Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 110 : de disamman-disammin-disamm (5451) à diseblanted (5500) :- disammañ / disammiñ / disammdisammañ / disammiñ / disamm
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Décharger (qqn, un animal de qqc.).
●(1659) SCger 40b. decharger, tr. «disamma.» ●(17--) EN 594. ar botred a ja [da] disaman o quesec, tr. «les garçons vont décharger vos chevaux.»
●(1904) DBFV 57b. disammein, v. a., tr. «décharger, débarrasser.» ●(1909) KTLR 183. Ne zounjas tamm dizamma he inkane.
(2) Bezañ disammet diouzh : être soulagé de.
●(1903) MBJJ 18. da vean dizammet da vad euz o fakajo.
(3) Disammañ udb. : se décharger de qqc.
●(1647) Am 541. Disam prest da beach ac en em seach dal, tr. «Décharge-toi vite de ton fardeau et sèche-toi. Tiens !»
●(1860) BAL 78. Euruz an den a c'hall dizamma ar pouez en dalh ama. ●(1867) MGK 107. Eur giez-red a voa tostik da gelina ; / Ne ouie e pe leac'h dizamma he c'hofad.
B. sens fig.
(1) Aider en soulageant.
●(1877) EKG I 113-114. Ia, ia, eme ar c'hrek paour oc'h esa dizamma he fried ; hennez eo ar penn-kaoz euz an oll fallagriez. ●(1877) BSA 201. dizamma an den encrezet ha glac'haret.
●(1907) PERS 84. me ho tiskuizo hag ho tizammo. ●(1932) KANNgwital 358/225. dizamma ar famillou niverus.
(2) Excuser.
●(1911) BUAZperrot 754. da zisamma anezo eus o fec'hejou.
(3) Disammañ e galon : libérer son cœur.
●(1790) MG 7. é han de zisammein me halon.
●(18--) SAQ II 301. e treid an aoter o tizamma hor c'haloun dirak Doue.
●(1907) PERS 213. ma vije anet e rea vad d'ezhan dizamma he galon. ●(1942) DADO 10. Hizio ec’h eo va zro da zizamma va c’halon !
(4) Exonérer.
●(1914) DFBP 134a. exonérer, tr. «dizamma.» ●(1986) PTGN 22. med war dachenn an holen ar re-mañ a zo dizammet diouz ar gwir da baea warnañ. Penaos o deus greet o hont evid paka an dizamm-se ? n'ouzon ket re vad…
II. V. intr.
A.
(1) Se débarrasser de son fardeau.
●(17--) BMa 611. Gortoet on lest da disaman, tr. «Attendez, laissez-nous nous débarrasser.»
●(c.1836) COM II moj. 7. é pé lêch dizamma.
●(1919) BUBR 6/164. Dizamma a reont er-maez dirak toull an nor.
(2) Mettre bas.
●(1836) FLF 9. Eur guiez prest da dreï he chass / Da zisamma a glasqe plaç.
(3) Disammañ diouzh : se débarrasser, se défaire de.
●(1926) FHAB C'hwevrer 64. en eur zizamma diouz eur zac'h pounner.
►sens fig.
●(1906) BOBL 25 août 101/3b. Lanik a neuz lakeet en e benn dizamma deuz e zenved. ●(1913) PRPR 19. mall gantan dizamma deuz eun diskord a botr mar boa.
B. sens fig.
(1) Être plus léger.
●(1878) EKG II 117. Va c'haloun a zizammaz eun tamm.
(2) Se défaire de, abandonner (une responsabilité).
●(1910) ISBR 81. Disam e hras a é garg a dier ér blé 640.
III. V. pron. réfl.
(1) En em zisammañ eus, ag udb. : se défaire de qqc.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 82. ne garehen quet hum zisammein a me rangen. ●(1857) LVH 66. hum zissamein dalhmat ar nehou ag ul lodenn ag é garg. ●(1866) FHB 92/313a. ar feiz a zo eur beac'h pounner, eur beac'h a behini e clascont dalc'h mad en em zizamma.
●(1904) LZBg Gouere 152. eit hum zisammein ag er benijen. ●(1910) MBJL 175. en em dizamman deus an tamall. ●(1913) AVIE 227. ret dehé um zisam ag ou madeu. ●(1936) PRBD 99. evit en em zizamma eus ar pec'hed.
