Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 108 : de brousterezh-2 (5351) à brudailh (5400) :
  • brousterezh .2
    brousterezh .2

    f. –ioù Brosserie (commerce).

    (1931) VALL 83b-84a. Brosserie, fabrication, commerce, tr. «brousterez m.»

  • broustet
    broustet

    adj.

    I. (en plt de qqc.) Brisé, fracassé.

    (1869) FHB 220/88a. Meur a lestr a zo bet broustet.

    II. (en plt de qqn)

    (1) =

    (1847) BDJ 60. the vezo broustet ! ●(1859) SAVes 26. Broustet oll hac estropiet. ●(1867) MGK 78. Ar pevar den keaz-man, ho c'horf out-ho broustet.

    (1923) AAKE 10. Dre vurzud n'oa broustet nikun eus va izili. ●(1925) BUAZmadeg 582. an diaoul a skoaz varnan gant eur penn baz teo ha kalet, neuze e veze broustet oll korf ar zant. ●854. choum en he vele pevar devez, broustet ha gouliet he gorf oll.

    (2) Éreinté.

    (1877) FHB (3e série) 4/34b. skuiz maro ha broustet ho c'horf.

  • brout .1
    brout .1

    adj.

    (1) Très chaud, ardent.

    (14--) N 1661. Poaz off breman gant an tan brout, tr. «Me voici brûlée d’un feu ardent.» ●(1575) M 1390. Hep truez da bezout, en tan brout, tr. «être sans pitié dans le feu ardent.»

    (1659) SCger 134b. ludu brout, tr. «cendre chaude.» ●(1732) GReg 143b. Cendre chaude, tr. «Ludu-broud

    (1904) DBFV 33a-33b. broud, adj., tr. «(cendre) chaude, brûlante.» ●(1927) GERI.Ern 74. brout adj., tr. «Très chaud, brûlant.»

    (2) (Saveur) Forte, piquante.

    (1876) TDE.BF 80a. Broud, adj., tr. «Tr-s-chaud, piquant en parlant des mets fortement assaisonnés.»

    (1927) GERI.Ern 74. brout adj., tr. «(saveur) forte, piquante.»

    (3) Hili brout : saupiquet.

    (1732) GReg 847a. Sauce de haut goût, saupiquet, tr. «hily-broud

    (1876) TDE.BF 80a. Hili broud, tr. «sauce piquante.»

  • brout .2
    brout .2

    m.

    (1) Braise chaude.

    (1659) SCger 134b. brout, tr. «braise.»

    (1916) KZVr 160 - 26/03/16. Brout, tr. «braise chaude.» ●Lakit eur vi da boaza er brout, tr. «faîtes cuire un œuf dans la braise. La Feuillée, Loeiz ar Floc'h.» ●(1927) GERI.Ern 74. brout m., tr. «braise.»

    (2) = (?).

    (1870) FHB 261/410b. Tenn eo dit champal a enep ar brout.

  • broutac'h .1
    broutac'h .1

    adj. (météorologie) Lourd.

    (1957) ADBr lxiv 4/455. (An Ospital-Kammfroud) pa vez boutah (broutah) an amzer, ne deuer ket a-benn da zilêza an amann.

  • broutac'h .2
    broutac'h .2

    m.

    (1) (météorologie) Chaleur orageuse.

    (1732) GReg 676b. Orage, chaleur d'orage, tr. «broutac'h

    (1872) ROU 77a. Chaleur étouffante, tr. «Boutac'h.» ●(1876) TDE.BF 80b. Broutac'h, s. m., tr. «Chaleur d'orage.»

    (1927) GERI.Ern 74. broutac'h m., tr. «chaleur d'orage.» ●(1933) TREM 37. me zant zo broutac'h, tr. «je pressens de l'orage.» ●(1938) SAV 11/28. kement a vroutac'h a oa gant an amzer arneuek. (1943) FHAB Mezheven 308. gant ar broutac'h pounner. ●(1957) BRUD 2/41. e oa broutah gand an amzer.

    (2) Fermentation.

    (1927) GERI.Ern 74. broutac'h m., tr. «fermentation.»

    (3) sens fig. Ardeur.

    (1647) Am 597. Foi mar orquet out à less da broutacq, tr. «Fi ! aussi épris que tu sois, et laisse (là) ton (?) ardeur (?).»

