Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 23 : de deiz-ha-bloaz-dez-ha-bloaz (1101) à dektueg (1150) :- deiz-ha-bloaz / dez-ha-bloazdeiz-ha-bloaz / dez-ha-bloaz
m.
(1) Anniversaire d'un événement.
●(1854) MMM 147. an deis-a-bloas eus ho padiziant. ●(1864) SMM 24. d'an deis-ha-bloas eus ho kinivelez. ●(1869) FHB 232/177b. D'an deiz ha bloaz euz an dervez ma voue c'hoazet Pii Nao evit Pap. ●(1873) FHB 463/363a. D'ar 25 a viz du diveza, edo ar pevar var n'ugent deiz ha bloaz abaoue m'oa bet sacret an Aotrou Pie.
●(1907) AVKA 120. ar gouarner a rae devez a deabla ma oa ganet. ●(1920) LZBt Meurzh 18. n'ankoueont ket deabla o badeïant. ●(1921) LZBt Here 8. triugentved deabla genedigez ha tregontvet deabla eskoptiaj e vikel.
►[en apposition]
●(1877) BSA 241. Ar vugale savet mad a vel atao gant plijadur o tistrei ar goueliou deiz ha bloaz ma c'hellont lavaret a vouez uhel d'ar re a garont, ar pez ne eanont da c'houlen bemdez evitho e goueled ho c'haloun.
►spécial. Anniversaire d'enterrement.
●(1732) GReg 38b. Anniversaire, service qu'on fait tous les ans pour un mort, tr. «Deiz ha bloaz evit ur re. servich deiz ha bloaz evit un dèn maro.»
●(1962) TDBP II 53. Dilun e vo deiz-ha-bloaz Mari Goz, tr. «lundi aura lieu l'anniversaire (de la mort) de la vieille Marie.»
(2) A-benn deiz-ha-bloaz an deiz-mañ : d'ici en un an.
●(1905) BOBL 28 octobre 58/2d. gant ma tigasot anezan en dro a-benn deiz ha bloaz an deiz-ma.
- deiz-ha-deiz
- deiz-ouzh-deiz / dez-ouzh-dezdeiz-ouzh-deiz / dez-ouzh-dez
adv.
(1) Deux jours consécutifs.
●(1727) HB 565. Remerquit amâ penaus mar en em rancontr ar Sul har (lire : hac) ar Gouel da ur memez deiz peutramant deiz-ouc'h-deiz, e leverot Gousperou eleac'h hini ar Sul.
(2) Deiz-ouzh-deiz : jour après jour.
●(1792) HS 39. Enn dénn santél Abraham e zai dé-oh-dé devout agréaploh de Zoué.
- deiziad / deziaddeiziad / deziad
m. –où
(1) Date.
(2) Journée.
●(1825) COSp 280. hilleih a æriadeu hac a zéïadeu fal.
●(1904) DBFV 42b. déiad, déad, m. pl. eu, tr. «journée.» ●(1927) GERI.Ern 94. dé(i)ad V[annetais] m., tr. «journée.»
(3) [au plur.] Nouvelles du jour.
●(1982) PBLS 537. (Langoned) Mots toujours pluriels : deiedoù, tr. «nouvelles.»
- deiziadañdeiziadañ
v.
(1) V. tr. d. Fixer (un jour, une date, un événement).
●(1889) SFA 205. lakaat an A. Doue da zeiziada an dervez a falvesche dez-han.
●(1911) BUAZperrot 540. Mes ar pardon bras-se er Porsionkul ne oa ket deisiadet c'hoaz. ●(1909) KTLR 87. Deiziadet oa friko. ●(1915) HBPR 27. Ar votadek deiziadet evit choaz eun eskob da eskopti Kemper. ●(1923) KNOL 245. Ar friko a voe deisiadet a-benn teir zizun. ●(1931) VALL 181a. Dater du jour, tr. «deiziada.»
(2) V. tr. i. Deiziadañ da ub. (+ v.) : fixer, assigner un jour à qqn pour faire qqc.
●(1876) TDE.BF 104a-105a. Deisiada, v. n., tr. «Fixer un jour pour faire quelque chose ; p. deisiadet.» ●Deisiadet eo d'ezhan doñt ama, tr. «on lui a fixé un jour pour venir ici.»
●(1927) GERI.Ern 94. deiziada, tr. «fixer, assigner un jour (d'ezañ dont à lui pour venir).»
