Recherche 'kon...' : 376 mots trouvés
Page 2 : de konfiturerez (51) à konjur (100) :- koñfiturerezkoñfiturerez
f. –ed Confiturière.
●(1732) GReg 195a. Confituriere, tr. «Confiturerès. p. confitureresed.»
- koñfizadur
- koñfizañkoñfizañ
v. tr. d. Confire.
●(c.1718) CHal.ms iii. quand on confit du pourpier, il le faut laisser longtemps tremper dans le vinaigre, tr. «abe gonfiser pepour ret é lesel de soubein pel amser abarh er güin aigr'.» ●(1732) GReg 195a. Confire, tr. «Confiza. pr. confizet.»
●(1876) TDE.BF 360a. Koñfiza, v. a., tr. «Confire.»
- koñfizer
- koñfizerezh .1koñfizerezh .1
f. –ioù Confiserie (local).
●(1931) VALL 143a. Confiserie, tr. «koñfizerez f. (boutique).»
- koñfizerezh .2
- koñfont
- koñfontañ / koñfontiñ / koñfontokoñfontañ / koñfontiñ / koñfonto
v.
I. V. intr.
(1) Être abattu, affligé.
●(1728) Resurrection 2620. Gant glachar ha gant spont e vennan confontan. ●(17--) FGab 114. prêt eo ar bet d'ha c'hounfonti.
(2) (en plt d'un bateau) Être englouti.
●(1846) BAZ 747. prest da veza confountet e goeled ar mor.
●(1916) KANNgwital 169/188. Ar vag a oue konfontet.
(3) S'abîmer.
●(1580) G 508-509. an ker man / A confonto en abym goude he yryman, tr. «cette ville / S'enfoncera dans l'abîme après sa folie diabolique (?).»
●(1732) GReg 7a. Abymer, tomber dans un abyme, & s'y perdre, tr. «Coufonti. pr. Coufontet.»
II. V. tr. d.
(1) Confondre.
●(1499) Ca 42b. Confuntaff. g. confondre. ●(1647) Am.ms 680. Evid confondy à louhydyen., tr. « Pour confondre les malpropres ».
●(c.1680) NG 1419. Euit her confondou.
►[empl. comme subst.] Confusion.
●(1557) B I 386. Enouff parfont ma confontaff, tr. «Ma confusion est à son comble.»
(2) Abîmer, jeter dans un abîme.
●(1530) J p. 188b. Glachar parfont am confont beo, tr. «Le chagrin me consume toute vive !» ●(1575) M 770. En Yffernou profont euit ho confondaff, tr. «Afin de les abîmer dans les enfers profonds.»
●(1659) SCger 138a. confonta, tr. «abismer.» ●(1732) GReg 7a. Abymer, jetter dans un abyme, tr. «Coufonti. pr. Coufontet.»
●(1915) KANNlandunvez 43/328. Pa zigoro ar vrezel, ar Frans a vezo konfontet oll dre ar gasouni a verv e tud an eil kostezen enep eben.
- koñfontetkoñfontet
adj.
(1) Englouti, abîmé.
●(1732) GReg 7a. Abymé dans les enfers, tr. Confountet ê goëled puncz anjvern.»
●(1913) KOME 30. Pa vin konstripet ha konfontet ! Me ya da welet hag-en 'm o ket ma ugent real !
(2) (Yeux) enfouis dans le visage.
●(1977) PBDZ 757. (Douarnenez) daoulagad konfontet, tr. «des yeux creux, qui disparaissent dans le visage.»
- koñfontiñkoñfontiñ
voir koñfontañ
- koñfontokoñfonto
voir koñfontañ
- koñform
- koñformite
- koñfortkoñfort
m. –où
(1) (concret) Aide, appui.
●(1575) M 1653-1654. ne caffo confort muy, / Na sycour da gourren, diouz den anep heny, tr. «il ne trouvera plus d'appui / Ni de secours pour lutter, de la part d'aucun homme.» ●(1576) Cath p. 22. ma holl confort ha cusul, tr. «toute ma force et mon conseil.»
(2) (abstrait) Réconfort, consolation.
●(c.1680) NG 8. Allas, nep confort nou deuezo. ●(1732) GReg 201a. Consolation, tr. «confort. p. ou.»
●(1844) DMB 4. Me joé, m’honfort a zo Hanv me Jesus, tr. « Ma joie, mon soutien, c’est le Nom de Jésus. » ●(1876) TDE.BF 360a. Koñfort, s. m. V[annetais], tr. «Consolation.»
