Devri

Recherche 'ri...' : 330 mots trouvés

Page 2 : de ribotad-ribodad (51) à ridet-1 (100) :
  • ribotad / ribodad
    ribotad / ribodad

    m. –où Contenu d’une baratte.

    (1911) DIHU 78/361. Un tammig droug e oé ; ne oé ket bras : en hantér ag er ribotad e oé lédet ar léren en ti. ●(1941) DIHU 361/288. Startoh pé start hé doé pilet ar hé ribotad.

  • ribotadenn / ribodadenn
    ribotadenn / ribodadenn

    f. –où

    I.

    (1) Quantité barattée.

    (1732) GReg 79a. Barattée, tr. «Ribotadenn. p. ribotadennou

    (1872) GAM 19. kollet neat he ribotaden.

    (1958) BRUD 3/12. med neuze e koller meur a ribotadenn.

    (2) Barattage, barattement, action de baratter.

    (18--) RGE 28. daleet va ribotaden.

    (1928) FHAB Meurzh 108. o tont eus peurechui ar ribotadenn. ●(1974) TDBP III 206. Amañ e vez graet diou ribotadenn ar sizun, tr. « ici on fait deux barattées de lait (on baratte deux fois) par semaine »

    II.

    (1) Mont e ribotadenn da fall : manquer son affaire.

    (1732) GReg 821a. L'affaire n'a pas réüssi, tr. G. Rostrenenn «(Burlesquement, eat eo ar ribodtadenn da fall

    (1890) MOA 228 (L). Il a échoué, tr. J. Moal «eat eo he ribotadenn da fall (Fam[ilier].)»

    (1931) VALL 657. Le coup, l'affaire n'a pas réussi, tr. F. Vallée «aet eo ar ribotadenn da fall popul.»

    (2) Skuilhañ e ribotadenn : manquer son affaire.

    (1931) VALL 448. Il a manqué l'affaire, tr. F. Vallée «skuilhet en deus e ribotadenn triv[ial].»

  • ribotañ
    ribotañ

    voir ribotat

  • ribotat / ribodat / ribotañ
    ribotat / ribodat / ribotañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Baratter.

    (1659) SCger 12b. barater, tr. «ribota.» ●(1732) GReg 79a. Baratter, battre le beurre, tr. «Ribotat. pr. ribotet.» ●(1744) L'Arm 26a. Baratter, tr. «Ribotatt

    (1907) VBFV.bf 66a. ribotat, v. a., tr. «baratter.» ●(1910) YPAG 4. peilhât pato, birvi dour, ribotât lêz, lakat lêz da zevel, skotan podou. ●(1934) BRUS 47. Baratter, tr. «ribotat.» ●(1935) BREI 410/1b. ribotat laez. ●(1959) TGPB 99. Gwashoc’h eget ur varazad laezh fourdouilhet ha ribotet gant ur vazh dreist-ment e stagas ar mor da grozal ha da bennfolliñ.

    ►absol.

    (1910) YPAG 1. en eur baouez da ribotât. ●(1926) FHAB Genver 27. ribotat a-raok ma vez trenk an dienn. ●(1928) TAPO 8. Kas an arreval d’ar vilin, ribotat, sila ar yod.

    B. fam.

    (1) Agiter.

    (1970) BHAF 21. e vikinik trouzus (…) a lakae (…) ar rod-viñs, da ribota an dour.

    (2) Ribotat dour : parler pour ne rien dire.

    (2003) ENPKP 60. (Ploueskad) Ribotat dour. Baratter de l'eau : parler pour ne rien dire.

    II. V. intr.

    (1) (en plt d'une baratte) Baratter, faire du beurre.

    (1993) MARV xii 5-6. Abaoe ar beure-mañ emaon o trei ar ribod-mañ ha ne ribod ket ganin.

    (2) sens fig. Faire ribote.

    (1907) VBFV.bf 66a. ribotat, v. n., tr. «faire ribote.»

  • ribotennad
    ribotennad

    f. –où Barattée.

    (1744) L'Arm 26a. Barattée, tr. «Ribotennatt.. adeu. m.»

  • riboter / riboder
    riboter / riboder

    m. –ion

    (1) Baratteur.