    (1852) MML 32. evel eur vantel pehini a deu d'ho discheolin enep ar broutac'h deus ho fasiono. ●(1895) GMB 85. On lit ar broutac'h l'ardeur (des passions), Miz Mari 3e éd. Lannion 1863, p. 34.

    (1927) GERI.Ern 74. broutac'h m., tr. «ardeur.»

    (1928) BREI 62/1a. Ar Vretoned a oa o chilaou an treo-man e oa droug enne eun tammik, abalamour d'ar broutac'h a deue, gwech ha gwech, d'ober trouz epad ar c'hanaouennou…

  • broutac'hadur
    broutac'hadur

    m. Rancissure.

    (1931) VALL 621a. Rancissure, tr. «broutac'hadur m.»

  • broutac'hañ
    broutac'hañ

    v.

    (1) V. intr. Fermenter, tourner.

    (1876) TDE.BF 80b. Broutac'ha, v. n., tr. «Fermenter par suite de de la chaleur, parlant des laitages, des liquides.»

    (1927) GERI.Ern 74. broutac'ha v. et n., tr. «fermenter ainsi, aigrir, tourner (le lait).» -●(1931) VALL 50b. S'avarier, tr. «broutac'ha

    (2) V. tr. d. Faire fermenter, tourner.

    (1927) GERI.Ern 74. broutac'ha v. et n., tr. «faire fermenter ainsi, aigrir, tourner (le lait).»

  • broutac'henn
    broutac'henn

    f. Chaleur lourde.

    (1962) EGRH 21. broutac’henn f., tr. « chaleur lourde. »

  • broutac'het
    broutac'het

    adj.

    (1) (Beurre, lait) gâté par la chaleur.

    (1732) GReg 92a. Beurre échauffé et sans liaison, tr. «Amann broutac'het

    (1857) CBF 4. Ann amann a zo broutac'het, tr. «Le beurre est rance, échauffé, gâté.» ●(1890) MOA 110a. Lait aigri, pendant les grandes chaleurs, tr. «leaz broutac'het

    (2) sens fig. (en plt de qqn) Rance.

    (1647) Am 595. Var an coz ozach min grach boutachet, tr. «Sur le vieux mari à la mine de vieille (?) échauffée (?).» ●596. He sceurt coz ozach signach broutachet, tr. «Un vieux mari de son espèce (?) décharné et échauffé (?).»

  • broutac'hus
    broutac'hus

    adj.

    (1) (météorologie) Orageux.

    (1732) GReg 676b. Orageux, euse, plein d'orage, sujet aux orages, tr. «broutac'hus.» ●Tems orageux, chaleur d'orage, qui menace de Tonnerre &c., tr. «amser broutac'hus

    (1910) MAKE 58. broutac'hus, pounner ha lor e oa an amzer. ●(1920) MVRO 46/2a. an amzer a zeaus da veza broutac'hus. ●(1927) GERI.Ern 74. broutac'hus, tr. «orageux.»

    (2) Qui fait fermenter.

    (1927) GERI.Ern 74. broutac'hus, tr. «qui fait fermenter.»

  • brouz .1
    brouz .1

    m. (botanique) Brout.

    (1732) GReg 122b. Brout, pâture de bêtes fauves, de cerf, de chevreïl, de daim, de bouquetin, de chamois &c. dans les jeunes bois qui repoussent au printemps, tr. «Broust

  • brouz .2
    brouz .2

    m. (?) cf. broud, brog (?)

    (1) Aiguillon (d'insecte).

    (1970) LIMO 12 décembre. én ur leskel abarh en tam ag hé brouz.

    (2) Crochet (de serpent).

  • brouzal
    brouzal

    voir brouzañ

  • brouzañ / brouzal
    brouzañ / brouzal

    v. tr. d. Brouter, manger du brout.

    (1732) GReg 122b. Brouter, manger le brout dans les bois, tr. «brouza. brouzal. ppr. brouzet

  • brouziñ
    brouziñ

    v. tr. d. Piquer, mordre (insectes, serpents, etc.).

    (1966) LIMO 18 mai. éh es bet hoah brouzet meur a unan get en aër velimus. (…) brouzet, piqué, mordu. ●(1970) LIMO 12 décembre. Brouzet get ur uespeden.

