Devri

Recherche 'fe...' : 292 mots trouvés

Page 4 : de ferfoutin (151) à feskennek (200) :
  • ferfoutiñ
    ferfoutiñ

    v. tr. d.

    (1) Rembarrer.

    (1934) BRUS 80. Rembarrer, tr. «ferfoutein

    (2) [empl. comme interj.] Au diable.

    (c.1825/30) AJC 3340. doned a ris da heul nem lared ferfouter / Me reinc gueled penos evou ar bed en quer, tr. «Je suivis le mouvement en em disant : «Au diable, / Il faut que je voie ce qui va se passer en ville !»

  • ferial
    ferial

    adj. Férié.

    (1499) Ca 83b. Ferial. g. feriez / ou festuez. ●(c.1500) Cb 84a. [ferial] Jtem ferio / as. g. ferier / ou festiuer b. ober ferial / pe ober goel.

  • feriñ .2
    feriñ .2

    v. tr. d. Fabriquer (un bateau).

    (1958) BAHE 14/11. ar baramantourien (…) a zilez tamm ha tamm an doare all da besketa, hag a zalc'h da feriñ (da aozañ, da fardañ) bigi brasoc'h.

  • feriñ / ferañ / ferat .1
    feriñ / ferañ / ferat .1

    v. tr. d. Repasser (vêtements).

    (1834) SIM 130. hac e fer bremâ coeffou. ●(1890) MOA 439a. Repasser avec un fer, tr. «ferra ou ferrat

    (1927) GERI.Ern 150. feri, tr. «repasser (le linge).» ●(1941) ARVR 12/3c. Evit feri ar c'hoefou.

    ►absol.

    (1873) SBI I 284. Hoc'h ampezi hac o ferri, tr. «Qui empèse et qui repasse.»

    (1907) PERS 140. griat, ober stam, goalc'hi, fera. ●(1912) KANNgwital 121/215. empeza ha ferra. ●(1913) FHAB Mezheven 183. Ferrit goudeze ar pez a vezo gellet ferra. ●(1920) AMJV 98. ar merc'hed a rea ar gegin, ampeza, ferra ha poazat ar bara a reant ive. ●(1925) BILZ 152. gwriat, ferra, broda, ober dantelez. ●(1928) LEAN 60. O feri (...) he doa rouzet (...) tammou lien.

  • Ferlez
    Ferlez

    n. de l. Ar Ferlez : chenal du Ferlas (devant Loguivy-de-la-Mer).

    (1970) BHAF 129. Diou ganol-vor : an hini a gas diouz an aber d'an donvor ; ar Ferlez, a dremen dirag porz Logivi.

  • ferlinkiñ
    ferlinkiñ

    v. tr. d. (marine) Ferler.

    (1904) DBFV 79a. ferlinkein, v. a., tr. «ferler (les voiles), (Gr[oix]).» ●(1934) BRUS 282. Ferler les voiles, tr. «ferlinkein

  • ferm
    ferm

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Ferme, solide.

    (c.1500) Cb 84b. Fermm. g. fermez. l hic stabilis et hoc / le. ●(1633) Nom 141b. Columna solida : colomne forte : coulonnen creuf, start ha ferm. ●228a. Continens terram firmam, nuncupant : terre ferme : an douar ferm an douar calet.

    (2) (Traction) ferme, assurée.

    (1872) DJL 36. gret eur janch ferm var he vanne.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Ferme, décidé, résolu.

    (1576) Cath p. 12. ez aparissas an eal dezy hac he admonetas da bezaff ferm a constant, tr. «un ange lui apparut et l'exhorta à être ferme et constante.» ●15. bezaff constant ha ferm da gouzaff merzirienty, tr. «être constants et fermes à souffrir le martyre.» ●(1621) Mc 11. gand vn volontez ferm. ●60. Caffout vn propos ferm.

    (1792) BD 4250. mes cals ahanoch so ferm o amitié, tr. «Mais beaucoup d'entre vous sont fermes dans leur amitié.»

