Recherche 'fe...' : 292 mots trouvés
Page 3 : de feneantiz (101) à feret-2 (150) :- feneantizfeneantiz
f. Fainéantise.
●(c.1718) CHal.ms ii. faineantise, tr. «didaluedigueh, faineantis.» ●(1790) Ismar 92. er-ré e zou gùel guet-t'ai bihuein én ou féneantiss.
●(1847) MDM 70. feneantiz ar c'horf hag ar spered. ●(1894) BUZmornik 29. gouzout a rea pegen danjeruz eo ar fenantiz.
●(1900) MSJO 220. ar feneantis eo falla skol a zo. ●(1911) SKRS II 194. en em rei d'ar feneantiz.
- fenesionfenesion
s. = (?).
●(1741) RO 3467. Deut guene à gosté hep ober fenesion. ●4123. Ha te a veso fidel hep ober fenesion. ●4125-4126. Me royo dech ma gousouc da vesan dibennet / Mar de dre fenesion eson deut so quaffet. ●4639. Ma ouffen enep guis ô pe groet fenesion.
- fenestrfenestr
m. –où, –i Fenêtre.
●(1499) Ca 83a. Fenestr. g. fenestre.
●(c.1718) CHal.ms ii. fenestre, tr. «fenestr', fenestri.» ●(17--) TE 15. Noé e zigueoras er Fenestr e oai é costé en Arh. ●228. Hi (…) e hum laquas én ur fenestr. ●285. ean e zigueorai quer clous èl quênt é fenestri tair gùéh én dé.
●(1903) LZBg Meurzh 83. Nen des chet ar nehi fenestr erbet [ar en iliz]. ●(1903) LZBg Gwengolo 200. ur bañnér ar skour étal er fenestr. ●(1908) PIGO II 173. Ar fenestrou 'oa bet stouvet. ●(1921) GRSA 274. harpet ou deu ar harzel er fenestr. ●(1925) SFKH 7. dré er fenestr. ●(1931) GUBI 206. fenestri ha dorieu.
- fenestrat
- fenetatfenetat
v. intr. = (?).
●(1966) LIMO 23 avril. selled doh er pesked é fenetad endro d'er vag. ●(1966) LIMO 19 août. fenetad ér parrézieu tro ha tro. ●(1966) LIMO 18 novembre. ha laëron e vé liès é fenetad endro. ●(1971) LIMO 20 novembre. Fenetad, tr. «flairer.» ●(1973) LIMO 02 juin. Fenetad, tr. «flairer, rechercher.» ●(1973) LIMO 21 septembre. Matelin (…) e garé moned get ur fuzil de fenetad er gerhiér hag ér hoedeu.
- Fenikian
- feniksfeniks
m. Phénix.
●(1499) Ca 83a-b. Fenix. g. fenis. vng oaiseau qui est en arabe / et nen a que vng seul au monde.
- fennfenn
m.
(1) Regorgement, débordement par-dessus les bords.
●(1927) GERI.Ern 150. fenn m., tr. «Eparpillement.» ●(1931) VALL 266a. Éparpillement, tr. «fenn.» ●646b. Action de se répandre ainsi [comme d'un vase trop plein] fenn.»
(2) Dre fenn : éparpillé.
●(1927) GERI.Ern 150. dre fenn, tr. «(être) dispersé.» ●(1931) VALL 266a. Éparpillé, tr. «dre fenn.»
- fennadur
- fennadurezh
- fennañfennañ
v.
(1) V. tr. d. Épandre.
●(1659) SCger 52a. epancher, tr. «fenna.» ●103b. repandre, tr. «fenna.» ●123b. verser, tr. «fenna.» ●148a. tenna (lire : fenna) lez, tr. «éppandre du laict.» ●(1732) GReg 956a. Verser, répandre quelque chose de liquide, tr. «fenna. pr. fennet. (Fenna est d'Audièrne, & du Cap-Sizun» ●Verser une cruche de vin, la répandre, tr. «fenna ur brocqad güin.»
