Recherche 'fe...' : 292 mots trouvés
Page 2 : de fejan-fejin (51) à feneantin (100) :- fejañ / fejiñfejañ / fejiñ
v. (droit) Afféager.
●(1732) GReg 15b. Affeager, donner à Feage, prendre à Feage, tr. «fégi. pr. féget. fécha. pr. féchet. féachi. pr. fèachet.»
- fejer
- fejiñfejiñ
voir fejañ
- fekañfekañ
v. intr.
(1) Fouiner.
●(1965) BREZ juin 93/6d. pa'z aen da feka eno. ●(1970) BHAF 159. o feka, o turmuda. ●383. Feka. Furchal, firboucha, turmuda.
(2) Bricoler.
●(1969) BAHE 59/16. Yannig ar mil micher. E Bro-Lannuon e klever Daniel mil micher hag e wel darn er verb taniellat (fekañ, bitrakiñ) an hevelep gwrizienn, ar pezh a zo diaes da grediñ. ●(1974) BAHE 80/27ab. An deiz war-lerc’h ar beure, e oa an Aotroù Person, e porzh ar presbital, o fêkañ en-dro d’un nor gozh ha na serre ket mat.
- fekerfeker
m. –ion Fouineur.
●(1965) KATR 15. Te a zo aze feker didiah, eme Goatiloury. ●(1965) BREZ juin 93/6e. Nestig, ar feker, a oa re vihan evid sevel e fri betez (lire : beteg) eno. ●(1966) BREZ novembre 109/8b. Dond a reas da veza tramailler, feker, gwidal ha reder-e-reor evel porhell bihan sant Anton. ●(1970) BHAF 383. Eur feker : eur furcher, med gand eur ster-wasaad.
- fekul
- felc'hfelc'h
f. (anatomie)
I. Rate.
●(1499) Ca 83a. Felch. g. rate. ●(c. 1501) Lv 231/3. felcho gl. splen. ●(1633) Nom 21b-22a. Lien, splen : rate, ratelle : an felch.
●(1659) SCger 101b. la rate, tr. «ar felc'h.» ●149a. felc'h, tr. «rate.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mal de ratte, tr. «drouc er felh.» ●(1766) MM 375. va felc'h em pen a réa lam, tr. «ma rate dans ma tête faisait houp la la.» ●(1792) HS 158. tennein é felh.
●(1804) RPF 142. Felh er Serpantet e vou hou h'ivage. ●(1835) AMV 132. e voue scoet gant eur c'hleon pec'hini a dreuzas dezan e felc'h. ●(1857) CBF 75. Klan eo gand ann drouk felc'h, tr. «il a mal à la rate.» ●(1876) TDE.BF 203b. Felc'h, s. m., tr. «Rate, certaine partie interne du corps de l'animal.»
●(1927) GERI.Ern 149. felc'h f., tr. «Rate.»
II. Na dalvezout muioc'h eget ur felc'h ki : être moins que rien.
●(1962) LLMM 90/22 (K) Y. ar Gow. Feuket e voe an Troadeg ha, brouezet holl, e touas na dalveze ket e gavandad muioc'h eget ur felc'h-ki war dachenn ar c'hartoù. ●(1964) LLMM 102/29 (K) Y. ar Gow. Mil mallozh ! Sklaer eo din bremañ n'on ket muioc'h dit evit felc'h ur c'hi !...
- felc'hekfelc'hek
adj. (pathologie) Splénique.
●(1922) FHAB Mezheven 172. Gervel a ran melkoni an den-man melkoni felc'hek.
- felestr
- feleunfeleun
voir feizleun
- FelgerFelger
n. de l. Fougères.
(1) Felger.
●(1971) LLMM 147/275. Raoul II baron Felger.
(2) Foujera.
●(1732) GReg 428b. Fougéra.
●(1931) VALL 315b. Fougère n. de l., tr. « Foujera.»
(3) Foujer.
●(1825-1830) AJC p. 280. fouger.
(4) Foujerez.
●(1876) BJM 3. Ar bourk-se a so etre Fougerez ha Pontorson. ●150. E Fougerez oe roet ar mission goude hini Roazon.
- felibrfelibr
m. Félibre, poète provençal.
●(1903) MBJJ 13. abalamour e ro Provansiz d’o barzed an hano a felibr.
- felin
- felisite
- fell .1fell .1
adj.
(1) Infâme, odieux, méchant.
●(1530) J p. 149. Croas garu maruel criminel fell, tr. «O croix rude, mortelle, déshonorante, infâme.» ●(1557) B I 381. Coz paillart fell, tr. «Méchant garnement, traître.» ●690. ma laquat / dan maru garu fell, tr. «me mettre méchamment et cruellement à mort.» ●(1580) G 882. Ouz hon azrouant fell, tr. «Contre notre ennemi méchant.»