    (2) (en plt de qqn) Bezañ ferm e : être ferme dans.

    (1860) BAL 187. da veza ferm en e lezen.

    II. Adv. Ez ferm : fermement.

    (1732) GReg 201b. Constamment, avec fermeté, tr. «ez ferm

  • ferm-diferm
    ferm-diferm

    adv. (en plt d'une habitation) Loué sans arrêt à différents locataires.

    (1977) PBDZ 783. (Douarnenez) atav eo bet he zi ferm-diferm, tr. «sa maison n'a jamais été louée bien longtemps au même, les locataires n'y font que passer.»

  • ferm-treuz
    ferm-treuz

    m. Bâcle (barre pour fermer la porte).

    (1912) ADBr xxviii 560. lakeid er ferm treuz g'en ôr. ●561. Er ferm-treuz-se.

    ►absol.

    (1912) ADBr xxviii 561. lakeid er ferm ged en ôr.

  • fermaat
    fermaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Devenir plus ferme, plus assuré.

    (1880) SAB 302. Mar tle o feiz mont var scleraat, e tle ive fermaat.

    (2) S'affermir.

    (1860) BAL 186. eleac'h laoscaat, ne ree nemet fermaat en e lezen.

    (3) Mont war fermaat : se consolider.

    (1890) MOA 182b. Se consolider, tr. «mont var fermaat

    II. V. tr. d.

    (1) Affermir (qqn).

    (1860) BAL 3. fermaat an dud e lezenn Doue. ●(1869) FHB 229/157b. an Aotrou Le Cauchois-Feraud ne eane o fermaat an oll.

    (2) Consolider.

    (1890) MOA 182b. Consolider, tr. «Fermaat, lakaat da fermaat

  • fermadur
    fermadur

    m.

    (1) Clôture.

    (c.1500) Cb. [serraff] g. cloture. b. fermadur.

    (2) Fermadur a-ziabarzh : interclusion.

    (c.1500) Cb. [serraff] g. interclusion. b. fermadur a diaparz.

  • fermailhed
    fermailhed

    m. Fermaillet.

    (1633) Nom 274b. Amuletum : fermailles pendant au col : vr fermaillet á vez lecquæt ouz an gouzoucq á enep an pouesoun.

  • fermamant
    fermamant

    adv. Fermement.

    (1612) Cnf 65a. proposiff fermamant.

    (1727) HB 173. E gridi a ran fermamant.

    (1846) DGG 76. ar re-ma oll a gred fermamant quement a gredomp-nî.

  • fermañ / fermiñ
    fermañ / fermiñ

    v. tr. d.

    (1) Fermer.

    (1398) Gwenediz 187. fermet, fermet, fermet, donet a rant. tr. Herve Bihan « Fermez, fermez, fermet, ils arrivent (ils viennent) » ●(c.1500) Cb 25b. [bez] g. qui clot ou fait le sepulchre. brito. ne (lire : nep) a gra an bez : pe en ferm. ●84a. [ferm] gal. fermer. b. fermaff. ●(1621) Mc 52. Gand an men bras sé a pechet ez deu da fermy outaff é hunan, porz an Barados, hac ez digor henyn ifern. ●(1633) Nom 276b. Med. cicatricem obducens : emplastre pour fermer la playe : palastr euit serraff pe fermiff an gouly.

    (2) Lacer.

    (1659) SCger 71b. lacer, tr. «fermi

  • fermder
    fermder

    m.

    (1) Fermeté.

    (c.1500) Cb 84a. [ferm] g. fermete. b. fermder.

    (1732) GReg 201b. Constamment, avec fermeté, tr. «Gand fermder.» ●Constance, force d'esprit qui entretient toujours l'ame dans une même affaire & fermeté, tr. «fermder

    (1806) JOS 6. gant quement a fermder. ●(1834) SIM 229. gant fermder, gant courach, ha gant oaz. ●(1872) ROU 78b. Fermder, signifie aussi, solidité, attitude assurée. ●85a. Fermeté, tr. «Fermder, au moral et au physique.» ●(1880) SAB 24. lavarou, dislavarou dalc'h ebet dezo, fermder ebed.