  • brozenn
    brozenn

    f. –où Bavardage, racontars.

    (1919) DBFVsup 11b. brozen, broden, f., tr. «bruit, bavardage.» ●perpet er memb brozen, tr. «toujours la même histoire.» ●(1927) GERI.Ern 74. brozenn, brodenn f., tr. «bruit, bavardage V[annetais].»

  • brozennat
    brozennat

    v. intr. Marmotter.

    (1919) DBFVsup 11b. brozennat, v. n., tr. «discourir, marmotter.» ●(1927) GERI.Ern 74. brozennat, tr. «discourir, marmotter V[annetais].»

  • brozenner
    brozenner

    m. –ion Bavard, discoureur.

    (1919) DBFVsup 11b. brozennour, tr. «discoureur.» ●(1927) GERI.Ern 74. brozennour, tr. «discoureur V[annetais].»

  • brozh
    brozh

    f. –ioù, brezhier

    I. (habillement)

    (1) Jupe.

    (1499) Ca 28a. Broz. g. petite cotte de fame. l. hic et hec subtunicalis et hoc / le. ●(c.1500) Cb 31a. Broz. g. corset. l. hic et hec subtunicalis et hoc / le. ●(1521) Cc [broz]. Broz. g. corset. l. hic et hec subtunicalis et hoc le.

    (1659) SCger 32b. cotte, ou cotillon, tr. «bros p. iou.» ●134b. bros, tr. «cotillon.» ●(1732) GReg 218a. Cotte, jupe, tr. «bros. p. brosyou. Van[netois] broh. p. brohëu.» ●(17--) ST 162. eur vroz hag eur c'horf-kenn, tr. «une jupe et un corset.»

    (1838) CGK 11. Meur a blac'h a lacq pilhau da rontad e feutrin / Broziou d'ober un tailher. ●27-28. Guelet a rer laç o lézrou / Izellet un tam o prozio. ●(1849) LLB 1054.broh méher. ●(1856) VNA 184-185. sa jupe est bordée d'une frange, tr. «bordet-é hé broh guet pen-pill.»

    (1904) DBFV 33a. broh, f. pl. ieu, eu, tr. «jupe, cotte, robe.» ●(1910) MAKE 30. Soazig a wiskas he broz. ●(1912) MMKE 54. ma brozig marellet. ●(1929) MKRN 161. E ia Fanchon da fest an noz / Toull he loerou ha fall he broz, tr. «Voilà Fanchon qui se rend au bal avec ses bas percés et sa robe effilochée.» ●(1979) BRUDn 24/31. grêt wechou gand koz broñjou.

    (2) Korf-brozh : corps de jupe.

    (1732) GReg 214a. Corps de jupe, tr. «Corf-bros. p. corfou-bros

    (1857) CBF 26. Diskouez d'in da gorf-broz, tr. «Montre-moi ton corset à manches.»

    (1906) DIHU 18/295. lasen ur horv broh.

    (3) Habit.

    (1939) KOLM 37. broh el léañned. ●38. obér penijen édan ur vroh monah.

    (4) par méton. Fille.

    (1912) DIHU 89/163-164. Ne oen ket én imur d'hou kuélet é timéein d'er vroh-sé.

    II. (cuisine) Crépine.

    (1984) LPPN 522. (Poullaouen) lak ar vrozh war-gorr(e) ar paste(z), tr. «mets la crépine sur le paté.»

    III.

    (1) Dougen ar vrozh hag ar bragoù // Bezañ ganti ar vrozh hag ar bragoù : porter la culotte.

    (1957) (K) Y. ar Gow BRUD 2/31. Ar wreg hebken a zouge ar vroz hag ar bragou hag a vire ganti ar yalh. ●(1965) (K) Y. ar Gow LLMM 109/87. «N'emañ ket diwezhat ar wreg yaouank o reiñ da c'houzout e ranko bezañ ganti ar vrozh hag ar bragoù war un dro !»

    (2) Bezañ o nezañ he brozh : être à l’agonie.

    (1986) HYZH 167-168. (Pontekroaz) emañ-hi o neañ he brozh : elle tisse sa jupe = elle est en train de mourir.

    (3) Krog an tan en he brozh : voir tan.

