Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 114 : de dishanvalet (5651) à dishouarnadur (5700) :
  • dishañvalet
    dishañvalet

    adj. Défiguré.

    (1839) BESquil 622. Face er gaërran Princès ag er bed, deit de vout dishavalet hac horrible deu zé goudé hé marhue.

  • dishañvaliñ
    dishañvaliñ

    voir dishañvalaat

  • disharp
    disharp

    adj. (en plt d'un meuble) Qui n'est appuyé d'aucun côté.

    (1878) EKG II 145. eur skaon dizharp a bep tu.

  • dishegar .1
    dishegar .1

    adj.

    (1) Cruel.

    (1866) SEV 128. ar vlaz e deuz eunn naoun hag eur zec'hed disegar. ●(1867) MGK 2. eur c'hlenved disegar, / Savet da goutammi pep mad war ann douar. ●(1876) TDE.BF 803. Ann naoun a zo dishegar, / Eur c'hof ilboed a zo bouzar.

    (2) Désagréable.

    (1925) BILZ 125. en en benn e troidelle mennoziou dishegar.

    (3) (en plt de qqn) =

    (1872) ROU 80b. Déplaisant, tr. «Disegar

    (4) N'eo ket dishegar deoc'h : vous n'êtes pas à plaindre.

    (1872) ROU 80b. Neket disegar deoc'h, tr. «vous n'êtes pas à plaindre.» ●88a-b. Tu es heureux d'être riche, sans cela…, tr. «mad eo d'it ma out penvidig, anez ! neket disegar d'it !» ●91a. Vous n'êtes pas malheureux, tr. «neket disegar deoc'h

  • dishegar .2
    dishegar .2

    m. Douleur, souffrance forte.

    (1866) SEV 135. Piou a ve evit anaout er-vad kounnar ha dizegar ar re zaonet. ●(1877) FHB (3e série) 17/141b. na pebez dissegar am euz-me em dent ! (...) eun dissegar am euz ennho.

  • dishentañ
    dishentañ

    v. tr. d. Égarer, dérouter.

    (1834) SIM 271. ellout a rafe en dishentcha.

  • disheñvel .1
    disheñvel .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Différent.

    (1732) GReg 288a. Different, ente, dissemblable, divers, tr. «dishêvel

    (1847) MDM 396. en diou fezoun dishenvel. ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu a-dreuz-hent enn hoc'h enep ann distera enebiez.

    (1909) FHAB Eost 229. pa z-eo dishenvel ar giziou.

    (2) Disheñvel diouzh : différent de.

    (1876) TDE.BF 141b. Dishevel int dioc'h kent, tr. «ils sont différents de ce qu'ils étaient.»

    (1905) IVLD 81. kement a draou dishenvel euz ar pez en doa guelet ●(1911) BUAZperrot 75. dishenvel a grenn diouz buez an dud all. ●(1922) FHAB Genver 21. Choura ha dimezi a zo daou dra dishenvel bras an eil diouz egile. Disheñvel-bev : très différent.

    (3) Disheñvel-bev, disheñvel-krak : très différent.

    (1868) FHB 159/20b. e tremene eun dra dishenvel-beo euz ioul hag euz c'hoant an tad.

    (1936) BREI 450/2c. dishenvel krak.

    (4) par ext. Excellent, exceptionnel.

    (1958) BLBR 114/2. Labouréréz dishenvel, ne jome morse da zelloud.

    (2003) ENPKP 16. (Ploueskad) eur mager dishenvel ha mad ouz e loenet, tr. «un excellent éleveur, bon envers ses bêtes.»

    II. Adv. Différemment.

    (1860) BAL 26. e reomp disevel. ●(18--) SAQ I 98. gobariet, stumet dishenvel. 112. rojou bras ha rojou bihan, gobariet dishenvel ervez ho labour.

  • disheñvel .2
    disheñvel .2

    m. Différence, distinction.

    (1868) KMM 80. pebez dissevel etre Jesus ha me ! ●(1872) ROU 81a. Ici on ne fait aucune différence entre…, tr. «Ama, disevel ebet etre…» ●(1880) SAB 54. mar gveler un dissevel bennac etre an ofiss en ilizou. ●67. da verca an disevel etre pedi ha silou kelennadurez. ●68. Eaz e comprenn perag an disevel-se. ●193. eno eo ema ar c'hem, an dissevel braz. ●257. ne vezo disevel ebed an oll.