(2) Se soulager moralement.
●(1902) PIGO I 29. e anken a greskaz, hag, evit en em zisamman, e rampaz er gleuzen dero. ●(1907) PERS 243. Va mignon, red eo d'eoc'h en em zizamma, ar c'henta ar guella.
(3) S'excuser.
●(1903) MBJJ 14. eur gir, mar plij, 'vid 'n em dizamma.
(4) fam. Se soulager, faire ses besoins.
●(1959) BRUD 7/28. Ar Hreah (…) a oa eet er-mêz d'en em zizamma.
IV. Disamm diwar ar c'herloù : voir kerloù.
- disammiñdisammiñ
voir disammañ
- disanailhañdisanailhañ
v. tr. d.
(1) Extraire du grenier.
(2) sens fig. Faire sortir de son esprit, de ses souvenirs.
●(1907) CDFi 13 juillet. ar c'hanaouennou kaëra o devoa gellet da zizanailla euz o sperejou.
►absol.
●(1906) CDFi 09 juin. Hag ar re goz eveldoc'h a zo sanailhet eur bern traou en o spered : red e vezo dezo dizanailha (…) Ar re goz a zizanailho / Ar vugale a zestumo.
- disaniañdisaniañ
v. tr. i. Disaniañ d'an dour : creuser des rigoles pour l'écoulement de l'eau.
●(1962) EGRH I 62. nettoyer un ruisseau, tr. « disaniañ d’an dour. » ●(1990) TTRK 157. met ar pep brasañ eus an dour a veze, e-pad ar goañv hag an nevez-amzer, dizaniet dezhañ da vont en ur foenneg strizh (…) evit kaout geot druz. ●176. Neuze ez aemp gant ur varrdrañch evit disaniañ d'an dour a chome poulladet dirak ar feunteun.
- disank
- disankañdisankañ
v. tr. d. Retirer (qqc.) de l'endroit où il était enfoncé.
●(1935) CDFi 16 février. n'helle den ebet o dizanka ac'hano.
- disanketdisanket
adj. Libéré.
●(1920) MVRO 24/1c. Loucheur, ministr koz an Armamant hag ar «Broiou dizanket».
- disañsdisañs
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Qui n'a pas de sens.
●(1829) IAY 61. o sonjal en treo quen disans.
(2) Infini.
●(1935) OALD 51/8. ma vefe anavezet evel ma tlefe beza, eur vad disans a rafe er vro-se.
II. Adv. Très, infiniment.
●(1906) BOBL 13 janvier 69/2e. an domajou a zo braz disanz. ●(1912) GMGE 62. eur c'hendalc'h braz disans (Ouest-Eclair, 26 février 1900). ●(1914) DFBP 183b. infiniment, tr. «Disanz.» ●(1944) EURW I 72. Disañs e oant ker : 500 lur (aour). ●(1960) BAHE 24/15. d'an ampoent ne oa ket ker-disañs al levrioù.
- disañsiondisañsion
f. Dissension.
●(1499) Ca 65b. Discencion. g. idem ou discorde. ●(c.1500) Cb 12a-b. g. embraseur boutefeu / ou qui par male signification duyt aultrui a mal faire. b. nep a alum tan / pe a lequa dissention entre tut. ●(1621) Mc 23. dissention ha querel.
●(1854) PSA I 12. laquat é misq en dud en dissantion ha dispeah. ●(1856) GRD 286. dégass en divergontis, er chican, en dissantion.
- disant .1
- disant .2
- disantegonegadeziñdisantegonegadeziñ
v. Ne plus être une habitante de Saint-Thégonnec.
(1) Disantegonegadeziñ.
●(1957) SKOL 5/12/64. Evit distagellañ an teod. Ur Santegonegadez on, / Ha ne zisantegonegadezin ket, / Ken na vo disantegonegadezet / An holl Santegonegadezed all.
(2) En em zisantegonegadeziñ.
●(1995) PLTZ 131. Eur Zantegonegadez on, / ha n'en em zizantegonegadezin ket, / ken na vezo en em zizantegonegadezet / an Oll Santegonegadezed all !
- disanteldisantel
adj.
(1) (en plt de qqc.) Profane.
