Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 109 : de brudal (5401) à brumennus (5450) :- brudalbrudal
voir brudañ
- brudañ / brudiñ / brudalbrudañ / brudiñ / brudal
v.
I. V. tr. d. Faire connaître.
A. (en plt de qqc.)
(1) Faire connaître, ébruiter.
●(1659) SCger 134b. bruda, tr. «ebruter.» ●(1732) GReg 123a. Répandre un bruit, tr. «Bruda un dra. Van[netois] brudeiñ. ppr. brudet.» ●(1744) L'Arm 313b. Publier, divulguer, tr. «Brudein.»
●(1846) BAZ 173. Commans a reas a neuze da vruda resurrection hor Salver. ●(1876) TDE.BF 81a. Bruda, v. a., tr. «Divulguer, ébruiter.»
●(1913) AVIE 10. ar en ol mañneieu a Judé, é vrudér rah en treu zé. ●(1927) GERI.Ern 74. bruda, tr. «ébruiter, divulguer, célébrer.» ●(1955) STBJ 32. Ha setu perak e kavas gwelloc'h chom hep bruda e daol-labour.
(2) Faire de la publicité pour.
●(1866) LZBt Ebrel 131. Gallout a rafemp c'hoaz brudan eul labouradeg, el lec'h e teu ar vicherourien (...) da lakaat enn eur c'hefik (...) gwennek bep sun Breuriez ar Fe.
(3) péjor. Brudañ kaozioù : faire courir des rumeurs.
●(1908) PIGO II 121. eur mestr e oa da vrudan kaojou.
B. (en plt de qqn)
(1) Renommer, faire acquérir du renom à.
●(1659) SCger 103b. renommer, tr. «bruda.» ●(17--) TE 21. me vrudou hou ç'hanhue partout.
●(1883) MIL 190. Doue a falvezas dezhan brudal eun den ken pur ha ken santel. ●(1889) ISV 51. He speret lem a lakea ive he brudi.
(2) Décrier (qqn).
●(1659) SCger 40b. decrier, tr. «brudi.» ●42a. denigrer, tr. «brudi.» ●(c.1718) CHal.ms i. repandre de mauuais bruits de quelquun, tr. «brudellat, brudein, discriein ur re benac.»
●(1904) DBFV 33b. brudein et brudellat, v. a., tr. «répandre de mauvais bruits sur (quelqu'un). (Ch. ms.).»
II. V. intr.
(1) Acquérir du renom.
●(1866) BOM 8. nann biken / Na vrudo ma zelen, tr. «non, jamais ma harpe ne sera célèbre.»
(2) Prospérer.
●(1921) GRSA 221. Kenderhel e hra er gué-sé de vrudein betag amzér Salomon.
III. V. pron. réfl. En em vrudañ.
(1) (en plt de qnn) S'illustrer.
●(1924) FHAB Mezheven 207. En em vrudañ a ra o tont a-benn gant skoazell e floc'hig da drec'hi ar marc'heg Lorgnez. ●(1931) VALL 373b. s'illustrer, tr. «en em vruda.» ●(1932) FHAB Meurzh 90. Estreged oc'h en em ganna e c'heller en em vruda.
(2) (en plt de qqc.) S'ébruiter.
●(1912) BUAZpermoal 280. Ar vrud euz e zantelez ne zaleas ket d'en em vrudan buhan dre ar Spagn. ●457. P'en em vrudas ar c'helou-ze. ●(1924) FHAB Eost 298. E zevosion a en em vrudas e kement bro Gristen a oa.
- brudek
- brudellatbrudellat
v. tr. d. Décrier (qqn).
●(c.1718) CHal.ms i. repandre de mauuais bruits de quelquun, tr. «brudellat, brudein, discriein ur re benac.»
●(1904) DBFV 33b. brudellat, v. a., tr. «répandre de mauvais bruits sur (quelqu'un). (Ch. ms.).» ●(1927) GERI.Ern 74. brudellat V[annetais] v. a., tr. «répandre de mauvais bruits sur.»
- brudenniñbrudenniñ
v. tr. d. Croiser (le fil sur le fuseau du métier pour qu'il ne se brouille pas).
