Devri

Recherche 'ri...' : 330 mots trouvés

Page 5 : de rimodell (201) à ripenn (250) :
  • rimodell
    rimodell

    voir rimadell

  • rimolenn
    rimolenn

    f. Histoire.

    (1943) TRHS 21. ur rimolenn wirion.

  • rimostadenn
    rimostadenn

    f. –où Bout-rimé.

    (1913) PRPR 25. eur rimoustaden vrezonek. ●(1936) CDFi 22 février. eun toullad rimoustadennou, rimadellou. ●(1944) EURW I 19. da zibuna rimoustadennou.

  • rimostell-
    rimostell-

    voir rimastell-

  • rin
    rin

    m. Mystère.

    (1914) DFBP 219b. mystère, tr. «rin.» ●(1931) VALL 682a. Secret, subs., tr. « rin (anc.).»

  • rinell
    rinell

    f. –où Nœud coulant dans l'attache d'une bête.

    (1919) DBFVsup 60a. rinel, tr. «nœud coulant (dans l'attache d'une bête).»

  • riñgoch
    riñgoch

    m. –où Venelle.

    (1941) SAV 20/19-20. (Gwezeg) Riñgoch, ano gourel, liester : riñgochou. Straedig, banell, vin, gouinell. Sk. Gourc'hemennet en deus an Ao. Maer stank ar riñgoch.

  • rinik
    rinik

    adj. (argot de Pont-l'Abbé) =

    (1960) LLMM 82/311. Langaj-chon ar vilajenn gran. Rinik = A netra, dister. ●(1973) SKVT II 134. aet da rinik ar pezh a rae o ourgouilh bremaik.

  • riñjad
    riñjad

    coll. = (?) Espèce de maladie (?).

    (1905) LZBg Du 272. Hañi ahanamb neoah nen des rinjad doh é ziùar.

  • rinkin
    rinkin

    m. –ed (ichtyonymie) Requin.

    (1943) DIHU 384/273. (Groe) rikin –ed, tr. «requin.» ●(1977) PBDZ 631. (Douarnenez) rinkin, rinkined, tr. «requin.» ●(1979) VSDZ 94. (Douarnenez) E-giz ar rinkined eo komañset gwerzhañ 'pad ar vrezel… Ar rinkined, molc'histi-glas, petra… Ar molc'histi-rous vie gwerzhet, met ar molc'histi-glas vie ket gwerzhet, tr. (p. 258) «Comme les peaux bleues qu'on a commencé à vendre pendant la guerre, avant on ne les vendait pas… Les peaux bleues… Les milandres étaient vendues mais pas les peaux bleues.»

  • rinkiñ
    rinkiñ

    v. intr. Courir ça et là.

    (1732) GReg 225a. Courir ça & là, populairement, courailler, tr. «Van[netois] rinqiñ. pr. rinqet

  • rinklañ
    rinklañ

    voir riklañ

  • riñs
    riñs

    m.

    I. [compl. qqc.]

    A.

    (1) Banne riñs tas : rincette.

    (1978) PBPP 2.2/470. (Plougouskant) ur bannac'h riñs tas, tr. «une rincette /alcool/.»

    (2) Ober riñs e : vider.

    (1894) BUZmornik 273. e teuaz ann hurcher da ober rins enn he zi.

    (3) Ober ar riñs e : piller.

    (1870) FHB 304/337b. da ober ar rins er c'houenchou, hag hu var ar venac'h.

    (1924) FHAB C'hwevrer 55. o paouez ober ar rins e kêrig ar Faou.

    (4) Ober ar riñs war : piller.

    (1924) FHAB Eost 306. Fontanellan (…) Ober a reas ar rins war ar meziou tro-war-dro.

    (5) Ober ar riñs war : détruire, voler jusqu'au dernier.

    (1911) BUAZperrot 54. Sebastian a reas ar rins varnezo [an idolou]. ●(1925) FHAB Mae 171. rak e arrebeuri a oa bet graet ar rins warno.

    (6) Ober ar riñs war : manger, boire (tout ce qu'il y a).