●(1921) BUFA 216. en Tad karantéus e ré d'omb kement a gonfort. ●(1922) EOVD 268. bout lodek én é gonforteu.
(3) Dre goñfort : confortablement.
●(c.1500) Cb 45a. g. confortablement. b. dre confort.
- koñfortañkoñfortañ
voir koñfortiñ
- koñfortañskoñfortañs
f. Réconfort, consolation.
●(1732) GReg 201a. Consolation, tr. «Van[netois] confortans.» ●(1790) PEdenneu 135. ol confortance ha consolation er Uériès santel.
●(1855) BDE 544. confortance er ré affliget. ●573. ur gonfortance hemb par. ●(1884) MCJ 27. péh konfortans, eit en ineaneu.
●(1907) BSPD II 507. Ol é gonfortans hag é gonfians e oé er groéz. ●(1913) AVIE 78. rak ma hou es hou konfortans. ●(1921) BUFA 213. nerh ha konfortans.
- koñforter
- koñforterez
- koñfortet
- koñfortiñ / koñfortañkoñfortiñ / koñfortañ
v.
(1) V. tr. d. Réconforter, consoler.
●(1499) Ca 42b. Confortaff. g. conforter. ●62b. Dihuzaff vide in confortaff cest tout vng. ●(1557) B I 230. Aman quen diguir mez miro, / Den à neb sort nez conforto, tr. «je te garderai ici si rigoureusement que personne ne t'apportera aucune distraction d'aucune sorte.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «ici je te tiendrai si cruellement, personne de nulle sorte ne te consolera.» ●(1575) M 251. Ho querent à pep sort, so ouz ho confortaff, tr. «Leurs parents de toutes sortes sont à les réconforter.»
●(1732) GReg 196a. Conforter, consoler, tr. «Conforti. conforta. ppr. confortet.»
●(1844) DMB 12. nitra mui ne hell me honfortein. ●(1876) TDE.BF 360a. Koñfortein, v. a. V[annetais], tr. «Consoler.»
●(1906) HIVL 74. én ur gonfortein er geh vam. ●(1921) BUFA 218. Sant Franséz e zei d'hi honfortein.
(2) V. intr. =
●(1953) BLBR 58-59/2. lakaat al lenner da grena pe da gonforti.
(3) V. pron. réfl. En em goñfortiñ : se consoler.
●(c.1680) NG 1054. En ineuallet mut certen vm confortas. ●1998. hum confort, Marië, ne hum soucies quet.
- koñfortuskoñfortus
adj. Réconfortant, consolant.
●(1732) GReg 195b. Confortatif, tr. «Confortus.»
●(1861) BSJ 18. ur joé douce ha confortus.
●(1912) BUAZpermoal 718. eun digemer laouen ha konfortus en o heur divezan.
- konforz / koñforzh
- Koñforzh-MeilarKoñforzh-Meilar
n. de l. Confort-Meilars.
I.
►Koñforzh.
●(1905) ALMA 64. Konfort (e Meilar). ●(1910) MAKE 61. Gant hent Konforz da genta. ● (1924) ZAMA 139. Gant hent Konforz da genta.
►Meilar.
●(1890) MOA 23a. Meilar.
●(1905) ALMA 64. Meilar. ●(1911) BUAZmadeg 655. e parreziou Loc-Melar, Meilar, Sant-Meloir. ●(1921) PGAZ 106. Kure e Meylars. ●(1931) FHAB Gouere/270. e Melar. ●(1969) LLMM 137/434. Tremenet Mahalon, e-kreiz ar parkeier hag an douaroù, e kavomp kumun Meilhar.
II. [Toponymie locale]
●(1931) FHAB Gouere/270. E chapel Itron Varia Konfort, e Melar.
- konforziñ / koñforzhiñkonforziñ / koñforzhiñ
v. tr. d. Consoler.
●(1732) GReg 201a. Consoler, tr. «conforzi. p. conforzet.»
- koñfuskoñfus
adj.
(1) (en plt de qqn) Confus.
●(1499) Ca 42b. Confus. g. idem. ●(1557) B I 334. Huanadus ha confus re / En ho leuzras Doe an Croer / An lech maz edoent, dren conter, tr. «gémissants et soupirants, Dieu le créateur les renvoya, dit-on, du lieu où ils étaient.»
●(1727) HB 618. confus ha mezoc.
(2) (en plt de qqc.) Confus.
●(1575) M 2280. An bet he garredon, so diraeson confus, tr. «Le monde et sa récompense sont insensés, déconcertants.»
- koñfuzionkoñfuzion
f. Confusion.