(2) Rude.
●(1575) M 105. er quen fell en bellour, tr. «si rude que soit le guerrier.»
- fell .2
- felladennfelladenn
f. –où Délit.
●(1931) VALL 195a. un acte délictueux, tr. «eur felladenn f.» ●195b. Délit, tr. «felladenn f.»
- felladenniñ
- fellel / fellout / falloutfellel / fellout / fallout
v. cf. falvezout
I. V. tr. d.
A. Manquer.
●(1557) B I 486. Et fresq clesquet na fellet tro / A reun vn sae ha me paeo, tr. « Allez vite chercher, sans faute, une robe de crin que je paierai. »
●(1732) GReg 222a. Manquer son coup, tr. «fellel e daul.»
B. [devant un v.]
(1) Vouloir.
●(1659) SCger 126a. vouloir, tr. «fallout, faluezet.» ●(1710) IN I 133. ne ve an dra-se nemet planta ec'his ur vinien hep fallout e touque frouez. ●(1752) BS 796. A te fell debad ous an oll-galloudec?
●(1857) HTB 16. fellout a rer komans dre servicha ar bed.
(2) Falloir.
●(1902) PIGO I 82. Sed breman petra fell d'id ober. ●(1908) KMAF 54. Perak neuze lavaret nan elec'h ma fell lavaret ya ? ●(1922) LZBt Meurzh 34. Adalek arc'hoaz e fello diharjan ha mont war ar rôk.
II. V. intr.
(1) Défaillir.
●(1499) Ca 83a. Fellel. g. defaillir.
●(1732) GReg 254b. Defaillir, manquer de force, manquer simplement, tr. «Fellel. pr. fellet.»
(2) Délinquer, commettre un délit.
●(1732) GReg 261b. Delinquer, tr. «fellel. pr. fellet, fallet.»
(3) Manquer.
●(1360) Hd Tours n° 576 f°119v°. nep na ra mat her da guel / dezouf he hunan he fel tr. « quiconque ne fait le bien tant qu'il peut / à lui-même il manque » ●(14--) Jer.ms 229. Ret eu meruell pa em em sellaff / Em em lazyff ne fyllyff quet, tr. «Il faut mourir, quand je me considère, / Je me tuerai, je n'(y) manquerai pas.» ●(1530) Pm 73. Hac en affas ne fallas quet, tr. «Et elle l'embrassa, elle n'(y) manqua pas.» ●(1575) M 746. Neuse ez accuso, ne fallo á tro scaff, tr. «Alors t'accusera, il n'y manquera pas, aussitôt.» ●(1650) Nlou 428. Rouanez try diouz Orient, / En vn hent à ententaff, / Ho sem caffas na fallas pez, tr. «Des rois, trois venus d'Orient, / sur une route, j'entends, / se trouvèrent, et ils n'y manquèrent pas.»
(4) Fauter, pécher.
●(1557) B I 249. En tra man a pell ez fellsoch, tr. «Vous avez commis là une grande faute.» ●(1575) M 666. En secret ez quentell, peur rebell ez fellez, tr. «En secret dans ton for intérieur, tout à fait rebelle, tu pèches.»
III. V. impers.
A. Fellout da.
(1) Vouloir (+ v).
●(1612) Cnf 13a. mar fell dezaff confes gant vn Confessor arall. ●24b. Nep à fell deo Iachat drouc an dent. ●(1621) Mc 16. vn mam, peheny ne quan que the map euel ma he defuoa touet, da fallout dezy é ober.
●(1787) BI 170-171. de Zoué, de behani é fallai dehou bout à-zifeah cair. ●(1790) MG 20. Jaugeamb bermen en exampl-ze guet er péh e fal dein larèt. ●(1792) HS 26. Mæss er glomm, el meidé propp, ne fallass quet dehi hum goucie.
●(1860) BAL 44. ac e fell d'in a-gren beva a mervel en eur gredi ar pez a gred an Iliz. ●(1866) HSH 235. an oll diffarançou a falle dezo da suspenti. ●(1869) KTB.ms 14 p 201. met ar Pab he-unan na fell ket d'ehan hen absolvi. ●(1869) FHB 249/319a. Per a falle dezhan caout he ziplom.
●(1907) AVKA 201. o fellout dehan sevel un tour. ●(1910) MAKE 20. ne gleve ket petra felle d'e everien kaout. ●(1913) LZBt Gwengolo 21. na fellaz ket dean haddimei. ●(1933) MMPA 133. Fellout a ra d'in e chomfe ganec'h.
►absol.
●(1766) MM 1013. ebian a quen afell decho.