    (1935) BREI 436/1b. eur c'hemm pe eun dishenvel souezus.

  • disheñvelaad
    disheñvelaad

    voir disheñvelaat

  • disheñvelaat
    disheñvelaat

    v.

    (1) V. intr. Se différencier.

    (1931) VALL 217b. se différencier, tr. «dishéñvelaat

    (2) V. tr. d. (grammaire) Dissimiler.

    (1931) VALL 223b. Dissimiler (gramm.), tr. «dishéñvelaat

    ►[empl. comme subs. > disheñvelaad] Dissimilation.

    (1931) VALL 223b. an dishéñvelaat, tr. «la dissimilation.»

  • disheñvelded
    disheñvelded

    f. Variété.

    (1883) HJM 2. dishenvelded kaloun an dud, ha giz pep hini a zigasche buhan an traou da eun dispar ken braz evel an hini a zo hirie.

  • disheñvelder
    disheñvelder

    m. –ioù Différence.

    (1914) DFBP 99b. dissemblance, tr. «Dishenvelder

  • disheñvelidigezh
    disheñvelidigezh

    f. –ioù

    (1) Différence.

    (1732) GReg 287b. Difference, diversité, tr. «dishevelediguez

    (1847) FVR 167. Bezan a zou kouskoude eunn dishevelidigez. ●(1857) HTB 94. An hini en deuz goufeet laket er bed-ma an dishevelidigez a admiromp.

    (1911) BUAZperrot 29. an dishenveledigez a zo etrezo ne vir ket ouz an emglev da ren etrezo. ●(1914) DFBP 99a. disparité, tr. «Dishenvelidigez.» ●(1926) FHAB Kerzu 454. Ar Yez (...) hounnez eo gwrizienn an dishenveledijez (lire : dishenveledigez) yac'h ebarz ar bed.

    (2) Différend.

    (1907) FHAB Meurzh/Ebrel 49. hag heb en em randaëlat abalamour d'an dishenveledigesiou a zo etrezo.

  • disheñveliñ / disheñvelout
    disheñveliñ / disheñvelout

    v.

    (1) V. intr. Disheñveliñ diouzh : se différencier, différer de.

    (1860) BAL 4. Evelse e c'haller ober ar c'hiz pa vezo dibec'h eb diseveli dious an dud all.

    (2) V. tr. d. Disheñveliñ diouzh : distinguer de.

    (1732) GReg 287b. Differencier, mettre, causer de la différence, tr. «dishêvelout. pr. dishêvelet

    (1910) MBJL 16. evit he dishanvelout diouz enezen Breiz-Veur. ●(1912) BUAZpermoal 769. ma'z int goest da zishenveli bara an Oter diouz bara ar c'horf. ●(1970) TDBP I 135. Ne oar ket disheñveli he zintined an eil diouz eben, tr. « Elle ne sait pas distinguer ses tantes l'une de l'autre »

  • disheñvelout
    disheñvelout

    voir disheñveliñ

  • disheol .1
    disheol .1

    adj. Abrité du soleil.

    (1659) SCger 86a. ombrageux, tr. «disheual (lire : disheaul).» ●143b. disheaul, tr. «hors du Soleil.»

    (1876) TDE.BF 141b. Leac'h disheol, tr. «lieu ombragé.»

    (1910) BOBL 02 avril 275/3a. Eun avantach braz a vefe kaout en eul lech disheol, eur foz doun, ledan a-walc'h evit kemer eur bern mad a deil.

  • disheol .2
    disheol .2

    m.

    I.

    (1) Lieu ombragé, abri du soleil.

    (1499) Ca 189b. [squeut] Jtem vmbraticus / ca / cum g. ombraige. b. disheul. ●(c.1500) Cb. [squeut] Jtez vmbraticus / a / um. g. vmbraige. b. disheaul.

