Recherche 'bo...' : 1221 mots trouvés
Page 19 : de bounezhet (901) à bourboutin (950) :- bounezhetbounezhet
adj. (en pl. de qqn) Rassasié.
●(1896) HIS 99. hag a pe oent bounéahet ol.
●(1913) AVIE 79. Malloh arnah hui hag e zou bounèhet, rak ma hou pou nan. ●133. Ha pen dint bounehet. ●(1921) GRSA 187. Bouneahet é aben (...) ha hoant erbet n'en des mui de zèbrein. ●(1928) DIHU 207/133. ken e oent bet bouneahet ha stanbouhet.
►sens fig.
●(1921) GRSA 191. bouneahet a zisplijadurieu.
- bounezhiñbounezhiñ
v.
(1) V. tr. i. Bounezhiñ ouzh : s'écœurer de qqc.
●(17--) TE 78. imbèr ind e vouneahas doh-t'ou [er Mann]. ●107. Boneahét-omb a uerço doh er bouéd scan e rér demb.
●(1896) HISger 1. Bounéahein, tr. «rassasier.»
●(1903) EGBV 72. bouneahein, tr. «rassassier (sic) jusqu'au dégoût.» ●(1904) DBFV 28b. bounéahein, bonéahein, v. a., tr. «rassasier.»
(2) V. intr. =
●(1792) CAg 89. Pèed œvre mad lausquet ?… er galon ë vouneah / E cleüet qu'el lies conze ag er crecheneah.
●(1835) CAg 89. Ped oevr mad lausquet ?.. er galon e vonneah / E cleuet quel liès conz ag er grechéneah. (d'après ADBR 1903 p. 175).
●(1904) DBFV 28b. bounéahein, bonéahein, v. n., tr. «être rassasié.»
- bountbount
m. & adv.
I. M.
A.
(1) Action de pousser sur qqc.
●(1903) MBJJ 109. bout ha jech.
(2) Taol-bount : poussée.
●(1902) PIGO I 174. mez an nor ne oa ket prenet ; 'n eun tol bout e tigoraz. ●(1910) MBLD 159. evit harz ouz an tôlio bout a deu deus kreiz ar bobl. ●(1924) BILZbubr 41/951. Eun tôl bout war an nor.
(3) Mise.
●(1904) DBFV 29b. bout, m., tr. «mise, action de mettre.»
(4) Action de repousser.
●(1904) DBFV 29b. bout, m., tr. «action de repousser.»
B. (botanique)
(1) Jeune pousse d'un arbre.
●(1902) PIGO I 223. ar boutou-ze a gresk ; delio a ziwan warne.
(2) Germe (de pomme de terre).
●(1933) ALBR 23. avalou-douar gant o boutou. ●74. avalou-douar gant boutou teo ha berr bet laket da gellida adalek miz du.
II. Loc. adv. Bount-divount : l'un poussant l'autre, se bousculant.
●(1941) SAV 19/23. o skampa kuit bunt-divunt. ●(1942) VALLsup 139a. qui reçoit et donne des poussées, tr. «bunt-divunt.» ●(1955) STBJ 119. bunt-divunt hag o stoka an eil ouz egile, e tilammas ar bardonerien war-zu ar c'hê.
- bountadbountad
m. –où
(1) Bourrade, poussée.
●(1869) FHB 236/211b. en doa roet eur buntad d'in. ●(1874) FHB 498/222b. Neuze evit ober pez d'ar paour kez coz, e roaz eur bountad d'ar vreac'h a zalc'he an tas. ●(1878) EKG II 322. Ar re-man a roaz d'ezhan eur buntad-all.
(2) (botanique) Pousses (de plantes).
●(1855) BDE 256. Gourien Jessé en dès groeit boutad.
●(1904) DBFV 29b. boutad, m., tr. «bouture.»
(3) Traite.
●(1904) DBFV 29b. boutad, m., tr. «une traite.»
(4) Bountad etre : distance entre.
●(1904) DBFV 29b. boutad, m., tr. «distance (étré) entre.»
