Devri

Recherche 'ho...' : 334 mots trouvés

Page 2 : de hochoilh (51) à hollan (100) :
  • hoc'hoilh
    hoc'hoilh

    voir moc'hoilh

  • hoei
    hoei

    coll. (botanique) Joubarbe des toits.

    (1744) L'Arm 206b. Joubarbe, tr. «Houaye. m. (D'une sillabe).»

    (1876) TDE.BF 295a. Houe, s. m., tr. «Joubarbe, plante.»

    (1907) VBFV.fb 57b. joubarbe, tr. «houei, m.» ●(1927) GERI.Ern 226. hoei V[annetais] m., tr. «Joubarbe.» ●(1935) DIHU 291/226. Duzé, èl én hor bro-ni, é huélér hoei ar en toenneu.

  • hoeienn
    hoeienn

    f. (botanique) Pied de joubarbe des toits.

    (1934) BRUS 265. La joubarbe, tr. «en hoeien.» ●(1935) DIHU 291/226. É bro Flandréz éh es er gredenn penaos é pella en hoeien er gurun doh en tiér.

  • hogan
    hogan

    voir huegan

  • hogell
    hogell

    f. –où Coffin.

    (1744) L'Arm 154a. Sabot ou corne, où se met l'eau & la dalle, tr. «Hoguêll.. leu. f.»

    (1907) VBFV.bf 32a. hogel, f. pl. eu, tr. «sabot, ou corne où l'on met la pierre à aiguiser.» ●(1931) VALL 669b. Sabot où l'on met la pierre à aiguiser, tr. «V[annetais] hogell f.»

  • hogen
    hogen

    conj. Mais.

    (1499) Ca 112b. Hoguen. g. mais. ●Houguen muy. g. mais plus. ●(1575) M 2015. Hoguen tan an yffernn, maz eux huernn eternal, tr. «Mais le feu de l’enfer, où il y a une clameur éternelle.» ●(1580) G 114. Houguen raeson eou dyf syntyf, tr. «Mais c’est raison pour moi d’obéir.»

    (1659) SCger 75b. mais, tr. «hoguen, hegon.» ●154b. hoguen, tr. «mais.» ●(1688) DOctrinal 36. hoguen é mam pehini à yoa crouadures ne voué quet. ●(1732) GReg 598b. Mais, sorte de conjonction, tr. «Hoguen. hegon.» ●(1792) BD 310. hogon me o miro, tr. «mais je le conserverai.» ●(17--) CBet 492. hogon. ●(17--) TG 1402. Ogon me lavar dit hep cavet aon ebet.

    (1840) LAUrenspab.ms f° 24. hogon hogon magueres gant da veguic Sucret / deus dam Rusquelat choant emeus da cousquet. ●f° 28. hogon me avoego a ve quen Souprenet / ma Ra avis Guenne Etrelat ma Speret. ●(1868) KMM 237. Og’en en dro-ma, eleac’h lacaat an den iaouanc da goll e lagad all, ar Verc’hez a lacaas e zaoulagad da velet scleer o daou. ●(1869) BEN 913a. Hogen ne welann ket brasoc’h torfed eged beza bougre. ●(1894) BUZmornik 111. Hogen ar c’hountred ne dal netra mar d-eo kountrol da lezennou Doue.

    (1908) PIGO ii 150. Hogen, Janig ive na oa ket hualet. ●(1911) BUAZperrot 91. Hogen er mareou-ze, sant Jermen a dreuzas Pariz. ●(1957) AMAH 96. Hogen, a-drugarez d’ar « marichal » Pildoudzki ha d’ar ribitailh en-dro dezhañ e oa aet an trec’h gant an Aostrianed.

  • Hogene
    Hogene

    oronyme Hoguené (Louargat).

    (1965) BAHE 44/17. Hogene (pe) Ogene, ar menez da geñver Bre, war zouar Louergad, uheloc’h e gwirionez eget Bre e-unan. ●(1965) (1973) KNDR 92. Rubezenn, tuchenn noazh, gwelva digor / war venezioù Arre. Bre. Hogene ar Menez ruz : / Gwalenn-gein ar Vro. ●note p. 94 : « Hogene pe Ogene, ar menez da geñver Bre, war zouar Louergad ».