- deiziadennoù
- deiziadet
- deiziadur
- deiziañdeiziañ
v. tr. d. Fixer un jour, un événement.
●(1872) ROU 74b. Le jour des noces est arrêté, tr. «Deizied eo an eured.» ●(1877) FHB (3e série) 6/47b. Aotrou 'n eskob Coutances, en deuz deisiet an drede a viz gouere kenta evit curuni Sant Mikel.
●(1909) FHAB Gouere 210. Er vodadeg kenta-ze pe en eun all deiziet ganto. ●(1927) GERI.Ern 94. deizia v. n., tr. «dater (du jour).» ●(1931) VALL 181a. Dater du jour, tr. «deizia.»
- deiziat
- deizlevr
- dejandejan
m. –où Moquerie, raillerie.
●(c.1718) CHal.ms ii. battre a froid, tr. «receu guet ïainadur er peh e larer, en ur fa'con poset, coms dre dejan. Le Moing.» ●(1744) L'Arm 340a. Risée, tr. «Dejan. m.» ●460a. Parodier, tr. «Troein Gùærzenneu parfaid é bourtt ha dejan.» ●(1792) CAg 67. Ind er stacg doh ur pilere / Guet dejann ha goapereh.
●(1904) DBFV 42b. dejan, m., tr. «raillerie.» ●(1921) GRSA 361. laret get déjan. ●(1939) RIBA 90. Diskar e hrér arnehon dejañneu ha hujaoteu.
- dejanal / dejaniñdejanal / dejaniñ
v.
I. V. intr. Se moquer, railler.
●(1744) L'Arm 244b. Railler, tr. «Déjannein.» ●(1787) BI 102. conze à hou sieu éit dejannal.
●(1835) CAg 70. eit dejanal.
●(1906) HIVL 132. Un dén bourabl e oé, dalhmat prest de hoarhein ha de zejañnal.
II. V. tr. i.
(1) Dejanal gant ub., udb. : se moquer de qqn, qqc.
●(1904) LZBg Gouere 174. raksé merhat é kav geté nen des chet droug erbet é téjañnal genein, hag é hoarhein ar me lerh. ●(1939) KOLM 87. Degaset e oè bet en doéré a gonzeu Kolmkel d'er multrér ; dejañnal e hra getè.
(2) Dejanal ouzh ub. : se moquer de qqn, railler qqn.
●(1939) KOLM 89. en em-laka de hoapat Kolmkel ha de zejañnal dohton.
III. V. tr. d. Dejanal ub. : se moquer de qqn.
●(c.1718) CHal.ms i. Il nous tire des chiffres, tr. «ean hun dejann' goap ara ahanomp, a ra demp de gredein.» ●Il nous tire des chiffres, nous en donne a garder, tr. «ean ara gairheneu demp, goab ara ahanamp ean hun dejann'.» ●(1723) CHal 47. Dejanein, Ici déjandein, tr. «se mocquer, tirer des chiffres, badiner quelqu'un.» ●(1732) GReg 637b. Se moquer, railler quelqu'un, tr. «Van[netois] dejaneiñ ur re.»
●(1904) DBFV 42b. dejañnein, dejandein, v. a., tr. «railler, plaisanter.»
- dejaner
- dejanerez
- dejanerezh
- dejaniñdejaniñ
voir dejanal
- dejanusdejanus
adj. Moqueur, railleur.
●(c.1718) CHal.ms i. un tireur de Chiffres, tr. «un deen dejanus, ur bourder, ur goaper, ur marueiller.» ●(1723) CHal 47. Déjandus, tr. «Un tireur de chiffres, un gausseur.» ●(1744) L'Arm 464a. Ricanement, tr. «Scrignereah déjannuss.»
●(1904) DBFV 42b. dejañnus, dejandus, adj., tr. «plaisant, railleur, trompeur.» ●(1910) DIHU 50/313. ur minhoarh goapus ha dejañnus geté ar ou geneu. ●(1925) VINV 19. get ur min dejañnus. ●(1921) GRSA 264. un droiad goapereh dejañnus meurbet.
- dek .1dek .1
adj. num. card.
I.
(1) Dix.
●(vBr) MSvbr IV f° 69a, main B (DGVB 232a). is dec, tr. « c’est dix ».
●(1499) Ca 43b. dec. ●55b. Dec. g. dix.
●(1839) BESquil 583. aveit laquat, a bep dêc, unan d'er marhue. ●(1856) VNA 209. dix ans, tr. «dêc vlai.»
●(1904) DBFV 42b. deg. n. de nombre, tr. «dix.»