    (2) Constance.

    (1890) MOA 182b. Constance, Perséverance dans ses goûts, tr. «fermder.» ●Il n'a pas de constance, tr. «n'en deuz fermder ebed.»

    (3) Consistance.

    (1774) AC 42. fermder ebet, tr. «sans consistance.»

  • fermier
    fermier

    m. Fermier.

    (1834) SIM 170. ar fermier a c'honneze arc'hant mad.

  • fermiñ .1
    fermiñ .1

    v.

    (1) V. intr. S'affermir.

    (1612) Cnf 65a. fermiff è propos en pechet maruel, hep deuzruezout ober pinigien.

    (2) V. tr. d. Enfermer.

    (1741) RO 1939. Ha fermy à hanout ebars en eur prison.

  • fermiñ .2
    fermiñ .2

    voir fermañ

  • fermoni
    fermoni

    f. Fermeté.

    (1825) COSp 206. er fermoni dalhable guet pehani en ou andur.

  • fero
    fero

    adj. Fixe.

    (1900) KZVr 104. (Lannuon) Mott pe fero a ve laret en Lannuon euz eun dra na finv ket. Da skouer : «Chomet eo mott ; eun dra fero 'n e blas.

  • feroni
    feroni

    voir fervni

  • ferrimet
    ferrimet

    adj. (Lait) brûlé.

    (1907) VBFV.bf 21b. ferrumet, part. tr. «brûlé (en parlant du lait).» ●(1927) GERI.Ern 150. ferrimet, ferrumet V[annetais] p. Brûlé, parl. du lait.»

  • ferrimiñ
    ferrimiñ

    v. intr. (en plt de lait) Brûler.

    (1907) VBFV.fb 15a. brûler en parl. de laitage, tr. «ferrumein

  • ferte
    ferte

    voir frete

  • fertil
    fertil

    adj. Fertile.

    (1633) Nom 10a. Mulier fœcunda : femme fertile : gruec fertil. ●52a. Annonæ laxitas, vbertas, vilitas : bon marché, année fertile : marchat mat, bloauez mat ha fertil. ●228b. Terra ferax, fertilis : terre fertile, de grand rapport : douar mat ha fertil, á ro vn rapport mat. ●233a. Solum pingue, argilosum, terræ vber : lieu fertile : læch fertil.

  • ferul
    ferul

    s. Férule.

    (1499) Ca 83b. Ferul. g. paumelier.

  • ferv
    ferv

    adj. cf. fer .4

    I. Attr./Épith.

    (1) Ferme.

    (1499) Ca 83b. Ferf. g. fermez. ●163b. Prennaff. g. fermer. l. firmo / mas. Jtem vide in ferff et in sparll.

    (2) (en plt de qqn) Dur, ferme.●(1530) Pm 245b (Mab Den). Ha bez feru seder quent meruel (rime en -er), tr. « Et sois ferme et sûr avant de mourir » ●(1575) M 431. Nedeux negun quen feru, pan preder á meruell, / Na vez é neuz queuzet, tr. «Il n’est personne de si dur, quand il pense à mourir, / Dont la mine ne soit chagrine.»

    (1876) TDE.BF 204a. Fero, adj., tr. «Cruel, inhumain, hagard.» ●(1896) LZBt Meurzh 24. red oa d'in bean krenv, bean ferv evid ho zouten.

    (1927) GERI.Ern 150. fero adj., tr. «bouillant, emporté.»

    (2) Bezañ ferv en udb. : être ferme.

    (1869) LZBt Gouere 227. o wélet pégen ferw a oa bét hé vugel muan kared enn hé gréden.

    (3) Féroce.

