Recherche 'fe...' : 292 mots trouvés
Page 4 : de ferfoutin (151) à feskennek (200) :- ferfoutiñferfoutiñ
v. tr. d.
(1) Rembarrer.
●(1934) BRUS 80. Rembarrer, tr. «ferfoutein.»
(2) [empl. comme interj.] Au diable.
●(c.1825/30) AJC 3340. doned a ris da heul nem lared ferfouter / Me reinc gueled penos evou ar bed en quer, tr. «Je suivis le mouvement en em disant : «Au diable, / Il faut que je voie ce qui va se passer en ville !»
- ferial
- feriñ .2feriñ .2
v. tr. d. Fabriquer (un bateau).
●(1958) BAHE 14/11. ar baramantourien (…) a zilez tamm ha tamm an doare all da besketa, hag a zalc'h da feriñ (da aozañ, da fardañ) bigi brasoc'h.
- feriñ / ferañ / ferat .1feriñ / ferañ / ferat .1
v. tr. d. Repasser (vêtements).
●(1834) SIM 130. hac e fer bremâ coeffou. ●(1890) MOA 439a. Repasser avec un fer, tr. «ferra ou ferrat.»
●(1927) GERI.Ern 150. feri, tr. «repasser (le linge).» ●(1941) ARVR 12/3c. Evit feri ar c'hoefou.
►absol.
●(1873) SBI I 284. Hoc'h ampezi hac o ferri, tr. «Qui empèse et qui repasse.»
●(1907) PERS 140. griat, ober stam, goalc'hi, fera. ●(1912) KANNgwital 121/215. empeza ha ferra. ●(1913) FHAB Mezheven 183. Ferrit goudeze ar pez a vezo gellet ferra. ●(1920) AMJV 98. ar merc'hed a rea ar gegin, ampeza, ferra ha poazat ar bara a reant ive. ●(1925) BILZ 152. gwriat, ferra, broda, ober dantelez. ●(1928) LEAN 60. O feri (...) he doa rouzet (...) tammou lien.
- FerlezFerlez
n. de l. Ar Ferlez : chenal du Ferlas (devant Loguivy-de-la-Mer).
●(1970) BHAF 129. Diou ganol-vor : an hini a gas diouz an aber d'an donvor ; ar Ferlez, a dremen dirag porz Logivi.
- ferlinkiñ
- fermferm
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) Ferme, solide.
●(c.1500) Cb 84b. Fermm. g. fermez. l hic stabilis et hoc / le. ●(1633) Nom 141b. Columna solida : colomne forte : coulonnen creuf, start ha ferm. ●228a. Continens terram firmam, nuncupant : terre ferme : an douar ferm an douar calet.
(2) (Traction) ferme, assurée.
●(1872) DJL 36. gret eur janch ferm var he vanne.
B. (en plt de qqn)
(1) Ferme, décidé, résolu.
●(1576) Cath p. 12. ez aparissas an eal dezy hac he admonetas da bezaff ferm a constant, tr. «un ange lui apparut et l'exhorta à être ferme et constante.» ●15. bezaff constant ha ferm da gouzaff merzirienty, tr. «être constants et fermes à souffrir le martyre.» ●(1621) Mc 11. gand vn volontez ferm. ●60. Caffout vn propos ferm.
●(1792) BD 4250. mes cals ahanoch so ferm o amitié, tr. «Mais beaucoup d'entre vous sont fermes dans leur amitié.»
(2) (en plt de qqn) Bezañ ferm e : être ferme dans.
●(1860) BAL 187. da veza ferm en e lezen.
II. Adv. Ez ferm : fermement.
●(1732) GReg 201b. Constamment, avec fermeté, tr. «ez ferm.»
- ferm-difermferm-diferm
adv. (en plt d'une habitation) Loué sans arrêt à différents locataires.
●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) atav eo bet he zi ferm-diferm, tr. «sa maison n'a jamais été louée bien longtemps au même, les locataires n'y font que passer.»
- ferm-treuz
- fermaatfermaat
v.
I. V. intr.
(1) Devenir plus ferme, plus assuré.
●(1880) SAB 302. Mar tle o feiz mont var scleraat, e tle ive fermaat.
(2) S'affermir.
●(1860) BAL 186. eleac'h laoscaat, ne ree nemet fermaat en e lezen.
(3) Mont war fermaat : se consolider.
●(1890) MOA 182b. Se consolider, tr. «mont var fermaat.»