  • hogenn
    hogenn

    f. –où

    (1) Tas.

    (c.1350) Io ms latin 14355 f°326v°. Mous oruen inhoguen. tr. « Les excréments d'Orven en un monceau »

    (1732) GReg 612a. Mélange de plusieurs choses, tr. «Hoguenn.» ●780b. Ramas, assemblage de plusieurs choses, tr. «hoguenn. p. hoguennou

    (1821) GON 279b. Hôgen, s. f., Ramas, assemblage, amas de diverses choses. Pl. hôgennou. ●(1876) TDE.BF 293a. Hogenn, s. f., tr. «Amas, tas ; pl. ou

    (1927) GERI.Ern 226. hogenn f., tr. «Amas.» ●(1931) VALL 23a. Amoncellement, tr. «hogenn f.»

    (2) Chignon.

    (1732) GReg 163a. Entortillement de cheveux, tr. «Hoguenn. p. hoguennou

  • hogennad
    hogennad

    f. -où Tas, amas.

    (1962) EGRH I 109. hogennad f. -où, tr. « tas, amas. »

  • hogennañ
    hogennañ

    v. tr. d. Entasser des choses différentes.

    (1821) GON 279b. Hôgenna, v. a., Ramasser, faire un assemblage, un ramas de plusieurs choses. Part. et. ●(1876) TDE.BF 293a. Hogenna, v. a., tr. «Amasser, mettre en tas.»

    (1927) GERI.Ern 226. hogenna, tr. «amasser, mettre en tas.» ●(1931) VALL 23a. Amonceler, tr. «hogenna

  • hogos / ogos
    hogos / ogos

    adv., prép. & adj.

    I. Adv.

    (1) Presque.

    (c.1500) Cb 51b. [coz] g. presque mort par vieillesse. b. hogos maru dre cozny. ●(1557) B I 640. Dren doeou me so darnoet / Scuiz gant poan ha hogos manet, tr. «Par les dieux ! je suis brisé, harassé de fatigue, et près de rester là.» ●(1575) M 179. Te so heuel hogos, dez nos ouz vn rosenn, tr. «Tu es à peu près semblable, jour et nuit, à une rose.» ●(1580) G 1173. Ha chetu an nos hogos duet, tr. « Et voici la nuit presque venue. » ●(1612) Cnf 34b. an paour pe-heny à so en ezom ha necessité extrem, pé hogos extrem. ●(1650) Nlou 141. Da hanter nos, pan voa hogos closet, tr. «au milieu de la nuit, quand elle fut presque close.»

    (1659) SCger 96b. presque, tr. «hogos.» ●154b. hogos, hogosic, tr. «presque.» ●(c.1660-1670) VEach 3. Mar meritas bizcoaz grec santel na vertuzus beza meület aouéz ar bet oll, An itron santes Anna hé deueüs bet meritet dauantach dreist quement grec auoé bizcoaz, nac auezo bizuiquen (goudé he mer'ch, ar Guerches glorius Mary) à palamour dan œuurou mat, ha dar vertuzyou, hogos infinit anezy. ●(1732) GReg 3a. Cinq à six cens, tr. «Hogos c’hüec’h cant.» ●751b. Presque, tr. «Hogos. hogosicq. gosicq.» ●Il est presque mort, tr. «hogos maro eo. gosicq marv e.» ●(1744) L’Arm 303b. Presque, tr. «Quasi : Quasimantt : A-goæss.» ●343a. Le vin Nantes roussit, quand il est tiré ou quand il est au bas, tr. «Er gùin Nannéd a rouze, a beenn dé teênnétt pé a benn-dé à-goæss paré.» ●(1752) PEll 437. Hogos & Hegos : & selon M. Roussel, Ogos & Egos, Presque, approchant de. ●Hogos wen, presque blanc. ●Hogosic, presque tout-à-fait, il s’en faut si peu que rien.