●(1923) KNOL 275. Mat, aotrou roue, pa fell d'ho merc'h, me glasko plega 'r rouf.
(2) Vouloir (qqc.).
●(1857) CBF 24. Pe seurt mezer a fell d'e-hoc'h, tr. «Quel drap voulez-vous ?»
●(1935) BREI 391/2b. me fell d'in lêz rik !
(3) Petra a fell deoc'h ! : que voulez-vous !
●(1924) BILZbubr 37/809. – Kalet ar blanedenn, ôtrou person ! – Petra a fell d'eoc'h !... Pep-hini ac'hanomp a steu e hini dindan dourn ha skoazell an Aotrou Doue.
(4) Être sur le point de, faillir, menacer de.
●(1869) SAG 298. Bernadet a zellaz diraz hi, hag a fallas dezhi krial.
●(1907) AVKA 49. Dont a rejont hag e oe ken leun karget on diou vag, ma felle d'he goueledi. ●(1919) BUBR 10/268. an aer (...) a zo deuet breman da veza ker mac'h ha ker put ken na fell d'eomp mouga.
(5) Falloir.
●(1557) B I 58. Rac honn dale en se ne falhe quet, tr. «car il ne faudrait pas que cela nous retardât.
●(1861) BELeu 88. ne fall ket ma vou péhèd marhuel erbet abarh.
●(1908) PIGO II 36. Ne fell ket d'ac'h 'n em gemer, a laris neuze. N'eus dismegans ebet 'n em c'homzou !
B. Fellout gant : vouloir.
●(1925) FHAB Genver 12. ne felle ket gantan gwelet an dud o tont. ●(1933) MMPA 147. an Turked (…) a fellas gante (…) plada an Iliz Katolik. ●(1938) FHAB C'hwevrer 40. o veza ma felle ganin en em virout diouz abadennou gwasoc'h, ec'h ambrougis al lostrugennou.
C. Loc. adv.
(1) Kalz na fell : il s'en faut de peu ; peu s'en faut.
●(1766) MM 1036. mes eus va zimen gouscoude / pe gals na fell eo e vevé, tr. «Mais c'est de chez moi, cepandant, ou peu s'en faut, qu'il subsistait.»
(2) Evel ma fell : comme il le faut.
●(1784) BV 3371. mar reomp hon deuer pep hini euel maf fel.
- felleniñ
- feller
- fellon
- felloni
- felloutfellout
voir fellel
- felon
- felonet
- feloniñ
- felpfelp
s. –où = (?). voir suivant (3)
●(1925) FHAB Eost 303. Dougen 'ra lostenn hag hiviz / Evel m'her gra felpou Pariz.
- felpennfelpenn
f. –où
(1) Gros morceau.
●(1633) Nom 43a. Tomus, segmentum : lopin ou piece de poisson : vn pez, pe felpen pesq. ●56a. Segmentum, segment : piece, partie, morceau : vr pez, felpenn, tam. ●56b. Frustum, frustulum : piece, lopin : vn pez, felpenn. ●269b-270a. Naso, nasatus, vel ut alij, nasutus : nasu, nasard : fryec, unan en deus vn pelpen (lire : felpen) bras á fry.
●(1659) SCger 47a. echantillon, tr. «felpenn.» ●81a. morceau, tr. «felpen.» ●(1659) SC 148a. felpen, tr. «piece.» ●(1732) GReg 583b. Un gros lopin de pain, tr. «Ur felpenn bara. ur picqol felpenn bara.» ●Un gros lopin de chair, tr. «Ur felpen pez qicq.»
●(1876) TDE.BF 203b. Felpenn, s. m., tr. «Eclat de pierre, de bois ; gros morceau de pain, de viande ; pl. ou.» ●(1890) MOA 74. felpenn-vara, tr. «très gros morceau de pain.»
●(1927) GERI.Ern 149. felpenn f., tr. «Gros morceau (de viande, etc.).»
(2) sens fig. Pénis.
●(17--) FGab 135. Crock buan va velpen, ag en da c'hours cus-'hi.
(3) (?) cf. felp.
●(1647) Am 630. Esohelp tosta coz falpen, tr. «(?) … (?) approche, vieux morceau.»
- feltr
- feltradur .1
- feltradur .2
- feltradurezhfeltradurezh
f. Regorgement.
●(1732) GReg 795b. L'action de regorger, regorgement, tr. «feltradurez.»
- feltrañ .1feltrañ .1
v.
I. V. intr. (en plt de qqc. de solide) Déborder, se répandre.
●(1732) GReg 220b. Le grain coule de ce muid, tr. «Feltra a ra an ed ou, ar greun.» ●358a. Epandre, répandre, parlant de quelque chose de solide, du grain, de la cendre, &c., tr. «Feltra. p. feltret.»
