Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 24 : de dekurion (1151) à deliberasion (1200) :- dekurion
- dekved
- dekvedenn
- dekvedennek
- dekvedenniñ
- dekveder
- dekvediñ
- dekvedlazhañ
- dekvetdekvet
adj. & adv.
(1) Adj. num. ord. Dixième.
●(1499) Ca 56b. Decuet. g. dixiesme.
●(1659) SCger 45a. dixiesme, tr. «decuet.» ●(c.1680) NG 37. En decuet sin uezo henan.
●(1862) JKS 20. Dekved kentel.
●(1904) DBFV 42b. dekvet, adj., tr. «dixième.»
(2) Loc. adv. D'an dekvet : dixièmement.
●(1879) GDI 301. D'en dêcvèd, dré Adam ni e zou deit de vout hanval doh el lonnèd.
- dekvloaziat
- del .1del .1
coll. cf. deil (botanique)
(1) Feuilles (plantes).
●(c.1350) Io ms latin 14354 f°107r°. Me amous vnamoric ioliuic in dan an del mé tr. « J'ai une amourette joliette sous les feuilles, je la… » ●(1557) B I 266. Da dibriff del ha mel quelyen, tr. «je mangerai des feuilles et du miel d'abeille.»
●(1849) LLB 1808. Ar en till, en haleg hag ar zel en erwen. ●(1854) PSA II 191. En dil e gouéh hag e za a retorn. ●(1856) GRD 6. Ur huen (…) ne zoug na fréh na dil.
●(1904) DBFV 42b. délen, f. pl. dél, dilad, tr. «feuille, pétale.» ●(1907) VBFV.fb 43a. feuille, tr. délen, f. (pl. dél, deliaù).» ●(1912) MMKE 26. del alaouret ar goz-amzer. ●(1913) AVIE 250. ur huéen figéz get dél abarh. ●(1927) GERI.Ern 95. feuille V[annetais] délenn, deliaùenn pl. del. ●(1928) LZBt Mae 268. En dil ag er hùen-cé ne gouéheint quet.
(2) Fânes.
●(1869) FHB 244/280a. E kostez Pon-'n'Abad ar ger del a zo c'hoaz e kiz, en implij evid signifiout delyou. Evelse lavaret a reer enno del avalou douar, del karotez.
- del .2del .2
voir dal
- del-ledandel-ledan
coll. (botanique) Grand plantain, plantain officinal Plantago major. cf. andeledenn
●(1869) FHB 244/280a. e galleg plantain, hag e brezoneg gand lod all sclànvesk, gant lod all skloe, gant lod all deledan.
- delad
- delammatdelammat
voir dilammat
- delazhdelazh
m. & adv. –où
I. M.
(1) Coup porté.
(2) sens fig. Épreuve.
●(1962) TDBP II 93. bet e-neus eun den e zelazou evid ar zizun ! tr. «cette semaine on a été accablé, harrassé, exténué (par le travail, ou par le mauvais temps).»
II. Adv. A-zelazh : au dépourvu, à l'improviste.
●(c.1718) CHal.ms i. au depourueû a l'improuiste, tr. «abe songer bihannan, a zelah queru [= Kervignac].»
●(1904) DBFV 42b. delah, dans a zelah, adv., tr. «au dépourvu, à l'improviste (Ch. ms.).» ●(1927) GERI.Ern 94. a-zelah, tr. «tout à coup, à l'improviste V[annetais].» ●(1934) BRUS 97. Au dépourvu, tr. «a zelah.»
- delazhiñdelazhiñ
v. tr. d.
I. Flanquer (un coup).
●(1744) L'Arm 159a. Flanquer, tr. «Delahein.. hétt.» ●359a. Singler, tr. «Delahein unn taule.»