    (1924) FHAB Here 383. Eur bloavez e oa bet eno kement a bardonerien m'o doa grêt ar rins war gement a ginniget d'ezo da zibri ha da eva.

    B. Ober riñs : vider de son contenu.

    (1) Ober riñs plad : nettoyer un plat, ne rien en laisser.

    (1909) FHAB Meurzh 85. gant tri pe bewat taol teod e reas rins-plad.

    (2) Ober riñs kraou : vider l'étable (de ses animaux par la mort).

    (1911) BUAZperrot 287. an dichans en deus great rins-kraou.

    (3) Ober riñs ti : vider la maison (de ses meubles, de ses occupants).

    (1907) FHAB Kerzu 290. Rins-ti a zo ranket ober. ●(1911) BUAZperrot 287. Ar maro en deus great rins-ti.

    II. [compl. : qqn] Ober ar riñs war : tuer tous les.

    (1911) BUAZperrot 67. E Jeruzalem eo great ar rins var ar gristenien. ●352. Er bloaz 348, ar vosen a reas eur rins var menec'h Pakom.

  • riñsadeg
    riñsadeg

    f. –où

    (1) Ramonage (de cheminée).

    (1986) CCBR 104. (Brieg) Le ramonage de cheminée, tr. «ar riñsadeg siminal.»

    (2) Curage en commun (d'un cours d'eau).

    (2005) SEBEJ 186. (Ar Yeuc'h) Ils étaient tous à leur affaire quand, à une époque de l'année, toujours la même, on procédait au nettoyage du lit du ruisseau, rissadek ar woëz.

  • riñsadur
    riñsadur

    m. –ioù

    (1) Rinçure.

    (c.1718) CHal.ms iii. rinsure, tr. «rinsadur.» ●(1732) GReg 823b. Rinçure, tr. «Rinsadur.» ●(1744) L'Arm 339b. Rinçure, tr. «Rinçadur.. reu. m.»

    (1907) VBFV.bf 66a. rinsadur, m. pl. eu, tr. «rinçure.»

    (2) Curage.

    (1847) MDM 291. rinsadur ar c'hanoliou, pe ar steriou.

  • riñsadurezh
    riñsadurezh

    f. Raclure.

    (1659) SCger 100b. raclure, tr. «rinsadurez

  • riñsajoù
    riñsajoù

    plur. Curures.

    (1958) ADBr lxv 4/523. (An Ospital-Kammfroud) Risachou : n. m. ; toujours au pluriel. – Les détritus qui proviennent d'un curage, boues retirées d'un fossé, etc… : Kas risachou al leur d'ar park.

  • riñsal
    riñsal

    voir riñsañ

  • riñsañ / riñsal / riñsat / riñsiñ / riñso
    riñsañ / riñsal / riñsat / riñsiñ / riñso

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Rincer.

    (1633) Nom 278b. Gargarismus, gargarisme : gargarism, euit rinçaff an guenou hac an gouzoucq.

    (1697) ADBr t. 64, 1968).">CN 9-10. Epeléch bemdé et rincer / Rac'h er polefart abouzel, tr. «Dans laquelle tous les jours on rince / On gratte le quart de la bouse.» ●(c.1718) CHal.ms iii. rinser, tr. «rinsal, nettat, golhein.» ●(1732) GReg 823b. Rincer, tr. «Rinsa. rinsal. ppr. rinset. Van[netois] rinseiñ.» ●(1744) L'Arm 339b. Rincer, tr. «Rinsin.» ●On va rincer sa bouche après le repas, tr. «Monéd a réer de rincein é véec goudé er prétt.»

    (1834) SIM 178-179. rinça ar picher arauc ha goude beza roet dour da eure benac. ●(1856) VNA 180. je vais rincer des verres, tr. «é han de rincein gùirenneu.»

    (1907) VBFV.bf 66a. rinsein, v. a., tr. «rincer.»

    (2) Nettoyer.

    (1659) SCger 83b. nettoier, tr. «rinsal.» ●169b. rinçal, tr. «netoier.»

    (1907) VBFV.bf 66a. rinsein, v. a., tr. «nettoyer.»

    (3) Fourbir.