    (1866) FHB 72/156b. ne oa mui hogoz evit comz.

    (1906-1907) EVENnot 27. (Plougouskant) Arri ec’h e goz-tennet ar patatez war dro aman, tr. «quasi.» ●(1919) DBFVsup 27b. gos é bet déhon bout lahet, tr. « il a failli être tué. »

    II. Prép.

    A. Près de, proche.

    (14--) Jer.ms 215. Querz oar tro a goen hogos, tr. Fleuriot DVB 461 & Herve Bihan « Certes autour du marais proche » ●(1499) Ca 112b. Hogos. g. pres.

    (1732) GReg 69b. Auprès, préposition, tr. «hogos. gos.» ●Auprès du feu, tr. «hogos an tan.» ●Auprès de Quimper, tr. «hogos Qemper.» ●70a. Tout auprès, tr. «hogosic.» ●(1752) PEll 437. Hogos & Hegos : & selon M. Roussel, Ogos & Egos, près de.

    B. Loc. prép.

    (1) Hogos da : près de.

    (1499) Ca 112b. [hogos] g. pres du iour. b. hogos dan dez. ●(c.1500) Cb 35a. [carantez] g. pres du cueur. b. hogos dan calon. ●(1650) Nlou 186. En craou an loeznet, ez voe ganet certen, / Hogos da Iosep, en un presep hep quen, tr. «C’est dans l’étable des bêtes qu’il fut certes enfanté, / près de Jospeh, dans une crêche, sans plus.»

    (2) Bezañ (en) hogos da : sur le point de.

    (16--) JV 76. a pan dedy en ping ar fé en ôgos da quesan.

    (1792) GAran $$$. ô Gos voë Daÿzé oll Bézan Mallerus.

    III. Adj. Kar hogos : proche parent.

    (c.1500) Cb 35a. [carantez] vnde parentalis et hoc / le. g. de pere / ou de mere / ou de parent. b. car hogos.

  • hogoster
    hogoster

    m. Proximité.

    (c.1500) Cb 47b. [contigu] g. voisinage prochainete. b. ameseguez / hogosder.

    (1732) GReg 763a. Proximité, tr. «hogosder

  • hogozik
    hogozik

    voir hogos

  • hogro
    hogro

    coll. (botanique) Cenelles d'aubépine.

    (1732) GReg 857b. Senelles, fruits d'épine, qui est rouge, tr. «Hogan. (Treg[or] hogro

    (1876) TDE.BF 293a. Hogro, s. m., tr. «T[régor] Fruit de l'aubépine.»

    (1927) GERI.Ern 226. hogan m. pl. hogin, tr. «Cenelle, baie de l'aubépine ; hogro T[régor] id[em].»

  • hok
    hok

    (onomatopée) Bruit d’un rot.

    (1947) YNVL 97. Ronan (o tivreugat). – Hok !...

  • hoketon
    hoketon

    s. Hoqueton.

    (1633) Nom 112b-113a. Paludamentum : cotte d'armes, d'armes hocqueton, courtibau : sæ pe hocquettoun, á bresel.

  • hol .1
    hol .1

    voir hon

  • hol .2
    hol .2

    m.

    (1) Supériorité.

    (1931) VALL 715b. Supériorité, tr. «hôl C[ornouaille] m.»

    (2) Kemer an hol war ub. : prendre la supériorité sur qqn.

    (1929) MKRN 178. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Hol, Commandement, supériorité. Hen a gemer an hôl war ar re-all.

    (3) Reiñ hol da udb. : autoriser qqc.

    (1872) ROU 75b. Autoriser les désordres, tr. «rei ol d'an dizurzou.»

    (4) Reiñ hol da ub. : encourager qqn.

    (1924) NFLO. encourager. je ne t'encourage pas d'aller à la foire, tr. «ne roïn ket ôl d'it da vont d'ar foire.» ●(1920) MVRO 40/1e. Dizale ne vezimp ket mistri en hon tyegesiou, Loïz, mar kendalc'homp da rei hol d'al laer. ●(1942) VALLsup 96b. Inciter à, tr. «rei (h)ôl (à voler da laerez) (L. ar Fl., peut-être pour hoal ?).»

