Devri

Recherche 'ku...' : 298 mots trouvés

Page 1 : de ku (1) à kuit-ha-kuit (50) :
  • ku
    ku

    s. Tremen ku ha ka : voir ka

  • ku-ha-ka
    ku-ha-ka

    adv.

    (1) Tremen ku-ha-ka : passer juste au moment où la marée le permet.

    ●(1876) TDE.BF 383a. Tremen ku-ha-ka, d'après Le Pelletier, passer sur la grève précisément au moment où la marée le permet. ●(1890) MOA 287. Passer sur la grève précisément au moment où la marée le permet, tr. «tremen ku ha ka.»

    (2) sens fig. De justesse.

    ●(1955) VBRU 143. Gant ar rusianeg 'vat e tremenis ku ha ka. ●192. Ku ha ka : e galleg «de justesse» (da skouer : ku ha ka e tremene an dumporell dre an toull-karr).

  • kuall
    kuall

    adj. Rapide.

    ●(c.900) MSvbr IV f° 12b, main B. nit ir pan boint cualoch, tr. « non puisque quand elles seraient plus rapides (i.e. non qu'elles fussent plus rapides) »

  • kuanhudrek
    kuanhudrek

    adj. Cyanidrique.

    ●(1944) DGBD 65. an drenkenn kuanhudrek (= prusek).

  • kub .1
    kub .1

    adj. Caché.

    ●(1974) THBI 192. boucha dezan dre gub. ●223. hep menoz-kub ebet.

  • kub .2
    kub .2

    m. –où

    (1) Cube.

    ●(1914) DFBP 73a. cube, tr. «Kub.»

    (2) Metr-kub : metre-cube.

    ●(1932) KWLB 24. ½ metr-kub.

  • kubañ .1
    kubañ .1

    voir kubiñ

  • kubañ .2
    kubañ .2

    v. tr. d. Cuber.

    ●(1914) DFBP 73a. cuber, tr. «Kuba.» ●(1978) VWMZ 17. (Ar Yeuc'h) Papa machine an dra-se dre metr kub ha oa ket desket anezhañ met da gubañ oa mat.

  • kubet
    kubet

    adj. Caché.

    ●(1974) THBI 177. an avalou kubet ganti er beholo.

  • kubig
    kubig

    m. (argot de La Roche-Derrien) Surnom du diable.

    ●(1885) ARN 23-24. Diable, tr. «Kubik. Ce mot est d'invention assez moderne, et le sens n'en est pas bien précis ; suivant le contexte, il désigne même le père.»

  • kubiñ / kubañ
    kubiñ / kubañ

    v.

    (1) V. tr. d. Dissimuler.

    ●(1973) AMED 17. o klask kube e vurnez. ●(1974) THBI 176. Gwez bras a hanter-gub ar c'hastel dilezet. ●217. Ar vamm ne gube ket he vlijadur nezi. ●(1978) MOFO 111. kuba ar pec'hed.

    (2) V. intr. Dissimuler.

    ●(1974) THBI 165. Touez ar geot oa et da gube-gis eul logodenn. ●200. Jos a dec'h buan en ti-forn da gubi. ●(1978) MOFO 37. Ar martoloded all ia en eur guba d'ar vagajin.

  • Kuburien
    Kuburien

    n. de l. Cuburien (Saint-Martin-des-Champs).

    ●(1575) M (après le mot fin f. 71 v°). An leffr man á voe composet en bloaz 1519 / Gant Mæstre IEHAN an Archer Coz, a Parhos / Ploegonuen. Hac á voe Imprimet, E, S, Frances / CVBVRIEN, En bloaz M,ccccc,Lxxv.

    ●(1904) SKRS i 136. e Kuburien, tost da Vontroulez. ●(1926) FHAB Mae/168. manati sant Fransez Kuburien, e parrez sant Martin Montroulez. ●169. e kaver eur gwel eus maner Pennele, harp e Kuburien.

  • kuch .1
    kuch .1

    adj.

    ●(1938) WDAP 2/104. beradouigou c’houezenn a zeue da c’hlizenna war e dal kuch a-us d’e ziouabrant.

  • kuch .2
    kuch .2

    m. –où

    (1) Houppe, huppe.

    ●(1727) HB 610. Gant bleo he fenn pe gant he c'huchou.

    ●(1876) TDE.BF 382a. Kuch, kuchou, s. m., tr. «Toupet.»

    ●(1909) BROU 220. (Eusa) Huppe, houppe, tr. «Kuch.»

    (2) Barbiche.

