Recherche 'ku...' : 298 mots trouvés
Page 2 : de kuita (51) à kumunaote (100) :- kuitakuita
adv. N'est-ce pas.
●(1879) ERNsup 161. n'est-ce pas ? à Perros, kouita = (ne ket) gwir 'ta.
●(1903) MBJJ 16. Traoalc'h eo evel-se, kwita ? ●180. Peadra c'hoaz, kwita ? da lakat kristenien hon bro Breiz da ruian. ●193. Mes pell aoalc'h, kwita ? lennerien ger, ec'h omp bet skoilhet aman. ●243. Eur monedone, kwita ? ●244-245. Goude kement-man e c'hellont laret, kwita ? eo ar pardon-man 'vite pardon Frans. ●280. Eur c'hras kaer, 'vit nebeud a boan, kwita ? ●(1910) MBJL 46. Peadra, kwita ? da bennfollin eskibien an iliz anglikan. ●54. Gwall yaouank, kwita ? evit eun eskob. ●156. eun dra ha na oa ket d'ober, kwita ? ●181. Evelse eo rei mel, kwita ? ●(1919) BUBR 1/21. Ne rafes ket, kouita ? ●(1954) VAZA 45. kent na vin adarre, kwita mammig, tal ouzh tal ganeoc'h ?
- kuitaatkuitaat
v.
I. V. tr.
A. V. tr. d.
(1) Quitter.
●(1464) Cms (d’après GMB 138). Cuytat, quitter. ●(1499) Ca 53a. Cuittat. g. quitter. ●(c.1500) Cb 54b. Cuyttat. g. quitter.
●(1697) CN 20. da guittat e volangeres, tr. «A quitter sa boulangerie.» ●(1727) HB 173. Na zeut biquen-james / Va Jesus, dam c'huitaat.
●(1821) SST.ab vii. Quittat é vro. ●(1834) SIM 24. an den-hont emedomp o paouez kuitaat. ●(1849) LLB 1003. hemb kuitat toul é zor. ●(1852) MML 151. Aboan e oa d'ac'h bean ma c'houitaat. ●(1878) EKG II 177. an noblanz koz a rankaz kuitaat ho bro.
(2) Fuir.
●(1621) Mc 78. cuitait pep occasion á grahe deoch couezaff en pechet.
(3) Exempter.
●(1732) GReg 17b. Affranchir, rendre franc & libre, exempter de quelque engament, tr. «Quyta. pr. quytet. quytât. pr. quyteët.» ●385a. Exemter, donner exemption, tr. «Quytaat. pr. quyteët.»
(4) Abandonner, délaisser (un vice, etc.).
●(1792) BD 4298. Cuitaet ho tanso hac ho tebordamant, tr. «Quittez vos danses et votre débauche.»
●(1857) HTB 81. da guitaat he vuez fall. ●(18--) PEN 93/161. penos couitat ar butun. ●(18--) GBI I 122. pe gouitad da lezenn, tr. «renoncer à ta loi.»
(5) (religion) Kuitaat ar bed : quitter le monde, le siècle.
●(1732) GReg 866a. Quitter le siécle pour faire pénitence, tr. «Quytat ar bed evit ober pinigenn.»
B. V. tr. i. Kuitaat da, diouzh, eus ul lec'h : quitter un endroit.
●(1612) Cnf 61b. Rac sé nemetto à prometté d'an Confessor dilesell ha quittat à fet do mezuynti na dléer quet ho obsoluiff (lire : absoluiff).
●(1792) BD 165. an archescop a guitay de escopty, tr. «l'Archevêque quittera son évêché.» ●491. pellach vo ehime / a galon da guitat allas dam bugalle, tr. «Où irai-je, / Quittant de (bon) cœur, hélas, mes enfants ?» ●1432. Da gout ha chuy varuo hac aguitay dese, tr. «pour savoir si vous mourrez et les quitterez.»
●(1870) MBR 18. A-raok kuitaat dioc'h ar gear. ●(18--) BSG 74. Cuitaomb euz Breiz-Meur, pe vefomb distrujet.
