n'hon quet santimantet / Da renonçz d'am lesenn. 15-16. Leveret dîn, ma merc'h, pe oc'h santimantet / Pe nan, d'ober brema ar pez so em souhêt ?

    (1928) KANNgwital 308/183. Ma zoc'h santimantet da zont, roit hoc'h hano a vrema er sekreteuri.

  • santimitouch
    santimitouch

    m. Sainte nitouche (?).

    (1883) IMP 70. Vel eur zantimitouch gret an neus da lenvâ.

  • santiñ
    santiñ

    voir santout

  • santinell .1
    santinell .1

    f. –ed Sentinelle (soldat).

    (1633) Nom 188b. Vigiliæ : sentinelle : santinel.

    (1659) SCger 108a. sentinelles, tr. «santinell.» ●(1732) GReg 950a. Vedette, sentinelle à cheval, tr. «Van[netois] santinell ar varh.»

    (1838) OVD 214. ur santinel éhuéhet. ●(1849) LLB 346. gard ha santinel.

  • santinell .2
    santinell .2

    f. Échauguette.

    (1659) SCger 47a. echauguette, tr. «santinell

  • santiv
    santiv

    adj. Sensible, qui sent.

    (1732) GReg 858b. Sensible, qui sent, tr. «Van[netois] santiü

  • Santiz
    Santiz

    plur. Habitants d’un lieu dont le nom commence par Sant-.

    (1) Santiz-Pabu : habitants de Saint-Pabu.

    (1890) MOA 26b. Santiz-Pabu. ●30. Santiz-Pabu.

    (1907) FHAB Du 277. Lambaoliz, Santiz-Pabu, Paganiz Landeda. ●(1956) BLBR 92/11. diar goust Porsaliz, Lambaoliz ha Santiz-Pabu. ●(1964) BRUD 18/33. c'hoari e baotr gant Santiz Pabu ! ●(1964) CAIR 143b. Santiz-Pabu.

    (2) Santiz-Mark : habitants de Saint-Marc (quartier de Brest).

    (1890) MOA 26a. Sant-Mark ; Sanmark (Santizmark, les habitants). ●30. Santiz-Mark.

    (1964) CAIR 143b. Santiz-Mark.

    (3) Santiz-Fregan : habitants de Saint-Frégant.

    (18--) MILg 265. Didoztaid oll braz ha bian c’hui entrezoc’h Stis fregan. (...) Sentiz fregan n’en hanvan ket. ●(1890) MOA 26a. Santiz Fregan. ●30. Santiz-Fregan.

    (1964) CAIR 143b. Santiz-Fregan.

  • santoc'had
    santoc'had

    m. –où Histoire, conte.

    (1849) LLB 231. Peb unan e zigas nezen é santohad.

    (1907) VBFV.bf 67b. santohad, m., tr. «récit, histoire, nouvelle.» ●(1934) BRUS 301. Un récit, tr. « ur santohad –eu

  • santorea
    santorea

    f. (botanique) Centaurée.

    (1732) GReg 144a. Centauree, plante médecinale, tr. «Santorea.» ●La petite centaurée vaut mieux que la grande , tr. «Güell eo ar santorea vihan eguit ar santorea vras

  • santori
    santori

    voir benedisite

  • santout / santañ / santiñ
    santout / santañ / santiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Sentir (une impression).

    (14--) Jer.ms 252. Maz santer dre burzut quez ho bezout tut foll, tr. Herve Bihan « De sorte qu’on sent par le miracle même qu’ils sont fous »

    (c.1680) NG 1452. Pe santas Lucifer ha Satan miliguet / E houé crouet Adam ha Eua. ●(1732) GReg 859b. Sentir, tr. «Santout. pr. santet. sæntout. pr. sæntet.» ●Sentir de la douleur, tr. «Santout poan. santout anqenn.»

    (1868) FHB 170/111b. Ar marc'h (...) o santout n'edot mui krog e penn e gabest. ●(18--) SBI II 246. O santout penn ar grosunel, tr. «Et de sentir le bout du bourdon.»

    (1903) MBJJ 6. Santout a reomp pegoulz eo krog an diskenn : kalz primoc'h e tro ar rojo.

    (2) Ressentir, éprouver.

    (1575) M 3369-3370. eno ez vezo æs, / Plen ouz regnaf gantaf hep santaf gæs, tr. «il sera à l'aise, / Régnant pleinement avec lui sans éprouver de gêne.» ●3479. Dreu ouz beuaff hep santaff nep caffaou, tr. «A vivre gaiement sans sentir aucun chagrin.»