    (1659) SCger 59b. fourbir, tr. «rinsal

    (4) Racler.

    (1659) SCger 100b. racler, tr. «rinsal

    (5) (cuisine) Déglacer.

    (1911) DIHU 69/217. rinset er baelon get ur lom guinègr.

    B. par ext.

    (1) Curer.

    (1732) GReg 241a. Curer, nettoyer, vuide, purger, tr. «rinçza. rinçzal. ppr. rinçzet.» ●(1763) ADBr t. 70, p. 478-481) (Abréviation dans GIBR, entrée klogor)">Remed 481. Er faeçon-ma e reincer ar c'hraou.

    (1945) DWCZ 51. ar siminal n'oa ket bet rinset pell amzer a oa. ●(1958) ADBr lxv 4/523. (An Ospital-Kammfroud) Risa : v. – Nettoyer, curer : Risa kraou ar moh ; risa eur 'foz. ●(1984) HYZH 154-155/36. risañ ar c'hreier.

    (2) Riñsañ an dachenn, an ti : vider les lieux.

    (1866) FHB 87/278a. n'oc'h eus nemet ober ho pakad, ha rinsa an ti. ●(1868) FHB 203/373b. Mes etu ar Zaozon o rinsa an dachen.

    (3) Vider.

    (1872) ROU 108a. Vider, tr. «Rinsa

    (1944) FHAB Meurzh/Ebrel 42b. rinsa e verenn.

    (4) Piller, raffler.

    (c.1718) CHal.ms iii. Il a raflé tout ce quil y auoit dans la maison, tr. «Rinset endes ol er peh eoüé en ti.»

    (1911) BUAZperrot 478. o riñsât an ilizou, o laza ar veleien.

    (5) Riñsañ e c'houzoug : se racler la gorge.

    (1889) ISV 357. epad ma edo o rinsa he c'houzoug hag o lacat he deod da vont en dro.

    C. sens fig.

    (1) Faire partir, évacuer.

    (1889) ISV 49. An den dievez (…) Red e ve dezhan trei varzu ar sclerijen a c'hell rinsa an denvalijen a zo var he dro.

    (2) Berner, duper.

    (1958) ADBr lxv 4/523. (An Ospital-Kammfroud) Risa : v. – Berner, «blouser». S'emploie dans ce sens à la place de yenna : Riset az-peus va reid din. – Setu riset ar haz gand ar gegin.

    II. V. intr.

    (1) Se rincer.

    (1925) FHAB Ebrel 135. an dilhad ne rinsont ket.

    (2) sens fig. Filer, décamper.

    (1982) PBLS 623. (Sant-Servez-Kallag) riñso, tr. «filer, décamper.»

    II. Riñsañ e c’hargatenn : voir gargatenn.

  • riñsat
    riñsat

    voir riñsañ

  • riñser .1
    riñser .1

    m. –ion

    (1) Cureur.

    (1914) DFBP 74a. cureur, tr. «Rinser

    (2) Riñser privezioù : vidangeur.

    (18--) TVG 8. Calvez oun hac ive maçon, / Rincer ar privenzou hac ouspen-ze, mitron.

  • riñser .2
    riñser .2

    m. –ioù Rouable.

    (1942) FHAB Meurzh/Ebrel 150. (Plouarzhel) Rinser = benveg da gempenn ar c'hreier. ●(1995) BRYV v 80. (Milizag) riñser : eur rastell teil evid dilouza leur ar hreier.

  • riñserez
    riñserez

    f. –ioù

    (1) Curette.

    (1774) AC 72. evel eur rincerez, tr. «une espece de curette.»

    (2) Outil qui sert à vider, retirer, etc.

    (1982) MABL I 169. (Lesneven) Ya, 'veze tennet ar glaou 'maez gant a' riseureuz.

  • riñset
    riñset

    adj. =

    (1944) GWAL 165/319. (Ar Gelveneg) Riset : a dalv da lavarout ur bern traoù. Daou zen en em gann, an hini a drec'h a lavar : «emañ riset ganin» ; un den gloazet d'ar marv a lavaro : «emaon riset» ; dirak un den o vont da veuziñ hep ma c'hellfed e sikour : «riset eo». Talvezout a ra ivez da verkañ traoù nebeutoc'h trist ; ur vag a dremen dirak un all : «setu 'mañ riset an hini a oa bremaik da gentañ» ; eus ur vandennad soudarded faezhet : «emaint riset» ; eus ur pesk klaviet : «riset eo».