    (4) Bezañ fri ha brozh : voir fri.

    (5) Ober ur pleg en he brozh : voir pleg.

  • brozh-dan
    brozh-dan

    f. brozhioù-dan, brezhier-dan (habillement) Jupon.

    (1919) DBFVsup 11a. broh édan (Arg[oat]), broh don (B[as] v[annetais]), f., tr. «jupon.» ●(1934) BRUS 235. Un jupon, tr. «ur vroh-dan.» ●(1947) BRMO 61. broh en dan.

  • brozh-ingen
    brozh-ingen

    f. (habillement) = (?).

    (1910-15) CTPV I 92. Hi broh ingen e zo re hir, tr. «Sa robe malice (jupon) est trop longue.»

  • brozh-vihan
    brozh-vihan

    f. brozhioù-bihan, brezhier-bihan (habillement) Jupon.

    (1904) DBFV 33a. broh vihan, tr. «jupon.» ●(1934) BRUS 235. Un jupon, tr. «ur vroh-vihan

  • brozhad
    brozhad

    f. –où sens fig.

    (1) Quantité (de peur, de honte).

    (1934) MAAZ 71. get ur vrohad spont. ●(1936) DIHU 306/184. Tuchant en dehè boutet ur vrohad méh genein, en amprehon !

    (2) (en plt d'une femme) Bout ur brozhad ganti : être furieuse.

    (1932) DIHU 249/38. Brohad = honneh oè oeit ur vrohad geti = elle était partie furieuse.

  • brozhek
    brozhek

    adj.

    (1) En forme de jupe.

    (2) Otoù-brozhek : pantalons (?) aux jambes larges comme une jupe (?).

    (1956) BSAf lxxxiii Contribution à l'étude des costumes des paysans bretons avant 1800. Le terme otou brozec m'a été fourni par des vieillards de mon quartier comme désignant l'espèce de culotte portée autrefois, d'après le sens, ce devait être une sorte de jupe-culotte."

  • brozhenn
    brozhenn

    f. = (?).

    (1992) HYZH 189/57. (Treboull) N'eo ket gant ur saro, ur vrozhenn deus an tammoù, ya, hag un tammig mouchouer karrez war ho kein.

  • brr
    brr

    interj.

    (1) =

    (1908) PIGO II 132. Brr ! Brr ! aman ne deufont ket, ar jandarmed !

    (2) Onomatopée qui exprime la sensation d'avoir froid.

    (1910) MAKE 38. «Brr ! emezan, pa oa eet en dour beteg e chink ; brr, n'eo ket re domm !

  • brrrou
    brrrou

    interj. =

    (1947) YNVL 116. Brrrou !... Brum dall, ken eo dall !

  • bruant
    bruant

    m. –ed

    I. (ornithologie) Bruant.

    (1633) Nom 39a. Erythrotaon, tetrao, tetrix : phesant, bruant : fessant, bruant.

    II. (argot de la Roche-Derrien)

    (1) Coq.

    (1885) ARN 29. Coq. – Br. Kog, Killok. Arg[ot] : Bruant.

    (2) Œuf.

    (1885) ARN 32. Œuf. – Br. U. Arg[ot] Bruant. (V. Coq.)

  • bruantez
    bruantez

    f. –ed Poule.

    (1885) ARN 29. Poule. – Br. Iar. Arg[ot] : Bruantez, féminin régulier de bruant (. Coq).

  • bruc'hellat / bruc'helliñ
    bruc'hellat / bruc'helliñ

    v. intr. Beugler.

    (1907) VBFV.bf 9b. bruhellat, bruhellein, v. n., tr. «mugir, beugler.» ●(1927) GERI.Ern 74. bruhellat, bruhellein v. n., tr. «Mugir, beugler.» ●(1934) BRUS 82. Rugir, tr. «bruhellat

  • bruc'hellerezh
    bruc'hellerezh

    m. Beuglement.

    (1927) GERI.Ern 74. bruhellereh m., tr. «beuglement, rugissement.»

  • bruc'helliñ
    bruc'helliñ

    voir bruc'hellat

  • bruch
    bruch

    m. –où (anatomie)

    (1) Poitrail.