    ●(1890) MOA 137a. Barbiche, tr. «Kuchik, m.»

    (3) (ornithologie) C'hwedez-kuch : alouette huppée.

    ●(1909) ADBr xxv 220. Au Cap on dit : Fédé kuch, alouette huppée.

  • kuchenn
    kuchenn

    f. –où

    I.

    (1) Touffe (de cheveux).

    ●(1732) GReg 930b. Touffe de cheveux, tr. «cuchenn bléau. p. cuchennou bléau.»

    ●(1876) TDE.BF 382b. Kuchenn, s. f., tr. «Tas, touffe, mèche de cheveux.»

    (2) Petit écheveau, reste d'écheveau.

    ●(1732) GReg 315b. Petit écheveau de fil, ou reste d'un écheveau, tr. «Cuchenn. p. cuchennou. cuchenn neud.»

    (3) Quantité plus ou moins grande de qqc.

    ●(1869) HTC 36. o velet oa eat adarre kement cuchen ed a ioa en ti. ●(1877) EKG I 50. e kavign frankiz da astenn eur guchenn golo. ●58. eur guchenn batatez poazet enn dour. ●(1878) EKG II 308. ar guchenn diez.

    ●(1905) KANngalon Du 549. Setu ama eur guchennik keleier. ●(1911) BUAZperrot 877. eur guchen geuneud. ●(1932) FHAB Mae 186. Gand ar guchenn fa-Brezil.

    (4) Petit groupe (de personnes).

    ●(1877) EKG I 185. Eur guchenn soudarded. ●(1878) EKG II 1. eur guchenn vad ac'hanomp. ●(1894) BUZmornik 131. eur guchenn venac'h da zevel a nevez kouent Menez-Kasin.

    (5) Ar guchenn : les quelques.

    ●(1872) GAM 54. N'ho doe ket a boan o reiza ar guchen ribitail en em ruzet er vro.

    (6) Kuchenn avel : coup de vent.

    ●(1979) VSDZ 152. (Douarnenez) pa vie bet ur guchenn avel, tr. (p. 314) «quand il y avait un coup de vent.»

    (7) Poupée de lin, de chanvre.

    ●(1732) GReg 744b. Poupée, portion préparée de lin, ou de chanvre, suffisante pour une quenoüillée, tr. «cuchenn lin, ou, canab. p. cuchennou»

    (8) Kuchenn vara : miche de pain.

    ●(1922) EMAR 37. Da glask ar guchenn vara / Aozet gant an ed kenta.

    II. absol.

    (1) Klevout ur guchenn : entendre son fait.

    ●(1935) ALMA 163. Gortoz, bremaik e klevo eur guchenn ganen-me !

    (2) Tapout ur guchenn : se faire battre.

    ●(1924) NFLO. battre. il a été battu, tr. «tapet en deus eur guchenn.»

    (3) Ur guchenn : certaines personnes, certains.

    ●(1912) KANNgwital 114/132. Perak ne c'helfe an oll ober evel ma ra eur guchen ? ●(1916) KANNgwital 164/131. redet e goal gompagnuneziou evel ma ra eur guchen.

  • kuchennad
    kuchennad

    f. –où

    (1) Mèche (de cheveux).

    ●(18--) GBI II 72. Dal ur guchennad ma bleo-melenn, tr. «Prends une mèche de mes cheveux blonds.»

    ●(1903) MBJJ 91. eur guchennad vleo a disken 'hed o ividik.

    (2) Ur guchennad : quelques.

    ●(1929) FHAB Gwengolo 341. rannet em eus va arc'hant etre eur guchennad peorien a zo breman o c'hoarzin d'in.

    (3) Nombre plus ou moins grand.

    ●(1931) VALL 45b. Attroupement, tr. «kuchennad (-tud) f.» ●497b. Nombre grand, tr. «kuchennad f.»

    (3) Kuchennad avel : coup de vent.

    ●(1979) VSDZ 64. (Douarnenez) Ha vies bet tapet gant ur guchennad avel, un taol-amzer, tr. (p. 228) «Si tu prenais un coup de vent, ou un coup de tabac.»

  • kuchennek
    kuchennek

    adj. (Cheveux) qui présente des mèches.

    ●(1868) FHB 169/102a. gand ho bleo kuchennek.

  • kuchenniñ
    kuchenniñ

    v. intr. S'attrouper.

    ●(1931) VALL 45b. Attrouper (S'), tr. «kuchenni.»

  • kuchoù
    kuchoù

    pl. (?) Mottes de terre avec herbe sur talus (?).