II. V. intr. Partir.
●(1872) ROU 94a. Partir, tr. «kuitaat.»
●(1907) PERS 157. evel pa ne dlejen morse kuitad. ●(1907) AVKA 133. O welet ar re ze kuitaet, Jesus a laras d'an Daouzeg. ●(1909) KTLR 93. Daou bok a lakeaz var muzellou he bried hag e kuiteaz. ●(1912) BUAZpermoal 332. e keit ma oa o c'hedal kuitât. ●(1925) FHAB Du 432. Netra a-nevez abaoe eiz deiz m'hon deus kwitaet ? ●(1929) FHAB Meurzh 87. Mikael an Nobletz, en eur guitaat, en doa fiziet ennan ar barrez.
III. V. pron. réci. En em guitaat : se quitter, se séparer.
●(1839) BSI 123. Coustet pe gousto d'ho c'harantelez, lacqeat o deus o sonch d'en hem guitaat.
●(1908) PIGO II 183. War ze, en em gwitajont.
- kuitadurezh
- kuitaet
- kuitañ
- kuitañskuitañs
f. –où (droit)
(1) Quittance.
●(1612) Cnf 47b. quittanczou, cedulennou, lizerou. ●(1633) Nom 6b. Apocha, acceptilacio : vne quittance : vn cuittançc.
●(1659) SCger 100a. quittance, tr. «quittancç.» ●(1732) GReg 774a. Quittance, tr. «Quytançz. p. quytançzou.» ●(1790) MG 219. ind e guemér ur gùittance guet er-ré e douche er somm.
●(1911) BUAZperrot 333. Paeet en devoa, dirak testou, nemed n'en devoa kuitans ebed. ●(1914) DFBP 269a. quittance, tr. «Kuitans.»
(2) Kaout kuitañs digant ub. =
●(1915) HBPR 126. ne ellomp rei arc'hant d'hezo nemet kuitans hon defe digant eur zuperiorez.
(3) =
●(1857) HTB 7. kemer digantan kouitas da zigas d'in.
(4) Tennañ kuitañs : retirer quittance.
●(1942) SAV 23/64. Deuet e oa da sevel arc’hant (rembourser une créance) ha da dennañ kuitañs (retirer quittance).
- kuitañsiñ
- kuitealkuiteal
v. =
●(18--) SAQ II 103. atao dichikal, goapaat, kuiteal, dispenn, rei leac'h da gredi, danta, diskolpa tammou bihan...
- kuiteskuites
adj.
(1) Quitte.
●(1829) HBM 4. me garfe a greiz va c'halon beza dija quittes a se. ●(1847) MDM 150. en em gredo kitez en andred ar paour. ●252. ha ne douc'h ket sur kuitez, evit beza taolet d'aar paour eur guennek bennag.
●(1931) VALL 612b-613a. Quitte, tr. «kuites, kites.» ●613a. encore un mot et nous sommes quittes ! tr. «eur gér all ha kuites !»
(2) Kuites pe zoubl : quitte ou double.
●(1931) VALL 613a. (jouer) quitte ou double, tr. «kuites pe zoubl.»
- kuitezañkuitezañ
v. pron. réfl. En em guitezañ.
(1) Se rendre quitte.
●(1872) ROU 78a. Compenser (se), tr. «en em guiteza h[aut l[éon].» ●98b. Nous voilà quitte à quitte tr. «setu ni en em guitezed.» ●(1890) MOA 422a. Nous voilà quitte à quitte, tr. «setu ni en em guitezet.»
(2) En em guitezañ gant =
●(1900) MSJO 171. An disterra poan a c'houzanvomp pe a gemeromp ama a galon vad a dal ar poaniou krisa eus ar Purkator evid en em giteza gant justis hon Doue.
- kuitezetkuitezet
adj. Rendu quitte.
●(1931) VALL 612b-613a. kuitezet, tr. «rendu quitte.» ●il a été quitte pour la peur, tr. «kuitezet eo bet gand eur spontadenn.»