●(1575) M 2435. Homan en guisquamant, so meschant disantel, tr. «C'est le vêtement qui est malheureux, profane.»
(2) (en plt de qqn) Impie.
●(1859) SAVes 15. ar poltret fidel / Eus e bersonaich disantel. ●(1868) KMM 172. dizantel braz en e vuez. ●(1880) SAB 88. ar bobl dizantel, digalon ha dizacred.
- disaotrdisaotr
adj.
(1) Qui n’est pas souillé.
●(1911) BUAZperrot 197. an Oan digailhar, dizaotr, disi ha dinam. ●(1982) PBLS 209. (Langoned) disaotroc’h eo an traou ’benn pa vent laked peuzpropr, tr. «les choses sont plus présentables bien nettoyées.»
(2) Non salissant.
●(1962) EGRH I 62. disaotr a., tr. « non salissant. »
- disaotrañ / disaotriñ / disaotrendisaotrañ / disaotriñ / disaotren
v. tr. d.
(1) Nettoyer.
●(1659) SCger 40a. debarbouiller, tr. «dissautra.» ●(1732) GReg 245b. Debarbouiller, tr. «disautra. pr. disautret.»
●(1915) 51/356. Keit ha ma’z eo red evit dizaotri anezho. ●(1925) FHAB Mezheven 229. dizaotra eun tavancher, eur c'hoef pe eur mouchouer. ●(1931) VALL 182b. Débarbouiller ; décrasser, tr. «disaotra.»
(2) fig. S’amuser.
●(1647) Am 736. D'a c'hôary, va paötr, a d'a disäotren, tr. Herve Bihan (d’après GMB 176 & Am p. 285) « pour faire des miennes et pour m’amuser »
- disaotrendisaotren
voir disaotrañ
- disaotriñdisaotriñ
voir disaotrañ
- disaourdisaour
adj.
I. Attr./Épit.
A. (en plt de la nourriture) Insipide, fade, sans saveur.
●(1499) Ca 64a. Disaour. g. non sauoureux.
●(1659) SCger 55b. fade, tr. «disaour.» ●69b. insipide, tr. «disaour.» ●143b. disaour, tr. «qui n'a de saueur.» ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Rénta disaour ha disaçzun.» ●392a. Fade, insipide, parlant de ce qui se mange, tr. «disaour.» ●Ces mets sont fades, tr. «ar boëdou-mañ a so disaour.»
●(1869) FHB 240/247. Teo avoallac'h e teuont, nemet ma zint divag ha dizaour. ●(1884) BUZmorvan 395. Ne zebre morse nemed boued groz ha dizaour.
●(1928) BFSA 48. e tebras an traou dizaour a oa en e skudell.
B. sens fig.
(1) (Peine) amère.
●(1530) J p. 175. Gant poan disaour ha sourpren, tr. «la douleur, les amertumes, les défaillances.»
(2) (en plt du travail, des choses à étudier, etc.) Déplaisant et difficile, insipide.
●(1907) FHAB Eost 185. Ha ne gavit ket eo al levriou-ze dizaour, divlaz, goular ? ●(1909) FHAB C'hwevrer 44. an traou seac'ha ha dizaoura a gaver e leoriou an dud desket. ●(1923) ADML 127. Ha pebez labour dizaour ouspenn labour eman, e skoaz labour ennez ! ●(1924) FHAB Genver 25. ne vez mui klevet nemet divizou dizaour.
(3) (en plt de la terre) Aride.
●(1923) ADML 30. Ne deuz lezet ganez nemet eun douar dizaour.
(4) Qui n'est pas tassé.
●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizaor : adj. – Flou, lâche, qui n'est pas tassé (comme de la paille fraîchement remuée) : ar gwiskad kolo diweza a zo bet lakeet war-horre ar bern a zo chomet dizaor.
C. (en plt de qqn)
(1) (en plt de qqn) Sans pitié, cruel.
●(1557) B I 494. un tirant / So vil disaour ha gourmant, tr. «un tyran méchant, odieux et sensuel.» ●649. Tut glout loudour disaour dicouraig, tr. «ces sales gloutons, qui n'ont ni cœur ni esprit.»
●(1728) Resurrection 2221. Dre ol repudieet en guis tut disaour.