●(1744) L'Arm 168a-b. Croiser le fil sur la fusée, afin qu'elle ne se brouille point, tr. «Brudeennein ur ouréjad eitt na vrouillou quétt.»
●(1904) DBFV 33b. brudennein, v. a. : brudennein er hourejad, tr. «croiser le fil sur le fuseau pour qu'il ne se brouille pas (l'A.).»
- bruderbruder
m. –ion Propagandiste.
●(1744) L'Arm 310b. Proneur, tr. «Brudourr.»
●(1904) DBFV 33b. brudour, m. pl. derion, tr. «prôneur (l'A.).» ●(1942) ARVR 56/4. hor yez a gavfe diskibien ha bruderien nevez. ●(1962) EGRH 21. bruder m. -ien, tr. « celui qui répand les nouvelles, qui fait le renom de q.q. ch. »
- bruderezh
- brudetbrudet
adj.
(1) Renommé.
●(1846) BAZ 174. an daou vrudeta. ●(1876) TDE.BF 81a. Brudet, adj., tr. «Renommé.» ●(18--) SAQ II 127. eun eskop brudet.
●(1904) DBFV 33b. brudet, tr. «renommé.» ●(1907) PERS 11. eur rouanez brudet. ●(1913) HIVR 5. ur brezélaour brudet. ●(1915) KANNlandunvez 49/349. Eun daolen brudet a ziskuez Jezuz o kinnig d’he ebestel. ●(1923) FHAB Meurzh 95. unan eus laeron-vor brudeta Rosko. ●(1926) FHAB Meurzh 114. Hor porziou mor n'oa ket brudetoc'h egeto.
(2) Brudet bras : illustre, célèbre.
●(1876) TDE.BF 81a. Brudet braz, tr. «illustre, célèbre, parlant des personnes.»
(3) Brudet fall : qui a mauvaise réputation.
●(1924) BILZbubr 43-44/1020. Ken brudet fall e oa ken n'oa ket bet falveet gant an ôtrou Person hen digemer er c'hatekiz.
- brudfollennbrudfollenn
f. –où Tract.
●(19--) ABKE 121/2. brudfollennoù hag enskrivadurioù an Talbenn-dieubiñ a voe kavet e-kichen.
- brudidigezhbrudidigezh
f. Action de célébrer, de faire le renom.
●(1962) EGRH 21. brudidigezh f., tr. « action de célébrer, de faire le renom de… »
- brudiñ .1
- brudiñ .2brudiñ .2
voir brudañ
- brudus
- brugbrug
coll. & m. –où (botanique)
I. Coll.
A.
(1) Bruyère.
●(1633) Nom 104a. Rammus : neprun, burguespine : brucq. ●Erica, brya siluestris, officinis genistella : bruyere, briere : brucq. ●237b. Ericetum : lieu où croist force bruyere : vn læch á ve leun á brucq.
●(1659) SCger 17a. bruiere, tr. «bruc.» ●(1732) GReg 122b. Bruiere, plante sauvage, tr. «Brug. p. brugou.» ●(1744) L'Arm 39b. Bruyère, tr. «Brug. m.»
●(1866) BOM 16. brug hor meneziou. ●(1867) MGK 21. reier, bruk ha dero. ●(1870) FHB 284/179b. Ne velet nemet brug gant ho bleun henvel oc'h cleierigou. ●(1876) TDE.BF 81a. Brugenn, s. f., tr. «Un plant de bruyère ; pl. brug, bruk, masculin, de la bruyère, des plants de bruyère.» ●(18--) SBI I 38. Pa gassenn'n ezhi d'ar brugou, tr. «Quand je la menais aux bruyères.»
●(1902) LZBg Mae 110. ur plant brug. ●(1904) DBFV 33b. brug, bruig, m., tr. «bruyère.» ●(1922) DIHU 135/136. ul lanneg vras, / Get hé brugeu guén-ru. ●(1927) GERI.Ern 74. brug col., tr. «Bruyère, sg. brugenn.»
(2) Bod brug : touffe de bruyères.
●(1896) LZBt Mae 37. vel eur bot bruk ouz krab ar roc'h.