    (1849) LLB 1133-1134. un houlten / E rid ag er balog ar er bruch pen d'er ben. ●1207. Ar é vruch é huéler ol é hoehiad bolzet. ●(1895) FOV 239. ma'n dès ur bresk digour, tr. «large poitrail»

    (1904) DBFV 33b. bruch, brusk, bresk, m., tr. «poitrail.» ●(1927) GERI.Ern 74. bruch V[annetais] m., tr. «poitrail.»

    (2) Poitrine.

    (1904) DBFV 33b. bruch, brusk, bresk, m., tr. «poitrine.» ●(1927) GERI.Ern 74. bruch V[annetais] m., tr. «poitrine, sein.» ●(1939) RIBA 162. é ben koachet geton én é vruch.

    (3) Jabot.

    (1927) GERI.Ern 74. bruch V[annetais] m., tr. «Jabot.»

    (4) Toull-bruch : salière.

    (1744) L'Arm 347a. Salière de la gorge, tr. «Toul brunche

    (1904) DBFV 33b. toul brunch m., tr. «salière de la gorge (l'A.).» ●(1934) BRUS 215. La salière de la gorge, tr. «en toul bruch, m.»

  • bruchadiñ
    bruchadiñ

    v. intr. S'appuyer sur la poitrine.

    (1942) VALLsup 11a. s'appuyer sur la poitrine (en se penchant au dehors d'une portière, etc.), tr. «greuchadi, d'ou greuchadet appuyé ainsi, popul.»

  • bruched
    bruched

    f. –où

    I.

    (1) Poitrine.

    (1633) Nom 36b. Inglunies : la poche d'un oiseau : bruchet vn labouçc : sach an boüet.

    (1659) SCger 109a. sein, tr. «bruchet.» ●(1732) GReg 247b. Debrailler, se debrailler, se découvrir trop l'estomac, tr. «disquëz e vruched.» ●(17--) FG II 27. eur flipat var e vruchet.

    (1838) CGK 13. e fuscull quicq he bruchet. ●(1838-1866) PRO.tj 186. War he bruched wen. ●(1867) MGK 88. sounn he vruched.

    (1904) DBFV 30b. breched, m. pl. eu, tr. «poitrine.» ●(1905) KANngalon Ebrel 374. harp he elgez ouz he bruchet. ●(1909) BOBL 20 mars 221/2e. eur pez plac'h poupon he diouchod, ru he muzellou, bruched ha tailler d'ei ! ●(1919) FHAB Kerzu 169. ar vruched ive a ves dizoloet. ●(1927) GERI.Ern 74. bruched m., tr. «poitrine, sein.»

    (2) Poitrail.

    (1876) TDE.BF 80b. Bruched, s. f., tr. «poitrail de cheval.»

    (1904) DBFV 30b. breched, m. pl. eu, tr. «poitrail.» ●(1927) GERI.Ern 74. bruched m., tr. «poitrail.»

    (3) Jabot d'un oiseau.

    (1876) TDE.BF 80b. Bruched, s. f., tr. «Jabot des oiseaux.»

    (4) par méton. Partie du vêtement qui recouvre la poitrine.

    (1876) TDE.BF 80b. Bruched, s. f., tr. «partie des vêtements qui correspond à l'estomac.» ●(1878) EKG II 221. Tenna a reaz euz he vruched lizer an Aoutrou Salaun.

    (5) (boucherie) Bruched bevin : bréchet de bœuf.

    (1904) DBFV 33b. bruched beùin, tr. «bréchet de bœuf.»

    II.

    (1) Etre e roched hag e vruched : voir roched.

    (2) Bezañ kerc’h e-barzh e vruched : voir kerc’h.

  • bruched-ruz
    bruched-ruz

    m. (ornithologie) Rouge-gorge.

    (1896) GMB 575. rouge-gorge (...), à Gurunhuel bruched-ru.

    (1903) BTAH 95. Bruched-ru pe c'hoaz gwennili. ●(1914) DFBP 293b. rouge-gorge, tr. «Bruched-ru

  • bruchedad
    bruchedad

    f. –où

    (1) Plein la partie des vêtements qui recouvrent la poitrine.

    (1732) GReg 855a. Plein le sein, tr. «bruchedad. p. ou

    (1876) TDE.BF 80b. Bruchedad, s. f., tr. «Ce que peut renfermer la partie des vêtements qui correspondent à la poitrine.»