●(1916) KZVr 190 - 03/11/16. Fenna, a vez lavaret e Kastellin e lec'h fuilha, skuilha. fenna a rit al laez. ●(1982) PPBA 45. (Argol) Fenna kafe, tr. «Verser du café.» ●(1986) CCBR 185. (Brieg) mé strâno houm féna gi læ a hèn, tr. «je le renverserai ‘Fennañ', comme ils disent.»
►sens fig.
●(1880) SAB 104. o scuilla, fenna anezo [ar grassou] var ar re all.
(2) V. intr. Déborder, se répandre par-dessus les bords.
●(1732) GReg 220b. L'eau coule par dessus les bords, tr. «fenna a ra an dour. fenna a ra an dour dreist.» ●357b. Le vin s'épanche, tr. «(dans le Cap-sizun : Fenna ra'r guin.» ●795b. Regorger, être si plein d'eau, ou d'humeurs que le vaisseau en répand, tr. «fénna. pr. fénnet.»
- fenner
- fenozhfenozh
adv. cf. henoazh.
I.
(1) Cette nuit (qui vient).
●(1530) J p. 208a. Chom gueneomp vez nos da cousquet, tr. «restez dormir avec nous cette nuit.»
●(17--) EN 616. fenos eon contand da vont dy da lojan, tr. «cette nuit, je suis content d'y venir loger.»
●(1829) HBM 5. ho repui evit fennos.
●(1927) GERI.Ern 150. fenoz adv., tr. «Cette nuit.»
(2) Ce soir.
●(17--) FG II 65. fe nos e tancimb…
●(1872) DJL 22. n'halfemp ket mont da gouskat fin-noz. ●(1876) TDE.BF 432b-433a. ne falvezo ket d'ezhan distrei d'ar gear fenoz. ●(1878) EKG II 7. ar re-all a alian da zistrei fenoz pep hini d'he gear.
●(1902) PIGO I 3. Fenoz ? tud vad, Pipi a gonto d'ac'h farz an daou Gernevad. ●(1919) BUBR 3/63. Ha fenoz ez oun yost kenan. ●(1934) YANB 13. N'eo ket tener an amzer fenoz, malac'htu !
(3) Aujourd'hui.
●(1732) GReg 67a. Il ne viendra pas aujourd’hui, tr. «fenos ne zui, ou, ne zuyo.»
●(1879) ERNsup 153. fenos, à Lohuec et Treffrin, aujourd'hui.
(4) Ce jour-là.
●(1894) BUZmornik 874. kemeret a reaz ar Mabik Jeuz hag he vamm fenoz, ha raktal e tec'haz gantho d'ann Ejipt.
II. Loc. adv.
(1) E fenozh : de nuit.
●(1911) BUAZperrot 104. Toulla a rejont eun hent dindan zouar da goueza varnezo e fenoz.
(2) Mil fenozh : très en retard le soir.
●(1908) FHAB Gwengolo 269. hag ar portezer a vez atao mil fenoz araog ma teu d'e goan.
(3) Fenozh kentañ : dès ce soir.
●(1907) AVKA 193. Fenoz kenta, e vo goulet diganit da ine.
- feñselatfeñselat
voir peñseliat
- fent .1
- fent .2fent .2
m./f. –où
I.
(1) Feinte.
●(1557) B I 56. Me menn pep hent hep nep fent hoz sentiff, tr. «Je veux de toute façon vous obéir sans feinte.» ●(1650) Nlou 146. Ez deuez plen bet'en ty, / Dyouz part'yn Orient, / Try roue ha ne voe fent, tr. «vinrent directement jusqu'à la maison, / du côté de l'Orient, / trois rois, et ce ne fut pas raillerie.»
●(1741) RO 1017. Pan de a real contant me so yué hep fent. ●(17--) ST 140. hep feint na diegi, tr. «sans feinte ni paresse.» ●(17--) TE 306. Doué re-vireèt ne rehèn, dré ur fèntt èl honnéh, léh d'er-ré youanq de gredein é vehai…
●(1985) AMRZ 272. Prestig a-vad e tistroe, ne oa nemed eur fent, hag eh uhellea e briz.