●(1904) CDFi janvier-février. daou vod brug. (d'après KBSA 26).
(3) Bro ar brug =
●(1955) STBJ 194. gant bidochenned blevek (…) e reent an hent etre bro ar brug ha bourc'h Pleiben, pennadou d'an drip...
B. Lann-vrug : ajoncs nains Ulex minor.
●(1909) FHAB Du 346. c'hoeza tân gant raden ha lann-vruk.
II. M. Terrain couvert de bruyère.
●(1847) MDM 165. Difrausta al lanneïer, ar brugou hag ar peuriou fall.
- brug-melenbrug-melen
coll. (botanique) Bruyère cendrée Erica cinerea.
●(1912) MMKE 105. 'Trezek bourk Plougerneve / 'dreuz ar brugou melen.
- brug-morbrug-mor
coll. (phycologie) Algues Corallina officinalis.
●(1968) NOGO 222. Corallina officinalis. bryg-'mo:r, «bruyère de mer» : Korrejou en Plouguerneau.
- brug-ruzbrug-ruz
coll. (botanique) Bruyère ciliée Erica ciliaris.
●(1924) ARVG Eost 180. Bokedenn a-bed / Na dalv ar brug ru.
- BrugardedBrugarded
pl. Surnom des habitants du Cap-Sizun. Cf. Bruger.
●(1908) AMBR 191. A l'appui de sa thèse, mon correspondant aurait pu citer le cas, éminemment significatif, des brugards du Cap-Sizun, dont beaucoup sont fermiers ou propriétaires-exploitants en même temps que pêcheurs.
- brugegbrugeg
f. –i, –où, brugeier Terrain couvert de bruyère.
●(1732) GReg 122b. Une bruïere, lieu plein de bruïere, terre inculte, tr. «Brugueg. p. bruguegou.» ●(1744) L'Arm 39b. Lieu plein de bruyer, tr. «Bruguêc. m.»
●(1904) DBFV 33b. brugeg, f., tr. «lieu plein de bruyère.» ●(1939) ANNI 41. guélet em es deu hoh goué doh hou hétat ar er vrugeg. ●(1990) TTRK 182. lanneier ha brugeier.
- brugekbrugek
adj. Couvert de bruyère.
●(1911) BUAZperrot 446. hor meneziou brugok. ●857. a dreuz lanneier brugok. ●(1922) BUBR 16/100. e veneier brugek. ●(1927) GERI.Ern 74. brugek adj., tr. «plein de bruyère.» ●(1931) GWAL 26/9. an torgennou brugek.
- brugenn .1brugenn .1
f. –où, brug (botanique) Pied, brin de bruyère.
●(1732) GReg 122b. Brin de bruyere, tr. «Bruguen. p. bruguennou.»
●(1876) TDE.BF 81a. Brugenn, s. f., tr. «Un plant de bruyère ; pl. brug, bruk, masculin, de la bruyère, des plants de bruyère.»
●(1927) GERI.Ern 74. brug col., tr. «Bruyère, sg. brugenn.» ●(1957) PLBR 142. brug en effet est un collectif, «de la bruyère», singulatif brugenn.
- brugenn .2
- brugenniñ
- BrugerBruger
m. –ion
(1) Habitant du Cap-Sizun de la région de Beuzec. Cf. Brugarded, poch .2.
●(1909) BROU 209. Brúger, tr. «Au Cap et aux environs de Quimper on appelle ainsi les environs de Douarnenez, surtout de Beuzec.» ●(1969) LLMM 137/429. Parrez Beuzeg a zo bro ar Vrugerien. Ar bruger gwechall a zouge brageier ledan ha plisaet, anvet bragoù bras. Ar maouezed a zouge koefoù ar C'hab pe c'hoazh koefoù ridet "brugerezed"; hogen ar c'hoefoù-se ne weler ket mui kalz anezho, nemet war benn ur vaouez kozh amañ hag aze. Bremañ e vez douget ar "Penn-sardin" peurliesañ e Beuzeg. Pochoù-keoñed a vez graet eus ar c'hoefoù-se a-wechoù; an tal-blev da nebeutañ a vez anvet "Poch-Keoñed". ●(1984) ECDR 211. brugerien Beuzeg. ●(1986) HYZH 169/130. pochoù-gwinizh : les gens de Cleden et de Beuzec (Plouked et Brugerien).