    (1659) SCger 86a. ombrage, tr. «disheual (lire : disheaul).» ●(c.1718) CHal.ms i. Venes a l'abri du soleil, tr. «deit d'en dichaul.» ●(1732) GReg 5b. Abri, lieu à couvert du soleil, tr. «Dishéaul. (Van[netois]) Dichaul.» ●229a. Couvert, abri du soleil, lieu à l'ombre, tr. «Dishéaul.» ●673a. Ombrage, tr. «Dishéaul. Van[netois] dichaul.» ●(17--) VO 43. un dichaul divertissus. ●61. un dichaul cloar.

    (1856) VNA 105. Allons à l'ombre, tr. «Damb d'en dichaul.» ●(1860) BAL 182. ar c'haro a gav an diseol etouez ar bodennou glaz. ●(1889) ISV 449b. D'an den, emezhi, me a ro / Hag an dizheol hag an disc'hlao.

    (1902) PIGO I 223. kwitad disheol ar gwe. ●(1904) DBFV 49a. dichaul, dishiaul, m., tr. «abri du soleil, ombre ; parasol.»

    (2) En disheol da, ag, eus : à l'ombre de.

    (17--) TE 193. én dichaul ag é figuêssèn.

    (1838) CGK 19. Guèz ivin quèr bodennec, en disheaul deus pere, / Epad tommder an hanvou, e cousquen da greis-de. ●(1884) LZBt Meurzh 53. Savet enn disheol da vene Arjea.

    (3) E(n) disheol : à l'ombre de.

    (1900) MSJO 70. e disheol eur vezen c'hlas. ●(1912) BUAZpermoal 630. en disheol ar gwe fo. ●(1925) BILZ 116. en disheol ar gwe pupli. ●(1912) MMKE 28. En disheol eun derven uhel ec'h azeïs. ●(1955) STBJ 26. E-barz eur prad dibabet evit an abadenn, hag e disheol ar gwez-kistin. ●123. Buoc'hed briz a weled enno, darn o peuri ha darn-all gourvezet, o taskiliat didrouz, e disheol ar bodennadou haleg.

    (4) En disheol : à l'ombre.

    (c.1718) CHal.ms iii. parasol, tr. «un dichaul e touguer, ur golo aueit him lacat en dichaul.» ●(1732) GReg 229a. A couvert du soleil, tr. «En dishéaul

    (1850) JAC 79. Azeomp en disheol da ober hon repas.

    (1912) FHAB Ebrel 118. Ar venec'h (...) a c'hourvezas en disheol (...) hag a en em roas da gousket evel broc'hed.

    (5) Reiñ disheol : donner de l'ombrage.

    (c.1718) CHal.ms iii. ombrager, tr. «dichaulein, rein dichaul

    (1985) AMRZ 117. Ar harziad spern war ar hleuz a rofe disheol d'ar hoarierien. Lakaet e-noa evito dindan ar harz eur plankenn, dezo da helloud azeza.

    (6) Parasol.

    (c.1718) CHal.ms iii. parasol, tr. «un dichaul e touguer, ur golo aueit him lacat en dichaul.»

    II. sens fig.

    A. En disheol : en prison, à l'ombre.

    (1903) MBJJ 138. e zo bet laket meur a hini anê en disheol. ●(1909) FHAB Mae 154. da lac'ha lod anezo, ha da zastum ar re all en diseol. ●(1920) MVRO 56/1a. Trizek konsort eus ar vanden a zo dija en disheol. Re all a vezo kolhieret dizale.

    B. (religion)

    (1) Dre zisheol ar Spered-Glan : (?) abrité, protégé par le Saint-Esprit (?).

    (1921) GRSA 35. Vennereh en Tad e zo bet lakat er Mab de hañnein ag er Uerhéz dibéhed, dré zishéol er Spered Glan.

    (2) Disheolenn ar Spered : (?) abri, protection du Saint-Esprit (?).

    (1957) DSGL 80. Èl bokedeu / É tigorant édan dishéolenn er Spered, tr. «Qui, comme des fleurs ; / S'épanouissent à l'ombre de l'Esprit.»

    III.

    (1) Bezañ lakaet en disheol : être mis en prison.

    (1903) MBJJ 138 (T) le Clerc. Da c'hortoz, e zo bet laket meur a hini en disheol. ●176. Difennet eo bean noz war ar bale, dindan ar boan da vean laket en disheol an de warlerc'h, mar ver tapet.

