Devri

Recherche 'ho...' : 334 mots trouvés

Page 4 : de homaj (151) à horellad (200) :
  • homaj
    homaj

    m. –où Hommage.

    (1575) M 2433. chetu tom drouc homaig, tr. «voilà un ardent et fatal hommage.»

  • homañ
    homañ

    pron. dém.

    (1) Celle-ci.

    (1499) Ca 109b. Heman pe homman. g. celuy ou celle. ●(1575) M 2535. Homan en canafenn, à crenn myr he lenny, tr. «Tel est le chant, garde bien que tu ne le prononces.» ●(1576) Cath p. 25. homan a gouzauas marou en amser an impalarz maxentius, tr. «Elle souffrit la mort à l'époque de l'empereur Maxence.»

    (1792) BD 463. homan eo an esom, tr. «tel est le besoin.»

    (1826-1831) PPA 21. pebeus nehaman devoa oma, tr. «quel embarras éprouva celle-ci.» ●(1869) FHB 237/220b. o skinsal oc’h homma oc’h honnez.

    (2) Homañ + adj.

    (1988) PERUgliz 24. Lomm, eme homañ gozh, krog en he dek vloaz ha pevar-ugent.

    (3) Ce.

    (1575) M 462. Homan so comanant, dyhoant da auantur, tr. «C'est une destinée peu enviable que ton sort.»

  • homeopatek
    homeopatek

    adj. Homéopathique.

    (1968) BAHE 58/34. louzeier homeopatek.

  • homeopatiezh
    homeopatiezh

    f. Homéopathie.

    (1968) BAHE 58/32. en-dro d'an homeopatiezh.

  • homp
    homp

    interj. Onomatopée d'effort.

    (1947) YNVL 84. Sankomp !... Homp !... Na start eo ho kig ! Homp !... Emañ e-barzh !...

  • hoñ
    hoñ

    interj. =

    (1974) YABA 09.02. Fidam, ia, marù é er peurkèh ! / Aï ! Aï ! Oann oeit nezé ha digor ur lagad ha de valbousat : «Hoñ ! Hoñ ! Nen don ket marù ! Hoñ ! ●(1976) YABA 07.02. Med petra en des laret ? / Hon ! er spisan tra em es komprenet, eh oè grons énep dehon !

  • hon / hor / hol
    hon / hor / hol

    adj., pron. & adv.

    I. Adj. poss. Notre, nos.

    (14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j'étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(1499) Ca 112b. Hon. g. nostre. ●(1530) Pm 185 (Tremenuan). hon holl querent, tr. «tous nos amis.» ●(1505) Vc 15. Ny oz salut, myrer hon glen, tr. «Nous vous saluons, gardien(ne) de notre pays.» ●(1647) Am.ms 673. Idomp hen hor count rac eur respount mat.

    (1659) SCger 84a. nostre, tr. «hon

    (1849) LLB 151. é kreiz hur haloneu. ●(1856) VNA 124. notre maison, nos jardins, nos travaux, tr. «hun ti, hur jardrinieu, hul labourieu.» ●(1868) KMM ix. en om bro. ●(18--) SAQ II 160-161. en hom hano.

    (1913) HIVR 60. Hun Salvér. ●(1926) FHAB Meurzh 92. Heugi a reomp a-wechou o tostaat ouz hol laouer.

    ►[forme hon, avec mut. par spiration]

    (c.1680) NG 451-452. pe songehem, / Parfait en hon halon. ●(17--) EN 599. Cleinqued eo on hesec, tr. «Nos chevaux sont ramassés.»

    (1847) FVR 164. Hon c'hatekiz a disk d'imp penoz a hell ann holl badein.

    (1922) EOVD 118. hun fasianted (…) hun haloneu. ●(1933) MMPA 25. e kreiz hon foan. ●55. hon c'homzou. ●99. hon zeod.

    II. Pron.

    (1) [compl. de v.] Nous.

    (1530) Pm 211 (Pemzec Leuenez). Ez plijo ganta hon maezur, tr. «Qu'il lui plaise de nous nourrir.» ●(1650) Nlou 50. Hon seluell oll, tr. «nous sauver tous.» ●545. ouz an drouc Eal cruelhaf, (…) hon diffennet, tr. «contre le mauvais ange très cruel, / (…) défendez-nous.»

    (c.1680) NG 761-762. Mar degasset sergentet deign, / E achiuet hon ruinin.