    ●(1975) UVUD 26. (Plougerne) Kichou, tañwalc'h vehe deñvet ie. Neuhe e vehe great kaiou nevez, e vehe berniou kichou e kichen an tiez. Eur sakre bern tañwalc'h vehe ie. ●81. Kempenn ar c'haiou 'm eus great – ober kaiou nevez var ar c'haiou koz. Trañichat aneho. 'Trañiches ar c'haiou koz. Tennes toud ar c'hichou dac'houto a tollar douar varno dac'houde, douara aneho ag ada lann varno. ●82. Eun trañich bras, eun trañich da denna kichou. ●83-84. Bep pevar bloaz e trouc'hes da geuneud. (…) Ma loskes aneho da veha re ir, da gichou deue da veha losk. Forset eo : pa vehe avel, eur c'haiad keuneud mad, an avel a groge en-enna. (…) Lod a loskent ket aneho nemet tri bloaz, ag e pade pelloc'h da gae ganet, ablamor ar c'hichou ne vehent ket bet ojet tamm ebet kachumant. Ar c'hichou a jome startoc'h. ●87. eur bern mad a gichou pehe.

  • kuchurell
    kuchurell

    f. –ed Femme évaporée.

    ●(1936) BREI 440/3b. Kasomp ar guchurell-se ermaez ! ●(1942) VALLsup 75b. Femme évaporée, tr. «kuchurell («Breiz»).

  • kudaouet
    kudaouet

    adj.

    I. (en plt d'un fruit)

    (1) Desséché, ridé.

    ●(1927) GERI.Ern 313. koedeuet, tr. «(fruit) desséché, ridé.» ●(1980) Lettre de M. Herrieu. ur frehenn koudeuet : fruit devenu dur comme du bois dans le grenier.

    (2) Blet.

    ●(1982) PBLS 115. (Sant-Servez-Kallag) kudaouet, tr. «(trop) mûr, blet.»

    (3) Mûri.

    ●(1931) VALL 487a. muri, tr. «kudaouet.»

    (4) Mitonné.

    ●(1931) VALL 471b. Mitonné, tr. «kudaouet.»

    II. sens fig. (Conscience) endurcie.

    ●(19--) KMDR 288. Haval é genein é ma koudeuet mat kousians er Fransizion.

  • kudaouiñ
    kudaouiñ

    v. int.

    (1) Mûrir, devenir sec.

    ●(1907) VBFV.bf 43a. koudeuein, v. n., tr. «mûrir, devenir sec (parl. des noix, des châtaignes.» ●(1927) GERI.Ern 313. koudeuein, tr. «Murir, devenir sec (parl. des noix, etc.).»

    (2) Mûrir.

    ●(1931) VALL 487a. murir, tr. «kudaoui.» ●(1982) PBLS 638. (Sant-Servez-Kallag) kudaouiñ, tr. «(mettre à) mûrir (des pommes…).»

    (3) (cuisine) Mitonner.

    ●(1931) VALL 471b. Mitonner, tr. «kudaoui T[régor].»

  • kudek
    kudek

    adj.

    (1) (météorologie) Amzer gudek : temps à mirage.

    ●(1962) TDBP II 18. Amzer geudeg a ra, tr. «il fait un temps à mirages (en mer).» ●(1983) TDBP IV 63. Amzer-geudek, tr. «temps à mirage, orageux.»

    (2) (en plt. de qqn) Renfrogné.

    ●(1983) TDBP IV 63. Penn-geudek, tr. «personne renfrognée.»

  • kudenn
    kudenn

    f. –où

    I.

    (1) Écheveau.

    ●(1659) SCger 47a. echeueau, tr. «cuden.» ●140a. cuden neut, tr. «echeueau de fil.» ●(1732) GReg 315b. Écheveau, fil replié en plusieurs tours, tr. «cudenn. p. cudennou. cudenn neud.»

    ●(1888) SBI II 34. Me allumo ma boujienn, / A neo out-hi ma c'hudenn tr. «J'allumerai ma bougie (de résine), / Je filerai à sa clarté mon écheveau.»

    ●(1905) FHAB Gouere/Eost 126. Gant an traonwil neuze ez a da ober kudennou. ●(1909) TOJA 1. diou guden c'hloan. ●(1925) BILZ 135. na kudenn neud, na bechenn amann.

    (2) Groupe.

    ●(1914) LSAV 118. Ar guden-dud a oa dastumet.

    (3) Question, problème.