- bountadeg
- bountadenn
- bountadur
- bountañ / bountek / bountiñbountañ / bountek / bountiñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Bouter, pousser.
●(1499) Ca 25a. Boutaff. g. bouter. ●Boutaff en maes. g. hors bouter.
●(1659) SCger 66a. heurter, tr. «bunta.» ●95b. pousser, tr. «bunta.» ●134b. bunta, tr. «heurter.» ●(1732) GReg 746a. Pousser à faire tomber, tr. «Bunta. pr. buntet.» ●(1744) L'Arm 298b. Pousser, tr. «Boutein.»
●(1877) BSA 41. ar beleg bras Izacar her bountas en eun doare rust. ●(1889) SFA 56. avechou zoken e vezent buntet a daoliou skoaz.
●(1904) DBFV 29b. boutein, v. a., tr. «pousser, heurter, chasser, repousser, émettre, envoyer violemment, enfoncer, fourrer, exhaler.»
(2) Fourrer, planter.
●(1732) GReg 337a. Emprisonner, tr. «Van[netois] bouteiñ er prison.» ●(1790) MG 182. Caër em bai bouttein youd én-ai.
●(1869) KTB.ms 14 p 19. Ma oe kasset e-meaz a daoliou treid, ha boutet er prizon.
●(1903) JOZO xiii. boutein lagout geton, malin-rous ! ●(1906) BOBL 23 juin 92/3a. Eur mezvier (…) a oa bet boutet e bidouf Ploueskat. ●(1909) TOJA 2. O ! gwasat bugel eo houman ! N'oun 'vit boutan seurt ebet en he fenn. ●(1925) SFKH 4. er boutet [é gorn pri] en é fiched. ●(1955) MIPO 5. ar 'forn ne domm ket trawalh, kaer em mez bouta keuneud ebarz.
(3) Bountañ kuit : repousser (les attaquants, les ennemis).
●(1884) LZBt Mae 98. e ver deud abenn da vonta-kuid ann dagerien. ●(1896) HIS 79. Ol en éneberioñ e oé bet boutet kuit.
(4) Bountañ ub. e-raok a : expulser qqn de.
●(1861) BELeu 12. boutein er Jesuitèd é raug ag en neu ranteleah.
●(1985) ADEM 14. (An Arradon) bountet oant eraog, kar baeent ket.
(5) Bountañ ub., udb. a, er-maez a : expulser qqn, qqc. de.
●(1790) MG 36. ean e gueméras ur foêt guet en dud-hont, hag ou boutas ér mæz. ●293. dougeamb a er bouttein ér mæz a hur halon dré er péhet.
●(1861) BELeu 87. boutein er péhèd ér mæz ag ou haloneu. ●88. hui em bout ér mæz a me zy.
●(1904) DBFV 29b. boutein, v. a., tr. «mettre (kuit, ou ér méz, dehors).» ●(1985) ADEM 33. (An Arradon) vehent ket james bountet a Benboc’h, dam nann !
(6) Boutañ mein gant, ouzh ub. : jeter des pierres à qqn.
●(1904) DBFV 29b. boutein, v. a., tr. «jeter (mein get ou doh), des pierres à).»
(7) Flanquer (un coup).
●(1907) VBFV.fb 44a. flanquer, tr. «boutein.» ●(1907) VROJ 62. boutet get ou ur monjat. ●(1925) DIHU 163/213. hag e vouté geton mojadeu sonn.
►absol. Bountañ gant ub. : frapper, corriger qqn.
●(1914) MABR 36. A ! é han béan d'er gér de labourat / Boutet e vou genein hoah, mar ven devéhat !
►absol. Bountañ ganti : en mettre un coup.
●(1915) LILH 23 a Wengolo. Ken stank é en tauleu [kanon] ma kredér kleuet er mor é hudal… Er mitin-men drest pep tra é voutér geti…
(8) Boutañ labour gant ub. : coller du travail à qqn.
●(1918) LILH 3 a Veurzh. é hon sur nen dei ket hañni d'em diranj na de voutein labour neùé genein…
B. (en plt de plantes) Pousser, faire (des feuilles, des fleurs).
●(17--) TE 106. nameit hani [guialèn] Aaron, péhani en doai boutét bleu ha deliàu.