    (1838) OVD 26. hul laquat ér stad de vout, dré er secour ag é hræce, lodêc ag é hloër.

    (2) Hon em : nous (au pronominal)

    (1575) M 429-430. Ha dre Contrytion hon em abandonaff / Da doen net en bet man lyes poan hac anaff, tr. «Et par contrition, à nous résigner / A bien souffrir en ce monde mainte peine et douleur.» ●(1576) Cath p. 15. ez fell deomp hon em conuertissaff ouz christ, tr. «nous voulons nous convertir au Christ.» ●(1576) Gk I 212. Ouz hon em accomodifu muyhaf maz ellomp, tr. «nous accomodant le plus que nous pouvons.»

    III. Part. verb. Élément de formation P1 de la conjugaison du verbe «avoir.»

    (1864) SMM 80. Goal skuer hon eus roet. ●(1869) HTC 101. ni or beuz clevet an den-ze o voal-gomz a enep Doue.

    IV. Adv.

    (1) [devant un chiffre, un nombre] Hon-daou, hon-tri, etc. : nous deux, nous trois, etc.

    (1612) Cnf 27a. pedomp hon dou assamblez.

    (1741) RO 1548. Demp on dau camarat.

    (1877) EKG I 279. n'oamp ket evit herzel, hon ugent, ouc'h kement-all a dud. ●(1878) EKG II 152. hon daou ni en em glevo.

    (1903) MBJJ 2. Hon zriik en em zikourfomp an eil egile. ●(1908) NIKO 14. Kouhat e hramb hun deu.

    (2) [dans une loc. adv.] Notre, nous.

    (1727) IN II (avis) i. penaus e tleomp agissa (…) en on andret hon-unan. ●(1790) PEdenneu 116. hou caranté én hur hevir. ●(1790) MG 13. é ma bermen én hur mesq. ●(1792) HS 66. enn unn mésque, ne larér quet lahein er vugalé. ●(17--) BMa 308. da bourmen en on toes, tr. «se promener parmi nous.»

    (1868) KMM 97. piou eo ar bigod en om touez ? ●(1878) EKG II 100. An Aoutrou de Kerbalanek a iea hag a deue enn hon touez.

  • hon-unan
    hon-unan

    pron. Nous-même.

    (1878) EKG II 3. Hon-unan oa du hor penn ha laosk an tamm ac'hanomp.

    (1908) FHAB C'hwevrer 43. En em voazomp eta da ren hon afferiou hon-unan.

    ►[après un prén. pers.]

    (1866) LZBt Genver 79. Divezatoc'h hon deuz plantet ignam ni hon-unan. ●(1866) LZBt Gouere 159. hag ouz en em wintran ni hon-unan c'hoaz hueloc'h war-n-he.

    ►[renforce une prép. conju. P1]

    (1659) SCger 84a. nous mesmes, tr. «ni hon vnan.» ●(1688) MD I 17. gant eun diffizians ac'hanomp on unan. ●(17--) TE 124. hum zéfiein a hanamb hun hunan.

    (1854) MMM 110. beïlla varnomp hon-unan. ●(1857) HTB 54. ouzimp hon eunan. ●(1866) LZBt Gwengolo 193. tamall d'imp hon-unan hon gwakder.

    ►[renforce une prép. comb. P1]

    (1727) IN II (avis) i. penaus e tleomp agissa (…) en on andret hon-unan.

  • Hongr
    Hongr

    m. –ed Hongrois.

    (1866) HSH 176. an Hongret ha cals a Varbaret-all.

  • honhont
    honhont

    pron. dém. Celle-là là-bas (ou celle dont il est question).

    (1621) Mc 22. honhont so gast. ●43. an pez so lauaret, á hema pe á hounont.

    (1790) MG 35. mat vehai de honnont gùerhein hé houiffeu dantel eit payein hé delé. ●36. honnont en doai bet déh tabut guet hé amision. ●(1792) BD 5144. dre requejo honont, tr. «par les requêtes de celle-là là-bas.»

    (1838) OVD 68. er honzeu chiffus a berh hennen, pé honnont. ●(1863) GBI II 74. Ma è honnont ar Charlezenn, / A c’huitelle war bouez he fenn, tr. « C’est celle-là la Charlès, / Qui siffle à tue-tête. »

    (1922) IATA 22. Boss an ougnoun ! Bremaïk me glevo va stal gant ounont avat !