(2) Sans ferveur.
●(1872) ROU 87a. Prier sans goût, tr. «Beza dizaour er pedennou.»
●(1902) MBKJ 96. digemeromp gant an hevelep anaoudegez vad an tachadou ma vezomp divlaz, dizaour evel ar pennadou ma vezomp sklêrijennet ha frealzet. ●175. Dizaour, dievez oar bet er pedennou.
II. Adv.
(1) Sans ferveur, sens envie.
●(1872) ROU 87a. Prier sans goût, tr. «pedi dizaour.»
(2) Cruellement.
●(14--) N 1442-1444. Hac auber tan justicc propicc flour / Hep arretaff na douigaff gour / Disaour dan mesfaectouryen, tr. «Et rendre justice bel et bien, / Sans s'arrêter ni craindre personne, / Sans pitié pour les malfaiteurs.» ●(1575) M 2109. tan ha dour, disaour ho tourmant, tr. «le feu et l'eau cruellement les tourmentent.»
- disaourañdisaourañ
v. tr. d. Affadir.
●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Disaoüra. pr. Disaoüret.»
- disaouretdisaouret
adj. (en plt de la terre) Desséché.
●(1880) SAB 53. Pa vez re a domder, sec'hor iskiz, poazedigez, scarnil, an douarou dizaoured.
- disaoutañdisaoutañ
v. tr. d.
(1) (en plt d'un champ) Faire cesser les bêtes à cornes d'y paître.
●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizaouta : v. – Cesser de faire paître des vaches dans un pré demeuré un certain temps en pâture : deut eo ar mare da zizaouta ar park.
(2) (en plt des bêtes à cornes) Les faire cesser de paître dans un champ.
●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) berrig-berr eo chomet ar melchon : re ziwezat eo bet dizaoutet an ounniri (génisses) diwarnañ.
- disaoutiñdisaoutiñ
v. tr. d. Rendre (un sot) intelligent.
●(1869) FHB 250/323b. Mes n'eo ket eaz dizaouti eun diot penn aveleg.
- disaouzan .1disaouzan .1
adj.
(1) Intrépide, résolu.
●(1530) J p. 176b. Roen nefuou knech ha tnou disouzan, tr. «et je suis là-haut non moins inébranlable qu'ici-bas.» ●(1557) B I 522. Ezouff Autrou knech ha tnou disouzan, tr. «que je suis le seigneur absolu du monde entier.» ●(1650) Nlou 554. Stephan carguet an speret glan, / A sell en effaou, disaouzan, tr. «Étienne, empli du saint esprit, / regarde aux cieux sans crainte.»
●(1659) SCger 65a. hardy, tr. «disaouzan.» ●143b. disaousan, tr. «hardy & non estoné.» ●170b. disaouzan, tr. «hardy.» ●(1732) GReg 280a. C'est un déterminé, tr. «Disaouzan eo.» ●719a. N'avoir point de peur, tr. «Beza disaouzan.» ●812b. C'est un drole bien resolu, tr. «Ur pautr disaouzan eo.»
●(1869) FHB 241/250b. eunn den kalounek ha dizaozan er brezel.
(2) Sans erreur.
●(1575) M 1123-1125. E drem lem (…) / Hac á breder hep gaou, hon pasaou disaouzan, tr. «Sa vue perçante (…) / Et il examine, sans mentir, nos pas sans erreur.»
(3) Édifiant.
●(1575) M 1074. Dre'n patrom ho compsou, hac euffrou disaouzan, tr. «Par l'exemple de leurs paroles et des œuvres édifiantes.»
(4) (Route, chemin) qui n'égare pas.
●(1650) Nlou 97. En hynchaou dysauozan, tr. «dans les voies sans craintes.» ●tr. (DEBm 272) «(routes) qui n'égarent pas.»
(5) (Lumière) infaillible.
●(1575) M 3593. Gant Roen effaou en golou disaouzan, tr. «Avec le roi des cieux dans la lumière infaillible.» ●tr. (DEBm 272) «(lumière) inaltérable.»
- disaouzan .2disaouzan .2
m./f.
(1) Délivrance, consolation.
●(1650) Nlou 352. Reiff deomp goulaou, ha diaouzan (lire : disaouzan), tr. «nous donner la lumière et la certitude.» ●tr. (DEBm 272) «délivrance, consolation.»