    (2) Lakaat e zorn en e zisheol : voir dorn.

  • disheolek
    disheolek

    voir disheoliek

  • disheolenn
    disheolenn

    voir disheolienn

  • disheoler
    disheoler

    voir disheolier

  • disheoliañ / disheoliat / disheoliñ
    disheoliañ / disheoliat / disheoliñ

    v.

    (1) V. intr. Se mettre à l'abri du soleil, à l'ombre, s'ombrager.

    (c.1500) Cb [squeut]. Jtem vmbro / as. g. vmbrer. b. disheaulyaff.

    (1732) GReg 5b. Se mettre à l'abri du soleil, tr. «Dishéaulya. pr. dishéaulyet

    (1855) GBI I 112. Ha ni o vont da disheoliad, tr. «Nous nous reposâmes à l'ombre.» ●(1879) BMN 174. n'eus guezen ebed evit mont da zisheolia pa vez tomm scaot an heol.

    (1903) MBJJ 249. 'uz d'ei, 'vit disheolan ha dic'hlaoan, e oa porchedo. ●(1904) DBFV 49a. dichaulein, dishiaulein, v. n., tr. «se mettre à l'abri du soleil.» ●(1906) KANngalon C'hwevrer 39.(1909) KTLR 164. Ian a ioa o tizeoli a zindan eur vezen. ●(1911) BUAZperrot 136. da zisheoli dindanni. ●(1924) BILZbubr 47/1121. Ped rummad a Lokiregiz a zo bet o tisheolia, o tiskloia dindan he deliou.

    (2) V. intr. Porter une ombre.

    (1962) EGRH I 63. disheoliñ v., tr. « porter une ombre. »

    (3) Mont da zisheoliañ : aller se mettre à l’ombre.

    (1962) EGRH I 63. mont da zisheoliñ, tr. « aller se mettre à l’ombre. »

    (4) V. pron. réfl. En em zisheoliañ : se mettre à l’abri du soleil.

    (1912) LZBl Genver 306. Evit gellout lavaret an oferen hag ive en em zizheoli, e meuz eun telt.

    (5) V. tr. d. Ombrager, abriter du soleil.

    (1659) SCger 85b. ombrager, tr. «disheaulia.» ●(c.1718) CHal.ms iii. ombrager, tr. «dichaulein, rein dichaul.»

    (1829) IAY 123. hust da ben Jonas evit en disheaulan ac en golo. ●(1852) MML 32. evel eur vantel pehini a deu d'ho discheolin enep ar broutac'h deus ho fasiono. ●69. ar ouabren misterius-se pehini, en de, a deue da dicheolin ar Judevien an desert. ●(1889) SFA 146. eur vezen dokok evit hon disheoli. ●(1889) ISV 478. unan euz ar friou-ze a hanver mouger-goulou, hag a c'hell disc'hlavi, dizheoli ha goudori ar re en em gaf en ho c'hichen.

    (1903) MBJJ 45. disheoliet omp gant eun doen lien. ●78-79. eur ouelik lien (...) a diskenno war chouk ho kil evit hen disheolian. ●124. disheolian an dud. ●(1904) DBFV 49a. dichaulein, dishiaulein, v. a., tr. «abriter ; ombrager.» ●(1921) PGAZ 5. douarou noaz-pill, hep eur vezen d'ho disheolia. ●(1958) BRUD 4/59. teltennou dislivet o tisheolia pe tisglavi tôliou hir. ●(1962) EGRH I 63. disheoliñ v., tr. « protéger du soleil. »

    ►absol.

    (1876) TDE.BF 438b. ar gwez a voa huel ha bodennek a-ziouc'h ho fenn, ha disheolia a-bell a reant tro-war-dro.

  • disheoliat
    disheoliat

    voir disheoliañ

  • disheoliek / disheolek
    disheoliek / disheolek

    adj. Ombragé.