    (1659) SCger 104b. ressentir, tr. «santout

    (1854) PSA I 315. santein e hramb én hun ineaneu er brassan dresped doh-t-hai. ●(1880) SAB 220. ar re a zantan cassoni outo.

    (3) Sentir (une odeur).

    (1557) B I 500. pan santaff an huez anezaff, am holl ancquen em retren, tr. «quand je sens son agréable odeur, je suis dégagée de tous mes maux.»

    ►[empl. comme subst.] Ar santoud/santiñ : sens de l’odorat.

    (1576) H 50. An guelet, claeuet, santifu, touchifu ha gout pe blas, tr. « the sight, hearing, smelling, touch, and gout or taste. »

    (1880) SAB 266. ar gvelet, ar c'hlevet, ar blaza pe dava, ar c'hoessa pe ar santout ac an touch.

    (1909) FHAB C'hwevrer 33. Doue n'hen deus roet eta d'al loened nemet ar santout.

    (4) absol. (pêche) =

    (1944) GWAL 163/174. (Ar Gelveneg) Pa grog ar pesked e vez santet : «santout a ran, paotred. pesked a vo !» Goude un devezh ma n'eo ket bet santet ur pesk : «hiziv n'em eus ket santet 

    (5) Sentir, ressentir (un coup).

    (1575) M 249. hep santaff taul goalen, tr. «et ne sentent pas le coup du fléau.»

    II. V. intr. sentir, avoir telle ou telle odeur.

    (c.1500) Cb (d'après GMB 597). Santaff odorer. ●santout huez mat fleurer bon, l. redoleo. ●(1557) B I 484. Nouzeur (variante : nouzeux) huy gouly quen bihan / Na sant glan a breman an sall, tr. «vous n'avez si petite plaie qui ne sente tout à fait le sel, maintenant.» ●(1633) Nom 58a. Panis situm resipiens : pain qui sent la chansissure & moisissure : bara pehiny á sant an loüet.

    III. V. pron. réfl. En em santout : se sentir.

    (1834) APD 14. Ma en em santit aviziou semplât.

    (1907) AVKA 163. adaleg ma n-am zantas yac'h.

    IV. Santout e breñv : voir preñv.

  • santr
    santr

    m. Centre.

    (1710) IN I 119. ar centr pe ar galounen eus ar Religion gristen.

  • santual
    santual

    m. –ioù, –où Sanctuaire.

    (1732) GReg 842b. Sanctuaire, tr. «Ar santual

    (1862) JKS 397. gouel ar zantuar.

    (1902) MBKJ 226. e santual ann Ann Aotrou Doue. ●(1923) SKET I 117. e santualou hag e skoliou an drouized. ●(1931) VALL 673b. Sanctuaire, tr. «santual m. pl iou.» ●(1943) HERV 71. unan eus santualou o re goz, tostoc’h d’o c’halon, pegwir e chom tost d’am hini.

  • santuc'hiñ
    santuc'hiñ

    v. tr. d. Éblouir.

    (1744) L'Arm 120a. Eblouir, causer une émotion dans la vûë & dans le cerveau, qui les empêche de faire leurs fonctions, tr. «Santuhein

  • santurig
    santurig

    s. (botanique) Sarriette.

    (1633) Nom 92b. Satureia, tymbra, cunila : sarrée, sauerette, sarriette : ceinturicq.

    (1659) SCger 108a. sariette, tr. «santuric.» ●(1732) GReg 846a. Sarriete, plante de jardin, tr. «Santuricg. sénturicg. seinturicg

  • santus
    santus

    adj.

    (1) Odorable.

    (c.1500) Cb 103b. [guent] Jdem odorabilis et hoc / e. oudourables. b. guentabl / pe santus.

    (2) Qui sent vite.

    (1872) ROU 102b. Qui sent vite, tr. «santuz.» ●(1890) MOA 117b. Qui s'apperçoit vite, tr. «santuz

    (3) Gris, éméché.

    (1907) VBFV.fb 49b. gris, un peu ivre, tr. «santus

    (4) Sensible.

    (1732) GReg 858b. Sensible, tr. «Santus.» ●Les dents, les os, les ongles, ne sont pas sensibles par eux-mêmes, tr. «An dént, an æsqern hac an ivinou, ne dint qet santus a nézo o-unan.»

  • sañwon
    sañwon

    m. (argot de La Roche-Derrien) Lard salé.

    (1975) BAHE 87/4. kig-sall druz, kig-sall gwiz kozh, sañwon evel ma vez lavaret c'hoazh er Vilaj. ●7. e bechad «sañwoñ». ●14. Sañwon : kig-sall.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...