    ●(1878) EKG II 114-115. kudennou diez da zibuna, ha ne c'helli ho dibuna nemed pa vezi var al leac'h. ●(1883) MIL 280. Chans vad d'an hini a glasko dibuna ar guden-ze var va lerc'h. ●(1894) BUZmornik 350. pa veze eur gudenn bennag da zirouestla etre ann dud fidel hag hi [ann dud a iliz].

    ●(1908) FHAB Gwengolo 287. Er Marok ne ket prest ar gudenn da ziluya. ●(1909) KTLR 156. Tonerde, nonde, daonet ! Setu aze kudennou ! ●(1911) BUAZperrot 143. Divezatoc'h ar pab Aleksandr II, her c'hasas d'ar Franz da zibunan kudennou dem-henvel. ●(1924) FHAB Meurzh 98. Penaoz difuilha eun hevelep kudenn ? ●(1944) VKST Meurzh 68. kudenn an doare-beva, kudenn ar peoc'h etre ar poblou. ●(1969) BAHE 61/54. kudenn an arallekaat.

    (5) Leizh ar gudenn : complètement, des pieds à la tête.

    ●(1884) LZBt Meurzh 59. Me zo katolik leiz ar guden.

    (6) Restiñ ur gudenn : embrouiller la situation. Cf. rouestlañ.

    ●(1872) GAM 28. a forz da resti ar guden, oc'h eat en ti-kear adarre. ●80. n'euz ket izomm da veza pell evid resti eur guden. Pelloc'h e vezeur oc'h he diresti.

    (7) (dans un pardon) Couple.

    ●(1931) VALL 162b. (un) couple, (…) pour les pardons, «kudenn f.»

    II.

    (1) Dibunañ e gudenn : donner son récit.

    ●(1889) ISV 361 (L) G. Morvan. Mar kirit va lezel da zibuna va c'huden, e vouesot penauz e zeaz ar stal.

    ●(1903) MBJJ 321 (T) L. le Clerc. An Au. Hwerou, daoust d'ean da vean skwiz a gorf, na skwiz ket o kontan d'imp an treo iskiz an euz gwelet en e veaj. N'eo ket peurdibunet gantan e guden pa deu ar c'houlz da zevel euz taul. ●(1910) MAKE 1 E. Crocq. Emoc'h o selaou ? Mad, neuze e stagan da zihuna (lire : da zibuna) ma c'huden. ●(1935) ANTO XII (T) E. ar Moal. Met kaout a reer (...) pennadou istor, aman, a-hont, dre ma tibun ar gudenn, hag a ra gantan eul levr skouerius-tre. ●(1935) ANTO XIX H. Tréhiou. ...e tibun ken brao e gudenn, ma vo heuliet gant dudi ha levenez...

    (2) Dibunañ e gudenn : expliquer son affaire.

    ●(1905) ALLO 50 (L) Y.-V. Perrot. Mes, ha red eo e tibunfenn / Dioc'htu dirazoc'h penn da benn / Va c'hudenn ?

    (3) Dibunañ e gudenn : se débrouiller.

    ●(1970) BHAF 259 (T) E. ar Barzhig. Red e oa d'e vab, da-larsañ, dibuna e gudenn e-unan.

    (4) Kaout atav an hevelep kudenn da zibunañ : toujours raconter la même chose.

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 34 (L) K. ar Prat. N'o deus nemet er (lenn : ar) memes kuden da zibuna, hag atao ar memes hini.

    (5) Dibunañ kudenn(où) : démêler qque chose de compliqué.

    ●(1878) EKG II 114-115 (L) L. Inisan. Setu a-ze, Ian Pennors, kudennou diez da zibuna, ha na c'helli ho dibuna nemed pa vezi var al leac'h.

    ●(1929) FHAB C'hwevrer 63 (L) Y.-V. Perrot. Diouz ma ouezi dibuna ar gudenn-ze eo e welimp petra 'c'helli da ober diwezatoc'h. ●(1935) ANTO 74 (T) *Paotr Juluen. Kaset hor bo hon erv da benn ha dibunet reiz-mat hor c'hudenn, daoust d'ezi da veza eun tammig luziet. ●75. Evel m'en doa lavaret an Tad Priol, a-benn an noz ez oa dibunet ganimp penn-da-benn hor c'hudenn. (+80).

    (6) Koll ar poell eus e gudenn : être dérouté.

    ●(1878) SVE 638. Koll ar poell eus e gudenn, tr. L.-F. Salvet «Perdre le bout du fil qui retient l'écheveau. (Etre dérouté.)»

    (7) Koll penn e kudenn : qui s’est arrêté court en parlant.