    (1732) GReg 405b. Feroce, cruel, tr. «Fero.» ●Les bêtes feroces, tr. «Al loëzned fero

    (1927) GERI.Ern 150. fero adj., tr. «Cruel, féroce.» ●(1957) BRUD 2/47. hag ar Pichon ne skuize ket o konta d’e genseurt penôz, heb aon da goll e vuhez, e-nevoe bet an treh war ar gouez fero, goude eur pegad poaniuz.

    II. Adv.

    (1) Fermement.

    (1575) M 289-290. Cret feru an amseruez, mazvezez entreze, / Nen deo quet vn moment, tr. «Crois fermement que le temps que tu es parmi ces choses / N'est pas un moment.»

    (1866) LZBt Genver 90. Kredet ferv eta, c'houi holl a zell ou-z-hac'h Breuriez ar Fe, hoc'h euz hanterourien vad e-kichenn an Otro Doue.

    (2) Absolument.

    (1575) M 270. Er ret eo feru meruell, ha lesell an bet man, tr. «Car il faut absolument mourir et quitter ce monde.»

  • fervaat
    fervaat

    v. tr. d. Assujettir, fixer.

    (1931) VALL 42a. Assujettir, fixer, tr. «fervaat

  • fervant
    fervant

    adj. Fervent.

    (1557) B I 524. Bez fier feruant ha prudant hac antier, tr. «sois fière, fervente, sage et sans reproche.»

    (1688) MD I 17. Eur peden humbl ha fervant d'an Treindet.

    (1859) MMN 74. eur c'hristen fervant a calounec.

  • fervded
    fervded

    f. Fermeté.

    (1499) Ca 83b. g. fermete. b. ferfdet.

  • fervder
    fervder

    m. Férocité.

    (1732) GReg 405b. Ferocité, tr. «Fervder

    (1821) GON 214b. Fervder, s. m., tr. «Férocité. Cruauté.»

    (1927) GERI.Ern 150. fervder m., tr. «férocité.»

  • fervni
    fervni

    f. Férocité.

    (1732) GReg 405b. Ferocité, tr. «ferony

    (1821) GON 214b Féroni. Le même que Fervder. ●(1876) TDE.BF 204a. Feroni, s. m. Évitez ce mot. Je l'ai trouvé employé au sens de férocité.»

    (1927) GERI.Ern 150. feroni f., tr. «férocité.» ●(1963) LLMM 99/267. D’am meno ar feroni gaset da benn a zo unan eus gwellañ stummoù an druez.

  • fervor
    fervor

    s. Ferveur.

    (1659) SCger 126b. ZEle, tr. «ferueur

    (1859) MMN 71. renevezi ar fervor e servich Doue.

  • fes .1
    fes .1

    m. (phycologie) Goémon d'épaves.

    (1904) DBFV 79a. fes, m., tr. «goémon détaché.» ●(1919) DBFVsup 22b. fes (Arv[or], tr. «herbes goémon.» ●(1927) GERI.Ern 150. fes V[annetais] m., tr. «Goémon détaché.»

  • fes .2
    fes .2

    m. –où (marine) Emplacement de mouillage.

    (1948) LLMM 8/67. (Douarnenez, Ar C'hab) Fes al lec'h war ar mor ma kaser ar vag da loriañ (lire : eoriañ). ●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Fes –où, tr. «le mouillage.» ●(1952) LLMM 34/48. (Douarnenez) rouejoù sardin troc'het etre daou, a vez mouilhet er fesoù. ●(1976) HYZH 108/31. (Douarnenez) chom a-zav er fes. ●(1979) VSDZ 15. (Douarnenez) Pa teues da vouilhiñ d'ar fes, tr. (p. 184) «Quand tu venais au mouillage.»

  • fesaj
    fesaj

    m. Ronces, broussailles.

    (1744) L'Arm 423b. Brosses, tr. «Fessage. m.»

    (1904) DBFV 79a. fesaj, m., tr. «brosses.» (l'A.). ●(1919) DBFVsup 22b. fesaj (Pluvigner), tr. «ronces, broussailles.»