(2) Dre fent : par artifice.
●(1557) B I 273. Groaet dre fent instrument pentet, tr. «ouvrage artificiel, machine coloriée.»
(3) Fiction, invention.
●(1732) GReg 410a. Fiction, invention, tr. «Van[netois] feënt. p. ëu..»
(4) Plaisanterie.
●(1890) MOA 391b. Plaisanterie, tr. «Fent, . (T[régor]).»
●(1927) GERI.Ern 150. fent m., tr. «Badinage.» ●(1929) MKRN 108. o lakaat da c'hoarzin (…) en eur droc'hi d'he tammou fentou, tr. «les faire pouffer de rire par ses balivernes.»
(5) Envie de rire.
●(1927) GERI.Ern 150. fent m., tr. «envie de rire.»
(6) Grimace.
●(1744) L'Arm 178b. Grimace, tr. «Feennte. m.»
II. [en locution]
(1) Kaout fent : avoir du plaisir, s'amuser.
●(17--) EN 1533. fend a meus couscoude, tr. «j'ai tout de même du plaisir.»
●(1927) GERI.Ern 150. kaout fent m., tr. «s'amuser.»
(2) Kaout fent gant ub., udb. : être amusé par qqn, qqc.
●(1879) ERNsup 153. fen(t) am eus gañt-hañ, il m'amuse (eunn den, eunn dra) Lanr[odec].
(3) Ober fent da ub. : faire rire, faire marrer.
●(1908) PIGO II 99. Ma, fent a rez d'in, pa 'n em sonjan 'barz ar pez a larez hag ar pez a rez. ●(1951) LLMM 25/57. Met fent a rit din gant ho truez, ho keuz hag ho kerse.
(4) Ober fent gant ub., udb. : se moquer de qqn, qqc. ; plaisanter sur.
●(1902) PIGO I 207. an dimezel yaouank a grogaz sklêr d'ober fent gant Herve. ●(1903) MBJJ 296. n'euz ket d'ober fent gant difenno sakr ar Sultan. ●(1929) MKRN 25. C'hui ra mat ober fent gant ar pez a larer, tr. «tu fais bien de plaisanter sur ce qu'on dit là.» ●(1933) MMPA 16. met o teurel plê e rae ar c'hlanvour fent gant he fedennou hag e rae goab outi, e paouezas da bedi dirakan. ●(1965) LLMM 110/153. daoust ma veize edo e vestr oc'h ober fent gantañ.
(5) Daoudortañ gant ar fent : se tordre de rire.
●(1955) VBRU 54. n'helle ket tremen a-wechoù hep daoudortañ gant ar fent. ●(1957) AMAH 22. daoust ma vougen gant ar c'hoant daoudortañ gant ar fent.
(6) Kemer fent =
●(1857) HTB 39. Ar rebech-se a reaz d'ar Gorrandoned loskel eun hopaden spontuz a goler, ha kemer eur fent vraz.
- fentadenn
- fentadoùfentadoù
pl. = (?).
●(1866) LZBt Gouere 145. gant fentajo e c'houlouaz liou ar maro e kerc'hen ann Tad.
- fentañfentañ
v. tr. d.
(1) Feindre.
●(1732) GReg 402a. Feindre, prendre des apparences, tr. «Feiñta. pr. feiñtet.»
●(1914) DFBP 140a. feindre, tr. «Feinta.»
(2) Imaginer, penser (que).
●(1732) GReg 737a. les poles du monde, tr. «Daou benn ar bed. an diou vudurun, var be re ez feiñteur e tro ar bed.»
(3) Imaginer, inventer, forger.
●(1936) IVGA 32. Ne vezont ket pell o fenta anoiou nevez warnoc'h. ●210. ar pez a zo bet fentet gant ho kazetennou diwar va fenn. ●(1971) CSDC 48. Ar his se na ve fented gaouyerez. ●(1972) SKVT I 52. Peseurt digarez fentañ da M. Karadeg ? ●62. fentañ gevier da M. Karadeg. ●(1974) THBI 176. ar boudigou fentet gant da faltazi.