(2) Membre du Bleun-brug.
●(1949) KROB 20/2. Mignoned ar Bleun-brug, «ar vrugerien».
- brugerezbrugerez
f.
(1) (habillement) Partie de la coiffe du Cap-Sizun.
●(1912) BSAf xxxix 303. Il tombe [le capuchon] en sac sur le cou (Morlaix), ou se surmonte d’un autre petit capuce (brugerez de Pont-Croix). ●306. les coeffou-rided, ou brugérez de Pont-Croix, de Beuzec-Cap-Sizun et de Poullan. ●(1969) LLMM 137/429. Parrez Beuzeg a zo bro ar Vrugerien. Ar bruger gwechall a zouge brageier ledan ha plisaet, anvet bragoù bras. Ar maouezed a zouge koefoù ar C'hab pe c'hoazh koefoù ridet "brugerezed"; hogen ar c'hoefoù-se ne weler ket mui kalz anezho, nemet war benn ur vaouez kozh amañ hag aze. Bremañ e vez douget ar "Penn-sardin" peurliesañ e Beuzeg. Pochoù-keoñed a vez graet eus ar c'hoefoù-se a-wechoù; an tal-blev da nebeutañ a vez anvet "Poch-Keoñed".
(2) local. (ornithologie) Vanneau.
●(1912) BSAf xxxix 306-307. comme l'aigrette des vanneaux d'où le nom de brugerezed Poullan, donné à ces oiseaux, par les femmes du Cap-Sizun.
- bruget
- bruilhadur
- bruilhañ / bruilhiñbruilhañ / bruilhiñ
v. intr. (en plt des bébés) Vomir, rejeter.
●(1821) GON 60a. Brula (L mouillé), v. n. Vomir. Rejeter sans effort par la bouche ce que l'on a avalé. Il ne se dit que des petits enfans à la mamelle. Part. et. Likid evez, brula a ra ho pugel, faites attention, votre enfant vomit. ●(1869) TDE.FB 933a. Vomir (...) Parlant d'un enfant à la mamelle quand il rejette ce qu'il a pris de trop, tr. «brula (bruilla), p. et.» ●Il a vomi, tr. «brula en deuz great.»
●(1914) FHAB Mae 157. Ho pugel a vrouilho nebeutoc'h nebeuta dre ma kresko. ●(1927) GERI.Ern 74. bruilha, bruilhi v. n. et a., tr. «Vomir, rejeter sans effort (comme un enfant, un ivrogne).» ●(1931) VALL 791a. Vomir (...) comme les petits enfants, tr. «bruilha, –lhi.»
- bruilherbruilher
m. –ion Bébé garçon qui vomit.
►[en apposition]
●(1914) FHAB Mae 157. Pôtr brouiller, pôtr mad / Merc'h brouillerez ne dalv foult vad.
- bruilherezbruilherez
f. –ed Bébé fille qui vomit.
►[en apposition]
●(1914) FHAB Mae 157. Pôtr brouiller, pôtr mad / Merc'h brouillerez ne dalv foult vad.
- bruilherezhbruilherezh
m. Action de vomir, de rejeter (comme les bébés).
●(1821) GON 60a-b. Brulérez (L mouillé), tr. «s. m. Action de vomir, en parlant de l'enfant à la mamelle.»
- bruilhiñbruilhiñ
voir bruilhañ
- brukañbrukañ
v. intr.
(1) (en plt du bois) Pourrir.
●(1927) GERI.Ern 75. bruka T[régor] v. n., tr. «Se gâter, parl. du bois.» ●(1931) VALL 331b. Se gâter (bois), tr. «bruka T[régor].» ●582a. Pourrir (en parl. du bois), tr. «brukañ T[régor].» ●(1983) PABE 63. (Berrien) bruka, tr. «pourrir (bois).»
(2) (en plt d'une dent) Se carier.
●(1931) VALL 97b. Carier (et se carier), tr. «bruka.»
- bruket
- brulubrulu
coll. & interj. (botanique)
I.