    (3) Honnañ ha honhont : unetelle et unetelle.

    (1854) PSA I 17. ha jamæs ne vanquamb a larèt, a p'en d'omb oueit er mæz ag en ilis, ha forh liès abarh memb, er ré-men hag er ré, hennenn ha hennont, honnen ha honnont en dès bet ou zam hiniue.

  • honisañ
    honisañ

    v. tr. d. Honnir.

    (1464) Cms (d’après GMB 323). Hounissaff, honnir. ●(1499) Ca 113a. Honissaff. g. honnir soiller.

  • honn-ha-honn
    honn-ha-honn

    pron. Une telle.

    (1962) EGRH I 110. houn-ha-houn pron., tr. « une telle. »

  • honnañ
    honnañ

    voir honnen

  • honnen / honnañ
    honnen / honnañ

    pron. dém.

    (1) Celle-ci.

    (1790) MG 365. Honnen en dès groeit ur fall chanche. ●(1792) HS 128. hon-nénn-é é vam. ●(17--) TE 97. Honnèn ne oai quêt goleit.

    (1916) LIKA 23. (Groe) Our gérig bourus o honnan. ●(1939) DIHU 338/324. Ur vorhig vraù é honnen, cher karadek d'hé zud.

    (2) Honnañ-ha-honnañ : telle ou telle.

    (1838) OVD 169. diæz vehé cavouet unan paquettoh eit honnen ha honnen a fæd bràuité.

    (3) Honnañ ha honhont : untel et untel.

    (1854) (G) C. an Diot PSA i 17. ha jamæs ne vanquamb a larèt, a p'en d'omb oueit er mæz ag en ilis, ha forh liès abarh memb, er ré-men hag er ré, hennenn ha hennont, honnen ha honnont en dès bet ou zam hiniue.

  • honnezh
    honnezh

    pron. dém.

    (1) Celle-là.

    (1659) SCger 68a. iceluy, tr. «honnés

    (c.1825/30) AJC 4775. eur gombad vel ones.

    (2) Cette femme-là.

    (1838) OVD 68. en décriance (…) en dès groeit a-han-an hennont pé honnéh. ●(1856) VNA 110. j'ai l'honneur de connaître celle-là, tr. «me mès en inour de hanàuein honnéh.» ●(1869) FHB 237/220b. o skinsal oc'h homma oc'h honnez.

  • hont
    hont

    part. démonst.

    (1) Qui est là-bas.

    (1580) G 601. dan parfont dydan an mor hont blouch, tr. «dans l'abîme sous la mer là-bas, tous.»

    (c.1680) NG 1370. Ac en deues bras-hont. ●(1732) GReg 142b. Cela qui est éloigné de moi, tr. «An dra-hont.» ●555b. La, adverbe de lieu. Si c'est à une certaine distance, tr. «èl leh hont.» ●(1766) MM 1235. dao dan nor man, dao dan nor ont. ●(1790) MG 51. Hama, Cathelin, ha hui e garehai bout pihuicq èl er miserabl-hont. ●395. Tantét vehèn de gredein é havalét doh er Bonn-seurèt-hont. ●(1792) HS 108. Ne larein quet péguement à boénieu enn dèss bet à bad enn amzér-hont. ●(17--) TE 21. er Guær-hont.

    (1838) OVD 135. er ré (…) e havale doh en dud-hont.

    (1942) DHKN 77. Met a houdé, éh es ér gérig-hont, ken didrous, ken kun, ha groeit get Doué aveit kuhunein eurusted un tiegeh Breihiz iah, sonn hag onest, ur galonig hag e losk noz ha dé get er glahar.

    (2) Autre.

    (1838) OVD 210. Er Farisién, er fol-hont, péhani e sellé er Publiquén èl ur péhour disquentet.

    (3) Ar bed-hont : l'autre monde.

    (1651) JK 47. pa visin er bet hont en e quichen, tr. «quand je serai dans l'autre monde près de lui.» ●(1732) GReg 203a. ne alleur qet cahout barados er bed-mâ, ha barados er bed-hont.

    (4) Evel-hont =

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 59. bâmet doh ou gùélet èl-hont é achihue ou buhé.

    (1958) LLMM 69/261. Pep hini a zistage e glapad : hemañ a lavare evel-hen, hennezh a arguze evelhont.

    (5) Dre-hont : par là-bas.