II. V. tr. d.
(1) Affermir (qqn).
●(1860) BAL 3. fermaat an dud e lezenn Doue. ●(1869) FHB 229/157b. an Aotrou Le Cauchois-Feraud ne eane o fermaat an oll.
(2) Consolider.
●(1890) MOA 182b. Consolider, tr. «Fermaat, lakaat da fermaat.»
- fermadurfermadur
m.
(1) Clôture.
●(c.1500) Cb. [serraff] g. cloture. b. fermadur.
(2) Fermadur a-ziabarzh : interclusion.
●(c.1500) Cb. [serraff] g. interclusion. b. fermadur a diaparz.
- fermailhedfermailhed
m. Fermaillet.
●(1633) Nom 274b. Amuletum : fermailles pendant au col : vr fermaillet á vez lecquæt ouz an gouzoucq á enep an pouesoun.
- fermamant
- fermañ / fermiñfermañ / fermiñ
v. tr. d.
(1) Fermer.
●(1398) Gwenediz 187. fermet, fermet, fermet, donet a rant. tr. Herve Bihan « Fermez, fermez, fermet, ils arrivent (ils viennent) » ●(c.1500) Cb 25b. [bez] g. qui clot ou fait le sepulchre. brito. ne (lire : nep) a gra an bez : pe en ferm. ●84a. [ferm] gal. fermer. b. fermaff. ●(1621) Mc 52. Gand an men bras sé a pechet ez deu da fermy outaff é hunan, porz an Barados, hac ez digor henyn ifern. ●(1633) Nom 276b. Med. cicatricem obducens : emplastre pour fermer la playe : palastr euit serraff pe fermiff an gouly.
(2) Lacer.
●(1659) SCger 71b. lacer, tr. «fermi.»
- fermderfermder
m.
(1) Fermeté.
●(c.1500) Cb 84a. [ferm] g. fermete. b. fermder.
●(1732) GReg 201b. Constamment, avec fermeté, tr. «Gand fermder.» ●Constance, force d'esprit qui entretient toujours l'ame dans une même affaire & fermeté, tr. «fermder.»
●(1806) JOS 6. gant quement a fermder. ●(1834) SIM 229. gant fermder, gant courach, ha gant oaz. ●(1872) ROU 78b. Fermder, signifie aussi, solidité, attitude assurée. ●85a. Fermeté, tr. «Fermder, au moral et au physique.» ●(1880) SAB 24. lavarou, dislavarou dalc'h ebet dezo, fermder ebed.
(2) Constance.
●(1890) MOA 182b. Constance, Perséverance dans ses goûts, tr. «fermder.» ●Il n'a pas de constance, tr. «n'en deuz fermder ebed.»
(3) Consistance.
●(1774) AC 42. fermder ebet, tr. «sans consistance.»
- fermier
- fermiñ .1
- fermiñ .2fermiñ .2
voir fermañ
- fermoni
- ferofero
adj. Fixe.
●(1900) KZVr 104. (Lannuon) Mott pe fero a ve laret en Lannuon euz eun dra na finv ket. Da skouer : «Chomet eo mott ; eun dra fero 'n e blas.
- feroniferoni
voir fervni
- ferrimet
- ferrimiñferrimiñ
v. intr. (en plt de lait) Brûler.
●(1907) VBFV.fb 15a. brûler en parl. de laitage, tr. «ferrumein.»
- ferteferte
voir frete
- fertilfertil
adj. Fertile.
●(1633) Nom 10a. Mulier fœcunda : femme fertile : gruec fertil. ●52a. Annonæ laxitas, vbertas, vilitas : bon marché, année fertile : marchat mat, bloauez mat ha fertil. ●228b. Terra ferax, fertilis : terre fertile, de grand rapport : douar mat ha fertil, á ro vn rapport mat. ●233a. Solum pingue, argilosum, terræ vber : lieu fertile : læch fertil.
- ferul
- fervferv
adj. cf. fer .4
I. Attr./Épith.
(1) Ferme.
●(1499) Ca 83b. Ferf. g. fermez. ●163b. Prennaff. g. fermer. l. firmo / mas. Jtem vide in ferff et in sparll.
(2) (en plt de qqn) Dur, ferme.●(1530) Pm 245b (Mab Den). Ha bez feru seder quent meruel (rime en -er), tr. « Et sois ferme et sûr avant de mourir » ●(1575) M 431. Nedeux negun quen feru, pan preder á meruell, / Na vez é neuz queuzet, tr. «Il n’est personne de si dur, quand il pense à mourir, / Dont la mine ne soit chagrine.»