    (1732) GReg 673a. Ombrageux, euse, lieux ombrageux, tr. «Dishéaulyecq. leac'h dishéauliecq

    (1876) TDE.BF 141b. Disheoliek, adj., tr. «Ombragé »

    (1904) DBFV 49a. dichaulek, dishiaulek, adj., tr. «ombragé.» ●(1934) BRUS 148. Ombragé, tr. «dishéolek

  • disheolienn / disheolenn
    disheolienn / disheolenn

    f. –où

    I. Lieu ombragé.

    (1847) BDJ 35. o valea / E dicheolen ar cedrenhou. ●(1860) BAL 183. Ur vezen bodennog (…) o lacaat un diseolen var e benn. ●(1869) HTC 106. Jonas a gave gras caout an disheolien-ze. ●(1874) FHB 496/204. eun disheolien bennak evit diskuiza he izili. ●(1880) SAB 27. en disseolenn-se dindan deliou ar vezenn a vuez.

    (1903) MSLp xii 277. An dudiusa disheolien E kreiz bruskoadik eur ganien «le plus agréable ombrage au milieu du bosquet d'un vallon (Combeau)», Mil. ms.

    II. par ext.

    (1) Construction qui abrite du soleil.

    (18--) SAQ I 199. Ha Jonas (...) en em dennaz var eur menez, ha sevel eno eun disheolien evithan.

    (1962) EGRH I 63. disheolienn f. -où, tr. « abri contre le soleil. »

    (2) Tonnelle.

    (1929) FHAB Du 413. Eun dervez m'edo o kempenn eun disheolenn, graet gant gwez roz, e liorz unan eus pinvidika paramantourien Konk...

  • disheolier / disheoler
    disheolier / disheoler

    m. –ioù, ion Ombrelle.

    (1732) GReg 692a. Parasol, tr. «Un dishéaulyer. p. dishéaulyerou.» ●(1744) L'Arm 267b. Parasol, tr. «Disshiaulérr.. lérieu. m.»

    (1866) FHB 79/212a. hon euz bepred gan-eomp eunn dizglavier hag a zalc'h lec'h ive da eunn dizheolier.

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Disheolier, tr. «tonnelle (et parasol).» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. disheolier, tr. «tonnelle (Saint-Fiacre), Treger.» ●(1934) BRUS 235. Une ombrelle, tr. «un dishéoleér –eu, m.» ●(1963) LLMM 99/265. kouezhañ a rae warnañ bizhier ha disheolerien ken buan ha ken stank ha freilhoù war al leurdornañ.

  • disheoliñ
    disheoliñ

    voir disheoliañ

  • dishêr
    dishêr

    adj. (droit) Sans héritier (présomptif).

    (1868) KMM 2. Evito da veza dija var an oad, ac evelato dizer. ●51. ac i var an oad ac atao dizer. ●(1890) MOA 238a. Qui n’a point d’enfant, tr. «disher

    (1904) DBFV 58a. dishér, adj., tr. «sans héritier.» ●(1911) BUAZperrot 104. Yan III, duk Breiz, a varvas dizher. ●487. eun den pinvidik ha disher. ●(1934) PONT 16. Dizer oa. Goulenn a reas digant ar Werc’hez eur bugel. ●(1939) MGGD 32. o veza ma oa chomet dishêr. ●(1942) SAV 23/65. He gwaz a oa maro dishêr (sans héritier présomptif) hag ar susitourien (héritiers) a oa kerent pell o chom er-maez a vro.

  • dishêradur
    dishêradur

    m. Déshérence.

    (1931) VALL 208b. Déshérence, tr. «dishêradur m.»

  • dishêramant
    dishêramant

    m. –où Déshérence.

    (1904) DBFV 58a. dishéremant, m. pl. eu, tr. «déshérence (l'A.).»

  • dishêrañ
    dishêrañ

    voir dishêriañ

  • dishêrans
    dishêrans

    f. –où Déshérence.

    (1732) GReg 275a. Desherence, droit du Seigneur de fief, ou du Roi, d'hériter à un défunt, où il ne paroît pas d'héritier, tr. «Disherançz. p. disherançzou

  • dishêrerezh
    dishêrerezh

    m. Déshérence.

    (1931) VALL 208b. Déshérence, tr. «dishêrerez m.»

  • dishêret
    dishêret

    adj. Privé d'héritage, déshérité.

    (18--) SAQ I 169. eur c'hrouadur fall ha dizeret, taolet er meaz a di he dad.

  • dishêriañ / dishêrañ
    dishêriañ / dishêrañ

    v. tr. d. Déshériter.