  • hola / holla
    hola / holla

    interj.

    I. Interj. Holà.

    (1878) EKG II 62. Holla ! holla ! Soudarded, savit buan d'an neac'h !

    (1902) PIGO I 18. «Chekon Doue ! – Hola, Herri, hon merc'h n'hallfe ket kaout gwelloc'h.» ●38. «Hola ! 'me Herri, gortoet eun tam.» ●(1908) PIGO II 6. Hola ! emean ; aour a zo ! ●(1962) EGRH I 110. holla ! excl., tr. « holà. »

    II. Loc. interj.

    (1) Hola 'ta : holà donc.

    (1847) MDM 345. Holla-ta, Fainch, en em drompla brao a rez. ●(1869) EGB 130. Holla-ta ! tr. «attention !»

    (2) Hola 'vat : eh bien holà.

    (1970) BHAF 15. Hola 'vad, emon-me, lavaret az-poa din e oas euz ar Mañs !

  • holen
    holen

    m. –où

    I.

    (1) Sel.

    (1499) Ca 112b. Holen. g. sel. ●(c. 1501) Lv 235/119. holen gl. sall. ●(1557) B I 483. Gant holen bras, tr. «de gros sel.» ●(1612) Cnf 79b. holen an douar. ●(1633) Nom 51b. Annona salaria : prouision de sel : pouruision olen. ●61b. Sal : sel : olen. ●Sal fossilis, fossitius : sel qu'on foüit de terre : olen á fouiller an douar. ●Sal popularis, vulgaris : sel commun ou vulgaire : olen commun. ●Sal fusilis : sel qui se fond : olen pehiny á teuz. ●Salis flos, sal purus : sel blanc : olen guen.

    (1659) SCger 109a. sel, tr. «holen, halon.» ●153b. halon, tr. «sel.»

    (1732) GReg 855b. Sel, tr. «C'hoalenn. holenn. halonn. Van[netois] halein. haleen. H[aute] Corn[ouaille] halenn. halonn.» ●Sel gemme, ou fossile, tr. «C'hoalenn mæn-gleuz.» ●(1744) L'Arm 354b. Sel, tr. «Halein.. neu. m.» ●(1790) MG 284. perac é laquér halén é bêg er hroaidur e vadéèr. ●(17--) TE 31. ur hoh hâlén.

    (1870) FHB 309/381b. evel eun olen santel. ●(1894) BUZmornik 44. dour gant enn nebeut c'hoalenn.

    (1911) BUAZperrot 636. eur meutadig hoalen. ●(1919) BSUF 36. bro er varhadizion halen. ●(1923) ADML 42. ar mor, a zo sall dreizhan he unan hag a losk da zilava ar c'hoalen pa vez tommet gant an eol war ar c'herrek. ●(1927) GERI.Ern 82. c'hoalen, holen, m., tr. «Sel.» ●(1931) FHAB Genver 22. an holen, anvet c'hoaz halen pe c'hoalen e broiou a zo.

    (2) Ober holen : faire du sel.

    (1877) EKG I 241. kanoliou bian evit ober holenn.

    (3) Poull-holen : marais salant, saline.

    (1732) GReg 602b. Marais salans, tr. «poull-holenn. p. poullou-holenn.» ●841a. Salines, lieu où l'on fait le sel, tr. «Poull-holenn. p. poullou holenn

    (4) Lagad-holen : œillet de marais salant.

    (1744) L'Arm 347a. Œillet de salines ou ici, de marais, tr. «Lagatt halein

    (5) Maen-holen : salignon.

    (1732) GReg 840b. Salignon, pain de sel blanc, tr. «Mæn-hoalenn. p. mein-hoalenn

    (6) (agriculture) Ludu-holen =

    (1932) KWLB 7. implij al ludu-c'hoalen. ●(1941) ARVR 24/3a. gant teil diwallet mat e vo espernet al ludu c'hoalen.