    (1732) GReg 79a-b. Celui qui baratte, tr. «Ribodèr. p. ribodéryen. ribotèr. p. ribotéryen.» ●(1744) L'Arm 26a. Celui qui baratte, tr. «Ribottour.. terion. m.»

    (2) Ivrogne.

    (1984) EBSY 116. (Sant-Ivi) riboter, tr. «ivrogne.»

    (3) Riboder gevier : menteur.

    (1974) YABA 27.04. eh on laket dré-sé èl ur ribotér geuiér.

  • riboterezh / riboderezh
    riboterezh / riboderezh

    m. Barattage, barattement.

    (1732) GReg 79a. L’action de baratter, tr. «Ribodérez. ribodtérez.» ●(1744) L’Arm 26a. Action de baratter, tr. «Ribottereah. m.»

    (1907) BOBL 08 juin 141/2f. e komzin deoc’h deuz ar c’hoaven hag ar riboterez. ●(1907) VBFV.fb 10b. battage du beurre, tr. «ribotereh, m.»

  • ribouilhat
    ribouilhat

    v.

    I. V. tr. d. Rincer en agitant l'eau.

    (1927) GERI.Ern 514. ribouilhat C[ornouaille], tr. «laver sommairement, remuer l'eau.» ●(1931) VALL 661a. Rincer ; en agitant dans l'eau, tr. «ribouilhat C[ornouaille].»

    II. V. pron. réfl. En em ribouilhat.

    (1) Se laver.

    (1927) GERI.Ern 514. en em ribouilhat, tr. «se laver.»

    (2) Folâtrer dans l'eau.

    (1927) GERI.Ern 514. en em ribouilhat, tr. «folâtrer dans l'eau.»

  • riboul
    riboul

    m. –où, –ioù

    I.

    (1) Pompe.

    (c.1500) Cb. Riboul «le vesseau en quoi len gette leau de la nef». (d'après GMB 574). ●(1633) Nom 151b-152a. Antilia : la pompe : an riboull. ●152b. Haustrum : bois creux auec lequel on espuise l'eau : an riboull, an scop.

    (1732) GReg 738a. Pompe, machine à pomper l'eau du fond d'un vaisseau, &c., tr. «Riboul. p. riboulou

    (1914) DFBP 253a. pompe, tr. «Riboul

    (2) Allées et venues.

    (1985) AMRZ 41. nag a riboul gand ar re o-deveze ezomm da vond d'an toull distro.

    (3) Passage étroit dans une haie, etc.

    (1872) GAM 33. ledanat ar riboul, a zo etre ho ti hag an ti e kichen. ●(1877) EKG I 200. ober peb a riboulik da veg ho fuzilou, dre greiz ar c'harz. ●(1878) EKG II 192. Eno e kavaz eur riboul etre diou roc'h vraz (…) skourrou guez da ober toen var he riboul.

    (1908) FHAB Here 314. dre eur riboul etre an ti hag ar skiber. ●(1909) KTLR 125. Kea brema da stanka daou riboul a zo var ar park du-ze, e kichen ar goaram-lann. An ejenned ne reont nemed mond da laerez dre ar riboulou-ze. ●(1911) BUAZperrot 116. ribouliou tenvala hag enka kear. ●(1964) YHAO 121. hag a stoc'has mat ar riboul war he lerc'h. ●(1983) PABE 81. (Berrien) riboul, tr. «passage étroit.»

    (4) Piste, sentier tracé par un animal.

    (1931) VALL 686a. Sentier tracé par un animal, tr. «riboul.» ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 33. ribouliou loened gouez, dre greiz ar c'hoajou.

    (5) Petit chemin.

    (1911) BUAZperrot 340. pa gouezer eus bali an eürusted, e riboul ar baourentez.

    (6) Riboul an daol : passage autour de la table.

    (1920) MVRO 41/1a. azeza en e gichen e riboul an daol. ●(1982) TIEZ I 181. La table ronde est entourée d'un banc qui épouse sa forme. Il est d'un seul tenant, seulement interrompu près du foyer où s'ouvre le passage obligé de tous les convives. Cette forme caractéristique lui a valu l'appellation de stern an daol, harnais de la table, ou de riboul an daol, passage autour de la table.

    (7) Coulisse (de théâtre).

    (1911) KEME 54. eur strollad kanerien a c'heller kuzat e riboullou al leuren-c'hoari.

