Devri

Recherche 'tro...' : 300 mots trouvés

Page 2 : de troad-gad (51) à trobidell (100) :
  • troad-gad
    troad-gad

    m. (botanique) Trèfle des champs Trifolium arvense.

    ●(1633) Nom 97b. Lagopus, pes leporis, leporina herba, trifolium humile : pied de lieure : troat gat, lousaouen.

    ●(1732) GReg 721b. Pié de lievre, plante qui est une espèce de treffle, tr. «Troad gad.»

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troad-gad, s. m., tr. «Colocasie, plante.» ●(1879) BLE 237. Trèfle des champs. (T. arvense. L.) Troad-gâd. Pied de lièvre.

  • troad-gwazi
    troad-gwazi

    m. (botanique) Arroche Chenopodium sp.

    ●(1931) VALL 117a. Chénopode, tr. «troad-gwazi m.» ●(1973) LMHL 1. Arroche Atriplex patula Troad-gwazi.

  • troad-kamm
    troad-kamm

    adj. Qui a les pieds tordus.

    ●(1499) Ca 203a. g. qui a les piez tors / ou de boys. b. troatcam.

  • troad-kog
    troad-kog

    m. (botanique) Renoncule Ranunculus sp.

    ●(1907) VBFV.bf 78b. troed kog, tr. «renoncule.» ●(1931) VALL 645b. Renoncule, tr. «troed-kog V[annetais] m.»

  • troad-kontell
    troad-kontell

    m. (ichtyonymie) Pied de couteau.

    ●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Troed-koutel, tr. «pied de couteau (coquillage).» Dastumet de Vleimor.

  • troad-leon
    troad-leon

    m. (botanique) Pied de lion, alchémille Achemilla sp.

    ●(1633) Nom 82a. Consiligo, pulmonaria, ellebori nigri species, veratrum adulterinum nonnulis, pomela offic. pommelée, patte de lyon : troat leon, vn seurt boquet eo.

    ●(1732) GReg 721b. Pié de lion, ou pate de lion, plante, tr. «Troad-leon.» ●(1876) TDE.BF 639b. Troad-leon, s. m., tr. «Alchymille, plante. A la lettre, pied-de-lion.»

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troad-leon, s. m., tr. «Alchymile, plante.» ●(1890) MOA 112a. Alchymille, plante, tr. «troad-leon, pl. treid-leon.»

  • troad-leue
    troad-leue

    m. (botanique) Arum, pied de veau Arum sp.

    ●(1732) GReg 721b. Pié de veau, plante, tr. «Troad-lue.»

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troad-leue, s. m., tr. «Gouet, colocasie, plantes. A la lettre, pied-de-veau.» ●(1879) BLE 19. Gouet. (Arum. L.) Troad-leûé. Pied de veau.

    ●(1931) VALL 39a. Arum, tr. «troad-leue m.»

  • troad-maout
    troad-maout

    m. fam. Gros filet de morve, chandelle.

    ●(1975) BAHE 87/5. ober un tamm torchañ d'an daou droad-maout a zo e-pign ouzh e fri.

  • troad-marc'h
    troad-marc'h

    m. (botanique) Tussilage Tussilago farfara.

    ●(1633) Nom 94a. Tussilago, populago, officinis vngula caballina, farfara, filius antre patrem : patte à cheual : trinchen bro-saux, troat march.

    ●(1732) GReg 699a. Pas d'âne, plante, tr. «troad-marc'h.»

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troad-marc'h, s. m., tr. «Tussilage, pas d'âne, plantes. A la lettre, pied-de-cheval.»

  • troad-ouzh-troad
    troad-ouzh-troad

    adv.

    (1) Loc. adv. L'un à côté de l'autre.

    (2) Loc. prép. Troad-ouzh-troad gant : aux côtés de.

    ●(1874) FHB 489/150a. Perrina (...) hag Alan Guerneis troad oc'h troad ganthi.

  • troad-potin
    troad-potin

    m. Pied-bot.

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troad-potin, s. m., tr. «Pied-bot.»

  • troad-vi
    troad-vi

    m. Coquetier.

    ●(1950) ANTK 24. o lakaat ur vi en un troadvi.

  • troadad
    troadad

    m. –où Mal au pied.

    ●(1872) ROU 57. Gant un troadad ema, tr. «il a un pied malade.» ●(1890) MOA 76. troadad (m), tr. «mal de pied.»

  • troadadur
    troadadur

    m. Emmanchement.

    ●(1744) L'Arm 436b. Emmanchement, tr. «Troaidadur. m.»

  • troadañ / troadiñ
    troadañ / troadiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Munir d'un pied, de plusieurs pieds (un meuble).