●(1904) DBFV 42b. delahein, v. a., tr. «flanquer, appliquer (un coup), l'A.).» ●(1907) VBFV.fb 44a. flanquer, tr. «delahein.» ●(1927) GERI.Ern 94. delahein v. a., tr. «Flanquer (un coup).»
II. par ext. Jeter (qqc.) avec force.
●(1921) GRSA 274. hé delahein de zan ar mor [er skudel]. ●(1939) RIBA 55. Hag en diaol bras, get konnar hag arfleu, delahet d'hé léh, en nor ar é lerh. ●154. En delahein e hra de greiz en ti.
III. sens fig.
(1) Jeter (un regard furieux).
●(1932) BRTG 108. Delahein e hra arnehon selleu téret.
(2) Lâcher, balancer (un pet).
●(1939) RIBA 137. hag e zelah tri bram ar é skopeu.
- delc'heldelc'hel
voir derc'hel
- delc'hendelc'hen
voir derc’hel
- delc'herdelc'her
voir derc’hel
- delech
- delegad
- delegañ
- delek
- delektapl
- delektaplded
- delektasion
- delektiñ
- delenndelenn
f. cf. delienn (botanique)
(1) Feuille (d'arbre, etc.).
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 129. un délen pléguet. ●(1854) PSA I 314. avel un dilen ar er brank. ●(1856) GRD 275. quel liès a gand vlai èl e zou a zilen ér foresteu.
●(1904) DBFV 42b. délen, f. pl. dél, dilad, tr. «feuille.» ●(1907) VBFV.fb 43a. feuille, tr. délen, f. (pl. dél, deliaù).» ●(1927) GERI.Ern 95. feuille V[annetais] délenn, deliaùenn pl. del.
(2) Pétale.
●(1904) DBFV 42b. délen, f. pl. dél, dilad, tr. «pétale.»
- delerdeler
s. = (?) derez (?).
●(1877) FHB (3e série) 7/49b. lakaat ho couarnamant da ober deler da hini an env. ●50b. var deler an Hotel-de-Ville.
- delestaj
- delez .1delez .1
f. –ioù
(1) (marine) Vergue.
●(1633) Nom 152a. Antenna : le bois trauersant le mats : an delè.
●(1732) GReg 39b. Antenne, vergue de navire, tr. «Delez. p. delezyou.» ●954b. Vergue, terme de mer, tr. «Delez. p. delezyou.» ●Vergue du grand mât, tr. «An delez vras.» ●Vergue de misaine, tr. «An delez visan.» ●(1744) L'Arm 13b. Antenne, vergue, tr. «Delé.. éyeu ou Dilé.. éeu. m.»
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 93. gùélet e vezé ar er ponteu, ar er gùerni, ar en dileyeu ur bobl tud.
●(1904) DBFV 42b. délé, dilé, m. pl. ieu, eu, tr. «antenne, vergue.» ●(1927) GERI.Ern 94. dele(z) f. pl. iou, tr. «Vergue, antenne.» ●(1954) VAZA 166. panevet d’an drapelloù o fraoñval hag o tivilhal war bep stae ha delez.
(2) Bâton pour soutenir une banderolle.
●(1904) DBFV 42b. délé, dilé, m. pl. ieu, eu, tr. «bâton pour soutenir une bandereolle.»
- delez .2delez .2
voir derez
- delezenndelezenn
voir derezenn
- delfin
- delfinezdelfinez
s. (botanique) Dauphinelle.
●(1879) BLE 332. Dauphinelle d'ajax. (D. ajacis. L.) Delfinez. Pied d'alouette.
- deliadelia
v. intr. Ramasser des feuilles.
●(1927) GERI.Ern 94. delia, v. n., tr. «Ramasser des feuilles.»
- deliaddeliad
coll. (botanique) Feuilles (d'arbre, etc.).
●(1818) HJC 272-273. ur feguézen goleit à zéliat. (…) ne gavas in hi meit déliat hemp quin.
- deliadurdeliadur
m. –ioù (botanique) Frondaison.