    II. fam.

    (1) Bouche.

    (1924) FHAB Gwengolo 349. n'oan ket evit stanka va riboul ! ●(1953) BLBR 60/9. Kerz eus va daoulagad ha bez kloz da riboulou ! ●(1990) MARV II 12. (Plouider) ne hellen mui stanka va riboul.

    (2) Lit, plumard, pieu.

    (1942) FHAB Gouere/Eost 188. Eun nebeud amzer goude, pep hini en em denne, en e riboul, da ziskuiza.

    (3) Riboul-ar-patatez : gosier.

    (1941) FHAB Mae/Mezheven 51. gwall zizec'het eo va riboul-ar-patatez warlerc'h ar c'haloupadenn vat am eus graet.

    (4) Riboul-ar-patatez : rectum.

    (1900) KAKE 103. Pe ginnig beg ar votez / Da riboul ar patatez. ●(1909) FHAB Ebrel 125. Ha me a chacha var e ziskouarn, var e fri, var e lost… Kerkouls em bije great o c'hoeza e riboul ar patatez.

    (5) Riboul-an-dar : rectum.

    (1942) VALLsup 9b. Anus, tr. «riboull an dar

    III. [au plur.]

    (1) Gouzout ribouloù ub. : savoir ce dont qqn est capable.

    (1857) CBF 66. N'ho pezet aouen ebet, me a oar he riboulou, tr. «N'ayez pas peur, je sais ce dont il est capable.» ●(1876) TDE.BF 544b. Riboulou, s. pl. m. Ce mot s'emploie en mauvaise part. Me a oar he riboulou, tr. «je sais ce dont il est capable.»

    (2) Gouzout diouzh ribouloù ub. : bien connaître qqn.

    (1957) AMAH 60. Kabiten, emezañ, me 'oar diouzh o ribouloù ; va lezit, mar plij, da blediñ gant ar c'henaoueien-mañ.

    (3) Gouzout ar ribouloù : être au courant de ce qui se passe.

    (1890) MOA 191b. Il est au courant de ce qui se passe, tr. «hema a oar ar riboulou

    (4) Anavezout ar ribouloù : connaître les passes.

    (1872) ROU 94b. Il connaît les passes, tr. «anaout a ra ar riboulou

  • riboul-diriboul
    riboul-diriboul

    adj. Qui court sans arrêt.

    (1876) TDE.BF 544. Riboul-diriboul, sorte d'adjectif qui se dit d'un individu qui ne peut rester en place, et aussi d'enfants qui courent dans la maison pour s'amuser. ●(1890) MOA 191b-192a. Enfants qui courent dans la maison, pour s'amuser, tr. «bugale riboul diriboul

  • riboul-dour
    riboul-dour

    m. Pompe.

    (1931) VALL 574b. Pompe, machine, tr. «riboul(-dour) m.»

  • ribouladeg
    ribouladeg

    f. Allées et venues.

    (1899) MSLp xi 6 [97]. ribouladeg «allées et venues» Milin ms.

    (1927) GERI.Ern 514. ribouladeg f., tr. «allées et venues.»

  • riboulat
    riboulat

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Pomper.

    (1633) Nom 152a. Sentinare : vuider leau : riboulat, vangounellat.

    (1732) GReg 738a. Pomper, tr. «Riboulat. pr. riboulet

    (1914) DFBP 253a. pomper, tr. «Riboulat

    (2) Agiter (de l'eau).

    (1906) HIVL 44. èl ur fetén deur sklér nen dé bet biskoah riboulet. ●(1913) AVIE 67. de hortoz en deur de vout riboulet. Rak un Èl a berh Doé e zichenné (…) én auglen, hag en deur e vezé riboulet.

    (3) Rincer, agiter dans l'eau.

    (17--) EN 3428-3434. en dour scorned (…) / planted a voan gante, sached, a ribouled, / ous pen anter cand guech, tr. «dans l'eau glacée (…) / je fus plongé par eux, tiré et rincé, / plus de cinquante fois.»

    (1896) GMB 575. pet[it] Trég[orois] riboulat, agiter dans l'eau, rincer.

    (1906-1907) EVENnot 6. (Priel) N'eller ket gwalc'hi mad an tapiso ebarz ar penton red e ve kad dour frank da riboulat ané, tr. «Secouer, laver, battre à grande eau, rincer.» ●(1931) VALL 661a. Rincer ; en agitant dans l'eau, tr. «riboulat T[régor].»