●(1876) TDE.BF 204a. Fero, adj., tr. «Cruel, inhumain, hagard.» ●(1896) LZBt Meurzh 24. red oa d'in bean krenv, bean ferv evid ho zouten.
●(1927) GERI.Ern 150. fero adj., tr. «bouillant, emporté.»
(2) Bezañ ferv en udb. : être ferme.
●(1869) LZBt Gouere 227. o wélet pégen ferw a oa bét hé vugel muan kared enn hé gréden.
(3) Féroce.
●(1732) GReg 405b. Feroce, cruel, tr. «Fero.» ●Les bêtes feroces, tr. «Al loëzned fero.»
●(1927) GERI.Ern 150. fero adj., tr. «Cruel, féroce.» ●(1957) BRUD 2/47. hag ar Pichon ne skuize ket o konta d’e genseurt penôz, heb aon da goll e vuhez, e-nevoe bet an treh war ar gouez fero, goude eur pegad poaniuz.
II. Adv.
(1) Fermement.
(1575) M 289-290. Cret feru an amseruez, mazvezez entreze, / Nen deo quet vn moment, tr. «Crois fermement que le temps que tu es parmi ces choses / N'est pas un moment.»
●(1866) LZBt Genver 90. Kredet ferv eta, c'houi holl a zell ou-z-hac'h Breuriez ar Fe, hoc'h euz hanterourien vad e-kichenn an Otro Doue.
(2) Absolument.
●(1575) M 270. Er ret eo feru meruell, ha lesell an bet man, tr. «Car il faut absolument mourir et quitter ce monde.»
- fervaat
- fervant
- fervded
- fervder
- fervnifervni
f. Férocité.
●(1732) GReg 405b. Ferocité, tr. «ferony.»
●(1821) GON 214b Féroni. Le même que Fervder. ●(1876) TDE.BF 204a. Feroni, s. m. Évitez ce mot. Je l'ai trouvé employé au sens de férocité.»
●(1927) GERI.Ern 150. feroni f., tr. «férocité.» ●(1963) LLMM 99/267. D’am meno ar feroni gaset da benn a zo unan eus gwellañ stummoù an druez.
- fervor
- fes .1
- fes .2fes .2
m. –où (marine) Emplacement de mouillage.
●(1948) LLMM 8/67. (Douarnenez, Ar C'hab) Fes al lec'h war ar mor ma kaser ar vag da loriañ (lire : eoriañ). ●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Fes –où, tr. «le mouillage.» ●(1952) LLMM 34/48. (Douarnenez) rouejoù sardin troc'het etre daou, a vez mouilhet er fesoù. ●(1976) HYZH 108/31. (Douarnenez) chom a-zav er fes. ●(1979) VSDZ 15. (Douarnenez) Pa teues da vouilhiñ d'ar fes, tr. (p. 184) «Quand tu venais au mouillage.»
- fesaj
- fesañfesañ
v. tr. d. Fesser, corriger, battre.
●(1935) ADBr xlii 3&4/402. Cals veleien en deus feset, tr. «Il a corrigé beaucoup de prêtres.»
- fesant
- fesennfesenn
f. –où, d. divfesenn (anatomie) Fesse.
●(1464) Cms (d’après GMB 231). Faeczen, fesse. ●(1499) Ca 51b. Crohenn an nuiquell vide in faescenn. ●82a. Faeczenn. g. fesse. ●(c.1500) Cb 83a. Faezcenn. alias fesquenn. g. fesse.
●(1744) L'Arm 155b. Fesse, tr. «Fêsseenn.. difêsseenn.» ●359b. Sion (..) De Verges, tr. «Mercheu er venaleenn énn ihuë-fessenn.»
- fesennet
- feskad .1feskad .1
coll. (agriculture) Gerbes.
●(1927) GERI.Ern 150. feskad col., tr. «Gerbes, faisceaux, sg. feskenn, fechenn V[annetais] ; T[régor] foeskenn, feuskenn pl. o.»
- feskad .2
- feskenn .1feskenn .1
f.
(1) (anatomie) –où, feskinier d. divfeskenn Fesse.