II. V. tr. d.
(1) Répandre.
●(1732) GReg 956a. Verser, répandre quelque chose de solide, tr. «Feltra. pr. feltret.» ●Il verse de la cendre, du grain, tr. «Feltra a ra ludu, greun.»
●(1876) TDE.BF 203b. Feltra, v. a., tr. «Epandre, éparpiller, détériorer.»
●(1927) GERI.Ern 149. feltra v. a., tr. «Répandre, verser (qqch. de solide, comme du grain, de la cendre).»
(2) Distribuer.
●(1889) SFA 65. Ha ne ket guelloc'h deoc'h paea ho tle eged na d'eo beza evelse o feltra hoc'h arc'hant enn aner ?
- feltrañ .2
- feltrer
- feltrerezh
- feltret .1feltret .1
adj. Dispersé.
●(1893) IAI 265. skignet ha feltret ho gragez hag o bugale e pevar c'horn ar bed.
- feltret .2
- felu-morfelu-mor
s. (phycologie) Sorte d'algues.
●(1633) Nom 79a. Alga, vlua, fucus marinus : algue : felu-mor, vn seurt lousaou á cresq en mor huc (lire : hac) en reyer á vez aual ouz lœttus.
●(1876) TDE.BF 204a. Felu-mor, s. m., tr. «Sorte de goëmon marin, algue marine.»
●(1915) KZVr 113 - 02/05/15. Breuriez-Vreiz donne : felu-mor, goémon long. ●(1927) GERI.Ern 150. felu (-mor) m., tr. «Algue marine.»
- femel .1
- femel .2
- femelennfemelenn
f. femelezed
(1) Femelle.
●(1633) Nom 10a. Femina, femella, femella proles, mulier : femme, femelle : gruec femellen.
(2) Femme.
●(1612) Cnf 20a. nep à viol vn femellen. ●40b. vn gruec, vn plach, pé femellen bennac.
●(1659) SCger 56b. femme en general, tr. «femellen p. eset.» ●(c.1680) NG 1481. Conseu vr famellen. ●1575. e corf femellen. ●1804-1805. Er vam pehani er gannou, / Feumellen fall certain vezou.
●(1857) HTB 195. evit eur famelon goz gant pehini ez-oun o choum. ●(1887) RCP IV 24. eur vumelen deus a eskopti Dol.
(3) Fille élégante.
●(1919) DBFVsup 22b. femelenn, pl. –ezed, tr. «fille élégante.»
(4) Plant de chanvre.
●(1919) DBFVsup 22b. femelenn, pl. –ezed, tr. «plante de chanvre.»
- femelin
- feneant .1
- feneant .2feneant .2
m. –ed Fainéant.
●(c.1718) CHal.ms ii. faineanter, tr. «didaluein, faineantal, faineantein ober er faineant.»
●(1856) VNA 153. Je craindrai de devenir un fainéant, tr. «me zougehé a zonnèt de vout ur finand.» ●168. fainéants comme des chiens, tr. «finandèd èl châss.»
●(1925) IZID 12. Izidor – hou meùel – zo ur finand, eutru ! tr. «Isidore, votre serviteur, n'est qu'un fainéant, seigneur.»
- feneantaj
- feneantal / feneantiñfeneantal / feneantiñ
v. intr. Fainéanter.
●(c.1718) CHal.ms ii. faineanter, tr. «didaluein, faineantal, faineantein ober er faineant.» ●(1727) HB 580. n'he deveus quet bet debret bara o feneanti. ●(1744) L'Arm 103a. Desappliquer, tr. «Lacatt de féneantale.» ●(1790) Ismar 151. A pe bassér en amzér é féneandal. ●(1792) HS 328. de ounid ha de labourat, ne pass de fenéantal. ●(17--) TE 405. ean e gavas hoah tud é féneandal.
●(1834) SIM 15. Continuit da fumi, da feneanti. ●(1850) MOY 180. Feneanti a res divar goust ar Roue. ●(1867) FHB 121/134a. eur c'hoant bras da feneanti. ●(1869) SAG 21. epad an deiz en ilizou, evit feneanti... ●(1890) MOA 260a. Faire le fainéant, tr. «feneanti, v. n.»
●(1905) IMJK 276. En natur hum blij é tiskuéh hag é fenéantal. ●(1922) FHAB Mae 141. Ne jom ket da fenanti. ●(1924) CDFi 1er mars 1. dilezel he labour ha chom da feneanti. ●(1974) SKVT III 58. Feneañtiñ 't eus graet.
- feneantez
- feneantiñfeneantiñ
voir feneantal