    B. par ext. Battre (qqn).

    (1896) GMB 575. pet[it] Trég[orois] riboulat, agiter dans l'eau, rincer, et par extension battre qqn.

    (1931) VALL 616a. Donner une raclée de coups à, tr. «riboulat.» ●664b. Rosser, tr. «riboulat

    C. fam.

    (1) Riboulat e gorzailhenn : se racler la gorge.

    (1866) BOM 36. Pe riboullad ho c'horzaillen.

    (1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Lannuon) Riboulad e gorzailhen, skarza anei.

    (2) Rabacher, radoter.

    (1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Lannuon) «Riboulat kojo» a ve laret ivez. ●(1969) BAHE 62/18. Abaoe kreisteiz emañ o riboulat din ar memes son.

    (3) Fréquenter (un endroit).

    (1909) FHAB Eost 232. Ne ouie na lenn na skriva, gwir eo, daoust dezan da veza bet tri bloa o riboulat ar skôl.

    (4) Riboulat ar mor : naviguer.

    (1889) ISV 82. Antronoz, d'ar Merc'her, ez ejont adarre da riboullat ar mor.

    II. V. intr. (en plt d'un sentier) Sinuer.

    (1985) AMRZ 54. dre ar gwenojennou hag a riboule dre ar hleuziou pe a-dreuz ar parkeier.

  • riboulek
    riboulek

    adj. (Regard) farouche.

    (17--) VO 66. ur min blêm hac ur seèl riboulêq, tr. (GMB 575) «regard farouche.»

    (1904) DBFV 197a. riboulek, adj., tr. «(regard) farouche.» ●(1927) GERI.Ern 514. riboulek V[annetais], tr. «(regard) farouche.» ●(1934) BRUS 128. Farouche (regard), tr. «riboulek (selleu).»

  • riboulenn
    riboulenn

    f. –où

    (1) = (?) Tunnel, passage secret (?).

    (1907) KANngalon Eost 476. e kasaz anezhan en eur riboulen a ziabarz ar gouent.

    (2) Passage étroit.

    (1931) VALL 537a. Passage ; étroit des hommes et des animaux, tr. «riboulenn f.»

    (3) Couvercle de baratte.

    (1927) GERI.Ern 514. riboulenn V[annetais] f., tr. «couvercle de baratte, traversé par la batte à beurre.»

  • ribouler
    ribouler

    m. –ion Pompier.

    (1927) GERI.Ern 514. ribouler, tr. «pompier.» ●(1931) VALL 574b. Pompier, tr. «ribouler

  • riboulet
    riboulet

    adj.

    (1) (Yeux, regard) effaré.

    (c.1718) CHal.ms ii. Des yeus effarés, un regard effaré, tr. «deulagat riboulet, ur sell scontet.» ●(c.1718) CHal.ms iii. des yeus Egarés, tr. «deulagat riboulet

    (1904) DBFV 197a. riboulet, part., tr. «(yeux) menaçant, effarés, égarés.»

    (2) (Eau) trouble.

    (1838) OVD 267. en anemis, péhani e hroa nezé é bossible eit pesquetta, èl me larér, én deur riboulet.

  • ribourtadenn
    ribourtadenn

    f. –où Ritournelle.

    (1879) ERNsup 166. ribourtadenn, ritournelle, Plusq[uellec].

    (1927) GERI.Ern 514. ribourtadenn f., tr. «Ritournelle.»

  • ribus
    ribus

    adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Rapide.

    (1931) VALL 622a. Très rapide, extrêmement rapide, tr. «ribus ou rebus

    (2) = (?) Brusque (?).

    (1647) Am 516. N'en dequet hetus ribus va usaig, tr. «Elle n'est pas agréable, (?) brusque (?) (est) ma façon.»

    II. Adv.

    (1) Rapidement.

    (1732) GReg 328b. Les aigles s'élevent en l'air d'un vol fort rapide, tr. «An éred a nich én ear ribus meurbed.» ●517b. Impetueusement, tr. «Ribus.» ●748a. Precipitament, tr. «ribus. rebus.» ●782a. Une riviere rapide, tr. «Ur stear a red ribus.» ●Le vol des aigles est fort rapide, tr. «an éred a nich ribus meurbed.» ●Rapidement, tr. «ribus. rebus.» ●824b. Une riviere rapide, tr. «ur rifyer a red ribus

    (2) D'emblée.