II. V. tr. i. Pousser (sur qqc., sur qqn).
►absol.
●(1910) MBJL 163. kaer o deus boutan. ●(1996) CRYK 334. E voutek pe e sachek, tr. «Pour pousser ou tirer.»
III. V. intr.
(1) (en plt de plantes) Pousser.
●(1744) L'Arm 298b. Pousser, parlant des arbres, tr. «Boutein.»
●(1904) DBFV 29b. boutein, v. n., tr. «pousser, en parl. des plantes.» ●(1908) PIGO II 26. e-lec'h ma kane an evned ha ma voute bleuniou koant war ar glazennou. ●27. ne oar ket petra a vout 'barz ar parkou-man. ●(1907) BOBL 09 novembre 163/2e. greun pebr-gwen (a vout mesk an ed).
(2) Germer.
●(1962) TDBP II 59. Eno e veze lakeet patatez da vouta, tr. «on y mettait des pommes de terre à germer.»
(3) Bountañ betek : pousser, aller jusqu'à.
●(1867) BUE 203. boutomp bete kear Rom.
IV. V. pron. En em vountañ.
A. V. pron. réfl.
(1) Se fourrer.
●(1838) OVD 82. ur gad é téhe é raug giboesserion, e hum voutas étré divar é varh. ●(1866) LZBt Gouere 161. En em voutan a rejomp ni, euz hon gwellan, e-mesk ar pakajo treo.
●(1906) DIHU 10/169. ean hum vout dré vesk en dud.
(2) S'immiscer.
●(1838) OVD 122. péré (…) e hum voute én ur fæçon randonnus é mesque en dud aral.
●(1904) DBFV 29b. hum voutein, tr. «s'immiscer (é dans).» ●(1906) BOBL 06 octobre 107/2b. en em vounta stard er gwella plasou.
(3) En em voutañ dre ar mac'h : s'enfoncer la foule.
●(1787) PT 87. hum voutein dré er vah hac er prèss.
(4) En em vountañ a-raok : se pousser dans le monde.
●(1907) BSPD I 311. Un tad e larou berpet d'é groèdur hum voutein arauk ér bed… ér hargeu.
B. V. pron. réci.
(1) Se pousser mutuellement.
●(1849) LLB 1368-1370. en deu loen (…) / Kern doh kern, pen doh pen, en hum vout hemb arsaw.
(2) Se bousculer.
●(1877) BSA 274. Eur vanden dud en em vounte dirac an ti m'en em gave ar plac'h iaouanc burzudus.
(3) Se fourrer.
●(c.1718) CHal.ms ii. S'Intriguer, tr. «him vellein a het hac adrest him voutein par tout.»
V.
(1) Bountañ e viz en e lagad : voir biz.
(2) Bountañ e fri : voir fri.
(3) Boutañ e fri e revr ub. : voir fri.
(4) Bountañ pennadoù en ub. : voir pennadoù.
(5) Boutañ ub. el lann : voir lann.
- bountekbountek
voir bountañ
- bountennbountenn
f. bountoù (botanique) Bouton de plante.
●(1904) DBFV 29b. bouten, f. pl. bouteu, tr. «bouton d'une plante.»
- bounter .1
- bounter .2
- bounterez
- bounterezh
- bountet
- bountiñbountiñ
voir bountañ
- bourach
- bourachez
- bourbell .1
- bourbell .2
- bourbell .3bourbell .3
s. Globe des yeux.
●(1972) SKVT I 80. pennig e fri ha bourbell e zaoulagad. ●102. Paotr-Teo ne denne ket bourbell e zaoulagad diwar an tablezennoù chokolad. ●115. Hag e save davet e vamm bourbell e zaoulagad.
- bourbelleg
- bourbellek
- bourblbourbl
f. Brouhaha.
●(c.1718) CHal.ms ii. quand on entre dans la sale du palais, on entent un murmure que font tous les plaideurs, tr. «pentrer er sal' er pales, e cleüer un trous, ur voulb' a oura en ol processerion.»