    ●(1931) VALL 165. Qui s'est arrêté court en parlant, tr. F. Vallée «koll penn e gudenn.»

    (8) Dibunet eo e gudenn : il est fini, c’est sa fin.

    ●(1919) FHAB Du 143 *Gweltas. Kollet on ! a lavaras en eur starda d'in ma dorn. Dibunet eo ma c'huden !

    (9) Lost ebet d'ar gudenn : voir lost.

  • kudennad
    kudennad

    f. –où Bout (de chemin).

    ●(1914) KZVr 62 - 10/05/14. Kerne a zo c'hoaz eur gudennad vat a hent ac'han.

  • kudennek
    kudennek

    adj.

    (1) (météorologie) Nuageux, sombre.

    ●(1732) GReg 653b. Nebuleux, euse, couvert de nuages, tr. «(Van[netois] cudennecq.» ●(1744) L'Arm 361a. Sombre, tr. «Cudennêc.» ●251b. Nébuleux, tr. «Cudênnêc.»

    ●(1878) BAY 19. kudennek, tr. «Couvert de nuages.»

    ●(1907) VBFV.bf 44b. kudennek, adj., tr. «(temps) nébuleux, sombre.» ●(1920) MVRO 62/4d. eun heol kudennek. ●(1922) EMAR 14. dremwel kudennek. ●26. An diskar-amzer a goueze / Trist ha kudennek er mene. ●(1937) ALMA 86. an oabl sioul ha kudennek.

    (2) (en plt de qqn) Taciturne.

    ●(1732) GReg 639a. Morne, sombre, pensif, taciturene, tr. «cudennecq.» ●874a. Un esprit sombre, tr. «Van[netois] un deen cudennecq.» ●(1744) L'Arm 375a. Taciturne, tr. «Cudennêc.»

    ●(1907) VBFV.bf 44b. kudennek, adj., tr. «(homme) taciturne, sournois.»

    (3) (en plt d'un discours) Compliqué.

    ●(1922) FHAB Mae 144. ar geriou kudennek en doa en deiz-ze lavaret.

  • kudennerezh
    kudennerezh

    m. Taciturnité.

    ●(1744) L'Arm 375a. Taciturnité, tr. «Cudennereah.»

  • kudennet
    kudennet

    adj. Étroitement assemblé.

    ●(1911) BUAZperrot 854. Levenez ha karantez skuilhit war zouar Breiz / Mirit enni kudennet, hor yez koz hag hor Feiz.

  • kudenniñ
    kudenniñ

    v. intr.

    I.

    (1) Former un écheveau.

    ●(1936) BREI 449/1b. an neudenn (…) hag a ya (…) da gudenni war gudenn ar werzid e penn an dantier… ●(1962) EGRH I 48. kudenniñ v., tr. « mettre en écheveaux. »

    (2) Boucler.

    ●(1931) VALL 74b. se former en boucles (cheveux), tr. «kudenni.»

    II. sens fig.

    (1) Kudenniñ gant ub. : se joindre à qqn.

    ●(1942) VALLsup 171b. S'unir, se joindre à, tr. «kudenni T[régor] : N'eus nemet pevar pe bemp hag a gudenn ganimp («Breiz»).»

    (2) Se promener en amoureux.

    ●(1925) FHAB C'hwevrer 48. ha setu hen hag o kemer renk etouez ar re all ha da «gudenni», evel ma vez lavaret. ●(1931) VALL 597b. se promener ensemble en parl. des couples amoureux, tr. «kudenniñ T[régor].» ●(1968) BAHE 55/66. Devezh ur pardon, goude ar Gousperoù en em vode ar merc'hed yaouank pe war vur ar vered, pe war gostez an hent dre 'lec'h ma tremene ar «bourmenadenn» : lavaret e veze eus se : kudenniñ, ober al liñs, pe «baleadenn».

  • kudon
    kudon

    f. –ed (ornithologie) Pigeon ramier, palombe.

    ●(1499) Ca 52b. Cudon. g. coulon sauuaige. ●(1633) Nom 40b. Palumbes, palumbus, torquatus : ramier, mansart : vr cudon.

    ●(1659) SCger 101a. ramier, tr. «cudon p. et.» ●140a. cudon, tr. «ramier.» ●(1732) GReg 723a. Pigeon ramier, tr. «Cudonn. p. cudoñned.» ●781a. Ramier, pigeon sauvage, tr. «Cudonn. p. cudoñned.» ●(1738) GGreg 42. cudonn p. cudoñned, tr. «ramier.» ●(1744) L'Arm 284b. Pigeon (…) Ramier, tr. «Cudon.. nétt.» ●(17--) BMa 34. Cudonnet, clujurÿ, tr. «Des ramiers, des perdrix.»