- fentañsfentañs
f. –où
(1) Feinte.
●(1732) GReg 402b. Feinte, apparence, déguisement, tr. «Feiñtançz. p. feiñtançzou.» ●Faire des feintes, tr. «Ober feiñtançzou.» ●Sans feinte, tr. «Hep feiñtançz.»
●(1914) DFBP 140a. feinte, tr. «Feintanz.»
(2) Produit de l'imagination.
●(1732) GReg 410a. Fiction, invention, tr. «Feiñtançz. p. feiñtançzou.» ●Les fictions poëtiques, tr. «Feiñtançzou ar boëtryaned.»
- fenter
- fentet
- fentigell
- fentigellat
- fentigeller
- fentigellerezh
- fentiñ
- fention
- fentizfentiz
f. –où Feinte, feintise.
●(1557) B I 57. hep fentis, tr. «à coup sûr.» ●tr. (DEBm 289) «feinte.» ●(1647) Am.ms 507. Fentis Marquisa bremaff gant Ioaic, tr. « La feinte de Marquisa maintenant avec Joaic » ●(1650) Nlou 30. dre vn fentys, tr. «par une feinte.»
●(1710) IN I 182. an artifiç, an affeterez, hac ar feintis a so control dan douçder ha dar simplicite. ●311. Liquit evez n'en em servichac'h (…) eus a nep seurt finessaou ha feintisou en ho parlant. ●(c.1718) CHal.ms iv. Simulation, tr. «seblant, trompereh, fintis.» ●(1728) Resurrection 2972. Ho comse cousgoude aso leun a fentis. ●(1792) BD 3382. dre da ympocrissy gant fentis golloet, tr. «par ton hypocrisie de feinte dissimulée.» ●(17--) ST 32. C'houi a rafe plijadur ha vad dre ho fentiz ? tr. «Voudriez-vous me faire plaisir, et me rendre service par le moyen de votre art ?» ●(17--) CT Acte II 1166. henes dar bianan em tretou dre fentis, tr. «celui-là au moins me traiter par feinte.» ●(17--) SP I 304. Dech en particulier hep fentis e laran, tr. «à vous en particulier je le dis sans feinte.»
●(1869) SAG 260. hag a bep amzer ar feintiz a zo bet trompluz.
- fentour
- fenturiñfenturiñ
v. tr. d. Affaiblir.
●(1908) BOBL 14 novembre 203/1a. Mez kement-ze n'eo ket awalc'h da fenturi ar Brusianed.
►[au passif]
●(1914) M p. 116 (note 3). h[aute] cornou[aille] fenturi abattre, affaiblir, fenturet gañt an evach affaibli par la boisson. ●(c.1930) VALLtreg 878. fenturi : abattre, affaiblir. Eun den fenturet gant an evach. Voir difenturi (Corn. Jaf.)
- fentusfentus
adj.
(1) Attr./Épith. Plaisant, drôle, comique.
●(c.1718) CHal.ms ii. farceur bouffon, tr. «farcer, furluquin boufon un den fintus.»
●(1879) ERNsup 153. fentus, plaisant, Lanr[odec]. ●(1890) MOA 263a. Farceur, Jovial, tr. «den fentuz (T[régor]).» ●391b. Homme plaisant, tr. «den fentuz.»
●(1906-1907) EVENnot 11. (Priel) Fentuz eo an diou goz man, tr. «Comique.» ●(1911) BUAZperrot 384. ar c'homzou fentus. ●(1912) MMKE 150. E dezennou fentus. ●(1918) LZBt Mae 17. eur muzik fentus. ●(1920) LZBt Meurzh 14. Eun dra fentus a blenaas an treo. ●(1925) SFKH 17. eit er ré e gar kleuet ha guélet treu feitus. ●(1925) FHAB Du 434. e c'hoarvezas eun dro fentus ganin. ●(1926) FHAB Mae 188. eur poz fentus benak. ●(1929) MKRN 117. Warlerc'h ar pegad lenn fentus-se. ●(1955) VBRU 22. Bez’oa e Landreger un trenig fentus a rampe ken prim hag ur vaot, met gant un talabao fromus war-du Ploueg. ●31. Ha me kerkent all war ar c’hae d’ober va genou bras, met netra ne welis nemet boned krevek ar priñs o vransigellat a-us d’ur morad ofiserien a renk uhel, rak ur stumm fentus da gerzhout en devoa ar freilhennek treut-kagn-se.