    (7) Deog holen : gabelle.

    (1928) LLLM I 136. la Gabelle (ann Deok holen, le droit de sel).

    II.

    (1) Lakaat holen e soubenn ub. : de l'eau dans le vin des patrons.

    (1790) MG 173 (G) I. Marion. Bènnoh Doué deoh, me hoær : mall bras oai laquad ehue halén é subèn er véstr.

    (2) Reiñ ur begad mat a holen da ub. deiz e vadeziant :

    (1912) RVUm 236 (Gu). Er ré-ze e zou bet reit begadeu mat a halén dehé dé ou badéent.

    (3) Bezañ holen kras en e revr // : Bezañ holen kras e-lec'h ma lavaran deoc'h : être toujours avec l’envie de sepromener.

    (1962) BRUD 16/26 (T) E. ar Barzhig. Evelse e hounez e damm buez, ar paourkêz Fañch, kuit d'ober gwad fall hag o vale diouz an eil bro d'eben, rag ganet e oa gand holen kraz e-leh ma laran dit, pôtr bihan. ●31. Petra fot deoh, Brezidan, red eo din pourmen, holen a zo em revr hag hini kraz hoaz... ●(1970) BHAF 328 (T) E. ar Barzhig. Ma breur-kaer, holen kraz dezañ e leh ma lavaran deoh, a groge beb an amzer em mañch evid sacha ahanon er maez.

    (4) Gounit e holen : gagner sa vie.

    (1917) KRVT 252/2d. hag, ouz o gwerza keroc'h eget am rit, ne c'hounezan ket c'hoaz va c'hoalen !…

  • holen-bras
    holen-bras

    m. Gros sel.

    (1732) GReg 855b. Sel noir, sel gris, gros sel, ou sel marin, qui se fait de l'eau de mer dans les marais salans, tr. «Holenn bras

    (1927) GERI.Ern 66. holen bras, tr. «gros sel.» ●(1931) VALL 683b. gros sel, tr. «holen bras

  • holen-glas
    holen-glas

    m. Gros sel marin.

    (1857) CBF 107. C'hoalen glaz, tr. «Sel marin.»

    (1929) FHAB Genver 22. Roet e vez d'an dud dindan daou zoare, an holen glas hag an holen gwenn. ●(1931) VALL 683b. gros sel, tr. «holen glas.» ●(1981) ANTR 194. Tamm dre damm eo ruilled ha diruilled ar pemoh er c’hoalenn glaz, er c’hoalenn groz, ha kased a bodezadou, beteg ar c’helorn.

  • holen-gris
    holen-gris

    m. Gros sel.

    (1732) GReg 855b. Sel noir, sel gris, gros sel, ou sel marin, qui se fait de l'eau de mer dans les marais salans, tr. «c'hoalenn gris

  • holen-gros
    holen-gros

    m. Gros sel.

    (1981) ANTR 194. Tamm dre damm eo ruilled ha diruilled ar pemoh er c’hoalenn glaz, er c’hoalenn groz, ha kased a bodezadou, beteg ar c’helorn.

  • holen-gwenn
    holen-gwenn

    m. Sel fin.

    (1732) GReg 855b. Sel blanc, qui se fait de l'eau des fontaines salées, par le moïen du feu ; & dans les marais salans, par le soleil, tr. «Holenn guënn. c'hoalenn guënn

    (1929) FHAB Genver 22. Roet e vez d'an dud dindan daou zoare, an holen glas hag an holen gwenn. ●(1931) VALL 683b. sel blanc, tr. «holen gwenn

  • holen-mein
    holen-mein

    m. Salpêtre.

    (1931) VALL 673a. Salpêtre, tr. «holen-mein.»

  • holen-moger
    holen-moger

    m. Salpêtre.

    (1925) FHAB Ebrel 144. mogeriou (…) goloet a holen-moger. ●(1931) VALL 673a. Salpêtre, tr. «holen-moger, c'hoalen-moger

  • holen-mor
    holen-mor

    m. Sel marin, se de mer.