(2) Endroit où se trouve qqc. d'égaré.
●(1659) SCger 3b. Adresse d'vne chose perduë, tr. «disaouzan.»
(3) Kaout disaouzan a : trouver.
●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Kaout dizaozont = trouver, découvrir, ex. : kavet am eus dizaozont d'it deus eur mevel : je t'ai trouvé un domestique. ●(1962) GERV 19. Ac'hano e tiskouezin deoc'h Ker-Iz evit m'ho po disaouzan anei. ●(1964) ABRO 21. gant ar soñj da gavout disaouzan eus hini pe hini eus paotred al lestr.
(4) Klask disaouzan eus : chercher à trouver.
●(1955) STBJ 136. o klask dizaouzan ac'hanon.
(5) Kaout disaouzan diwar : en savoir plus long sur.
●(1977) LLMM 181/115. Karet em bije, koulskoude, kaout disaouzan diwar e benn.
(6) Kaout, klevout disaouzan eus =
●(1908-1910) VROJ Here-Kerzu. Marteze e klevin ganto o-unan disaouzan eus o c'huzadenn. (d'après KBSA 269). ●(1939) MGGD 81. daoust hag ez eus unan bennak ac'hanoc'h hag en defe bet dizaouzan eus alc'houez aour arc'hig rouanez Bro-Indez ?
(7) Reiñ disaouzan : donner une, des informations.
●(1962) GERV 32. An disaouzan a roas deañ e spierien a startaas e Gralon e youl da zivroa. ●53. O veza goulennet kelou eus an hemolc'herien-all, ne voe den evit rei deañ disaouzan aneo. ●(1962) BREZ 63/2. hag ar vadelez ho pefe da rein disaouzan din eus eul lec'h bennak ma c'hellfemp tremen an noz-man ?
(8) Nouvelle (mauvaise).
●(1964) ABRO 115. Met pebezh disaouzan boanius din. ●162. met ur gwall-zisaouzan am boe pa ouezis o devoa ankouaet an aotrou Doue ha dilezet o c'hreañsoù.
- disaouzanañ / disaouzaniñdisaouzanañ / disaouzaniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) = (?) Reprendre (?).
●(c.1500) Cb 37a. [caus] Jtem causor / aris. g. causer ou reprendre. b. causaff / disouzenaff. ●(1521) Cc. [caus] Et causor aris significat rei geste causam affero / seu reperio : et excusationem adduco. gal. causer / ou reprendre. bri. causaff / pe dissouzanaff.
(2) Remettre sur le chemin.
●(1659) SCger 100b. radresser (lire : redresser), tr. «disaouzuni (lire : disaouzani) voar an hent.»
●(1909) BROU 228. (Eusa) Dizaouzani, tr. «Remettre sur le chemin.»
II. V. intr.
(1) Revenir de son étonnement.
●(1962) GERV 10. Disaouzana a eure, evelkent, perc'henn ar penn-dañvad-se.
(2) Dégourdir, déniaiser.
●(1872) ROU 80a. Dégourdir, tr. «dizaouzani, au moral seulement.»
(3) sens fig. (en plt du blé) Épier.
●(1872) ROU 80a. Par une figure hardie, on dit du blé : Coumans a ra dizaouzani, s'élever, après avoir langui.
- disaouzaniñdisaouzaniñ
voir disaouzanañ
- disasundisasun
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de la nourriture)
(1) Fade, sans saveur.
●(1659) SCger 55b. fade, tr. «disaçun.» ●69b. insipide, tr. «disaçun.» ●143b. disaçun, tr. «insipide.» ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Rénta disaour ha disaçzun.» ●55b. Mal-assaisonné, tr. «Disaçzun.» ●392a. Fade, insipide, parlant de ce qui se mange, tr. «disaçzun.» ●Ces mets sont fades, tr. «ar boëdou-mañ a so disaçzun.» ●(1744) L'Arm 202a. Mal assaisonné, tr. «Dissaçunn.» ●(1752) PEll 772. De saçun on fait son contraire dissaçun, insipide, mal assaisonné, mal accomodé.»