    (1931) VALL 208b. Déshériter, tr. «dishêra ou dishêria

  • disheritajadur
    disheritajadur

    m. –ioù Exhérédation.

    (1904) DBFV 58a. dishéritajadur, m. pl. eu, tr. «exhérédation.»

  • disheritañ / disheritiñ
    disheritañ / disheritiñ

    v. tr. d.

    (1) Déshériter.

    (1499) Ca 110b. g. deseriter vide in disheritaff et in possession. ●(1557) B I 25. hon disheritaff / Hac hon diposidaff, tr. «de nous déshériter et de nous déposséder.»

    (1659) SCger 41b. desheriter, tr. «desherita

    (1904) DBFV 58a. dishéritein, v. a., tr. «déshériter, exhéréder.»

    (2) Dépeupler.

    (1659) SCger 39a. depeupler, tr. «disherita

  • disheritiñ
    disheritiñ

    voir disheritañ

  • dishevelebekaat
    dishevelebekaat

    v. tr. d. Déformer, défigurer.

    (1732) GReg 256b. Defigurer, gâter la forme, les traits, &c., tr. «dishêvelebecqât. pr. dishêvelebecqëet

  • dishevelebet
    dishevelebet

    adj.

    (1) Devenu laid, informe.

    (1659) SCger 37b. defiguré, tr. «disheuelebet.» ●(1732) GReg 213b. Corps contrefait par accident, tr. «Corf dishevelebet.» ●488a. Have, maigre, pâle, défiguré, tr. « Diffigur. dishevelebet. ».

    (1889) ISV 451a. Da zrem oll dishenvelebet.

    (2) Décharné.

    (1732) GReg 249a. Un homme decharné, qui n'a que la peau et les os, tr. «Un dèn dishêvelbet

    (1869) SAG 112. ho bizaich treuet ha dizhenvelebeled (sic).

  • dishevelebiñ
    dishevelebiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Contrefaire.

    (1659) SCger 31a. contrefaire, tr. «dishevelebi

    (2) [au passif] Déformer, défigurer.

    (1659) SCger 37b. defigurer, tr. «disheuelebi.» ●(1732) GReg 256b. Defigurer, gâter la forme, les traits, &c., tr. «dishêvelebi. pr. dishêvelebet

    (1864) SMM 88. pa vezo guelet ar c'horf-se dishevelebet gant ar boan hag ar c'hlenvet.

    II. V. intr. Perdre sa belle apparence.

    (1872) ROU 80a. Défigurer, tr. «Difurma, disevelebi

    (1911) BUAZperrot 677. e gorf milliget a yelo da zistribilha en eun tu bennak ouz ar groug, epad ma tisfelebo tamm ha tamm ar bleuniou lirzin a dlie kuruni e dâl en nenvou.

  • dishevelep
    dishevelep

    adj.

    (1) Sans pareil.

    (1557) B I 693. Me ray dit quent pell meruell rep / Euel (lire : cruel) ha sell (lire : fell) disheuelep / Yen dienep e pep depit, tr. «je vais te faire subir une mort cruelle, impitoyable froide, sans honneur et sans consolation.» ●798. Da bizhuiquen perguen en estrenua / Bilen qui rep disheuelep heb ioa / Ez i deza breman ia dan iayn, tr. «tu vas aller pour jamais dans la torture et dans l'émoi, chien odieux, vilain, qui n'as point fait de bien.»

    (2) Déformé, défiguré.

    (1857) HTB 107. eur c'hlenvet ker louz, hag a ia da goll ma genet ha d'em laket dishevelep ! ●(1890) MOA 216b. Dévisagé, Défiguré, déformé, tr. «dishevelep

  • dishigennañ
    dishigennañ

    v. tr. d.

    (1970) TDBP II 410. N’em-oa ket gallet dishigenna ma fesk, tr. « Je n’avais pas pu décrocher l’hameçon de mon poisson ».

  • dishilh .1
    dishilh .1

    m.

    (1) Égrainement.

    (1927) GERI.Ern 110. dishilh m., tr. «Egrainement.»

    (2) Dilapidation.

    (1927) GERI.Ern 110. dishilh m., tr. «coulage, dilapidation, folles dépenses.»