    ●(1876) TDE.BF 382b. Kudon, s. f., tr. «Pigeon ramier ; pl. ed.»

    ●(1907) VBFV.bf 44a. kudon, f. pl. ed, tr. «ramier.»

  • kudonig
    kudonig

    f. kudonedigoù (ornithologie) Ramereau, ramerot.

    ●(1732) GReg 780b. Ramerau, tr. «Cudoñnicg. p. cudoñedigou.»

  • kudoù
    kudoù

    pl.

    (1) Bassesses.

    ●(1876) TDE.BF 382b. Kudou, s. pl. m., tr. «Flatterie basses.» ●(1890) MOA 138a. Bassesses, tr. «kudou.»

    (2) Façons d’amoureux.

    ●(1962) EGRH I 48. kudoù pl., tr. « façons d’amoureux (L.G., Tr., Ern.). »

    (3) Ober kudoù dirak ub. : faire des courbettes devant qqn.

    ●(1955) VBRU 180. n'am eus graet kudoù dirak den.

    (4) Ober kudoù da ub. : flatter qqn bassement.

    ●(1900) ATC 3-4. eur wech all e ri kudou d'in. ●(1929) FHAB C'hwevrer (Pajennad Breuriez-Veur ar Brezhoneg 2). oc'h ober kudou d'ar Saozon evel ma reomp-ni d'ar C'hallaoued. ●(1955) VBRU 147-148. Da c'hortoz 'vat nag a gudoù a veze graet dezhi !

  • kudurun
    kudurun

    m. –où

    (1) Tonnerre

    ●(c.1500) Cb 54b. Curun alias cudurun. gal. tonairre / fouldre. ●(1633) Nom 222a. Tonitrus, tonitrum ronitru (lire : tonitru), cæli ruina : tonnerre : curun, cudurun.

    ●(1659) SCger 118b. tonnerre, tr. «cudurun.» ●140a. cudurun, tr. «tonnerre.» ●(1732) GReg 928b. Tonnerre, tr. «B[as] Leon. cudurun.»

    ●(1876) TDE.BF 382b. Kudurun, s. f., tr. «Tonnerre.»

    ●(1906) MSTR 7. E kreiz ar c'hudurun. ●31. Ho c'hudurun bepred o krozal var da ben. ●42. E vouez e deus galloud ar c'hudurun, pa groz. ●47. Mouez ar c'hudurunou. ●(1909) BROU 220. (Eusa) Tonnerre, tr. «Kudúrun.» ●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Kudurun, tr. «tonnerre, e lec'h "kurun" e Lok-Ronan, Loeiz ar Floc'h.» ●(1921) PGAZ 90. eun tarz kudurun.

    (2) Ober kudurun : tonner.

    ●(c.1500) Cb 54b. gall. toner. bri. ober cudurun.

    (3) Maen-kudurun : météorite.

    ●(1633) Nom 252a. Ceraunius lapis : pierre de tonnerre : mæn curun, męn cudurun.

  • kudurunañ
    kudurunañ

    v. impers. Tonner.

    ●(c.1500) Cb 88a. [foultr] g. fouldroyer. b. cudurunaff.

  • kufun-
    kufun-

    voir kafun-

  • kuidel
    kuidel

    voir kutuilh

  • kuikal
    kuikal

    v. intr. Piauler.

    ●(1942) DIHU 372/87. Kuikal : piauler en ur gomz ag en éned bihan.

  • kuikenn
    kuikenn

    s. (argot des tailleurs vannetais) Mauvais travail.

    ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Kuiken, tr. «labour fall.»

  • kuilh
    kuilh

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Dodu, potelé.

    ●(1659) SCger 140a. pautr cuill, tr. «enfant potelé.» ●(1732) GReg 298b. Dodu, uë, gras, potelé, doüillet, tr. «cuilh.» ●331a. Elle a de l'embonpoint, tr. «Cuilh eo. un dailh cuïlh he deus.»

    ●(1876) TDE.BF 383a. Kuill, tr. «Potelé, grassouillet.»

    ●(1931) VALL 226b. Dodu, tr. «kuilh.» ●342b. Grassouillet, tr. «kuilh, kuilhik.» ●579a. Potelé, tr. «kuilh.»

    (2) Douillet.

    ●(1659) SCger 45b. douillet, tr. «cuill.»

    II. Adv.

    (1) Doduement.