    (1931) VALL 683b. Sel marin, tr. «holen-mor

  • holen-rous
    holen-rous

    m. Gros sel.

    (1973) KOBL 196. (Plougerne) da zalla ar boued e veze c'hwalenn rous abalamor gwelloc'h marc'had oa.

  • holenaer
    holenaer

    m. –ion Saunier.

    (1744) L'Arm 350a. Saunier, tr. «Halinàour.. nariõn

  • holenaus
    holenaus

    adj. Plein de sel.

    (1744) L'Arm 346b. Salace, tr. «Haleinnàùss

  • holeneg
    holeneg

    f. –i, –où, holeneier Marais salant.

    (1929) FHAB Genver 23. Seurt lennou a vez graet holenegou anezo. ●(1931) FHAB Genver 24. E Breiz n'eus ket nemeur a holenegou nemet e kosteziou Bro-Rez ha Gwenrann, etre aberiou ar Wilen (stêr Roazon) hag al Liger (sêr Naoned). ●(1962) EGRH I 110. holeneg f. holeneier, tr. « marais salant. »

  • holenek
    holenek

    adj. Salin, qui est constitué de sel, qui renferme du sel.

    (1732) GReg 855b. En Pologne, en Hongrie, & en Catalogne il y a des montagnes de sel, tr. «Bez' ez eus menezyou c'hoalennecq ê Pologn, ên Hongry, hac ê Cataloign, ec'hiz ma ez eus menezyou mænecq er vro-mâ.»

    (1931) VALL 672b. Salin, tr. «holenek.» ●683b. plein de sel, tr. «holenek

  • holenenn
    holenenn

    f. Marais salant.

    (1732) GReg 602b. Marais salans, tr. «holennenn. p. holenneigner

    (1876) TDE.BF 293b. Holennenn, s. f., T[régor], tr. «Marais salant ; pl. holennegner

  • holener
    holener

    m. –ion Paludier.

    (1499) Ca 112b. Holener. g. vendeur / ou faiseur de sel.

    (1659) SCger 108a. saunier, tr. «holener

    (1876) TDE.BF 293b. Holenner, s. m. T[régor], tr. «Saugnier ; pl. ien

    (1929) FHAB Genver 23. Neuze e teraou labour an holenerien.

  • holenerezh
    holenerezh

    m. Salage.

    (1744) L'Arm 346b. Salage, tr. «Haleinnereah. m.»

  • holenet
    holenet

    adj.

    (1) Salé.

    (1926) FHAB Mezheven 217. dour c'hoalenet krenv.

    (2) Imprégné de sel.

    (1978) BZNZ 11. (Lilia-Plougernev) Tout c'hwalennet da vaïñchou.

  • holenier
    holenier

    m. –où Salière.

    (1856) VNA 69. une Salière, tr. «un Haleniér

  • holeniñ
    holeniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Saler.

    (1744) L'Arm 347a. Saler, tr. «Haleinnein

    (1857) AVImaheu 13. mar coll en halèn é nerh, gued petra e vou halènet ?

    (2) V. intr. Être imprégné de sel.

    (1978) BZNZ 11. (Lilia-Plougernev) Tout c'hwalennet da vaïñchou. Gant an heol e teuent da c'hwalenniñ.

  • holeniri
    holeniri

    f. –où Saunerie.

    (1744) L'Arm 350a. Saunerie, tr. «Haleineri

  • holenouer
    holenouer

    m. –où Saunière.

    (1732) GReg 848a. Sauniere, tr. «C'hoalennouër. p. c'hoalennouërou

  • holenus
    holenus

    adj. Qui produit du sel.

    (1931) VALL 672b. Salin, tr. «holenus

  • holl
    holl

    adj., pron. & adv.

    I. Adj. ind.

    (1) Tous.