  • fesañ
    fesañ

    v. tr. d. Fesser, corriger, battre.

    (1935) ADBr xlii 3&4/402. Cals veleien en deus feset, tr. «Il a corrigé beaucoup de prêtres.»

  • fesant
    fesant

    m. –ed (ornithologie) Faisant.

    (1464) Cms (d’après GMB 231). Faessent, faisan. ●(1633) Nom 39a. Erythrotaon, tetrao, tetrix : phesant, bruant : fessant, bruant.

    (1659) SCger 55b. vn faisant, tr. «faisant p et

    (1905) BOBL 21 janvier 18/3d. faizanted ha glujeri.

  • fesenn
    fesenn

    f. –où, d. divfesenn (anatomie) Fesse.

    (1464) Cms (d’après GMB 231). Faeczen, fesse. ●(1499) Ca 51b. Crohenn an nuiquell vide in faescenn. ●82a. Faeczenn. g. fesse. ●(c.1500) Cb 83a. Faezcenn. alias fesquenn. g. fesse.

    (1744) L'Arm 155b. Fesse, tr. «Fêsseenn.. difêsseenn.» ●359b. Sion (..) De Verges, tr. «Mercheu er venaleenn énn ihuë-fessenn

  • fesennet
    fesennet

    adj. Croupé.

    (1744) L'Arm 431b. Cheval bien croupé, tr. «Marh faissænnétt matt.»

  • feskad .1
    feskad .1

    coll. (agriculture) Gerbes.

    (1927) GERI.Ern 150. feskad col., tr. «Gerbes, faisceaux, sg. feskenn, fechenn V[annetais] ; T[régor] foeskenn, feuskenn pl. o.»

  • feskad .2
    feskad .2

    s. –où (agriculture) Gerbe.

    (1876) TDE.BF 204a. Feskad, s. m. V[annetais], tr. «Gerbe de blé dans les champs ; pl. eu.» ●(1891) CLM 51. arlerh en æst pebunan e zégass d'emb ur fescad miel.

    (1908) PIGO II 127. 'n o gourve war eur feuskad plouz.

  • feskenn .1
    feskenn .1

    f.

    (1) (anatomie) –où, feskinier d. divfeskenn Fesse.

    (c.1500) Cb 83a. Faezcenn. alias fesquenn. ●(1633) Nom 22b. Natales, clunes, sedes : les fesses : an fesquennou, pençou, terçou. ●274a. Depygis : sans fesses : vnan nen deus quet á fesquennou. ●(1647) Am A.314. Rac va baguet a va bougeden so heget ker kren diouz va fesquen., « Car ma sacoche et ma bougette sont secouées si complètement de dessous ma fesse ».

    (1732) GReg 406a. Fesse, tr. «fesquenn. p. fesquennou, diou-fesquenn.» ●(1774) AC 95. betec e fesquennou, tr. «jusqu'aux fesses.»

    (1876) TDE.BF 204b. Feskenn, s. f., tr. «Fesse du corps humain ; pl. diou-feskenn

    (1909) KTLR 147. eur vialen evit larda da feskennou. ●(1927) GERI.Ern 150. feskenn f., tr. «Fesse.» ●(1931) VALL 301a. Fesse, tr. «feskenn pl. diou feskenn.» ●(1936) IVGA 98. eun otou brao, ha feskinier treut e-barz !

    (2) (boucherie) Culotte.

    (1876) TDE.BF 204a. Feskenn, s. f., tr. «Partie de la fesse d'un bœuf qu'on appelle la culotte, feskenn ejenn.»

    (1931) VALL 176a. culotte (de bœuf), tr. «feskenn f.»

  • feskenn .2
    feskenn .2

    f. & adv. –où, feskad

    I. F.

    (1) (agriculture) Gerbe, botte (de paille).