    (c.1718) CHal.ms iv. I'ai passé tantost par la, tr. «memés tremenet er gueteu dre hont

    (1818) HJC 356. de basseign dré-hont.

    (1906) HIVL 22. deusto ma oé er huéh ketan ma treméné dré-hont. ●(1913) AVIE 331. er ré e dreméné dré hont. ●(1985) ADEM 92. (An Arradon) a dreuse dre-hont ewid doned d'ar gêr.

    (6) Kement-hont : cela, là-bas.

    (1732) GReg 142b. Cela qui est éloigné de moi, tr. «qement-hont

    (7) Kement-hont : autant.

    (1790) MG 161. a p'hou poai quemènt-hont a argand. ●209. rét mat vai cavouét quemènt-hont.

    (8) Ar re-hont : ceux-là là-bas.

    (1530) J p. 130b. Entre ann rehont hennont eu / So scuiz las oz doen an croas teu, tr. «C'est celui-ci, celui d'entre eux qui succombe sous le poids de cette lourde croix.»

  • hop
    hop

    m. & interj. –où

    I. M.

    (1) Appel, action de crier hop.

    (1879) MGZ 195. casset ha digasset (...) gant hu ha gant hop varnezhan. ●210. M'ho list da zonjal er c'hri, en hop, en hu a ioa er ruiou.

    (1955) STBJ 20. E-keit ha m'emede an hop warnañ.

    (2) Cri pour appeler.

    (1732) GReg 234a. Cri pour appeller, tr. «Hopp. p. hoppou. opp. p. oppou.» ●(1752) PEll 438. Hop, Cri d'un homme qui en appelle un autre, qui est éloigné.

    II. Interj.

    (1) Interjection pour appeler qqn.

    (1908) PIGO II 143. Pelec'h, emean, man ar c'hemener ? – Hop ! hop ! kemener ! – Kemener ebet ! ●(1909) ATC 7. Hop ! Paotr ! Buan, ur weren evid an aotrou. ●(1910) MBJL 144. An oll a fell d'ê gwelet anean, evit hen saludi : ha hip ! ha hop ! ha strap ! Pell goude n'eman ken en gwel, e pad c'hoaz an dourni en diavêz.

    (2) Interjection pour pousser qqn à faire qqc.

    (1902) PIGO I 74-75. an diaoul a feuke anei gant e vaz : «Hop ! Yonan ! Hop ! Arnus !» Hag e kase ane war rôg evel eun harnez kezek. ●(1908) PIGO II 134. Hop ! war-rôk !

    (3) =

    (1924) BILZbubr 42/947-948. Hag hen da respont : Ho ! ho ! hooop !... N'oa ket gantan peurechu e hopadenn, an hoper en e gichen. Salver Jezuz ! Santez-Anna-Wened ! Piou ne vije ket bet spontet ?

    (4) Interjection pour exprimer qu'une action est accomplie.

    (1970) BHAF 34. Hop ! Ne oen ket pell o tispega ar voñbonenn hag hi kerkent etre ma dent, leun toud ma genou ganti.

  • hopad
    hopad

    m. –où Cri, appel de loin.

    (1931) VALL 31a. Appel ; de loin, tr. «hopad m.»

  • hopadeg / gopadeg
    hopadeg / gopadeg

    f. –où Cris collectifs.

    (1905) BOBL 18 mars 26/1c. kriadek tud véo, hopadek, blejadek, garm, iud, iouc'h, ha me oar ! ●(1906) BOBL 17 mars 78/2b. kentiz hag en deuz klevet an hopadek. ●(1962) EGRH I 95. gopadeg f. -où, tr. « action d’appeler en criant, héler. » ●110. hopadeg f., tr. « cris (de plusieurs). »

  • hopadenn / gopadenn
    hopadenn / gopadenn

    f. –où

    (1) Cri pour héler, appel de loin.

    (1752) PEll 438-439. Hop, Cri d'un homme qui en appelle un autre, qui est éloigné. De ce cri, on fait les verbes Hopa, Hoppa, Houpella, lesquels signifient Crier Hop. On en a fait aussi le nom singulier Hopen, d'où vient Hopenna : et le diminutif Hopic, et l'autre singulier Hopaden.

    (1962) EGRH I 95. gopadenn f. -où, tr. « action d’appeler en criant, héler. » ●(1974) TDBP III 206. O ! me am-oa graet ur hopadenn !, tr. « oh ! (comme) j’avais poussé un (grand) cri ! »

    (2) Cri des oiseaux nocturnes.