    (1647) Am 502. Ribus eun sujet meurbet orcquedus, tr. «D'emblée, un sujet très galant.»

    (1732) GReg 331a. Emblée, d'emblée, d'abord, & comme d'assaut, tr. «Ribus. rebus

    (3) Kemer e nij ribus : prendre son essort.

    (1732) GReg 368b. Il a pris l'essort, tr. «qemeret èn deus e nich ribus

    (4) Rez-ribus : plein à ras-bord.

    (1647) Am 801. Rês-ribus, tr. «Plein jusqu'au bord.»

    (5) Holl-razh-ribus : sans exception.

    (1869) FHB 215/43b. digan Doue e teu deom pep tra, ar boued, an dour, ar gwin, kemment a efom, an dillad a wiskom, oll rac'h ribiz.

  • ribustennad
    ribustennad

    f. –où Suite de paroles.

    (1866) FHB 72/159b. araog m'en doab et amzer da gomans eur ribustennad all.

  • ribuster
    ribuster

    m.

    (1) Rapidité.

    (1732) GReg 517b. Impétuosité, tr. «ribusder.» ●782a. Rapidité, tr. «ribusdèr. rebusdèr

    (2) Rigueur.

    (1580) G 586-587. Re a menn an rebuster / dyguenomp, tr. «Il demande (l'usage ?) de trop de rigueur / A nous.»

  • richan
    richan

    m. –où

    I. (en plt des animaux)

    (1) (en plt des bovins) Beuglement.

    (1732) GReg 91b. Beuglement, mugissement, tr. «richan

    (2) (en plt des oiseaux) Gazouillement.

    (1910) MAKE 61. mouez ar c'hleier ha richan an evned. ●(1919) MVRO 6/4d. richan an eostik. ●(1924) FHAB Kerzu 464. richan al labousedigou. ●(1933) MMPA 47. richan al lapoused er c'hoajou. ●(1933) BLGA 7. richan eun evnig.

    II. (en plt de qqn) Ricaner.

    (1732) GReg 822a. Ricanerie, ris immodeste, ou immoderé, & à plusieurs reprises, tr. «Richan. p. richanou

    III. par ext. Gazouillis (d'un ruisseau).

    (1949) SIZH 45. Ha chom a rae ar breur Arturo da alvaoniñ ouzh richanig an dour.

  • richanal
    richanal

    voir richanañ

  • richanañ / richanat / richanal
    richanañ / richanat / richanal

    v. intr.

    I. (en plt des animaux)

    (1) (en plt des bovins) Beugler.

    (1633) Nom 215b. Mugitus : buglement : brunçellat, rinchanat, bleugal.

    (1732) GReg 91b. Beugler, mugir, meugler ; c'est le cri des Taureaux, des Bœufs, & des Vaches, tr. «Richanat. p. richanet

    (2) (en plt des chevaux) Hennir.

    (1907) VBFV.fb 51a. hennir, tr. «richañnal

    (3) (en plt des oiseaux) Gazouiller.

    (1866) BOM 10. Al labouset laouën, / O richana dibled, / Ho zon d'ho farezed. ●(1889) SFA 99-100. Eno oa eur vandenn laboused (…) Kana ha richounat a reant a greiz ho c'haloun. ●108. ec'h en em lakachont adarre da richounat.

    (1924) FHAB Kerzu 467. al lapoused o richana war ar skourrou. ●(1961) LLMM 86/155. e oa dija splann an deiz hag a-heligentañ e richane an evnigoù er brankoù skav ha spern-gwenn.

    (4) (en plt des poules) Caqueter.

    (1732) GReg 135b. Caqueter, le bruit que font les poules quand elles veulent pondre, tr. «Richanat. pr. richanet

    (1890) MOA 195a. Crier comme les poules qui vont pondre, tr. «rinchanat, v. n.»

    II. (en plt de qqn) Ricaner.

    (1732) GReg 821b. Ricaner, rire avec éclat, rire par sotise, ou par malice, tr. «Richanat. pr. richanet. (…) se dit proprement des taureaux, &c., & par metaphore, des hommes qui rient immodestement.»