►[au plur. devant le mot «bloaz»]
●(1934) MAAZ 79. ur baré havrelaoded ha plahed én ou naùeu, dégeu vlé hag unañnigeu én ou unegeu ha deuzegeu.
(2) Hon dek, o-dek =
●(1911) BUAZperrot 535. en em glevet a rejont o dek. ●543. Hon dek e oamp var al leac'h. (…) ha varnomp hon dek e taolas he malloz.
(3) Dek ha tri-ugent : soixante-dix.
●(c.1500) Cb 57b. Dec ha triuguent. ga. septante.
II.
(1) Lakaat dek da ziwall unan : se tourner les pouces.
●(1979) VSDZ 342. (Douarnenez) «Dek da ziwall un.» Ar re gozh ouie lavarout an dra-se. Pa oac’h oc’h ober netra, vie bet lavaret deoc’h gant ar re gozh : «Petra, p’eus ket echu, da lakaat dek da ziwall un !» Quand vous ne faisiez rien, les anciens vous disaient : Comment, vous êtes encore à vous tourner les pouces !»
(2) Kas ar c'hantoù da zek : voir kant.
- dek .2
- dek-kant
- dekachañdekachañ
v. tr. d. Écacher.
●(1732) GReg 313a. Écacher, applatir, presser, tr. «Decacha. pr. decachet.» ●Écacher l'or, tr. «Decacha an aour.»
- dekacher
- dekagramm
- dekalitrad
- dekametr
- dekkantvet
- dekkement
- dekkementiñ
- dekkwennegdekkwenneg
m. dekkwenneion (numismatique) Pièce de dix sous.
●(1985) MARE 34. gwenneien ha daou wenneien. Pemp kwenneien ive a-wechou. Ral e veze kaoud peziou a zég kwenneien.
- deklarasiondeklarasion
f. Déclaration.
●(c.1500) Cb 65b. [disclaeryaff] g. declaration de science. b. declaration a squyent.
●(1656) VEaj. an declarasion ames à quement-ma.
- deklinañ
- dekoa
- dekoai
- dekoksiondekoksion
f. Décoction.
●(1633) Nom 277b. Illinctus, ecligma : succement : vn decoction, lousaou beiuet (lire : beruet) en dour, sunadur. ●278a. Decoctum, decoctus : decoction : decoction.
- dekoniñ .1dekoniñ .1
v. intr. =
●(1910) FHAB Mae 152. ne gollomp ket amzer o tekoni. Buhan, kaser, da gar Lyon !
- dekoniñ .2dekoniñ .2
v. intr. Déconner.
- dekorañsdekorañs
f. –où
(1) Décor.
●(1752) BS 31. eur sourci bras eus a decoranç an Ilisou.
(2) Décoration, distinction.
●(1792) BD 737. ochol decoranso cheuans ha calitte, tr. «Tous vos ornements, votre fortune et votre qualité.»
●(1869) SAG 288. sin ar Groaz eo enor pe dekoranz an tal.
●(1905) BOBL 24 juin 40/1c. revuz a reaz an dekoransou.
- dekoriñdekoriñ
v. tr. d.
(1) Décorer.
●(1905) BOBL 09 septembre 51/3c. An iliz a oa dekoret gant garlantez ha glazur.
(2) Décorer (qqn).
●(1932) ALMA 41. Ar c'hommandant Vannier, prézidant Emgleo katolik an eskopti, eo en deus dekoret anezan.
(3) Honorer.
●(1576) H 11. Da tat da mam a pep enor / dre guir carantez a decory, tr. « Thy father, thy mother with every honour, through true love thou shalt dignify them. »
- dekoupañ
- dekoupetdekoupet
adj. Découpé.
●(1633) Nom 117a. Calceus fenestratus : soulier escloté, ou chicqueté : bottes decoupet.
- dekred
- dekrediñdekrediñ
v. tr. d. Décreter.
●(1659) SCger 37a. decreter, tr. «decreti.» ●(1732) GReg 252b. Decreter, donner un decret, tr. «Decredi. pr. decredet.» ●(Van[netois] decreteiñ.) Treg[or] decrediñ. decredtiñ. ppr. et.» ●256b. Definer, déterminer, ordonner, tr. «decredi. pr. decredet.»
●(1914) DFBP 81a. decréter, tr. «Dekredi.»
- dekretalenn
- dekretist
- dekrial
- dekriañs
- deksilabenn
- dektroadeg
- dektueg