    ●(1913) PRPR 17. fistoulat tavanjerou ar mitizien chodet ruz, kroazellet teo, brec'hiet kuill.

    (2) Lart-kuilh : très gras.

    ●(1876) TDE.BF 439b. eur pez bagad saout lard-kuill evel toaz.

  • kuilhaat
    kuilhaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir potelé.

    ●(1931) VALL 226b. devenir dodu, tr. «kuilhaat.» ●579a. devenir potelé, tr. «kuilhaat.»

    (2) V. tr. d. Devenir potelé.

    ●(1931) VALL 226b. rendre dodu, tr. «kuilhaat.» ●579a. rendre potelé, tr. «kuilhaat.»

  • kuilhad
    kuilhad

    = cf. (?) kuzhiad (?).

    ●(1967) LIMO 03 mars. Merhed ha paotred e oé inou é serrein avaleu-kuilhad. ●Avaleu kuilhad, pommes de garde.

  • kuilhañ .1
    kuilhañ .1

    v.

    (1) V. tr. d. Rendre grassouillet.

    ●(1931) VALL 342b. rendre grassouillet, tr. «kuilha.»

    (2) V. intr. Devenir grassouillet.

    ●(1876) TDE.BF 383a. Kuilla, v. n., tr. «devenir potelé, grassouillet.»

    ●(1931) VALL 342b. devenir grassouillet, tr. «kuilha.»

  • kuilhañ / kuilhiñ .2
    kuilhañ / kuilhiñ .2

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Raccourcir.

    ●(1732) GReg 9a. Accourcir, resserrer, tr. «Cüilha. pr. et.» ●440a. Froncer, faire des plis avec l'éguille, tr. «cuilha. pr. cuilhet.»

    ●(1931) VALL 6a. Accourcir resserer, tr. «kuilha.»

    (2) (marine) Lover, gléner, rouer.

    ●(1909) BROU 220. (Eusa) Kúilla, tr. «Se dit d'abord pour : enrouler une corde sur elle-même.» ●(1919) DBFVsup 44b. kuillein, v., tr. «à Gr[oix] lover (une amarre).» ●(1944) GWAL 165/314. (Ar Gelveneg) Kuilhañ a zo dastum al linennoù ouzh o rollañ : «kemer da banter, ha kuilh da linenn». ●(1977) PBDZ 264. (Douarnenez) ar re-se a guilhe dit o sen war o brec'h, tr. «ils te lovaient leur seine sur leur bras.»

    (3) (pêche) Ferrer.

    ●(1944) GWAL 165/314. (Ar Gelveneg) A-wechoù e talv kement ha klaviñ ar pesked : «'mañ kuilhet ganin !»

    II. V. intr.

    (1) Kuilhañ war-dro ub. : entourer qqn.

    ●(1866) FHB 61/67b. pa zea d'an oferen e teue oll vugale ar bourg da guilla var he dro.

    (2) Se rider, se ratatiner.

    ●(1919) DBFVsup 44b. kuillein, v., tr. «se rider, se ratatiner.»

    III. V. pron. réfl. (en plt d'un serpent, d'une corde, etc.) En em guilhañ : se lover.

    ●(1972) SKVT I 43. Hag evel ur sarpant, eeun-hag-eeun, ez en em guilhe en he bern.

  • kuilhded
    kuilhded

    f. Embonpoint.

    ●(1732) GReg 331a. Embonpoint, pleine santé, avec un peu trop de graisse, tr. «cuilhded.»

    ●(1931) VALL 342b. état de celui qui est grassouillet, tr. «kuilhded f.» ●579a. état de ce qui est potelé, tr. «kuilded (lire : kuilhded) f.»

  • kuilhder
    kuilhder

    m. Embonpoint.

    ●(1732) GReg 331a. Embonpoint, pleine santé, avec un peu trop de graisse, tr. «Cuilhder.» ●Elle a trop d'embonpoint, tr. «re a guïlhder he deus.»

    ●(1931) VALL 342b. état de celui qui est grassouillet, tr. «kuilhder m.» ●579a. état de ce qui est potelé, tr. «kuilhder m.»

  • kuilhiñ
    kuilhiñ

    voir kuilhañ

  • kuinkuin
    kuinkuin

    s. (ornithologie) Pinson.

    ●(1927) GERI.Ern 467. Pinson, tr. «V[annetais] kueinkuein.»

  • kuirasenn
    kuirasenn

    f. –où Cuirasse.

    ●(1633) Nom 111b. Conlobium scorteum : cuirace : cuiraçen. ●182b. Thorax ferreus, thorax æneus : harnois, cuirasse : harnès, cuiraçen.