(2) Adv. =
●(1921) LZBt Here 34. daou bried eus Pukarua, deut fentus awalc'h da Yahitahi.
- feodalc'h .1feodalc'h .1
adj.
(1) Féodal.
●(1732) GReg 404b. Feodal, ale, qui appartient au Fief, tr. «feodalc'h.» ●(1793) DEcret, 17 pluvios an eil bloas. (Nul français ne touchera) guiryou feodalh na cargou bloazya a sugidiguez. (d'après HYZH 48-49/48).
(2) Aotrou feodalc'h : seigneur d'un fief.
●(1732) GReg 404b. Le seigneur Feodal, tr. «an aotrou Feodalc'h.»
●(1834) KKK 48. diveza perc'hen féodalc'h a Vaillé.
- feodalc'h .2feodalc'h .2
m. Féodalité.
●(1791) GErard B-29. délivrez-nous de la féodalité, des fours et moulins banaux, tr. «dilivrit ac'hanomp eus ar feodalc'h, eus ar fourniou ha milinou-dalc'h.»
- fer .1fer .1
coll. (botanique) Lentilles.
●(1732) GReg 568b. à Crozon dans la B[asse] Cor[ouaille] où ils sèment beaucoup de lentilles, de celle qu'on appelle en lat. Lens major, ils la nomme en Breton : Fer.
●(1927) GERI.Ern 150. ferenn C[ornouaille] f., tr. «Lentille, legume, col. fer.» ●(1931) VALL 422b. Lentille, tr. «fer col. sg. ferenn.»
- fer .3
- fer .4fer .4
adv. Fermement. cf. ferv
●(1530) Pm 123d (Tremenuan). Maz eu laquaet ? fer leueret, tr. «Où est-il mis ? Dites-(le) fermement.» ●124d (Tremenuan). Mar deu mar fer ez leueret, tr. «Aussi fermement que vous le disiez.» (rimes en –er). ●245b (Mab Den). Ha bez feru seder quent meruel (rime en -er), tr. « Et sois ferme et sûr avant de mourir. » ●(1580) G 151-152 Autrou chetu ny duet, arryfet, credet fer / Hep pyryll na tourmant en o hoant tout antyer tr. « Seigneur nous voici venus, arrivés, croyez-le fermement / sans péril ni tourment, selon votre désir tout entier » ●1187-1190 Breman nysseomp, sellomp fer / an deu, eza, leun an grygneur ; / nysseomp, na leveromp guer / ha groiomp hon bech en on syher. tr. « Maintenant approchons, regardons fortement (avec soin), / si n’est pas, donc, plein le grenier ; / approchons, ne disons mot, / et cousons notre fardeau dans nos sacs. »
- fer* .2fer* .2
f. (anatomie) Cheville. [mot qui n'existe pas, voir ETCE t. 11, p. 141, voir 4. fer]
●(1931) VALL 118b. Cheville, tr. «fer f. (ancien).»
- feradenn
- feramant
- ferañ
- ferc'hierferc'hier
plur. forc'h
- ferdilhferdilh
s. Bande d'enfants espiègles.
●(1916) KZVr 190 - 03/11/16. Ferdilh, tr. «bande d'enfants espiègles.» ●(1924) NFLO. une bande de gamins, tr. «eur strollad ferdilh.»
- FerelFerel
n. de l. Férel.
●(1985-1986) ADEM 62-63. A pa vehe bet Marsel vehe bet oaet da Ferel pa oa oaet an Alamaned.
- ferenn .1
- ferenn .2
- fererez
- fererezh
- feret .1
- feret .2