    (14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru, tr. « Le sujet que j’étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(1499) Ca 149a. Oll. g. tout. ●(1530) Pm 185 (Tremenuan). hon holl querent, tr. «tous nos amis.» ●(1557) B I 59. Hoz holl daffar, na ret mar, preparet, tr. «Sans doute, préparez tous vos matériaux. ●(1575) M 154. Dre é hol ysily, hep muy ouz studiaff, tr. « Par tous ses membres, à y penser seulement. » ●(1647) Am.ms 631. Pa hen defer brein oll madou an Indes., tr. « Quand même le pourri aurait-il toutes les richesses de l’Inde »

    (2) [postposé à un subst.] Tous.

    (1925) DLFI n° 7/2a. Ia, ha ne ket me a lavar an draze, mes an dud oll.

    (3) [postosé à un adj. verb.] Tous.

    (1942) DRAN 94. Ar peziou 75 ha 155 a zo bet skrapet holl gant an argadourien.

    (4) [postposé à une loc. prép.] Goude kement-mañ holl : après tout ceci.

    (1847) FVR 73. Evel-se goude kement-man holl, e savaz keflusk dre ar vro, ha dreist holl enn tu Treger.

    (5) [au dimin.] Hollik : presque tout.

    (1904) LZBg Gwengolo 198. ollik er péh e zou merchet abarh.

    (6) [au négatif] An, en holl : du tout.

    (1879) BMN 116. Morse an oll prosez ebed ne teue da lacaat yenijen etre amezeien. ●199. ha morse an oll ger c'huero ebed ne zeue euz he c'hinou. ●(1880) SAB 254. tristidigez ebed an oll. ●257. ne vezo disevel ebed an oll. ●(1894) BUZmornik 816. Diskleria a reaz eta agrenn ne gemerje pried ebet ann holl.

    (1900) MSJO 98. eun den n'oa ket anavezet an oll gant ar mab. ●(1910) FHAB Meurzh 73. na netra c'hreat, netra an holl ebet. ●(1922) FHAB Genver 3. arabad (...) fisiout re en holl en e lavarou flour. ●(1927) TSPY 53. evit d'in-me ne ra ket en holl. ●(1934) PONT 70. Nan zur, ne welan netra, netra 'n holl. ●189. Netra 'n holl muioc'h. ●(1958) BRUD 3/11. «N'out ket re skuiz ?» «Tra an oll

    (7) [à l’affirmatif] En, an holl : le tout, en tout, etc.

    (1880) SAB 274. Tristidigez ebed, peb seurt joa tout atao atao, setu eno, eme sant Augustin, petra anv an oll ar vuez eternel.

    (1959) BRUD 8/24. Abalamour e-neus gouezet ober en-oll e-giz ma ree ar markiz e-unan.

    II. Pron. ind.

    (1) Tous.

    (c.1501) Donoet 3-5. oull dre nerz a sinodoche ex [s]imile, tr. « tous par force de synecdoche » ●(1580) G 594. Duet aman oll, tr. «Venez ici tous.»

    (1907) PERS 70. Falvezout a rea d'ezhan ho anaout holl.

    (2) An holl : le tout, la totalité.

    (1633) Nom 9a. Argumentum, periocha : sommaire ou argument : soummær, argumant pe en hiny ez coumprener an oll.

    (3) An holl : tout le monde.

    (1933) ALBR 44. eur pôtr dizrouk evel ma oa ha barrek d'ober troiou ha ne raje ket an holl.

    (4) Tous les défauts.

    (1959) BRUD 7/19. Saoz oa hoaz ive mar plij, oll edont gantañ, ar paour-kaez den !

    III. Loc. adv.

    (1) A'n holl holl : de tout en tout.

    (1499) Ca 9a. Annoll oll. de tout en tout. ●149a. g. de tout en tout b. ann oll oll.

    (2) Holl a-bezh : tous ensemble.

    (1878) EKG II 147. evit kana ha iouc'hal-oll a-bez.

    (3) D'an holl vuiañ : le plus souvent.

    (1834) SIM 197. cazi qement drouc a erru ganeomp pe a reomp d'ar re-all, a broven, d'an oll vuia, demeus hon dievestet.

    (4) Holl-d'an-holl : complètement.