    (1907) FHAB Meurzh/Ebrel 38. ne gredont ket prezeg leiz ho ginou 'eneb ar religion ; mes pa gavont an tu, ne vankont ket da richanat divar he fenn.»

  • richanat
    richanat

    voir richanañ

  • richaner
    richaner

    m. –ion Ricaneur.

    (1732) GReg 822a. Ricaneur, tr. «Richanèr. p. richanéryen

  • richard
    richard

    m. –ed (ornithologie) Geai.

    (1744) L'Arm 171a. Geai, (…) burlesquement, tr. «Richartt.. détt. m.»

    (1927) GERI.Ern 514. Richardig, tr. «nom burlesque du geai.»

  • richen
    richen

    adj. Gai.

    (1869) FHB 231/173a. na ken laouen, na ken richen ha kent !

  • richenn
    richenn

    f. –où (littérature) Conte.

    (1925) FHAB Meurzh 117. nag a istoriou koant… richennou kaer konchennou burzudus.

  • richer
    richer

    f. –ioù (hydrologie)

    A. Rivière. cf. rizier

    (1900) MSJO 74. var ribl eur richer. ●(1905) IVLD 13. Kement goazen zour a zo e Lourd e deuz he hano, mes er vro-ze, an dour braz a vez hanvet Gav. Ann hano-ze, dre eno, a zo evel pa lavarfet ar richer, ar ganol pe ar ster dre aman. ●(1932) CDFi 3 decembre. hag ez eas da ober eun dro vale war ribl ar Stenn, kember richer Elorn.

    B. Appellatifs.

    (1) Richer-Kastellin. cf. Stêr-Aon

    (1958) ADBR LXV 522. Richer Mil (Meilh)-ar-Wern ou Richer Kastellin (l'Aulne).

    (2) Richer-Meilh-ar-Wern. cf. Stêr-Aon

    (1958) ADBR LXV 522. Richer Mil (Meilh)-ar-Wern ou Richer Kastellin (l'Aulne).

    (3) Richer-Landerne. cf. Elorn

    (1958) ADBR LXV 522. Richer Landerne (l'Elorn). ●(1974) ISHV 4. Mar don-me bet ganet a-wel da richer Landerne. ●(1990) TTRK 15. Richer Landerne.

    (4) Richer-ar-Faou : rivière du Faou. cf. stêr.

    (1958) ADBR LXV 522. Richer Ar Faou. ●(1974) ISHV 4. eus kostez richer ar Faou. ●13. Richerig ar Faou er chreisteiz.

    (5) Richerig-Sant-Alar.

    (1974) ISHV 13. Ar Froud ha richerig Sant-Alar en hanternoz.

  • richerig
    richerig

    voir richer

  • richin
    richin

    m. Richin tra : personne très taquine.

    (1982) PBLS 569. (Sant-Servez-Kallag) richin tra, tr. «personne très taquine.»

  • richinañ / richinat
    richinañ / richinat

    v.

    (1) V. intr. Rechinier, faire mauvaise figure.

    (1499) Ca 59a. [despitaff] g. despiz. b. despizet Jtez vide in reclinaff (lire : rechinaff). ●94a. [goapat] moquerie. vide in richinnat. ●176a. Richinaff. g. richiner faire mauluaise chere.

    (2) V. tr. d. Accuser, blâmer.

    (1710) IN I 326. Mar bez unan bennâc eus ar re ma emaomp a ziouto, ha na bliche quet deomp hac a ve savet hor meno outàn, petra bennâc a raï, (…) emaomp ato oc'h e richinnat.

  • richodell
    richodell

    f. –ed (ornithologie) Rouge-gorge.

    (1896) GMB 575. rouge-gorge (…) en grand Trég[uier] richodell, richodellik.

    (1931) VALL 666a. Rouge-gorge, tr. «richodell f.»

  • richodenn
    richodenn

    f. –ed (ornithologie) Rouge-gorge.

    (1499) Ca 176a. Richodenn g rouhe gorge (lire : rouge gorge).