    (1921) PGAZ 69. peb a vruchedat pe c'hoaz peb a davancherat kraon-kelvez. ●(1927) GERI.Ern 74. bruchedad m., tr. «plein la poitrine.»

    (2) Plénitude d'un jabot d'oiseau.

    (1876) TDE.BF 80b. Bruchedad, s. f., tr. «la plénitude du jabot d'un oiseau.»

  • bruchedek
    bruchedek

    adj. Qui a un grand poitrail.

    (1931) VALL 572b. qui a un (grand) poitrail, tr. «bruchedek

  • bruchedenn
    bruchedenn

    f. Poitrine.

    (1944) EURW I 81. eur vruchedenn hag eun tailher d'ezi ho pije gallet ober eunn azezenn warno.

  • bruchedet
    bruchedet

    adj. [suivi d'un adj.] Qui a une poitrine (large, etc.).

    (1926) FHAB C’hwevrer 62. eun tagoz a baotr bruchedet ledan. ●(1962) EGRH 22. bruchedet-gwenn a., tr. « au poirail blanc. » ●bruchedet-ledan a., tr. « au large poitrail. » ●bruchedet-mat a., tr. « au poitrail solide. »

  • bruchediñ
    bruchediñ

    v. intr. S'appuyer sur la poitrine.

    (1942) VALLsup 11a. s'appuyer sur la poitrine (en se penchant au dehors d'une portière, etc.), tr. «bruchedi

  • bruchek
    bruchek

    adj. Qui a un grand poitrail.

    (1931) VALL 572b. qui a un (grand) poitrail, tr. «bruchek

  • bruchet
    bruchet

    adj.

    (1) Bruchet mat : (cheval) Qui a un beau poitrail.

    (1904) DBFV 33b. bruchet mat, adj., tr. «(cheval) qui a un beau poitrail.» ●(1927) GERI.Ern 74. bruchet (mat), tr. «qui a un (beau) poitrail.»

    (2) Appuyé sur la poitrine.

    (1969) LIMO 01 février. bruchet a (lire : ar) vord ar hleu.

  • brucheta
    brucheta

    v. pron. réci. En em vrucheta : se battre poitrine contre poitrine.

    (1876) TDE.BF 81a. En em vrucheta, tr. «se battre comme font les coqs en se heurtant la poitrine.»

    (1927) GERI.Ern 74. brucheta v. réfl., tr. «se battre en se heurtant la poitrine, comme les coqs.»

  • bruchig-ruz
    bruchig-ruz

    m. (ornithologie) Rouge-gorge.

    (1907) VBFV.bf 77a. bruchig-ru, m., tr. «rouge-gorge.» ●(1934) BRUS 254. Un rouge-gorge, tr. «un torig ou bruchig-ru, pl. ed

  • bruchiñ
    bruchiñ

    v. intr. S'accouder.

    (c.1718) CHal.ms i. S'accouder, tr. «posein e linieu, e linieu ureh ar un dra bennac, bruchein

    (1904) DBFV 33b. bruchein, v. n., tr. «s'accouder.» ●(1927) GERI.Ern 74. V[annetais] bruchein, tr. «s'accouder.»

  • brud
    brud

    m./f.

    I.

    A. Bruit, vacarme.

    (1576) Cath p. 5. pan cleuas an bruit hac an cry a edoa gant pep sceur[t] aneualet, tr. «quand elle entendit le bruit et le cri que menaient toutes sortes d'animaux.»

    (c.1680) NG 166. ur bruit bras. ●(1790) MG 140. hac èl-ce é tant de vout haval, èl ma larér, doh marh un trompèttour, péhani ne ra cas er bet ag er brud. ●(1792) HS 177. e za ér méze guet ur brut orrible. ●(17--) EN 3389. ecleuis eur brud bras, tr. «j'entendis un grand bruit.» ●(17--) TE 153. ur brud hac ur safar horrible.

    (1879) ERNsup 149. brud, bruit, au sens propre de trouz ; Trév[érec].

    (1904) DBFV 33b. brud, m. pl. eu, tr. «bruit, vacarme, fracas.» ●(1926) FHAB C'hwevrer 65. Tud a dostae a-ziavêz, brud ganto.