(1) Digitales Digitalis purpurea.
●(1659) SCger 61b. gands de Nostre Dame, tr. «burllu.»
●(1849) GBI I 208. ur boud burlu ! tr. «une tige de digitale !» ●(1869) FHB 229/154a. Ar brullu a zao en douar treuta. ●(1876) TDE.BF 81a. Bruluenn, s. f., tr. «Digitale, plante ; pl. brulu, burlu, masculin, des plants de digitale et aussi des fleurs de ce végétal.»
●(1904) DBFV 33b. brulu, m., (sg. bruluen, f.) tr. «digitale, plante.» ●(1907) VBFV.fb 31a. digitale, tr. «brulu, m.» ●(1914) DFBP 97a. digitale, tr. «burluen, pl. burlu.» ●(1934) BRUS 264. La digitale, tr. «er brulu.»
(2) Interj. Brulu ! : des nèfles !
●(1906) BOBL 19 mai 87/1a-b. ober afichou var bere e vefe gallet lenn da vihana e brofession a fe ?? Ia da, Burlu !!
II.
(1) Kas da (c'hwezañ, gutuilhañ, sutal, sutellat, strakañ, strapat) brulu (da, war) (ar) Menez (Are, Bre) : envoyer promener.
●(18--) MIL.ms (d’après MELU X 90). Ma n'as peus netra da ober, kea da straka (stlak, strakla) brûllu.»
●(1901) FHAB Genver 207. Kercouls oa d'an Autrou Person sutal en he voz, pe mont da zutal brulu. Re douelled eo he dud gant ar pez a velont, a glêvont, ag a gavont e ty Yan. ●(1905) ALLO 31 (L) Y.-V. Perrot. Kas a rin da Venez Are, / Da zutal brulu difre, / Ar pôtr Goulc'hen heb e vezer. ●(1906) KANngalon Mae 108 (L). brema e ra chiboudik dirazoc'h, goudeze a vad ec'helloc'h mont da zutal brulu beteg ma sello ouzoc'h. ●(1905) BOBL 18 novembre 61/1b (L) P. Pronost. Ma ne douont ket kement-se d’eoc’h (…) kasit anezo da zutal burlu. ●(1909) FHAB Here 311 *Laouig Beg ar Spins. Ha ma ne velan ket da lagad ejen araog ar bloas nevez, e c'helli mont da strakal brullu da Venez Arre. ●(1910) FHAB Kerzu 372 *Fanch an Ti-All. Gant eur ger em bije gellet kas va breur-kaër hag an archerien da zutal brulla (lenn : brullu) da venez Arre, mes gwelet a rean al leue ebars el liorz. ●(1919) FHAB Gouere 27 (T) E. ar Moal. Hon deputeed, aon d'eze da vezan kaset da c'houezan burlu da Vene-Bre. ●(1923) FHAB 1922 – légérs changements de langue – Pièce inspirée de Molière, M. de Pourceaugnac)">AAKL 5 (L) Y.-V. Perrot. Me a c'hoario kement a droiou kamm d'ezan, ma ranko dizale dizrei da zutal e brulu da venez Are. ●(1931) VALL 265 (L). Envoyer promener, tr. F. Vallée «kas da gu(n)tuilha (ou da straka brulu war venez Arre fam.» ●418. Envoyer faire lanlaire, tr. «kas da strapat brulu war venez-Arre L[éon].» ●(1934) FHAB Mae 191. Hag a vije kalz gwelloc'h d'ezo mont da zutellat brulu war menez Are eget dont tost d'eomp. ●(1978) LLMM 188/181 (T) E. ar Barzhig. An eil (...) a voe kaset da sutal brulu war ar Menez Bre.
(2) Kas da sutal brulu da bark an aod : envoyer promener.
●(1985) AMRZ 62 (Lu) V. Seite. Karr brein an diaoul, kerz da zutal brulu da bark an aot !
(3) Kas da sutal brulu : envoyer promener. Cf. kas da sutal, da gaoc'ha da Baris, da granketa, da geureuka, da gaolmoc'ha, da bourmen, da dreiñ bili d'an aod, da beuriñ, da stoupa, gant ar foeltr...