- kuitip
- kuitouzkuitouz
m. = (?) Traître, mauvais drôle (?).
●(1876) TDE.BF 383b. Kuitouz. J'ai trouvé ce mot avec la signification, je crois, de traître et de mauvais drôle.
- kuizinkuizin
f.
(1) Cuisine (local)
(2) Penn-kuizin : cuisine (local).
●(1985) OUIS 201. de l’autre côté le penn kuisin ou penn louz, dans lequel on cuit et mange les aliments.
- kujenkujen
voir keuzien
- kuladkulad
m. –où Caprice, mouvement d'humeur.
●(1732) GReg 97a. Bizarrerie, caprice, fantaisie, folie, tr. «Culad. p. culadou.» ●398a. Fantaisie, caprice, boutade, tr. «Culad. p. culadou.» ●428b. Fougue, parlant des animaux, tr. «Culad. p. ou.» ●(1744) L'Arm 249b. Mutinerie, tr. «Culatt.. adeu. m.»
●(1876) TDE.BF 383b. Kulad, s. m., tr. «Fantaisie bizarre, fougue des animaux, escapade de cheval, mutinerie.»
●(1931) VALL 488a. (une) mutinerie, tr. «kulad m.»
- kuladiñ
- kuladuskuladus
adj.
(1) (en plt de qqn) Capricieux.
●(1732) GReg 96b. Bizarre, bourru, capricieux, fantasque, qui a des mœurs inégales, des opinions extraordinaires & particulieres, tr. «Culadus.» ●97a. Il est d'une humeur fort bizarre, tr. «estranch eo culadus.» ●398a. Fantasque, bourru, capricieux, fou, tr. «Culadus.» ●428b. Fougueux, euse, emporté, sujet à entrer souvent en fougue, tr. «culadus.»
(2) (en plt d’un animal) Entêté, fougueux.
●(1876) TDE.BF 383b. Kuladuz, adj., tr. «Fantasque, entêté, fougueux, parlant des animaux.»
(3) (en plt de sentiment) Fantaisiste.
●(1839) BSI 80. E vertus a hend-all, ne voa na culadus na tênval, na faëus.
- kulaes
- kulañ / kuliñkulañ / kuliñ
v. intr. Reculer.
●(1732) GReg 790b. Reculer, parlant des beufs, & des chevaux attelez, tr. «cula. pr. culet. Van[netois] culeiñ.»
●(1854) PSA II 201. pihue-benac ne avance quet e gul ardran.
●(1902) MBKJ 227. ne dlie ket kuli nag argila. ●(1907) VBFV.bf 44b. kulein, v. n., tr. «culer, reculer.»
- kulas .1
- kulas .2
- kulasenn
- kulasennad
- kulasetkulaset
adj. Cuirassé.
●(1732) GReg 239b. Cuirassier, armé de cuirasse, tr. «(Van[netois] nep e so culaçzet.»
- kulasiñ
- kulasourkulasour
m. –ion Cuirassier.
●(1732) GReg 239b. Cuirassier, armé de cuirasse, tr. «(Van[netois] culaçzour. p. yon, yan.»
- kulatorkulator
m. –ion (droit)
(1) Curateur.
●(1499) Ca 53a. Curator. g. curateur. ●(1621) Mc 37. An mirer, An curateur hac an re pere à gra affærou re all.
●(1732) GReg 240b. Curateur, nommé pour avoir soin des biens d'une personne émancipée, ou interdite, tr. «cuylatour. p. cuylatouryen.»
●(1847) MDM 350. pep minor [A dle kaout] he gulator. ●(1855) BDE 253. chom e hra édan goard ha culatour. ●(1883) MIL 30. Ar vinoret a ve aliez drebet ho feadra gant ar gulatoret roet dezho. ●232. abalamour ne oue ket hanvet kulator d'he niz.
●(1936) PRBD 207. evel ho c'hulator, ho zad-paeron, ho mamm-baeron.
(2) Kulator akozant : subrogé-tuteur.