    B. (plt d’un ruisseau) Murmure.

    (1844) DMB 6. Kalz é vourran a vrud ur riolen, tr. « Le murmure d’un ruisseau est pour moi plein de charmes. »

    C. par ext.

    (1) Bruit, éclat, ostentation.

    (1650) Nlou 22. Ne fallas pas dan cas astut, / Hep ober brut, he saludas, tr. «il ne faillit pas à l'affaire ; humblement, sans faire d'éclat, il la salua.»

    (2) Bruit, mésentente.

    (1792) HS 90. ocasion de vrut ha de vrézél étré-dai hac ean.

    (1907) AVKA 64. ur bagad tud, brud ganthe.

    II.

    (1) Bruit, rumeur.

    (1870) FHB 298/290b. an dud fallacr-ze a skign ar brud ar re zo e relijion an Env ha dreist oll ar vissionierien eo a laer ar vugale-ze.

    (1904) KZVr C'hwevrer. Hounnez a oa ar vrud. (d'après KBSA 50). ●(1904) DBFV 33b. brud, m. pl. eu, tr. «nouvelle qui court.» ●(1906) BOBL 23 juin 92/3a. tamallet gant ar vrud da veza lac'het he merc'h bastard. ●(1924) BILZbubr 37/812. En ampoent ma wilioudas Izabel, dre ar bourk e rede ar brud penôs lestr Kola (…) a oa bet kollet. ●(1924) BILZbubr 42/977. Hag evel just, ar re-man mall d'ê da skigna ar brud eus an eil ti d'egile. ●(1925) BILZ 150. Ar brud a rede penôs he devoa eur pennad bleo hag a gouee d'ei betek pennou he daoulin. ●(1927) GERI.Ern 74. brud m., tr. «Bruit qui court.» ●(1942) DHKN 76. Fonapl é rédas dré er barréz er vrud éh oè torret er broch étré er vinouréz hag hé galant.

    (2) Hervez ar vrud : à ce que l'on dit, à ce qu'il paraît.

    (1907) MVET 64. Hervez ar vrud, meur a zen a yoa bet lazet eno. ●(1955) STBJ 15. Hervez ar vrud e oa ar bleizi koz lôned leun a finesa. ●32. Hervez ar vrud e oa bet prometet eur milion.

    (3) Ar vrud : la rumeur publique.

    (1857) CBF 38. Evel-se ema ar vrud, tr. «C'est le bruit courant.» ●(1867) FHB 112/62b. ar vrud a lavar ne ra ket calz a dra.

    (1908) PIGO II 120. Fe 'vat, chilaouet, eme Julig, evelse 'man ar vrud ! ●(1914) KZVr 81 - 20/09/14. Gwelet e voe, en noz, ouspen eur wech, war a lar ar brud.

    (4) [au plur.] Brudoù : rumeurs.

    (1920) FHAB C'hwevrer 227. ar brudou brezel ne rênt nemet kreski. ●(1935) BREI 438/2b. Sosialisted ha komunisted a gas seurt brujou.

    (5) Sujet de conversation.

    (1924) BILZbubr 43-44/1027. Antronoz vintin, n'oa brud dre ar bourk nemet eus tantad ar Roc'h-Vran.

    III.

    (1) En e vrud : à la fleur de l'âge.

    (c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. vne fille a la fleur de son age, tr. «ur uerh en he brut

    (1867) MGK 63. Ar genta, enn he brud a voa sounn he c'hribell.

    (1904) DBFV 33b. én hé brud, tr. «(fille) à la fleur de l'âge.»

    (2) E barr e vrud : dans la force de l'âge.

    (1860) BAL 8. Pa vez an dud ive e barr o brud en o amzer gaera. ●168. var fin o buez, evit na reent e barr o brud. ●(1880) SAB 141. Mervel e barr e vrud.

    (1976) LLMM 175/115. nouspet milion a wazed e barr o brud.

    (3) E-kreiz e vrud : dans la force de l'âge.

    (1921) PGAZ 63. Pa vezo en em gavet ho bugale e kreiz ho brud. ●(1932) ALMA 102. Kola, savet da zen, a oa e kreiz e vrud, mes o vont war an diskar. ●(1923) KTKG 14. labourat ha poania en deus great en he iaouankiz hag e kreiz he vrud.