●(1499) Ca 42b. Confusion. g. idez. ●(1575) M 406. hac vn confusion, tr. «et une cause de confusion.» ●825. En confusion dit, tr. «A ta confusion.» ●2395. Ha hoaz confusion, tr. «Et encore la confusion.» ●(1633) Nom 218b. Chaos : confusion vniuerselle de toutes choses : confusion vniuersel á pep tra.
- koñgokoñgo
m. (argot de La Roche-Derrien) Lard.
●(1975) BAHE 87/4. ur pezh troc'had koñgo (...) an tamm koñgo. ●7. o welet ar skolpennad koñgo. ●/14. Koñgo : kig-sall.
- kongrenn
- kongrezkongrez
m. –ioù Congrès.
●(1906) KANngalon Du 259. ez euz bet, d'ar 15-20 a viz Eost diveza, eur c'hongrez pe asamble kristenien.
- koñgru
- koniflkonifl
m./f. –ed. Cf. konikl
I. (zoologie)
(1) Lapin.
●(1464) Cms (d’après GMB 116). couniffl, lapin. ●(1499) Ca 43a. Conniffl. g. connin. ●(c.1500) Cb 45a. Conniffl alias conicl. g. connin. ●(1633) Nom 31a. Cuniculus : conin : counicl, counifl.
●(1732) GReg 197b. Connil, ou, conin, lapin, tr. «coniffl. p. coniffled.» ●562b. Lapin, tr. «connifl. p. conniffled.»
●(1870) FHB 292/244a. Ar moc'h, ar ier, an houidy, ar gouiffet (lire : goniffet) o deuz peb hini e bors. ●(1870) FHB 297/285b. goniffet ar Savoie. ●(1895) GMB 116. pet[it] tréc[orois] koñnif.
●(1913) KOME 22. Koad-Bihan-ze zo kalz a gonifled e-barz. ●(1934) BRUS 248. Un lapin, tr. «ur gounifl –ed, f.» ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Konifl g. Liester konifled. Na lavarer morse : lapin. ●(1963) LLMM 99/264. e winke o bronnoù en o justin evel daou gonifl kraouiet en ur sac’h. ●(1970) GSBG 127. (Groe) de voueta ar marc'h, ar vuoc'h, an hoc'h, ar yer hag ar c'hounifred ! tr. «pour donner à manger au cheval, à la vache, au cochon, aux poules, et aux lapins !»
(2) Mamm-gonifl : lapine.
●(c.1718) CHal.ms ii. une haze femelle d'un lapin ou d'un lieure, tr. «ur vam gonifl', pe gat.»
II. sens fig. (en plt de qqn.) Garnement, vaurien, etc.
●(1943) SAV 29/9. Warc'hoaz ar c'honifl-se a glevo ganin-me e holl anoiou. ●(1955) VBRU 1-2. ar c'honifl anezhañ.
- koniflezkoniflez
f. –ed Lapine.
●(1732) GReg 562b. Lapine, femelle du lapin, tr. «connifflès. p. ed.» ●(1744) L'Arm 182b. Hase, tr. «Counifléss.. ézétt.»
●(1909) BOBL 25 septembre 248/2c. Ar goniflez a c'hell doi adaleg an oad a c'houec'h miz. ●(1910) BOBL 20 août 295/2c. Tregont devez e toug ar goniflez. ●(1914) DFBP 165b. hase, tr. «koniflez.»
- koniklkonikl
m. –ed Lapin.
Cf. konifl
I.
(1) (zoologie) Lapin.
●(c.1500) Cb 45a. Conniffl alias conicl. g. connin. ●de conin b. specc a connicl. ●(1633) Nom 31a. Cuniculus : conin : counicl, counifl. ●175b. Claua : baston duquel l'on tuë les lapins : an baz pe gant hiny ez lazer an counicll.
●(1659) SCger 72a. lapin, tr. «counicl, p. et.» ●(1732) GReg 197b. Connil, ou, conin, lapin, tr. «Conicl. p. conicled.» ●562b. Lapin, tr. «Conniql. p. conniqled.»
●(1876) TDE.BF 360b. Konikl, s. m., tr. «Lapin ; pl. ed. Ce mot, au xve siècle, était en usage en français.»
(2) Paz konikl : petite toux.
●(1958) ADBr lxv 4/514. (An Ospital-Kammfroud) Paz-konikl : n. m. ; pas de pluriel. – Toux de lapin ! petite toux du genre de celle que provoque l'abus de tabac : Diwall kenkaz az-pefe paz-konikl warhoaz vintin.