  • riñso
    riñso

    voir riñsañ

  • riñvañ
    riñvañ

    v. tr. d. River.

    (1732) GReg 824b. River, rabatre un clou, tr. «Riñva. pr. riñvet. riva. pr. rivet. Van[netois] riñhüeiñ. riüeiñ. ppr. et

  • riñved
    riñved

    m. Rivet.

    (1499) Ca 176a. Rifet. g. idem. l. hoc intercucium / cii. ●(c.1500) Cb. Rifet. g. idem l. hoc intercutium / cij.

    (c.1718) CHal.ms i. carrelure de souliers, tr. «riued, fautein ara ur riued d'em botteu, ur repar'.» ●(1732) GReg 824b. Rivet, clou rivé, tr. «Riñved. p. riñvedou. rived. p. rivedou.» ●830a. Rosette, petite plaque en forme de petite rose qui soutient le rivet du rasoir ou de la lancette, tr. «Rosenn ar riñved

  • riñvediñ
    riñvediñ

    v. tr. d. =

    (c.1718) CHal.ms i. carler des souliers, tr. «ausein botteu, ober ur repar d'er botteu, riuedein, picelat botteu.»

  • riñviañ
    riñviañ

    v. tr. d. Abraser, éroser.

    (1922) EMAR 15. Krenvoc'h eget ar maen eo, eta, an amzer / P'eo gwir e teu a-benn da renvia ar reier. ●(1927) GERI.Ern 515. rimia(t), riñvia v. a., tr. «Gratter, frotter, ratisser.»

  • riolenn
    riolenn

    f. & adv. –où

    I. F.

    (1) Ruisseau.

    (1732) GReg 834b. Petit ruisseau, tr. «Van[netois] ryoleenn. p. ryolennëu.» ●(1744) L'Arm 324a. Ravin, tr. «Flossquic groeid énn doar dré ur riolênn deure a ritt berpétt.» ●(1787) BI 275. Riolennic sclær. ●(17--) VO 43. en trous dassonnus a riolenneu deur sclær. ●56. ur riolèn-deur sclær (…) A beb-tu d'er riolèn é hoai man ha guiaud.

    (1844) DMB 6. Kalz é vourran a vrud ur riolen, tr. « Le murmure d’un ruisseau est pour moi plein de charmes. » ●(1849) LLB 1308. digor rioleneu. ●(1861) BSJ 217. er riolen a Cédron, péhani e rid é soug manné Olivèd. ●(1896) HIS 36. ur riolen deur. ●(1897) EST 75. Er chistr e rid kentéh avel ur riolen.

    (1906) HIVL 10. Arriù oent él léh ma koéh riolen er velin é stér er Gav. ●(1907) VBFV.bf 66a. riolen, f. pl. neu, tr. «rigole, ruisseau.» ●(1925) SFKH 42. Tréù sant Salaùen zo dispartiet hoah doh Malgéneg get goéh er Voustoér ha n'en dé ket brasoh eit ur rigolen. ●(1931) GUBI 23. En ur riolen sklér.

    (2) Rigole.

    (1732) GReg 823a. Rigole, tr. «Van[netois] riolenn. p. éü.» ●(1744) L'Arm 119b. Passage à l'eau à-travers des sillons ensemencés, tr. «Rioleenn : Rigoleenn.. neu

    (1834) SIM 235. Pa en deus ezom ur prad dour, e cunduer ennàn ur rigolen.

    (3) Riolenn-garr : ornière.

    (1907) VBFV.bf 66a. riolen-kar, f., tr. «ornière.» ●(1934) BRUS 279. Une ornière, tr. «ur riolen-kar

    II. Adv. A-riolenn : (couler) abondamment.

    (17--) VO 107. hac en dareu e ridai a riolèn ag é zeulagad.