  • kuit
    kuit

    adj.

    I. Adj.

    (1) Quitte.

    ●(1499) Ca 53a. Cuyt. g. quitte. ●(1575) M 3183. Eno cuyt franc dianc à pep ancquen, tr. «Là affranchi, libre, dégagé de toute peine.»

    ●(17--) EN 2787. a huy sons bean quid, dre ma och discrouged, tr. «vous pensez être quitte parce que vous êtes dépendu.»

    (2) Kuit diouzh : exempt de.

    ●(14--) N 632. Diouz gloutoni deffri maz vizi cuit, tr. «Sois tout à fait exempt de gloutonnerie.»

    (3) Bezañ kuit da =

    ●(1878) EKG II 298. hag e veze kuit da ranna gand ar re-all.

    (4) [au superl.] Kuitañ (tra) d'ober : le plus expédient.

    ●(1902) PIGO I 195. an den-man (...) a laraz d'ê o-daou penôz 'kwitan tra o devoa d'ober oa dont gantan. ●(1908) PIGO II 132. Kwitan mad 'teus d'ober eo mont da gaout jandarmed Lannuon. ●162. Kwitan 'n evoa d'ober oa tec'hel. ●(1909) TOJA 26. Kwitan 'teus d'ober eo hadkas anean d'ar bourk ? ●(1935) BREI 390/3c. N'eus forz, kuitan 'n eus d'ober eo (...).

    (5) [après un v.] =

    ●(1790) MG 305. n'en dai quet requis gortoz ma vou hum gorrigét quit ur hroaidur. ●347. eit dallein qùitt er-ré e vihue hemb Religion. ●(17--) TE 5. hi e achihuas hum goll qùit. ●11. eit mirèt ne vezai bet collét qùit er béd. ●241-242. ur vuhé quen dirollét e allumas qùit é golèr inemp dehai. ●266. Doué eit duein qùit malice é enemis. ●355. cavét en tu de goutantein qùitt hé vangeance.

    ●(1952) LLMM 32-33/131. (Douarnenez) Hennezh zo o tebriñ kuit penn ar yar : saozneg, he is eating off the head of the hen.

    (6) Bezañ kuit ha par : être quitte.

    ●(1939) MGGD 78. Kuit ha par omp, eta, ha goulenn a ran ouzoc'h aotre da vont da gaout va zad.

    (7) (argot d'Elliant) =

    ●(1984) BRLI I 139. kuit, ou : huit (onomatopée du chant des oiseaux) négation ; ex : hiu vo kuit kailh : aujourd'hui il n'y aura pas d'argent (en paiement).

    (8) Épith. (droit) Douar-kuit : franc-alleu.

    ●(1732) GReg 17b. Terre affranchie, tr. «Douar quyt.» ●29a. Franc-aleu, terre qui ne doit aucune charge ni redevance, ni droits Seigneuriaux, mais qui est seulement sujet à la Juridiction, tr. «Doüar quyt.»

    II. Prép.

    (1) Sans.

    ●(1969) BAHE 62/53. e tebras Jakez e soub mitonet kuit ur ger...

    (2) Kuit a + subst. : pas de.

    ●(1908) PIGO II 56. Kwit a drouz, eme heman. ●123. Kwit a zigareou !

    (3) Kuit a + subst. : sans.

    ●(1907) AVKA 97. Mar vije an den-ma ur profet, e c'houfe, kuit a var, deus ar vaouez-ma ha piou eo ha petra a dalve. ●112. Kuit a var, e pegfet ouzin ar c'hrenn-lavar. ●310. deus ar memez danvez ha kuit a wri. ●(1942) DHKN 100. Breman éh a er chaochér bet en nor, kuit a bont.

    (4) Kuit a + v. : sans.

    ●(1907) AVKA 125. kuit a gonta na plac'had na bugale. ●260. kuit a gemer eoul.

    III. Adv.

    (1) Gratuitement.

    ●(1868) GBI I 188. M'am zremenes, ma zremen kouit, tr. «si tu me passes, passe-moi gratis.»

  • kuit-ha-kuit
    kuit-ha-kuit

    adj. Quitte à quitte.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. tout Compté, et tout rabattu nous sommes quittes, tr. «ni a so quitt' ha quitt', goude er c'hont' groeit.» ●(1732) GReg 774a. Quite à quite, qui ne se doivent plus rien, tr. «Quyt-ha-quyt.»

    ●(1872) ROU 98b. Nous voilà quitte à quitte tr. «setu ni kuit ha kuit.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...