II. Etre gad ha konikl : voir gad.
- konikla
- konikleta
- koniklez
- konisionkonision
s. Question, mention.
●(1975) YABA 06.12. Pe vezè komzet a wèr sord-sé, ne vezè ket konision a jistr nag a win, med ag er péh e vè hanuet «apiritif» ged er hérieu.
- konistellkonistell
voir kostinell
- koñje / koñjer / koñjezkoñje / koñjer / koñjez
m.
(1) Congé, permission.
●(1499) Ca 42b. Conge vide in liczancc. ●(1633) Nom 191a. Missio : congé : coungè. ●Missio honesta : congé legitimement & iustement impetré : coungè bet hac impetret iustamant. ●Missio causaria : congé honneste, comme par maladie : coungè honest, eguis drè clèuèt. ●191b. Missio ignominiosa : congé infame : coungè iffam, dishonest.
●(1659) SCger 29b. congé, tr. «conge.» ●(1732) GReg 196b. Conge, licence, permission, tr. «couñjez.» ●513a. Un congé illimité, tr. «Ur c'houngez didermenn.» ●(1792) BD 1544. hep cauet conges, tr. «sans permission aucune.»
●(1872) ROU 95a. Permission, tr. «Conjez.» ●(1879) BAN 33. Mikel a c'houlennas digant he dad conjez d'en em zispartia diouz he vreudeur. ●(1880) SAB 134. n'oa ket a urz na conjez d'ar Mestr da ober vad en deiz-se. ●(1890) MOA 384. L'Évêque permet d'user de beurre, tr. «ann Aotrou 'nn Eskop a ro kounjez da zibri amann.» (...) Permission, tr. «kounjez, ou kounje.» ●(1894) BUZmornik 228. kaout kounje digant ar Pab.
●(1904) SKRS I 185. gant kounje an Aotrou Doue. ●(1957) ADBr lxiv 4/458. (An Ospital-Kammfroud) pa vo deut da blah yaouank, ar verh-se en houlenno na droad na koñjer gand he zad evid mond d'an dañs.
(2) Kaout koñje ub. : avoir le consentement de qqun.
●(1844) GBI II 138. Ken vefet pemp bloaz war-n-ugent, / A-nez kaout konje ho kerent., tr. « Jusqu’à ce que vous ayez vingt-cinq ans, / A moins d’avoir le consentement de vos parents. »
(3) Reiñ koñje da ub. (d’ober udb.) : autoriser qqn (à faire qqc.).
●(1732) GReg 196b. Congedier, permettre de se retirer, tr. «Rei congez da ur re da vont quyt.»
●(1905) BOBL 14 octobre 56/2a. ar manac’h iaouank-ma a oe roet konjer d’ezan da vond da weled e dud.
(4) Reiñ koñje da udb. : autoriser qqc.
●(1612) Cnf.epist 31. hac ez roemp congez da pep pligeadur.
(5) Reiñ e goñje da ub. : donner ce qu’il demande à qqn.
●(1869) HTC 197. roït he c’hounje dezhi.
(6) Kaout e goñje : être congédié.
●(1847) MDM 339. e vezi e riskl da gaout da gounje.
(7) [en apposition] (droit) Douar-koñje : domaine congéable.
●(1732) GReg 196b. domaine congeable, tr. «doüar congez.»
(8) Service militaire : voir koñje-soudard.
- koñje-soudard
- koñjeañkoñjeañ
v. tr. d. Congédier.
●(1732) GReg 196b. Congedier, renvoïer, tr. «Congëa ur re. pr. congëet.»
- koñjediañ
- koñjeet / koñjezet
- koñjemantkoñjemant
m. –où Congément.
●(17--) EN 1060. mired o arhand da or congemanchou, tr. «garder leur argent pour faire des congéments.»
- koñjerkoñjer
voir koñje
- koñjezkoñjez
voir koñje
- koñjoent
- koñjonksionkoñjonksion
f. –où Conjonction.
●(1499) Ca 43a. Coniunction. g. idem. ●(1633) Nom 218b-219aa. Luna intermestris vel intermenstrua, interlunium, lunæ silentium, luna silens, lunæ coitus, lunæ & solis concursuus, luna tacita, intermenstruum, synodica, luna nona, vulgò coniuctio : conionction de la lune : conionction ves an loar. ●254a. Compages, compago : assemblages, attachement, conionction : assamblaig, conionctionnou, assamblesonou.
- koñjugasion
- koñjurkoñjur
s. Conjuration.
●(14--) N 822. Gret vn pron vn coniur, tr. «Faites une évocation, une conjuration.»