●(1931) VALL 310b. Foliation, tr. «deliadur.» ●322a. Frondaison, tr. «deliadur m.»
- deliadurezhdeliadurezh
f. (botanique) Foliation.
●(1931) VALL 310a. Foliation, disposition des feuilles sur la tige, tr. «deliadurez f.»
- deliañdeliañ
v. intr. Feuiller.
●(1499) Ca 57a. Delyaff. g. fueiller. l. frondeo / es. ●[delyenn] Jtem pampino / as. ga. fueillir. b. delyaff. ●(c.1500) Cb 58b. Delyaff. ga. fueiller. l. frondeo / es. ●frondo / as. g. fueillir / ou faire fueille. b. delyaff. ●[delyenn] Jtem pampino / as. ga. fueillir. b. delyaff.
●(1659) SCger 141b. delia, tr. «ietter des feuilles.» ●(1732) GReg 409a. Les arbres poussent des feüilles au Printems, tr. «Delya a ra ar guëz da'n névez amser.»
- deliaouadeliaoua
v. intr.
(1) Ramasser des feuilles mortes.
●(1867) FHB 149/360b. Brema ema ar mare da zeillaoui, da zestum an deliou coezet euz ar guez.
(2) Cueillir des feuilles.
●(1908) PIGO ii 26. eun den o teliaoua en korn e bark. ●(1925) CBOU 2/17. darn c'hoaz o teliaoua. ●(1927) GERI.Ern 94. deliaoua, v. n., tr. «Ramasser des feuilles.»
- deliaouañdeliaouañ
voir deliaouiñ
- deliaoueg
- deliaouek
- deliaouenndeliaouenn
f. –où, delioù
I.
(1) (botanique) Feuille (d'arbre, etc.).
●(1790) MG 104. me greinai èl un deliàuèn. ●(1792) BD 320. groet gant telio teal, tr. «faite de feuilles de patience.» ●(17--) TE 7. ind e hum chervigeas eit quemènt-ce a zeliàu ur Figuezèn.
●(1838) OVD 135. er péh mei en deliàu glas eit ur huèn. ●(1867) FHB 149/360b. da zestum an deliou coezet euz ar guez. ●(18--) KTB.ms 14 p 271. ann delio lore-se.
●(1904) DBFV 43a. deliaùen, f. pl. deldiaù, tr. «feuille.» ●(1906) HIVL 100. ou cherrein deliaùen ha deliaùen. ●(1907) VBFV.fb 43a. feuille, tr. délen, f. (pl. dél, deliaù).» ●(1927) GERI.Ern 95. feuille V[annetais] délenn, deliaùenn pl. del. ●(1928) FHAB Ebrel 136. an deliou o paouez digeri er faou.
(2) Diskar-delioù : automne.
●(1935) FHAB Du 324. Da vare an diskar-deliou, eun deiz bennak araok kalagoanv.
(3) Skub-delioù : automne.
●(1732) GReg 71a. Automne, troisiéme saison de l'Année, tr. «mare scub-delyou.»
●(1921) PGAZ 98. Tremenet eo mare ar skub-deliou.
II. Voir delienn.
- deliaouiñ / deliaouañdeliaouiñ / deliaouañ
v. intr. Feuiller.
●(1659) SCger 61a. feuillir, tr. «deliaoui.» ●(1732) GReg 409a. Les arbres poussent des feüilles au Printems, tr. «delyaoua a ra ar guëz da'n névez amser.»
●(1904) DBFV 43a. deliaùein, v. n., tr. «pousser des feuilles.» ●(1911) BUAZperrot 394. evel ma tiouan, ma telliaou ha ma vleuni peb tra d'an nevez amzer. ●(1927) GERI.Ern 95. deliaoui, V[annetais] deliaùein, tr. «pousser des feuilles.»
- deliaouüs
- deliberañ
- deliberasion