    ●(1907) VBFV.bf 78b. troedein, v. a., tr. «munir d'un pied.» ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Pan erruo gourmikêl / 'Troado pep-hini e skabell.

    (2) Rempiéter (des chaussettes).

    ●(1962) TDBP II 112. Me am-eus diouharou aze hag a vo red troada anezo, tr. «j'ai la des jambes (de bas) qu'il faudra rempiéter.» ●547. Me am-eus troadet eul loer, tr. «j'ai refait un pied à un bas.»

    (3) Emmancher (un outil).

    ●(1659) SCger 49a. emmancher, tr. «troadi.» ●(1732) GReg 332b. Emmancher, mettre un manche à quelque outil, tr. «Troada ur beñvecq. pr. troadet.»

    ●(1857) CBF 102. Troada ar bal, tr. «Mettre un manche à la pelle.» ●(1872) ROU 105a. Troada, par dériv[ation] signifie aussi, emmancher, fixer, etc. ●(18--) SAQ II 45. troada benviachou.

    ●(1907) VBFV.bf 78b. troedein, v. a., tr. «emmancher.» ●(1914) DFBP 115a. emmancher, tr. «Troada.»

    B. sens fig.

    (1) Troadañ ur soñj er spered : se mettre une idée en tête.

    ●(1860) BAL 134. An nep a garfe troada ur zonj bennac evelse en e spered. ●(1880) SAB 73. Mar d-eo diez troada ar seurt sonjou-ze er spered.

    ●(1942) VALLsup 64a. s'enfoncer une idée dans la tête, tr. «troada.»

    (2) Troadañ gevier : dire, forger des mensonges.

    ●(1911) BUAZperrot 310. troada geier en o enep. ●(1923) FHAB 114. Muzellou ijinus da droada gevier ha da lakat da gredi e vezo noz da greisteiz. ●(1925) FHAB Mae 162. he deus troadet mil ha mil gaou evit touella ar bobl. ●(1931) VALL 460b. forger des mensonges, tr. «troada gevier.»

    (3) Lakaat udb. da droadañ gant udb. : adapter qqc. à qqc.

    ●(1872) ROU 72b. Adapter, tr. «Lacaat da droada gant… (Express. figur.)»

    II. V. intr.

    A. Tenir debout, sur ses pieds.

    ●(1872) ROU 105a. Je ne puis encore tenir sur mes pieds, tr. «n'oun ket evit troada c'hoaz.»

    B. sens fig.

    (1) Mont da droadañ : disparaître, partir, ne plus servir.

    ●(1942) SAV 25/8. Kato !... Aet eo da droada,'m eus aon bras !... ●(1955) VBRU 73. Kerkent hag aet an hañv da droadañ. ●(1957) AMAH 10. Kozh fardaj all aet pell 'zo da droadañ kenkoulz ha karr-nezañ va mamm-guñv Ivona. ●(1970) BHAF 32. Siouaz ! Pell 'zo eo eet da droada [ar vag], hi hag an diou all, ha ne vez ket gwelet hini ebed ken er Roh. ●344. Hag evel ne oa ket kelou euz overinier hanter-noz – eet e oant da droada, 'veljust, abaoe derou ar brezel. ●(1973) BRUD 43-44/32. Lakaom ive e oa an douilletennou en disirit eun tamm zo, aet e oant memez da droadañ un toullad bloaveziou zo.

    (2) Mont da droadañ ub : dégager qqn.

    ●(1954) VAZA 33. aet eo da droadañ ar fererezed a rae war-dro ar c’hatiolennoù.

    (3) Kas ub. da droadañ : envoyer qqn promener, paître.

    ●(1912) MELU XI 313. (Plouha, Trév[érec]) On dit encore : Me gasou hénnes da droadan, je l'enverrai prendre pied, se promener ; je le chasserai, je le battrai). ●(1962) BRUD 16/30. Ya, med ne glevot ket anezañ ken, kaset em-eus anezañ da droada. ●(1963) LLMM 99/261. Ar sulvezh-mañ, Koncha, kasomp an arboellerezh politikel da droadañ. ●(1970) BHAF 387. Kas unan bennag da droada : da stoupa, da golmmoha, da drei bili d'an aod, kas anezañ da vale diwar ho tro.

    (4) Kas udb. da droadañ : mettre qqc. au rebut.

    ●(1970) BHAF 387. Kas eun dra bennag da droada : lezel anezañ da goueza, re goz evit derhel da servijoud.

    III. Troadañ ur rozenn : voir rozenn.

  • troadeg
    troadeg

    m.

    (1) Homme qui de grands pieds.