●(1877) FHB (3e série) 18/149a (L) *Filhor Itron Varia Gallot. Mez e leac'h ar gannaded zo casset da sclakal brulu, e vo ranket choaz re-all.
●(1958) BLBR 112/12 (L) *Mab an Dig. Da zutal brulu diouz an ti-mañ ! ●(1958) BRUD 4/26 (L) *Mab an Dig. Me 'zo skuiz en ti-mañ ! Atao heñvel... ar valaen... ar gontel da zrailha boued... al loa-gog... hag ar zah-farz ! Da sutal brulu ac'halen !
(4) Strakal brulu : faire un travail sans importance.
●(1877) FHB (3e série) 13/99b *Mik an Dourdu. Ar re-ze a vo eat pell diouthan, hag hel laosko da zutal gant he voz, pe da sclakal brulu, ma car.
(5) Mont da sutal brulu war Menez Are : aller se faire voir.
●(1906) BOBL 05 mai 85/2a Y. ar Floc’h. ha me a c’hello mont da zutal brulu var menez Arre.
(6) Treiñ e brulu : perdre l’esprit.
●(1924) NFLO. Il a perdu l'esprit, tr. Loeiz ar Floc'h «troet e spered e brulu.»
- brulu-gwennbrulu-gwenn
coll. (botanique) Molène bouillon blanc Verbascum thapsus.
●(1878) SVE 140 §905. Salud d'e-hoc'h, burlu gwenn, / Me a zo deut d'ho tispenn, / Evit m'am lakafet iac'h, / Rak klanv oun gand ar pennzac'h, tr. «Salut à vous, blanche digitale, / Je suis venu vous cueillir / Pour que vous me rendiez la santé, / Car d'un goître je suis affligé.»
- bruluennbruluenn
f. –où, brulu (botanique) Digitale.
●(1499) Ca 28a. Bruluenn. g. estoquion. ●29a. Burluenn alias bruluenn vide ibi.
●(1876) TDE.BF 81a. Bruluenn, s. f., tr. «Digitale, plante ; pl. brulu, burlu, masculin, des plants de digitale et aussi des fleurs de ce végétal.»
●(1904) DBFV 33b. brulu, m., (sg. bruluen, f.) tr. «digitale, plante.» ●(1914) DFBP 97a. digitale, tr. «burluen, pl. burlu.»
- bruluskenn
- brumbrum
m. (météorologie) Brume.
●(1499) Ca 28a. Brum. g. brume.
●(1856) VNA 104. Il fait du brouillard, tr. «Brum e hra.»
●(1904) DBFV 34a. brum, s., tr. «brume, bruine, petite pluie.» ●(1925) BILZ 164. evit korna pa ve brum. ●(1927) GERI.Ern 75. brum m., tr. «brume.» ●(1947) YNVL 116. Brrrou !... Brum dall, ken eo dall !
- brum-douarbrum-douar
s. (pathologie) Tétanos.
●(1939) DIHU 331/200. kouren-doar : tétanos. Kleuet e vé : Er houren, er horen, er houlen. Laret e vè eùé er vrum-doar, er vrem-doar.
- brumachenn
- brumachennek
- brumaj
- brumek
- brumennbrumenn
f. –où
I. (météorologie)
(1) Brume, brouillard.
●(1659) SCger 17b. brouillart, tr. «brumen.» ●(1727) HB 360. Brumennou ha reo guén. ●(c.1785) VO 22. a pe sàuas én un taul ur vrumèn quen tihoél.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 131. bamnoz é vé én ær ag en amzér un douçoni hilleih brassoh eid en dihoellan brumenneu ag hou pro. ●(1849) LLB 424. de belat er vrumen. ●1344. er brumeneu téhoel. ●(1857) CBF 3. Brumen a ra, tr. «Il fait de la brume.» ●(1872) ROU 76b. Brume, tr. «Brumenn.» ●(1876) TDE.BF 81a. Brumenn, s. f., tr. «Brouillard.» ●805. Ar vrumenn o sevel, ar glao zeuio war he lerc'h. ●(1897) EST 69. De bêlat a zoh t'ai er brumenneu loskus.