  • dishilh .2
    dishilh .2

    voir dishiliañ

  • dishiliadur
    dishiliadur

    m. Dépérissement, délabrement.

    (1732) GReg 268a. Deperissement, tr. «dishilyadur

  • dishiliañ / dishilh
    dishiliañ / dishilh

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Égrener.

    (1732) GReg 326b. Égrener une plante, tr. «Dishilya an had, eus a ul lousaouenn.» ●(17--) CBet 1871. Chetu aman a ed mat. Me ia d'hen disillan, tr. «Voici d'excellent blé. Je vais l'égréner.»

    (1877) BSA 7. Goude beza pennaouet e parkeier an tadou santel euz an iliz, ha disillet an nebeut greun am eus dastumet ennho.

    (1907) PERS 104. an hini goz a vije azezet o tissilla kanab. ●(1927) GERI.Ern 110. dishilia C[ornouaille] v. a., tr. «égrener.» ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Diskilha = dishilha. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 199. ha mont evel-se difrae gant an dourna e-serr dizilha mat an eost.

    (2) Effeuiller.

    (1872) ROU 82a. Effeuiller, tr. «dizilla

    (1982) TKRH 91. Bleuñv burlu ha bleuñv balan a veze distilhet da lakaat war an hent.

    II. V. intr.

    (1) S'égrener, dégrainer.

    (1923) BUBR 32/642. An ed (...) greunenn ha greunenn, disilhan ’ra gant an avel. ●(1927) GERI.Ern 110. dishilia C[ornouaille] v. n., tr. «s’égrener.» ●(1957) BRUD 1/105. (Med dizale e klevis eun trouzig trist, heñvel ouz mouez eur hlohig-kañv, hijet bep eur mare.) Hanter-vouget a-wechou ha pellig etre pep hini, e tassone goustadig ar hlohadou, o koueza hini ha hini, evel greun o tizhilia diouzh pennou-id re ao. ●(1958) BLBR 109/3. «Ar gwiniz, ’me Zoue, a zirilh (lire : zisilh) er mêziou / Dre ziouer mederien d’e gas d’am grignoliou. ●(1982) PBLS 336. (Sant-Servez-Kallag) dishiliañ, tr. «tomber d’eux-mêmes (grains).»

    (2) par ext. (en plt de qqc. constitué de grains) Perdre ses grains.

    (1872) ROU 82b. Mon chapelet s'est égréné, tr. «Dizilled eo va chapeled.»

    (1927) GERI.Ern 110. dishilia C[ornouaille] v. n., tr. «s'échapper, comme le blé d'un épi mûr ou d'un sac percé.»

    (3) sens fig. (en plt d’une construction, d’un pays) Tomber en décadence, en ruines.

    (1732) GReg 248a. Tomber en decadence, tr. «dishilya. pr. dishilyet

    (1978) BRUDn 19/19. Ha bremañ, ar vro-ze n’eo mui nemed eur penn klañv o tistill. ●o tistill : o koll he had (greun).

    III. V. pron. réfl. sens fig. En em zishiliañ : se délabrer.

    (1925) BILZ 144. An Deureugenn en em zizilh.

  • dishorellet
    dishorellet

    adj. Ébranlé.

    (1867) MGK 96. Ha dishorellet krenn, ar bed a c'hell frega.

  • dishost
    dishost

    m. Essoufflement.

    (1931) DIHU 245/263. Dibouk e hrant, keti-ketan, en dishost ber arnehé.

  • dishouarn
    dishouarn

    adj. (Cheval) sans fers.

    (1732) GReg 256a. Deferré, non ferré, tr. «Dishouarn

    (1857) CBF 108. Dishouarn eo va c'hazek, tr. «Votre (lire : ma) jument n'a pas de fer.» ●(1899) BSEc xxxvii 154 / KRL 19. An arc'hant a da abeurz an diaoul a ia dalmad d'en c'houarno, ha c'hoaz e chom dalmad eun troad dishouarn d'ezan, tr. «Bien mal acquis ne profite pas.»

    (1962) EGRH I 63. dishouarn a., tr. « déferrer. »

  • dishouarnadur
    dishouarnadur

    m. –ioù Déferrement, déferrage.

    (1914) DFBP 82a. déferrement, tr. «Dishouarnadur

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...