    (1857) HTB 39. Ar rebech-se a reaz d'ar Gorrandoned loskel eun hopaden spontuz a goler. ●(1878) EKG II 9. houpadenn ar gaouenn.

    (1903) MBJJ 216. hopadenno a enor. ●(1908) PIGO II 59. pa glevjomp souden eun tenn hag eun hopaden. ●(1931) FHAB Eost 315. A-droc'h taol, eur vouez skiltr hag eun hopadenn. ●(1955) STBJ 92. Ha, pa gleven o hopadennou skiltrus ha laouen.

  • hopal / hopañ / hopiñ / gopal
    hopal / hopañ / hopiñ / gopal

    v.

    I. V. intr.

    (1) Crier pour appeler qqn.

    (1732) GReg 235a. Crier pour appeller, tr. «Hoppal. pr. hoppet.» ●502a. Houper, apeller quelqu'un de loin, tr. «Hoppal. pr. hoppet.» ●502b. Hucher, apeller à haute voix, tr. «hoppal pr. hoppet.» ●(1752) PEll 438-439. Hop, Cri d'un homme qui en appelle un autre, qui est éloigné. De ce cri, on fait les verbes Hopa, Hoppa, Houpella, lesquels signifient Crier Hop.

    (1869) FHB 251/333b. Ar c'habiten a hopas mont araog. ●(1878) EKG II 9. houpa teir gueach.

    (1910) MBJL 163. Mes kaer o deus boutan, ha kaer o deus hopal evit hon digemer. ●(1923) KNOL 14. Sada ma klevas o c'hopal. ●(1962) EGRH I 95. gopal v., tr. « héler, appeler. »

    (2) Hululer.

    (1790) MG 344. pe gleuér (…) ur gohàn é houpal.

    (1838) OVD 249. houpale é hoalh èl ur gohanne.

    (1906) DIHU 10/173. Er gohan hum lak de houpein. ●(1922) EOVD 235. hanval é doh ur gohann é houpal eit terhiein en éned aral.

    II. V. tr. i. Hopal da ub. : prévenir qqn en criant.

    (1936) TKAL I 44. Eeun hag eeun, pa edon o vont da hopal d'eoc'h diwall ha tec'hout.

    III. V. tr. d. =

    (1955) STBJ 51. ar voused diredet ive da glask o lod hag a hope, en dro dezi, er vered koz : «En anduitilh ! En anduitilh !»

    IV. Hopal evel un diaoul : voir diaoul.

  • hopala
    hopala

    interj.

    (1834) SIM 119. Hopa-la, emedòn-me ; na reomp qet evel ar re-se.

    (1936) IVGA 187. O ’pala ! « frai » bihan ! Poent d’imp ober korf nevez… ha n’eo ket koata eo !... ●(1955) STBJ 73-74. Hopala ! pôtr, eme Yeun ar Gow, n’on ket souezet eo kerkoulz maget ho lôned pa ya gante boued ar re-all ! ●(1962) EGRH I 110. hopala !, tr. « interjection marquant la surprise. » ●(1970) BHAF 243. «Hopala, Tangi, eme Kaledoni, n'eo ket skouarnadou hepken a vank rei d'ar marh antier-mañ. ●365. Ha neuze hopala, emezañ a vouez uhel, pa lavarfen ar wirionez, marteze ne vefe ket mad chom da ruzata... ●(1974) YABA 16.02. «Hopala ! e lar neze er ganiterv Maï-Joseb. ●09.03. «Ho ! Ho ! Hopala ! Kanderv Yann !

  • hopañ
    hopañ

    voir hopal

  • hopelan
    hopelan

    m. –où Houppelande.

    (1464) Cms (d’après GMB 323). Hopellant, houppelande. ●(1499) Ca 112b. Hoppellant. g. hopellande.

    (1732) GReg 502a. Houppelande, casaque, ou manteau de campagne, tr. «Hopelland. p. hopellandou. hopellan. p. hopellanou

  • hopellañ
    hopellañ

    voir hopellat

  • hopellat / hopellañ
    hopellat / hopellañ

    v. intr. Héler.

    (1659) SCger 66b. hucher, tr. «houpellat.» ●(1732) GReg 502a. Houper, apeller quelqu'un de loin, tr. «houpellat. pr. houpellet.» ●(1752) PEll 438-439. Hop, Cri d'un homme qui en appelle un autre, qui est éloigné. De ce cri, on fait les verbes Hopa, Hoppa, Houpella, lesquels signifient Crier Hop.