●(c.1500) Cb 83a. Faezcenn. alias fesquenn. ●(1633) Nom 22b. Natales, clunes, sedes : les fesses : an fesquennou, pençou, terçou. ●274a. Depygis : sans fesses : vnan nen deus quet á fesquennou. ●(1647) Am A.314. Rac va baguet a va bougeden so heget ker kren diouz va fesquen., « Car ma sacoche et ma bougette sont secouées si complètement de dessous ma fesse ».
●(1732) GReg 406a. Fesse, tr. «fesquenn. p. fesquennou, diou-fesquenn.» ●(1774) AC 95. betec e fesquennou, tr. «jusqu'aux fesses.»
●(1876) TDE.BF 204b. Feskenn, s. f., tr. «Fesse du corps humain ; pl. diou-feskenn.»
●(1909) KTLR 147. eur vialen evit larda da feskennou. ●(1927) GERI.Ern 150. feskenn f., tr. «Fesse.» ●(1931) VALL 301a. Fesse, tr. «feskenn pl. diou feskenn.» ●(1936) IVGA 98. eun otou brao, ha feskinier treut e-barz !
(2) (boucherie) Culotte.
●(1876) TDE.BF 204a. Feskenn, s. f., tr. «Partie de la fesse d'un bœuf qu'on appelle la culotte, feskenn ejenn.»
●(1931) VALL 176a. culotte (de bœuf), tr. «feskenn f.»
- feskenn .2feskenn .2
f. & adv. –où, feskad
I. F.
(1) (agriculture) Gerbe, botte (de paille).
●(c.1718) CHal.ms ii. gerbe, tr. «menal, fesquen, masquen.» ●(1732) GReg 457a. Gerbe, assemblage de plusieurs javelles coupées, & liées ensemble, tr. «Van[netois] fesqen. fesqad.» ●(1744) L'Arm 390a. Treseau, tr. «Menale à dairr fæsquênn.» ●435b. Dizeau, tr. «Menale à zeec fesquênn.» ●(17--) TE 52. é hoèmb ol ér mæzeu é hindram æd, ha me fesqên-mé e sàuai ihuelloh eit hou ceré-hui.
●(1829) IAY 105. eur foesquen blous. ●(1855) BDE 269. Chaired de guetan er fal lezeu, hag arried-int é feschenneu. ●(1856) VNA 18. une Gerbe, tr. «ur Fesken.» ●(1866) HSH 35. va fesquen-me a chome huel ha diflach, epad ma en em zestume ho rê-hu endro dezi. ●(1895) GMB 235. pet[it] tréc[orois] vësken, à Tressignaux, vosken. ●(1897) EST 25. Eid achiw er féchad hag aveit ou ari (…) hag e sterd er féchen.
●(1907) AVKA 107. Dibabet da genta an draok, ha graet ganthan foeskeno. ●(1910) MBJL 190. ed a feskenno. ●(1912) BUAZpermoal 531. gourvezet en e garti war eur feusken blouz. ●(1913) AVIE 110. Cherret de getan er fal lezeu ha liammet ind é féchenneu. ●(1925) IZID 32. De zoug er fechenneu. ●(1927) GERI.Ern 150. feskad col., tr. «Gerbes, faisceaux, sg. feskenn, fechenn V[annetais] ; T[régor] foeskenn, feuskenn pl. o.» ●(1931) VALL 73b. Botte, tr. «feskenn f.»
(2) Fagot.
●(1933) MMPA 105. ne gavas ket, zoken, eur feuskenn keuneut evit tomma e izili ruziet gant ar riou. ●(1933) ALBR 27. eur feuskenn bennak eus ar bern koad.
(3) Faisceau.
●(1910) MBJL 107. ar feskenno drapoio a zo fichet ouz ar gwaridello.
(4) Fascicule.
●(1931) VALL 295b. Fascicule, tr. «feskenn f.»
II. Adv. A-feskennoù : en gerbes.
●(1857) AVImaheu 51. Cherret de guetan er fall lezeu, hag arrizet-ind a fesquenneu eid ou losquein ; mæs dastumet er gùénéh ém zulér. ●(1861) BSJ 280. chairret quetan rah en invray hag ariet-ind a fechenneu eid ou losquein, ha tolpet er gunéh ém sulér.
- feskennad .1
- feskennad .2
- feskennañfeskennañ
voir feskenniñ
- feskennata
- feskennegfeskenneg
m. feskenneion Homme fessu.
●(1821) GON 215a. Feskennek, adj. et s. m., tr. «Fessu, qui a de grosses fesses. Pour le pluriel du subst. feskenneien.»
- feskennek