    (1907) PERS 70. Falvezout a rea d'ezhan ho anaout holl, anaout ho ezomou, ho foaniou, beza oll d'an oll evit ho gounit da Jesus-Christ.

    (5) En holl d'an holl : entièrement, totalement.

    (1732) GReg 885a. Souverainement, entierement, tr. «En holl d'an holl.» ●930a. Totalement, tr. «En oll d'an oll

    (1862) JKS 22. en em rei da Zoue enn-holl-d'ann-holl. ●(1868) FHB 183/214a. breton en-oll-d'an-oll.

    (1909) FHAB Mae 129. An den, dre natur, a c'hoanta beza eürus en oll d'an oll. ●(1909) FHAB Mezheven 162. ha pa darzo an deiz-se, e vezimp eürus en holl d'an holl. ●(1957) AMAH 99. Kentañ tra pourchaset ganin e Varsovia e voe ur c’hant berr-loeroù hag a goustas din ugent real en holl d’an holl.

    (6) Eus an holl d'an holl =

    (1869) SAG 40. An traou en han a iafe var ho fenn euz an oll-d'an-oll.

    (7) War, àr an holl : en plus.

    (1856) GRD 335. en treu aral e vou reit t'emb ar en ol. ●(1896) LZBt Mae 3. Ar gwennek dastumet war an oll gand ar re en penn pep dizenez.

    (1913) AVIE 194. rah en treu zé vou reit d'oh ar en ol. ●(1941) DIHU 365/364. Un hantér lèu ar en ol hor bo d'obér enta.

    (8) Nag en holl nag en tout : pas du tout.

    (1984) HYZH 154-155/36. N'm blije ket amañ n'holl nag en tout !

    (9) Re-holl : par trop.

    (1864) KLV 37. mar deu ar goanv da greghi re-oll war ann douar. ●(1896) LZBt Mae 11. ha ne fell ket reoll fiout enhan.

    (10) Re en holl : de trop.

    (18--) CST viii. e gorn-butun a gare re en holl.

    (1910) BUJA 27. N'hon eus ket da glemm re an holl. ●(1935) FHAB Gwengolo 247. Tud a zo hag a zo touellet, re en holl, gand ar galleg.

    (11) Hag an holl : complètement.

    (1908) KMAF 34. Eur stal gaer avad, Skouarnek, ha pa vefe gwir hag an holl. ●(1924) ZAMA 88. N'em eus ket gallet morse gouzout da vat peseurt kerentiez a zo etrezomp. Ha, p'am bije gouezet hag an holl, kement-se n'en dije ket talvezet d'in da nemeur.

    (12) Holl-razh-ribus : sans exception.

    (1869) FHB 215/43b. digan Doue e teu deom pep tra, ar boued, an dour, ar gwin, kemment a efom, an dillad a wiskom, oll rac'h ribiz.

    (13) Ha holl : et autre.

    (1839) BESquil 136. ou bihuance e oé bara heï-brèn a ol, guet lezeu pe grouyad, darrihuet én deur guet un nebedicg blêd. ●306. É vara e oé groeit a segal, heï ha quêrh, brèn ha ol.

  • holl-razh
    holl-razh

    adv. Complètement.

    (1928) FHAB Genver 20. kastell ha liorzou a oa skubet holl-rac'h diwar beg ar Menez.

  • holla
    holla

    voir hola

  • hollad
    hollad

    m. –où Total.

    (1931) VALL 745a. Total, tr. «hollad m.»

  • holladañ
    holladañ

    v. tr. d. Totaliser.

    (1931) VALL 745b. Totaliser, tr. «hollada.» ●(1942) VALLsup 3b. Additionner, tr. «hollada

  • holladur
    holladur

    m. –ioù Totalisation.

    (1942) VALLsup 3b. Addition, tr. «holladur

  • hollaikal
    hollaikal

    v. intr. =

    (1934) MAAZ 86. étal me seud, é hollaikal dohtè.

  • hollañ
    hollañ

    v. tr. d. Totaliser.

    (1942) VALLsup 3b. Additionner, tr. «holla

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...