  • hopenn
    hopenn

    f. –où Cri pour héler.

    (1752) PEll 438-439. Hop, Cri d'un homme qui en appelle un autre, qui est éloigné. De ce cri, on fait les verbes Hopa, Hoppa, Houpella, lesquels signifient Crier Hop. On en a fait aussi le nom singulier Hopen, d'où vient Hopenna.

  • hopennañ
    hopennañ

    v. intr. Héler.

    (1752) PEll 438-439. Hop, Cri d'un homme qui en appelle un autre, qui est éloigné. De ce cri, on fait les verbes Hopa, Hoppa, Houpella, lesquels signifient Crier Hop. On en a fait aussi le nom singulier Hopen, d'où vient Hopenna.

  • hoper / goper
    hoper / goper

    m. –ion Homme qui crie.

    (1732) GReg 502b. Celui qui huche, tr. «hopper pp. yen

    (1962) EGRH I 95. goper m. -ien, tr. « crieur, celui qui lance des appels. »

  • hoper-noz / goper-noz
    hoper-noz / goper-noz

    m.

    (1) (ornithologie) Hibou.

    (1931) VALL 114b. Chat-huant, tr. «hoper (et houper V[annetais]) –noz.» ●(1962) EGRH I 95. goper-noz m., tr. « (hibou), chat-huant. » ●110. hoper-noz m. -ien-n., tr. « chat-huant. »

    ►absol.

    (1907) VBFV.fb 51b. hibou, tr. «houpér, m.» ●(1907) VROJ 62. An durzunel hag an houper. ●(1934) BRUS 252. Un chat-huant, tr. «un houpér –ed

    (2) Apparition nocturne fantômatique.

    (1928) LLLM i/liii-liv. En Bretagne comme en Irlande, la confusion s'est produite de bonne heure entre les personnages purement fantastiques et les fantômes. C'est que les formes redoutables, primitivement engendrées par la peur des ténèbres, sont, à la longue, devenues des morts. Le hopper-noz (crieur de nuit), le buguel-noz (enfant ou pâtre de la nuit) et, de façon générale, tous les Esprits de l'ombre, à mesure que s'obscurcissait dans la croyance populaire la notion de leur caractère antérieur, ont été rangés de même parmi les revenants.

    ►absol.

    (1924) BILZbubr 42/947-948. Hag hen da respont : Ho ! ho ! hooop !... N'oa ket gantan peurechu e hopadenn, an hoper en e gichen. Salver Jezuz ! Santez-Anna-Wened ! Piou ne vije ket bet spontet ?

  • hoperez
    hoperez

    f. –ed Femme qui crie.

    (1732) GReg 502b. Celle qui huche, tr. «hopperès. p. hopperesed

  • hoperezh / goperezh
    hoperezh / goperezh

    m. Action de crier.

    (1732) GReg 502b. L'action de hucher, tr. «hoppérez

    (1962) EGRH I 95. goperezh m., tr. « action d’appeler. » ●110. hoperezh m., tr. « cris, huée. »

  • hopiñ
    hopiñ

    voir hopal

  • hopopop
    hopopop

    interj. =

    (1957) BRUD 2/30. «Hopopop ! Youenn ma gignon (lire : mignon) «, emeañ, «c'hoant ho-peus da revina ho pôtr hag ho merh-kaer, 'm-eus aon ?

  • hor
    hor

    voir hon

  • horbalan
    horbalan

    m. –ed (ichtyonymie) Pétoncle.

    (1752) PEll 439. Horbalan, Petit coquillage de mer dont la chair étant cuite, ressemble assez à une captre de genet. (…) Ce coquillage est une espèce de Petoncle.

    (1927) GERI.Ern 227. horbalan m., tr. «Pétoncle, coquillage de mer.» ●(1931) VALL 553b. Pétoncle, tr. «horbalan m.»

  • horbalana
    horbalana

    v. intr. Pêcher des pétoncles.

    (1931) VALL 553b. les ramasser [pétoncles], tr. «horbalana

  • hordañ
    hordañ

    v. tr. d. Faire des bottes.

    (1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Horda = ober hordennou. ●(1982) MABL I 106. (Lesneven) 'tistrobañ war-lerc'h hag hordañ.

  • hordellat
    hordellat

    v. intr. Cahoter.