●(1904) DBFV 57b. disasun, adj., tr. «fade, affadi, insipide, mal assaisonné.» ●(1915) HBPR 113. ar boued dizantsun. ●(1931) VALL 40a. non assaisonné, mal assaisonné, tr. «disasun.»
(2) Qui n'est pas sain.
●(1872) ROU 93a. Nourriture (...) qui n'est pas réparatrice, qui n'est pas saine, tr. «disassun.»
(3) Âpre.
●(1659) SCger 9b. asppre, tr. «disaçun.»
●(1904) DBFV 57b. disasun, adj., tr. «âpre.»
B.
(1) Désagréable.
●(1530) J p. 11a. Un rifier sclacc diblas ha dissaczun / Eguyt lacat difuat ha dinatur / A crenn ennhy an re so afuyus, tr. «une rivière glacée, fade et dégoûtante où l'on jette, sans miséricorde et sans pitié, les envieux.» ●110a. Disaczun eu an curun man, / Ha lem, a diouch ho drem breman, Me a goar, homan en ho goano, tr. «Tenez cette couronne ! Elle est désagréable, elle est piquante, elle ira bien à votre front ; elle vous ceindra, je le sais, convenablement.» ●(1557) B I 119. Maru disaczun da pep unan, tr. «cette loi impitoyable de mort pour chacun.»
●(1659) SCger 39b. desagreable, tr. «disaçun.» ●(1752) PEll 772. De saçun on fait son contraire dissaçun, (...) Et au sens figuré, Incommode, désagréable, importun, rude.»
(2) (en plt des habitations) Inconfortable.
●(1908) FHAB C'hwevrer 47. da veva e tiez donjerus ha disasun. ●(1913) FHAB Meurzh 70. an tiez a zo ken lous ha ken dizasun ma lazont an dud a jom enno ! ●(1914) FHAB Mezheven 163. An dud divar ar mêz (...) red eo lavaret, e vez louz ha dizasun o ziegeziou ganto. ●(1924) FHAB Du 430. deuet eus he frizon tenval ha disasun.
(3) (agriculture) Sans engrais.
●(1895) GMB 176. pet[it] Trég[uier] dizasun (terre) sans engrais, syn. de didemps.
(4) Hors de saison.
●(1904) DBFV 57b. disasun, adj., tr. «hors de saison.»
(5) (en plt de qqn) =
●(1728) Resurrection 1622. Allas allas me so eur paour ques disasun / Dre ma fragilite coeset en drouc fortun.
(6) =
●(1856) GRD 349. n'hun ès nameit ur vertu a fantasi, a imur, ur vertu dissaçun, ur vertu fal hag ur vertu goan.
II. Attr. = (?) Désagréable, difficile (?).
●(1903) FHAB Genver 25. Mont da heul ar pennou uhel / Zo disasun d'an dud izel. ●(1909) FHAB Ebrel 117. Dizasun eo da dud izel / Mont da diez an dud uhel !
III. Adv. Violemment.
●(1557) B I 593. Squegiet diff astriff he diu bronn / Quen disaczun ha da un gonn, tr. «arrachez-moi violemment ses mamelles, sans plus de façon qu'à une truie.»
- disasuniñdisasuniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Affadir.
●(c.1718) CHal.ms i. affadir, tr. «disaçunein.» ●(1732) GReg 15a. Affadir, rendre fade & insipide, tr. «Disaçzuni. pr. Disaçzunet.»
●(1904) DBFV 57b. disasunein, v. a., tr. «affadir.»
(2) (agriculture) Épuiser (le sol).
●(1931) VALL 268b. Épuiser le sol, l'humus, tr. «disasuni.» ●(1942) VALLsup 67a. Épuiser la terre en parl. d'une récolte, tr. «disasuna.»
II. V. intr. Perdre son suc.
●(1876) TDE.BF 161b. Dizasuna, v. n. C[ornouaille], tr. «Perdre son suc.»
- disatanaziñ
- disav .1disav .1
adv. = (?) Sans peine (?).
●(1869) FHB 224/117b. clevet hon missionnerien o sclapa evel ma reant, ken dizao ac ken ampar ar vein divar ent ar baradoz.
- disav .2
- disavelliñdisavelliñ
v. tr. d. (agriculture) Défaire les petits tas (de céréales).