    (1659) SCger 169b. richoden, tr. «gorge rouge.» ●(1732) GReg 463a. Gorge-rouge, oiseau, tr. «Richodenn. p. richodenned

    (1911) SKRS II 57. Diviz divarben boc'h ruzik ar C'halvar (…) Rouge-gorge. E Kerne, peurliessa, e reer anezhan boruik ; hag e Treger, e vez lavaret richoden. Leoniz, e meur a garter, a lavar : ar boc'h ruz, pe ar boc'h ruzik hag e karteriou all : ar voc'h ruz. ●(1928) INTRgwal _. hag edo gurudet ar richodenn e gwaskedou ar roz. ●(1931) VALL 666a. Rouge-gorge, tr. «richodenn f.»

  • rid
    rid

    m. –où

    (1) Ride.

    (1633) Nom 16a. Frons erugata, explicata, exporrecta : front sans rides : tal diriden, tal ep ridou. ●16a. Frons rugosa, corrugata, caperata, contracta, striata : front ridé, plein de rides : tal ridet, ridennet, leun á ridou. ●16a. Rugæ frontis : les rides : an ridou, ridennou.

    (2) Froncis.

    (1732) GReg 440a. Froncis, ou, fronçure, plis qu'on fait à une robe, à une chemise &c., tr. «rid. p. ridou

  • ridad
    ridad

    plur. ridenn

  • ridadur
    ridadur

    m. Fronces.

    (1934) BRUS 234. Des fronces, tr. «ridadur, m.»

  • ridañ / ridiñ
    ridañ / ridiñ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Plisser.

    (1732) GReg 440a. Froncer, faire des plis avec l'éguille, tr. «rida. pr. ridet. Van[netois] rideiñ.» ●Froncer une juppe, tr. «rida ur vros.» ●Froncer le front, tr. «rida e dal.» ●731b. Plisser, faire plusieurs petits plis, tr. «rida. pr. ridet

    (2) Bezañ ridet gant ar riv : être transi de froid.

    (1878) EKG II 132. ridet avoualac'h oant bet enn dro genta gand ar riou.

    II.

    (1) Ridañ toull ub. : tuer qqn.

    (1889) CDB 161. Pa zai ann ankou da rida / Toull va flaeriuz pillaouer, tr. «Quand viendra la mort rider – le trou de mon puant chiffonnier.»

    (2) Ridañ e baraplui : rider (fermer) son parapluie (= mourir).

    (1995) DOUARNENEZ. Ridet en deus e baraplui : marvet eo. (M. S.)

  • ridell
    ridell

    f. & interj. –où

    I. F.

    A.

    (1) Tamis, crible à mailles larges.

    (1732) GReg 234b. Crible gros, le plus gros qu'il y ait, tr. «Ridell. p. ridellou.» ●845a. Gros sas, tr. «Ridell. p. ridellou.» ●(1744) L'Arm 349a. Sas (…) Clair, tr. «Ridêll.. leu. f.»

    ►[en apposition]

    (1732) GReg 234b. Crible gros, le plus gros qu'il y ait, tr. «croëzr-ridell. p. croëzryou-ridell.» ●845a. Gros sas, tr. «tamoës-ridell. p. tamoësyou-ridell

    B. sens fig. (en plt de qqn) Ridell-doull.

    (1) Mouchard, personne indiscrète, qui ne sait garder un secret.

    (1909) HBAL 7. n'oun ket bet lakeat e mesk ar ridellou toul. ●(1949) KROB 20/29. me n'oun ket eur ridell doull.

    ►absol.

    (1732) GReg 853b. Qui ne peut garder un secret, tr. «ridell. p. ridellou

    (2) Gaspilleur.

    (1990) STBL 84. M'en em laka da gempenn an iliz… pebezh kalkenner arc'hant ! Pebezh ridell doull !

    II. Loc. interj. Va ridell ! : des clous !

    (1943) HERV 33. Eiz real, a c'hrozmole Yon ar Go, evit gwelout tri pe bevar c'hagn nul o jilgammat war an traez ? Ya, va ridell !

    III. Bezañ silet e spered dre ur ridell : voir spered.

  • ridellad
    ridellad

    f. –où Plein un gros crible.

    (1821) GON 387b. Ridellad, s. m., tr. «Plein un crible. La contenance, la capacité d'un gros crible.»

  • ridelladur
    ridelladur

    m. –ioù Action de sasser.