    (1934) BRUS 49. Cahoter, tr. «hordellat.» ●83. Secouer (cahoter), tr. «hordellat

  • hordenn
    hordenn

    f. –où, herdenn, herdin cf. horzenn

    (1) (agriculture) Botte, gerbe (de paille, etc.)

    (1732) GReg 105a. Botte, faisceau, tr. «Ordenn. p. ordennou.» ●395b. Faix, tout ce qu'une personne peut porter sur les épaules, ou sur la tête, tr. «ordenn. p. ordennou.» ●Un faix de foin, tr. «un ordenn-foenn.» ●Un faix de bois, tr. «Un ordenn geuneud.» ●Un faix de lande, ou de hedein, tr. «Un ordenn lann.»

    (1836) FLF 5. Va sicourit, mar plich, da samma va orden. ●(1857) CBF 81. Diskennit er c'hao da gerc'hat eunn horden geuneud, tr. «Descendez à la cave pour chercher une charge de bois.» ●(1869) HTC 28. va herdinn-me a zave hag a jome en ho za. ●99. eun hordenn geuneud bennac. ●(1878) EKG II 231. eun ordenn lin a-zindan he c'hazel. ●307. gand bep a hordenn lann. ●(1889) ISV 455. Eun endrammer mad a voar ober herdin hag herdin. ●(1890) MOA 146b. Botte, tr. «Hordenn, f. pl. herdign (herdinn), assemblage de choses de la même espèce.» ●164a. Charge, Fardeau, – faix, tr. «hordenn, f., pl. herdign, ou herden

    (1911) BUAZperrot 567. var eun orden geuneud. ●(1920) AMJV 17. eun nebeudik hordennou kolo evit servichout da skabel d'ar vugale. ●(1962) EGRH I 110. hordenn f. -où, herdenn, herdin, tr. « faisceau, fagot, gerbe. » ●(1982) MABL I 110. (Lesneven) 'tistagañ an herdin an eil dac'h eben.

    (2) Dastum a-hordennoù : botteler.

    (1869) HTC 187. lakaat an draoc a gostez hag he zastum a hordennou.

    (3) sens fig. Un hordenn gi : un gros chien.

    (1867) MGK 7. eunn hordenn-gi nerzuz / Lard-toaz ha flour he ler, ki distaill gallouduz.

  • hordennad
    hordennad

    f. –où Faix, botte de.

    (1732) GReg 395b. Des faix, de differentes choses, tr. «Ordennadou

  • hordennañ
    hordennañ

    v. tr. d. Faire des bottes de.

    (1876) TDE.BF 294a. Hordenna, v. a., tr. «Botteler, mettre en paquet.»

    (1931) VALL 73b. Botteler, tr. «hordenna.» ●(1932) ALMA 155. An tad (...) a ordenne ar blenchou.

  • hordos
    hordos

    m. Cahot.

    (1919) DBFVsup 32a. hordos, s., tr. «cahot.»

  • hordosadur
    hordosadur

    m. Cahot.

    (1919) DBFVsup 32a. hordosadur, s., tr. «cahot.»

  • hordosal
    hordosal

    v. intr.

    (1) Cahoter.

    (1934) BRUS 49. Cahoter, tr. «hordosal.» ●83. Secouer (cahoter), tr. «hordosal

    (2) Trembler.

    (1939) ANNI 3. ma hordosè er hastel ar é ziazé. ●(1967) LIMO 13 janvier. en un taol er gouskerion dihunet get en doar é hordosal.

  • hordoset
    hordoset

    adj. Secoué, agité.

    (1804) RPF 97. en Doar hordosset e greinou guet secousseu calet.

  • horell .1
    horell .1

    adj. Vacillant.

    (1884) FHB 15/120a. ken distrantel ha ken horel ha ma'z eo he-unan ?

  • horell .2
    horell .2

    m. Vacillement.

    (1732) GReg 496a-b. hochement de tête, mouvement dedaigneux de la tête, tr. «Horell.» ●Il a fait un hochement de tête, tr. «Great èn deus bet un horell d'e benn.»

    (1838) OVD 70. ag ean e scùillehé ur bannicg benac ag er gùin précius-cé dré en horel ag er pod.

  • horell .3
    horell .3

    m. & interj. –où

    I. M.

    (1) Balle du jeu de crosse.