    ●(1633) Nom 273b. Scaurus : pied bot, qui a les talons gros : vn troadec bras, vnan en deus seulyou bras, bottesennecq.

    ●(1732) GReg 720b. Qui a de grands pieds, tr. «Troadecq. p. troadéyen. Van[netois] troedecq. p. troedigued.»

    (2) (domaine militaire) Fantassin.

    ●(1931) VALL 388a. soldat d'infanterie, tr. «troadeg pl. –deien.»

  • troadegiezh
    troadegiezh

    f. (domaine militaire) Infanterie.

    ●(1931) VALL 388a. Infanterie, tr. «troadegiez f.» ●(1942) DRAN 94. Troadegiez ha kanoliez ar C’hallaoued, er c’hornad, o (sic) zo bet tost kaset da get gant an tokarnou plat.

  • troadek
    troadek

    adj.

    (1) Qui a de grands pieds.

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troadek, adj., tr. «Qui a dee grands pieds.»

    (2) Qui est muni d'un pied.

    (3) Letern troadek : falot.

    ●(1732) GReg 396a. Fallot, tr. «letern troadecq. p. leternou troadecq.»

  • troadell .1
    troadell .1

    f. –où Pédale.

    ●(1931) VALL 543a. Pédale, tr. «troadell f.»

  • troadell .2
    troadell .2

    f. –où (grammaire) Circonlocution.

    ●(1927) GERI.Ern 10. troadell, tr. «cironlocution, périphrase.» ●(1931) VALL 124a. Circonlocution, tr. «trôadell V[annetais] f. pl. ou.»

  • troader
    troader

    m. –ion

    (1) Emmancheur.

    ●(1914) DFBP 115a. emmancheur, tr. «Troader.»

    (2) Troader gevier : menteur.

    ●(1924) ZAMA 169. me n'oun ket eun troader gevier, me !

  • troadet
    troadet

    adj. [suivi d'un adj.] Qui a des pieds (grands, etc.).

    ●(18--) PEN 92/68. ker buan ag an ankane ag e ve troadet mad.

    ●(1934) MAAZ 108. ur jao lagadet ha troèdet mat.

  • troadig-kamm
    troadig-kamm

    m. (jeu)

    (1) (jeu) C’hoari troadig-kamm : jeu da la marelle.

    ●(1857) CBF 125. C’hoari troadik kamm, tr. « Jeu de cloche-pied. » ●(1876) TDE.BF 89b. C’hoari troadik kamm, tr. «Jeu de cloche-pied, jouer à ce jeu.» ●639b. C’hoari troadik-kamm, tr. «jeu de cloche-pieds. A la lettre, jeu du petit pied boiteux.»

    ●(1931) VALL 450b. Marelle, tr. «c’hoari troadig-kamm.» ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Garig-kamm = c’hoari garig-kamm ha troadig-kamm a zo heñvel. ●(1974) TDBP III 104. Les jeux enfantins : (...) C'hoari troadig kamm, tr. « jouer au petit pied boîteux, (sauter à cloche-pied). »

    (2) War droadig-kamm : à cloche-pied.

    ●(1970) TDBP I 226. War droadig-kamm, tr. « à cloche-pied. »

  • troadikell
    troadikell

    f. –où Pédale.

    ●(1931) VALL 543a. Pédale, tr. «troadikell f.»

  • troadikellañ
    troadikellañ

    v. intr. Pédaler.

    ●(1931) VALL 543a. Pédaler, tr. «troadikella.»

  • troadikeller
    troadikeller

    m. –ioù Pédalier.

    ●(1931) VALL 543a. Pédalier, tr. «troadikeller pl. iou»

  • troadiñ
    troadiñ

    voir troadañ

  • troadou
    troadou

    s. (botanique) = (?).

    ●(19--) DGEShy 83/382. melvoed, s.m., arroches ; Sein, 1896. - Syn., troadou.

  • troadur .1
    troadur .1

    m. –ioù

    (1) Mouvement circulaire.

    ●(c.1500) Cb. [treiff] Jtem ambitus : tus, tui. g. enuironnement b. troadur.

    (2) Traduction.

    ●(1732) GReg 956a. Version, tr. «Troadur eus an eil langaich èn eguile.»

    (3) (pathologie) Vertige.

    ●(1732) GReg 932b. Tournoiement de tête, tr. «troadur.»

    (4) (grammaire) Déclinaison.

    ●(1931) VALL 188a. Déclinaison (gramm.), tr. «trôadur(-hanoiou) m.»

  • troadur .2
    troadur .2

    m. (botanique) Persicaire.

    ●(1907) VBFV.fb 75a. persicaire, tr. «troedur, m.» ●(1910) EGBT 92. troadur, m., tr. «persicaire.»