    (4) En e vrud wellañ : dans la force de l'âge.

    (1921) PGAZ 11. ho anavezet am euz en ho brud vella. ●97. edo c'hoaz en he brud vella : c'hueac'h vloaz ha daou ugent ne oa ken.

    (5) E bleuñv e vrud : dans la force de l'âge.

    (1936) IVGA 305. Hag edon e bleuñ va brud.

    IV.

    (1) Renommée, réputation.

    (1530) J p. 80a. Goude da brut ha burzudou / Papellart, ha da holl ardou / Trufflou hac errorou gouyer, tr. «Malgré ton renom et tes miracles, hypocrite, et tous tes artifices, et tes tromperies, et tes menteries, imposteur.» ●(1575) M 101. nep en deuoe brut, tr. «ceux qui ont de la renommée.» ●(1612) Cnf.epist 36. Euzen eguit nep brut, da couraig na coll quet.

    (1732) GReg 123b. Bruit, reputation, renomée, tr. «Brud

    (1904) DBFV 33b. brud, m. pl. eu, tr. «renommée, réputation, vogue.» ●(1912) BUAZpermoal 280. Ar vrud euz e zantelez ne zaleas ket d'en em vrudan buhan dre ar Spagn. ●(1925) BILZ 135. Oh ! ya, evel ma lavar Jarlig, ar zent koz a zo aet o brud e kas. ●(1927) GERI.Ern 74. brud m., tr. «réputation, renom, vogue.» ●(1932) BRTG 121. ne glaskent ket goallein ou brud. ●(1939) MGGD 66. ar brud anezañ a zo en em skignet e pep lec'h.

    (2) Brud vat : renommée, bonne réputation.

    (1659) SCger 17b. il a bon bruit, tr. «brut mat endeus.» ●34a. credit, tr. «brut mat.» ●103b. renom, tr. «brut mat

    (1904) DBFV 33b. brud mat, tr. «bon renom, bonne réputation.» ●(1908) FHAB C'hwevrer 62. a zidammo o brud vad. ●(1920) AMJV 24. a laoskas an dud da zispen he brud vad. ●(1927) GERI.Ern 74. brud mat (et vat), tr. «bonne renommée.» ●(1945) DWCZ 12. da zispenn brud vat he nesa. ●(1955) STBJ 39. N'en devoa ket brud vat al lec'h-se.

    (3) Brud fall : mauvaise réputation.

    (1955) STBJ 7. Brud fall en devoa an takad-se.

    (4) A vrud : renommé.

    (14--) N 810. Tut a brut, tr. «Hommes de réputation.» ●(1557) B I 9. un den a brut, tr. «un homme de renom.»

    (1890) BSS 7. evel an alc’hueziou a roe ar Pabet d’ar belerinet a vrud a iea de Roum.

    (1926) FHAB C’hwevrer 49. tud a vrud hag a boell.

    (5) Teurel brud war e anv : s'illustrer.

    (1925) FHAB Mae 165. An Aotrou Euzénou Kersalaün en doa gwechall taolet brud war e ano dre m'en doa difennet kalonek gwiriou Breiz.

    (6) Gloire.

    (1575) M 1202. Ha tizaff hep cafou, brudou, enorou'n bet, tr. «Et atteindre sans regrets les gloires, les honneurs du monde.»

    (7) Pakañ brud : être considéré comme, passer pour.

    (1915) KANNlandunvez 44/333. Dizonjal a vije koll arc’hant ha tiegez, ha paka brud eun inosant.

    V. Ober brud : prospérer financièrement, réussir.

    (c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. cet homme fera fortune, tr. «en deen sé him boussei a ourei brut a ourei fortun' dastum' arei madeu.»

    (1919) DBFVsup 11b. gobér brud, tr. «prospérer (B[as] v[annetais]).»

    VI. Mont e vrud e ludu : voir ludu.

  • brudadur
    brudadur

    m. Propagation (des idées, etc.).

    (1931) VALL 598a. Propagation, tr. «brudadur m.»

  • brudailh
    brudailh

    m. –où Rumeurs, ragot.

    (1874) FHB 479/70b. Bep eun amzer an dra-ma pe an dra-hont a roe leac'h da vrudaillou divar he benn.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...