    (1838) OVD 88. ma ridé en dar a riolen ag é zeulagad. ●(1896) HIS 142. divir e hré é hoed a riolen.

  • riolennad
    riolennad

    f. & adv. –où

    (1) F. Ruisseau de.

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 29. er riolennadeu-zé a oaid. ●(1854) PSA I 31. melinegueu e huélét bugalé distér é laquat de droein ar riolennadeu deur-rid.

    (2) Adv. A-riolennadoù : à pleins ruisseaux.

    (1854) PSA II 84. Er goaid neoah e rid a riolennadeu ér vro a Rom.

  • riolennet
    riolennet

    adj. Parcouru de ruisseaux.

    (1934) DIHU 280/159. ur flagen hlas riolennet.

  • riolenniñ
    riolenniñ

    v.

    (1) V. intr. Ruisseler.

    (1936) DIHU 299/79. Riolennein e hra er breinadur anehè ar en hent.

    (2) V. tr. d. Faire un canal d'irrigation.

    (1937) DIHU 315/336. Laret e vè meur a huéh rigolennein met er gir brehonek anaùet e zo goèhein.

  • rioloù
    rioloù

    [au plur. après un art. ind.] Ur rioloù : un avant-trein de charrue.

    (1849) LLB 104. Ur rioleu hoarnet.

    (1907) VBFV.bf 66a. rioleu, m. pl., tr. «avant-trein de charrue.»

  • riot
    riot

    m. –où

    (1) Mauvaise raison.

    (1557) B I 307. Les diff da riot haz sotis, tr. «Laisse donc ce vain et sot prétexte.»

    (2) Embarras.

    (1575) M 1750. Hep den á nep heny de lamet á riot, tr. «Sans qu'un homme quelconque pût le tirer d'embarras.»

    (3) Noise, querelle.

    (1732) GReg 294a. Dispute, contestation, tr. «riot. p. riotou, riodou.» ●659a. Noise, demêlé, querelle, tr. «ryot. p. ryotou.» ●823b. Riotte, petite querelle, tr. «Ryot. p. ryotou

  • riotadeg
    riotadeg

    f. –où Querelle.

    (1905) BOBL 01 juillet 41/3d. bet e oa riotadek etre e wreg hag hen. ●(1906) BOBL 16 juin 91/1c. dilezel ar riotadek didalvez. ●(1908) BOBL 11 juillet 185/2a. Riotadegou er c'hiz-ze n'allont serviji nemed da greski ar gasoni hag an dizunvaniez.

  • riotal
    riotal

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Chercher noise, querelle à.

    (1732) GReg 203b. Contester, quereller, disputer, plaider, tr. «riotal. pr. riotet.» ●659a. Chercher noise, tr. «ryotal. pr. ryotet.» ●(17--) BMa 499. Lar din piou out nam riot quet, tr. «Dites-moi qui vous êtes, ne me cherchez pas noise.»

    (2) Se moquer de.

    (1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Lannuon) Riotal, ober goap pe bikiliat un-bennag. ●(1914) KZVr 62 - 10/05/14. Fanchig Pitibian a gomansas da riotal anean. ●(1918) LZBt Gouere 59. O tremen an treo-ze dre ma spered, hag o riotal 'ne, e vanis kousket d'am zro. ●(1935) BREI 431/3d. Tomm eo d'ezan ha ne baouez da riotal an archerien.

    II. V. intr. Plaisanter.

    (1934) BRUS 75. Plaisanter, tr. «riotal

    III. V. pron. réci. En em riotal : se quereller.

    (1906) BOBL 29 septembre 106/3b. goude ma oant 'nem riotet kalz pe neubeud, an daou amezet a ieaz a grog paô hag a grog dent.

  • rioter
    rioter

    m. Celui qui cherche des noises, querelleur.

    (1732) GReg 659a. Celui qui cherche noise, tr. «ryoter. p. yen

    (1914) DFBP 99b. disputailleur, tr. «Rioter.» ●(1957) BRUD 2/31. Med a-greiz m’emede an tabut o troi da ’fall, eh en em gavas an noter er studi hag e sioulaas eun nebeud d’an daou rioter.