●(1962) EGRH I 62. disavelliñ v., tr. « défaire les petits tas (de céréales). »
- disblev-disblev-
voir disvlev-
- disc'haoudisc'haou
m. =
●(1909) FHAB Gouere 208. sevel eur guchen arc'hant bras avoalc'h evit herzel ou (lire : ous) disc'haou eun darvoud bras.
- disc'hlac'har
- disc'hlac'hariñ
- disc'hlav-disc'hlav-
voir disglav-
- disc'hleañdisc'hleañ
voir dizleañ
- disc'hoaridisc'hoari
v. C'hoari ha disc'hoari : faire tout ce qu'on peut.
●(1927) KANNkerzevod 11/10. Kaer en doa c'hoari ha disc'hoari, ne oa ket evit goût piou en doa graet an tôl.
- disc'houloùdisc'houloù
m. Contre-jour.
●(1732) GReg 205b. Contre-jour, lumière opposée à quelque chose, tr. «disc'houlou.» ●Les femmes se placent toujours à contre-jour, tr. «Ar graguez a asez atau èn disc'houlou.»
- disc'hras
- disc'hreundisc'hreun
adj. Bara disc'hreun : pain qui perd sa croûte.
●(1909) BROU 226-227. (Eusa) Bara disc'hreuñ, tr. «pain dont la croûte ne tient pas.»
- disc'hreuniñdisc'hreuniñ
v. intr. (en plt du pain) Perdre sa croûte.
●(1909) BROU 226. (Eusa) Écrouter Diskreunna Au sens neutre on dit : disc'hreuñi.
- disc'hronnet
- disc'hronniñdisc'hronniñ
v. tr. d.
(1) Dérouler (qqc. qui était enroulé).
●(1732) GReg 271b. Derouler, étendre une chose qui est roulée, tr. «Van[netois] disronneiñ.»
●(1904) DBFV 54b. disroñnein, v. a., tr. «dérouler.»
(2) Démailloter.
●(1732) GReg 262b. Demailloter, tr. «Van[netois] disronneiñ. pr. et.»
●(1904) DBFV 54b. disroñnein, v. a., tr. «démaillotter.»
(3) Déballer.
●(c.1718) CHal.ms i. debaler, tr. «digrounein, dishrounein, diambalein, displeguein.»
●(1904) DBFV 54b. disroñnein, v. a., tr. «déballer, ôter l'enveloppe, développer.»
- dischoazdischoaz
m. Rebut.
●(1868) FHB 190/271. D'am nizez e roan ar choas kenta ; d'am niz e roan en (lire : an) eil c'hoaz, hag an dischoaz a vezo d'am c'hoar.
- disebeliañ
- disebezetdisebezet
adj. Qui est revenu d'un étonnement.
●(1889) ISV 302. Goudeze, o veza dizebezet, e falvezas dezhan coms c'hoaz oc'h ar c'habusin.
- diseblantdiseblant
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Indifférent.
●(1877) BSA 292. eun digemer dizeblant a ioa bet great d'ezhan.
●(1902) PIGO I 90. An aour a goue war e di a lez anean dizeblant. ●(1907) PERS 65. eur barrez dizeblant, laosk en he feiz.
(2) Bezañ diseblant war udb. : être indifférent à qqc.
●(1907) KANngalon Mezheven 430. Anzav a rankomp ez omp dizeblant var gementze.
(3) Bezañ diseblant ouzh ub., udb. : être indifférent à qqn, qqc.
●(1926) FHAB Here 398. N'eo ket dre gasoni ouz o yez e teu ar Vretoned da zilezel ar brezoneg, met dre ma 'z int dizeblant ouz o yez. ●(1955) STBJ 71. Eun deiz e teuas houmañ war he zroad eus Mene Arre d'ober eur gwel d'he mab, (…) Met ne gredas ket goulenn netra ha Fañch, dizeblant kaer outi ha mez gantañ o tiskouez dezi eun tammig karantez, a yeas kuit d'e labour hep kenavo na komz hegarat ebet.
II. Adv. Sans que l'on s'en rende compte.
●(1903) MBJJ 40. ha setu deut dizeblant dek heur.
- diseblanteddiseblanted
f. Indifférence.
●(1944) GWAL 163/187. diseblanted ar Vrezhoned e-keñver o spered-gouenn.