●(1890) MOA 507b. Subrogé-tuteur, tr. «kulator-akozan.»
- kulatoraj
- kulatorezkulatorez
f. –ed (droit) Curatrice.
●(1732) GReg 240b. Curatrice, tr. «Cuylatourès. p. cuylatouresed.»
- kulatoriezhkulatoriezh
f. (droit) Curatelle.
●(1909) NOAR 5. Beva a reas evel-se epad c'houec'h vloaz dindan kulatoriez eun den mat meurbed.
- kulbutadenn
- kulier .1
- kulier .2kulier .2
m. –où (harnachement) Culière.
I.
●(1499) Ca 53a. Culyer. g. idem.
●(1876) TDE.BF 383b. Kulier, s. m. V[annetais], tr. «Croupière.» ●(1890) MOA 131a. Avaloire, partie d'un harnais de cheval tr. «kulier, m.»
●(1915) HBPR 209. kollet he vantel ha kuiller he varc'h. ●(1931) VALL 173b. Croupière, tr. «kulier m.» ●(1942) VALLsup 44a. Crochet, tr. «krapon L[éon] m., d'où krapona verb., kraponet-berr (ou laosk) eo ar c'huilher (Perrot).»
II. Sachañ e revr er-maez ar c'huilher : voir revr.
- kulier-kroaz
- kulierañ / kulieriñkulierañ / kulieriñ
v. intr.
(1) S'appuyer sur la culière.
●(1890) MOA 131a. s'appuyer sur l'avaloire, tr., «kuliera, v. n.»
●(1955) STBJ 84. bewech ma falveze gantañ ober e benn fall da guilheri. ●224. kuilheri : enebi ouz ar c'huilher pe an «avaloire» e galleg.
(2) Mettre la croupière au cheval.
●(1962) EGRH I 48. kulierañ v., tr. « mettre la croupière au cheval. »
(3) (plt du cheval) Se mettre dans la croupière.
●(1962) EGRH I 48. kulierañ v., tr. « se mettre dans la croupière (en parlant du cheval). »
(4) sens fig. =
●(1908) PIGO II 135. Julig an evoa c'hoant da gulieri, mes pistolennou ha klezeier a oa a bep tu d'ean. ●(1923) LZBt Gwengolo 31. eur plac'h a zibab, d'ei kalon aour ha nan ouve kammed klemm na kulhieri.
- kulieriñkulieriñ
voir kulierañ
- kuliñ
- kulotiñkulotiñ
v. tr. d. Kulotañ e benn da ub. =
●(1919) BUBR 11-12/9. aoun en devoa na vije kulotet e benn d'ezan. ●(1924) NFLO. tête. t[ou]t à l'heure je te donnerai un coup sur la tête, tr. «bremaik me 'guloto da benn d'it.»
- kulotoùkulotoù
(habillement)
I. [au plur. après un art. ind.] Ur c'hulotoù : une paire de culottes.
●(1925) SFKH 34. ur huloteu paket mat.
II. An tog hag ar c'hulotoù zo ganti : voir tog.
- kult
- kultivañ
- kultivatour
- kultuel
- kulturel
- kulvennkulvenn
s. –où (anatomie) Sourcil.
●(1934) KANNkerzevod 87/8. liou du d'ober va c'hulvennou. ●(1940) SAV 17/11. e zaoulagad (...) dindan kulvennou du.
- kumpodkumpod
voir kouign-pod
- kumun .1
- kumun .2kumun .2
f. –ioù
(1) (administration) Commune. cf. komun
●(1931) VALL 136b. Commune, tr. «kumun f.» ●(1947) YNVL 15. Ur mantr eo gwelout ar gumun o foetañ he gwenneien.
(2) (histoire) Ar Gumun : la Commune.
●(1931) VALL 136b. (hist. fr.) la Commune, tr. «ar Gumun.»
(3) (politique) Ti ar C'humunioù : Chambre des Communes.
●(1931) VALL 136b. Chambres des Communes, tr. «Ti ar C'humunou.»
- kumunaote