    (1732) GReg 846a. Action de sasser, tr. «ridelladur

  • ridellat
    ridellat

    v. tr. d.

    (1) Tamiser, cribler.

    (1732) GReg 846a. Sasser avec le gros sas, tr. «Ridellat. pr. ridellet

    (1904) ARPA 284. ho ridella evel guiniz.

    (2) sens fig. Faire un choix parmi.

    (1908) FHAB Du 325. ridellit ivez ar pez a glevit hag a lennit.

    (3) Séparer, différencier.

    (1981) ANTR 36. ridellad diwarno ar gwir diouz ar gaou.

  • rideller
    rideller

    m. –ion Tamiseur.

    (1908) FHAB Du 325. red eo beza eur rideller mad.

  • ridenn
    ridenn

    f. –où, rid, ridad

    (1) Ride.

    (1633) Nom 16a. Rugæ frontis : les rides : an ridou, ridennou.

    (1732) GReg 822b. Ride, tr. «ridenn. p. ridennou. Van[netois] rideen. p. ridat

    (1907) VBFV.bf 66a. riden, f. pl. neu, tr. «ride au front.»

    (2) Pli d'étoffe.

    (1732) GReg 822b. Ride, ou pli qui se trouve dans un habit, tr. «Van[netois] rideen. p. ridad.» ●(1744) L'Arm 291a. Plissure, tr. Rindenn.. neu. f. Plissure, en général, Rindd : Rindatt. m.»

    (1907) VBFV.bf 66a. riden, f. pl. neu, tr. «pli d'étoffe.»

    (3) (agriculture)

    (1984) EBSY 357. (Sant-Ivi) ridennoù, tr. «le tas de terre entre deux rangées de pommes de terre.»

    (4) Organes féminins. Cf. ritenn, rizenn.

    (1982) TREU 30. Ridenn, désigne les organes féminins.

  • ridennañ / ridenniñ
    ridennañ / ridenniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Froncer.

    (1732) GReg 440a. Froncer le front, tr. «ridenna. pr. ridennet

    (1907) VBFV.fb 46b. froncer, tr. «ridennein

    (2) (en plt des cheveux) = (?) faire la raie, les crans (?).

    (1857) HTB 102. brousta, rideni ha friza he vleo.

    II. V. intr.

    (1) (en plt de la peau) Rider.

    (1732) GReg 822b. Rider, parlant de la peau, tr. «ridenna. p. et. Van[netois] ridenneiñ. rideennat

    (2) =

    (1732) GReg 822b. Rider, parlant de l'étoffe, de la toille, tr. «ridenna. p. et. Van[netois] ridenneiñ. rideennat

  • ridennet
    ridennet

    adj.

    (1) Ridé.

    (1633) Nom 16a. Frons rugosa, corrugata, caperata, contracta, striata : front ridé, plein de rides : tal ridet, ridennet, leun á ridou.

    (1908) FHAB Gwengolo 277. tro ar beorien, ar merc'hejou koz, ridennet. ●(1921) BUFA 100. é fas ridennet.

    (2) (habillement) Koef ridennet : coiffe plissée.

    (1906) DIHU 8/133. ér parrezieu tostan de Bondi, er merhed en doé kouifeu ridennet tro ha tro.

  • ridenniñ
    ridenniñ

    voir ridennañ

  • rideoz
    rideoz

    m. –ioù Rideau.

    (1732) GReg 822b. Rideau, rideau de fenêtre, rideau, ou voile de tableau, tr. «ridos. p. ridosyou.» ●Rideau de lit, tr. «ridos. p. ridosyou. (ce dernier mot usité dans le haut Leon, est recent, & françois).»

    (1869) HTC 61. Eur ridoch euz ar re gaëra a ranne an telt etre diou loden.

    (1907) PERS 163. ridochou ar guele. ●327. an ear ne deue d'ezhan nemed a dreuz eur ridoj. ●(1910) YPAG 1. 'Rôk ma sav ar ridoch.

  • ridet .1
    ridet .1

    adj.

    (1) Ridé.

    (1633) Nom 16a. Frons rugosa, corrugata, caperata, contracta, striata : front ridé, plein de rides : tal ridet, ridennet, leun á ridou.

    (2) (habillement) Plissé.

    (2013) COSBI 123. ar holier ridet, tr. «le col plissé (Plozévet, Landudec).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...