    (c.1718) CHal.ms ii. gerbe, tr. «menal, fesquen, masquen.» ●(1732) GReg 457a. Gerbe, assemblage de plusieurs javelles coupées, & liées ensemble, tr. «Van[netois] fesqen. fesqad.» ●(1744) L'Arm 390a. Treseau, tr. «Menale à dairr fæsquênn.» ●435b. Dizeau, tr. «Menale à zeec fesquênn.» ●(17--) TE 52. é hoèmb ol ér mæzeu é hindram æd, ha me fesqên-mé e sàuai ihuelloh eit hou ceré-hui.

    (1829) IAY 105. eur foesquen blous. ●(1855) BDE 269. Chaired de guetan er fal lezeu, hag arried-int é feschenneu. ●(1856) VNA 18. une Gerbe, tr. «ur Fesken.» ●(1866) HSH 35. va fesquen-me a chome huel ha diflach, epad ma en em zestume ho rê-hu endro dezi. ●(1895) GMB 235. pet[it] tréc[orois] vësken, à Tressignaux, vosken. ●(1897) EST 25. Eid achiw er féchad hag aveit ou ari (…) hag e sterd er féchen.

    (1907) AVKA 107. Dibabet da genta an draok, ha graet ganthan foeskeno. ●(1910) MBJL 190. ed a feskenno. ●(1912) BUAZpermoal 531. gourvezet en e garti war eur feusken blouz. ●(1913) AVIE 110. Cherret de getan er fal lezeu ha liammet ind é féchenneu. ●(1925) IZID 32. De zoug er fechenneu. ●(1927) GERI.Ern 150. feskad col., tr. «Gerbes, faisceaux, sg. feskenn, fechenn V[annetais] ; T[régor] foeskenn, feuskenn pl. o.» ●(1931) VALL 73b. Botte, tr. «feskenn f.»

    (2) Fagot.

    (1933) MMPA 105. ne gavas ket, zoken, eur feuskenn keuneut evit tomma e izili ruziet gant ar riou. ●(1933) ALBR 27. eur feuskenn bennak eus ar bern koad.

    (3) Faisceau.

    (1910) MBJL 107. ar feskenno drapoio a zo fichet ouz ar gwaridello.

    (4) Fascicule.

    (1931) VALL 295b. Fascicule, tr. «feskenn f.»

    II. Adv. A-feskennoù : en gerbes.

    (1857) AVImaheu 51. Cherret de guetan er fall lezeu, hag arrizet-ind a fesquenneu eid ou losquein ; mæs dastumet er gùénéh ém zulér. ●(1861) BSJ 280. chairret quetan rah en invray hag ariet-ind a fechenneu eid ou losquein, ha tolpet er gunéh ém sulér.

  • feskennad .1
    feskennad .1

    f. –où Fessée.

    (1876) TDE.BF 204b. Feskennad, s. m., tr. «Fessée.»

    (1927) GERI.Ern 150. feskennad f., tr. «fessée.»

    (1931) VALL 301a. Fesse, tr. «feskennad pl. diou feskenn

  • feskennad .2
    feskennad .2

    f. –où

    (1) (agriculture) Ce qui constitue une botte.

    (1931) VALL 73b. Botte de, tr. «feskennad f.»

    (2) Fascicule.

    (1931) VALL 295b. Fascicule, tr. «feskennad f.»

  • feskennañ
    feskennañ

    voir feskenniñ

  • feskennata
    feskennata

    v. tr. d. Fesser.

    (1931) VALL 301a. Fesser, tr. «feskennata

  • feskenneg
    feskenneg

    m. feskenneion Homme fessu.

    (1821) GON 215a. Feskennek, adj. et s. m., tr. «Fessu, qui a de grosses fesses. Pour le pluriel du subst. feskenneien

  • feskennek
    feskennek

    adj. Fessu.

    (1821) GON 215a. Feskennek, adj., tr. «Fessu, qui a de grosses fesses.» ●(1876) TDE.BF 204b. Feskennek, adj., tr. «Fessu, qui a de grosses fesses.»

    (1931) VALL 301a. Fessu, tr. «feskennek

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...