    (1716) PEll.ms 703. Horell, Boule ou bille du bois, ou pierre dont les jeunes garçons se servent pour joüer à la crosse, le quel jeu est dit en Breton C’hoari d’ohtu. joüer à vôtre coste. Ils posent cette bille sur une pierre ou sur une bute, et l’aient poussée doucement sur le bord, en sorte qu’elle est prête à tomber, un d’eux se disposant à la fraper de sa crosse assez fort pour l’envoier le plus loin qu’il pourra, crie de toute la force Horell, horel. C’est à dire qu’elle ne tient plus à rien et qu’elle chancelle déja pour tomber ou partir. ●(1732) GReg 237b. La balle du crossement, tr. «Horell. p. horellou

    (1927) GERI.Ern 150. horell m. Balle pour jouer à la crosse, c'hoari an h.; -at jouer à ce jeu, -ler celui qui y joue.

    (1931) VALL 173a. la balle du jeu de crosse, tr. «horell m.»

    (2) C’hoari (an) horell : jeu de la crosse / jouer à la crosse.

    (1732) GReg 237b. Crossement, jeu de la crosse en hyver pour s’échauffer, tr. «c’hoary horell

    (1857) CBF 125. C’hoari ann horel, tr. « Jeu de la crosse. » ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100b). C’hoari galoch, kanetennou, / Horell, patati ha kilhou. ●(1876) TDE.BF 89a. c'hoari ann horell. Jeu de la crosse, jouer à la crosse.

    (1927) GERI.Ern 150. c'hoari an h[orell].

    (1919) DBFV.Sup 32a. horel, s, sorte de jeu : la crosse; on dit aussi hoari kros ou krosika. A Plouay, hoteg.

    II. Interj. Cri poussé par les joueurs au jeu de la crosse.

    (1557) B I 370. Heman so taul sech a brech mat / A ya tizmat hac a pat pell. / Horell !, tr. «Voilà un coup sec, d’un bon bras, qui vient vite et qui dure longtemps. Allons !»

    (1716) PEll.ms 703. Horell, Boule ou bille du bois, ou pierre dont les jeunes garçons se servent pour joüer à la crosse, le quel jeu est dit en Breton C’hoari d’ohtu. joüer à vôtre coste. Ils posent cette bille sur une pierre ou sur une bute, et l’aient poussée doucement sur le bord, en sorte qu’elle est prête à tomber, un d’eux se disposant à la fraper de sa crosse assez fort pour l’envoier le plus loin qu’il pourra, crie de toute la force Horell, horel. C’est à dire qu’elle ne tient plus à rien et qu’elle chancelle déja pour tomber ou partir.

    (1840) EBB 36. s’il a la présence d’esprit de crier : orelle ! (qui est le cri de grâce) on lui laisse alors la balle, et l’on cesse de l’accabler. ●(1867) MGK 5-6. ourouller (…) Sonnette. – Cette expression, onomatopée, usitée dans le haut Léon, n’est, que je sache, consignée dans aucun dictionnaire breton. Elle rappelle un cri des enfants du même pays : ouroull, ouroull, pep hini d’he doull ! jouant à une sorte de jeu de crosse, c’hoari toull ar wiz. Un des joueurs est préposé à la garde de la truie, ar wiz, et va la promener au loin. En son absence, les autres enfants quittent leur demeure (kear), et viennent chez la truie s’amuser à qui mieux mieux. Celle-ci profite de ce moment pour arriver à l’improviste et s’emparer d’un des kear des joueurs tenus, à son approche et avant de rentrer chez eux, de mettre leur crosses chez la truie, et, les tournant rapidement, de s’écrier : ouroull, ouroull, pep hini d’e doull ! Si l’un des joueurs en retard trouve, en arrivant, sa place prise par la truie, il doit alors aller la promener et remplacer celui qui l’accompagnait précédemment. Le mot ouroull me semble différent de horel, balle ou pierre qui sert au jeu de crosse. Ce jeu, comme beaucoup d’autres encore en usage dans nos campagnes armoricaines, paraît remonter à une haute antiquité et n’est pas sans quelque rapport avec l’emblème que les anciens Gaulois représentaient sur leurs monnaies : une laie au pied d’un chêne.

  • horellad
    horellad

    m. –où Coup porté.

    (1924) FHAB Mezheven 209. Ar paourkez Morvan Lez-Breiz a dapas evelse eun horellad hag a vadaouas anezan eun tamm mat gwasoc'h eged an hini en devoa bet digant morian ar roue.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...