  • rioterezh
    rioterezh

    m. Chicanerie, querelle.

    (1935) BREI 391/1d. kement a oaperez, a rioterez, a zrouk-prezegerez, a c'hevier, a valloziou.

  • riotus
    riotus

    adj. Querelleur.

    (1728) Resurrection 2058. Ne vet quet riotus contet archant buan. ●(1732) GReg 823b. Riotteux, pointilleux, euse, tr. «Ryotus

  • rioul
    rioul

    m. C'hoari rioul : jeu de la fossette ; jouer à la fossette.

    (1716) PEll.ms 1127. Rioul, Fossette, petit creux dans lequel les petits garçons en joüant jettent de la monoie. C’hoari rioul, joüer à la fossette. Je ne l’ai oui qu’en Basse-Cornwaille. ●(1752) PEll 756b. Rioul, Fossette où les enfans jouent en y jettant un peu de monnoie. C'hoari rioul, jouer à la fossette.

    (1876) TDE.BF 546a. Rioul, s. m. C'hoari rioul, tr. «jeu de la fossette, et aussi jouer à ce jeu.»

    (1931) VALL 314b. (jeu) de la fossette, tr. «rioul L[éon].»

  • rip .1
    rip .1

    adj. Bredouille.

    (1978) MOFO 37. Rip morse, tr. «jamais bredouille.» ●115. Eizte so Divananc'h eur bleiz mor kaloneg teu duvaat d'ar porz, rip koulz lavare bemde.

  • rip .2
    rip .2

    adj. Chipeur.

    (1927) FHAB Gouere 152a. (Roudoualleg) rip. Eun den rip eo ar pez a hanver e galleg «un chipeur», unan hag a zo tuet d'ober damlaeradennou.

  • rip .3
    rip .3

    adj. (météorologie) Très froid.

    (1896) GMB 570. pet[it] tréc[orois] rip (temps) dur.

    (1970) BHAF 317. dindan ar frim hag an avel rip. ●331. avel rip ar memeziou.

  • rip .4
    rip .4

    coll. Copeaux.

    (1944) GWAL 163/319. (Ar Gelveneg) Rip skolpoù ; «ober rip», ober skolpoù.

  • rip .5
    rip .5

    interj. Rip d'er bourrapl : vive la joie.

    (1974) YABA 01.06. Fed ag er labour, amzer e zo ! Ha rib d'er bourabl ! ●YABAlevr 250. Rip ! interjection joyeuse ; – rip d'er bourrapl ha rip d'er fest ! en avant pour la gaîté et que la fête commence ! ●(1992) LIMO 18 juin. Rip d'er bourrapl, Loeiz !

  • ripañ .1
    ripañ .1

    v. intr. (météorologie) Faire un temps très froid.

    (1955) VBRU 126. neuze 'vat e veze yen ken ma ripe.

  • ripañ .2
    ripañ .2

    v.

    I. V. tr. d. Chiper, dérober.

    (1941) SAV 19/21. Ripet eo bet va alc'houez !

    II. V. pron. réfl. En em ripañ.

    (1) En em ripañ (kuit) : riper, se dérober.

    (1939) KLDZgwal 126/40. Matulin (…) en em ripas er-maez eus an ti. ●(1955) STBJ 19. a-barz en em ripa kuit da guzat. ●174. amzer a-walc'h din d'en em ripa kuit diwar e dro. ●(1964) ABRO 88. Ober a rejomp hent oc'h en em ripañ didrouz a-dreuz ar c'hoajoù. ●124. En em ripañ a ris gant Gwener koulskoude.

    (2) S'approcher (plus près).

    (1962) GERV 90. Emedo Kadwallan gant ar menoz d'en em ripañ tostoc'h d'an tantadoù.

  • ripat
    ripat

    v. =

    (1910-15) CTPV I 157. i kreiz er mour bras i ripad er goehieu, é tapein silieu, tr. «dans l'océan à draguer les courants, attraper des anguilles.»

  • ripenn
    ripenn

    f. –où Bande étroite de terrain.

    (1936) DIHU 297/41. ripenn ha ripennad (s. f.) èl stehen, met strihoh.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...