●(1825) COSp 96. A pe gléuet (?) ur trouz (?) vourble benac, credet é cléuet cri horrible ur bobl counaret einep de Jesus.
●(1904) DBFV 28a. boulb, f., tr. «murmure confus, brouhaha (Ch. ms.).» ●(1919) DBFVsup 9b. bourbl (Arv[or] ou vourbl, f., tr. «bruit confus.» ●(1925) SFKH 19. Doh en drous, doh er vorb (écho) ag en treu é strakein, er vateh e zou deit de huélet. ●(1927) GERI.Ern 61. boulb, bourbl V[annetais] f., tr. «Brouhaha, murmure confus.»
- bourboazh
- bourboazhañ
- Bourbon
- bourbonbourbon
coll. (pathologie)
(1) Pustules.
●(1876) TDE.BF 67b. Bourbounenn, s. f., tr. «Pustule, bouton à la peau ; pl. bourboun, masc. On dit aussi bourpoullenn.»
●(1927) GERI.Ern 62. bourbonenn f. pl. ou, col. bourbon, tr. «Pustule, bouton.»
(2) Couperose.
●(1931) VALL 162b. Couperose du visage, tr. «bourbon col.»
- bourbonek
- bourbonel
- bourbonelerbourboneler
m. –ion Bourbonien.
●(1931) VALL 76b. Bourbonien subs. partisan des Bourbons, tr. «bourboneler, bourbonelour pl. ien.»
- bourbonenn
- bourbonennañ
- bourbonet
- Bourbonez
- bourboniñbourboniñ
voir pouponiñ
- bourbouilh .2bourbouilh .2
voir tourgouilh
- bourbouilh / bourgouilh / boubouilh .1bourbouilh / bourgouilh / boubouilh .1
m.
(1) Bouillonnement, clapotement.
●(1904) BMSB 84. ar ster Elle a gas boubouilh he dour. ●(1927) GERI.Ern 62. bourbouilh L[éon], bourgouilh C[ornouaille] m., tr. «Clapotement de l'eau qui bout, ou qui frappe un obstacle.» ●(1935) KANNgwital 384/12. ne glev nemet bourbouilh an dour.
(2) Ober bourbouilh : patauger dans l'eau.
●(1890) MOA 137a. Patauger dans l'eau, tr. «ober bourbouill.»
(3) Borborygme.
●(1931) VALL 72b. Borgorygme, tr. «bourbouilh.»
- bourbouilhadeg
- bourbouilhadenn
- bourbouilhañbourbouilhañ
v. intr.
(1) Barbotter.
●(1872) ROU 75b. Barboter, tr. «Bourboulla.» ●(1890) MOA 137a. Patauger dans l'eau, tr. «bourbouilla, v. n.»
(2) Faire clapoter l’eau (d’un ruisseau, d’une retenue, etc).
●(1927) GERI.Ern 62. bourbouilha, bourgouilha, tr. «faire clapoter l'eau, en la remuant ou en s'y vautrant.»
(3) Clapoter.
●(1962) EGRH I 18. bourbouilhañ v., tr. « clapoter. »
(4) Fouir la terre comme les porcs.
●(1876) TDE.BF 67a. Bourboulla, v. n., tr. «Fouiller la terre comme font les porcs.»
- bourbouilhatbourbouilhat
v. intr.
●(1954) LLMM 42/12. hag ouzh e dreid e kendalc’h ar stêrig da vourbouilhat en ur strivañ da gleuzañ a-dammoù ar bili kalet.
- bourboutal / bourboutat / bourboutiñbourboutal / bourboutat / bourboutiñ
v. intr.
(1) Murmurer, grommeler de mécontement, ronchonner.
●(1790) MG 6. é hrondal hac é vourbouttal.
●(1818) HJC 78. goudé ou dout bourboutet assez itre zé.
●(1904) DBFV 28b. bourboutat –ta –tein, v. n., tr. «grommeler, grogner, murmurer.» ●(1907) VBFV.fb 49b. grogner, tr. «grognonat.» ●(1913) AVIE 64. er skribed hag er fariziéned e vourbouté. ●(1922) BUPU 15. é vourboutal èl pe vehé bet é kounar. ●(1927) GERI.Ern 62. bourboutal, bourboutat, bourboutein v.n., tr. «Grommeler, grogner, murmurer.»