●(1904) DBFV 34a. brumen, f. pl. –nneu, tr. «brume.» ●(1910) FHAB Eost 242. ar gorventen, an tiz-dour, ar vrumen. ●(1927) GERI.Ern 75. brumenn f., tr. «brouillard.» ●(1974) THBI 187. pa goues bemde glao tanno hanter vrumenn hanter lukachenn.
(2) Brumenn c'hlas : brume de chaleur.
●(1982) PBLS 485. (Sant-Servez-Kallag) brumenn c'hlas, tr. «brume de chaleur.»
(3) Brumenn c'hlav : bruine.
●(1975) YABA 26.07. Ged er vrumenn glaw e oè bet de vitin, er chas en doè frieu berr.
►
●(2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.
II. sens fig.
(1) =
●(1924) BILZbubr 42/974. war e spered en em skigne eul lijenn, eur vrumenn a velkoni.
(2) Voile sur la vue.
●(1904) DBFV 34a. brumen, f. pl. –nneu, tr. «voile (sur la vue), éblouissement.» ●(1925) BILZ 167. [Bilzig] serret e galon, eur vrumennig war vammenn e lagad. ●(1927) GERI.Ern 75. brumenn, tr. «éblouissement.»
III. (mythologie) Paotr ar vrumenn.
●(1985) OUIS 291. des mauvais génies qui tourmentent les hommes comme Jannig an aod (Jean du rivage) et paotr ar vrumenn (le gars qui fait lever la brume).
- brumennañbrumennañ
voir brumenniñ
- brumennek
- brumennet
- brumenniñ / brumennañbrumenniñ / brumennañ
v.
I. V. impers. Brumer, faire du brouillard.
●(1876) TDE.BF 81a. Brumenna, v. imp., tr. «faire du brouillard. »
●(1904) DBFV 34a. brumennein, v. n., tr. «bruiner.» ●(1907) VBFV.bf 9b. brumennein, tr. «bruiner.» ●(1914) DFBP 39b. bruiner, tr. «Brumenni.» ●(1927) GERI.Ern 75. brumenna, brumenni, tr. «faire du brouillard.» ●(1934) BRUS 334. Il bruine, tr. «brumennein e hra.»
II. V. intr.
(1) (en plt de la nuit) Tomber.
●(1925) VINV 21. Mes donet e hré d'en noz brumennein.
(2) Obscurcir.
●(1907) VBFV.fb 69a. obscurcir, tr. «brumennein.»
(3) (en plt de la vue) S'obscurcir, se troubler, s'embrumer.
●(1792) CAg 52. A-pe zeï d'em deulagad / Guet drouc-pèn brumennein : / D'en dé eit-on tihouellat / Ha d'em seèl gùirennein.
●(1857) GUG 96. A pe zei d'em deulagad / Guet droug-pèn brumennein ; / D'en dé eid on tihoellat, / Ha d'em sèl guérennein.
●(1907) VBFV.bf 9b. brumennein, tr. «s'obscurcir (en parl. de la vue).»
(4) Brumenniñ diouzh : être ébloui par.
●(1904) DBFV 34a. brumennein, v. n., tr. «être ébloui.» ●(1927) GERI.Ern 75. V[annetais] brumennein, tr. «être ébloui (doc'h par).»
III. V. tr. d. Éblouir.
●(1744) L'Arm 120a. Eblouir, empêcher l'action de la vûë, tr. «Brumeennein.»
●(1854) PSA I 239. ul luhéden e liguern én un taul, gùir é, mæs péhani ne chervige liès mad meit de vrumennein goah en deulegad goudé. ●(1876) TDE.BF 81a. Brumenna, v. a., tr. «Eblouir par l'éclat, par la lumière.»
●(1904) DBFV 34a. brumennein, v. a., tr. «éblouir.» ●(1927) GERI.Ern 75. brumenna, brumenni, tr. «éblouir.»
IV. V. pron. réfl. En em vrumenniñ : s'estomper.
●(1924) BILZbubr 43-44/1026. Ha nebeut ha nebeut, kenteliou, kelennadurez ar c'hatekiz a zo en em vrumennet en e gonsians.
- brumennus