(2) Bourboutal enep, ouzh, gant, àr-lerc'h ub. : grogner contre, après qqn.
●(1790) MG 6. me hrond, me vourboutt inemb d'er-ré pihuiq.
●(1857) AVImaheu 80. Ha quement-cé e hras dehai bourboutad inemb d'en pentiec.
●(1913) AVIE 138. Mes er Juifed e vourbouté doh tou. ●(1932) BRTG 102. A houdé guerso éh oè é voéz é vourboutat ar é lerh. ●(1985) ADEM 12. (An Arradon) ma zad a vourboute getou kar e oa dalbezh é chañjiñ micher.
(3) (en plt d'un cours d'eau) Murmurer.
●(1929) DIHU 216/280. [ur riolen] Hi e ia ar hé goar, e vourbout dousigeu. ●(1942) DIHU 368/17. er hoahig é vourboutat.
(4) (en plt d'un insecte) Bourdonner.
●(1941) DIHU 357/230. Un tad-ahoé, en devéhan ag er blé, merhat, herrus èl un taol huitel, e dremen én ur vourboutal, hag e ia d'en em-gol én amzér.
- bourboutatbourboutat
voir bourboutal
- bourboutenn .1bourboutenn .1
f. –ed, bourbouted (zoologie)
(1) Bourdon.
●(1838) OVD 147. Er bourboutèd e hroa hilleih mui a vrud (...) eit er gùiren.
●(1904) DBFV 28b. bourbouten, f. pl. ed, tr. «bourdon, insecte.» ●(1927) GERI.Ern 62. bourboutenn f. pl. ed, tr. «bourdon, insecte.» ●(1931) VALL 77a. Bourdon ; mouche, tr. «bourboutenn f. pl ed.»
(2) Blaireau.
●(1723) CHal 22. Bourboutenë, pl. bourboutét, tr. «un teçon.» ●(1752) PEll 78. Bourbouten, [Vennet.] Pl. Bourboutet, Taisson, ou Bléreau, Animal, qui ressemble au Renard.
●(1904) DBFV 28b. bourbouten, f. pl. bourbouted, tr. «blaireau.» ●(1927) GERI.Ern 62. bourboutenn f. pl. bourbouted, tr. «blaireau.»
- bourboutenn .2
- bourbouterbourbouter
m. –ion Homme qui grommelle, qui se plaint, ronchonneur, murmurateur.
●(17--) TE 105. hac é ordrénas d'er bobl hum dènn a gompagnoneah er vourbouterion-hont.
●(1904) DBFV 28b. bourboutér, m. pl. ion, tr. «celui qui grogne, murmurateur.» ●(1927) GERI.Ern 62. bourbouter, tr. «celui qui grogne.»
- bourbouterezbourbouterez
f. –ed femme qui grommelle, qui se plaint.
●(1904) DBFV 28b. bourboutéréz, f. pl. ed, tr. «celui qui grogne, murmurateur.»
- bourbouterezhbourbouterezh
m.
(1) (en plt de qqn) Gromellement, plainte.
●(1904) DBFV 28b. bourboutereh, f. pl. eu, tr. «murmure, plainte.» ●(1927) GERI.Ern 62. bourboutereh f., tr. «murmure, plainte V[annetais].»
(2) (en plt de qqc.) Bourdonnement (d'une machine, etc.).
●(1918) LILH 9 a viz Here. Trouz erbet meit bourboutereh 15 aerlestr é monet, ihuél, ihuél, trema pratel en argad de chervij de zeulagad d'er péhieu kanon e huint en Ankeu beta 5 pé 6 lèu é mesk er ré en des degaset ar er bed er brezél spontus ha méhus-men... ●(1935) DIHU 288/287. béh ma kleuant bourboutereh er hanon, pel, pel. ●(1942) DHKN 182. bourboutereh mouget er hanoneu.
- bourboutiñbourboutiñ
voir bourboutal