  • troadur-penn
    troadur-penn

     m. (pathologie) Vertige, tournoiement.

    ●(1732) GReg 956b. Vertige, tournoiement de tête, tr. «Troadur penn.»

    ●(1926) FHAB Mezheven 217. Ar re yaouank [denved] a varv alies gant an troadur-penn ; ar pez a zo penn-abeg d'ar c'hlenved-ze eo eun amprevan dister a en em laka e boedenn penn an oanig.

  • troadurezh
    troadurezh

    f. –ioù = (?) Tournure (?).

    ●(1941) FHAB Gouere/Eost 58a. Lakeomp e teufe Bro-Japan da veza henvel mil ouz broiou an Europ ; lakeomp e vefe kemeret gant he zud giziou, troadureziou ha yezou Londrez pe Bariz.

  • troadus
    troadus

    adj. (grammaire) Déclinable.

    ●(1931) VALL 188a. Déclinable, tr. «trôadus.»

  • Troae .1
    Troae .1

    n. de l. Troyes.

    ●(1499) Ca 203a. Troae. g. troaye.

  • Troae .2
    Troae .2

    (mythologie) n. de l. Troie.

    ●(1499) Ca 142b. Muryou troy. galli. les murs de troye dune cite. ●203b. Troe. g. troye la grand. ●(1532) Pmof 11. pe re a comps a troia guir langag.

  • troal
    troal

    f. Dessous de plat. (?) cf. toal (?).

    ●(1982) HYZH 147/34. (Treboull) Un droal zo un dra bennak ve lakaet dindan ar chidourenn peotramant dindan ar plad pa ve tomm, pa ve lakaet war an daol.

  • troan
    troan

    s. (agriculture) Tournière.

    ●(1970) GSBG 338. (Groe) troan, tr. «chaintre, tournière (endroit où le laboureur tourne la charrue).»

  • troatad / troated
    troatad / troated

    m. –où Pied (mesure).

    I.

    ●(14--) Jer.ms 215. Querz oar tro a goen hogos / A lehet tregont troatet clos. / Hac a sont quement quent an nos, tr. «Certes tout autour ( ?) … ( ?) presque / Horizontalement trente pieds complets / Et verticalement autant avant la nuit.» ●(1499) Ca 108a. Hanter troatet. g. demypie. ●203b. Troatet. g. pie. l. hic sesquipes / edis. ●(c.1500) Cb 34b. [cant] cest mesure de terre qui contient de toutes pars cent pies. b. vn pez douar a delch cant troatet a pep tu. ●57a. [dec] g. vne perche de dix piez. b. perchenn à dec troatet. ●(1633) Nom 211b. Pes quadratus : vn pied en quarré : vn troattat è quarrè. ●Cubitum, vlna, sesquipes : coudée de pied & demy, aulne : vn troattat ha hanter, vn goüalennat.

    ●(c.1680) NG 1746. A het pemzec truettet. ●(1732) GReg 824b. lesel ê tiryen, trivec'h troatad doüar hed ar riblou, eus an rifyer. ●(1792) BD 1809. seis troatat en douar esa da guic da vreina[n], tr. «sept pieds sous terre, ta chair va pourrir.» ●(17--) TE 93. Ardro tri zroætèd hi doai a hirdæd. ●(17--) FGab 106. un anter troatat silsick.

    ●(c.1825/30) AJC 335. bean a voa entrema scornen a hy tro eur pemp troatad a hed. ●(1849) LLB 103. Ul lah a eih troeted. ●945. un troeted ha hanter. ●(1869) HTC 8. eul lestr braz hag en devezo 512 troatad a hirder, 85 troatad a ledander, hag 51 troatad a huelder. ●78. Ar jeant-se en doa ouspenn dec troatad a huelder. ●(1877) EKG I 95. daou-ugent troatad enn ear. ●(1878) EKG II 50. red d'ezhi da nebeuta tri zroatad evit tizout an neac'h. ●132. eur piled koar a bevar droatad.

    ●(1921) LABR ii. huéc’h troetad herùé muzul er Zozon oè mennt Kalloc’h.

    II. Ober un troatad fri : voir fri.

  • troated
    troated

    voir troatad

  • troazh
    troazh

    m. (physiologie)

    (1) Urine.

    ●(1633) Nom 15a. Lotium, vrina : vrine : an troaz, staot.

    ●(1659) SCger 92b. pissat ou date, tr. «troaz.» ●126a. vrine, tr. «troaz.» ●176a. troas, tr. «vrine.» ●(1732) GReg 725b. Pissat, urine des personnes, tr. «Troaz. Van[netois] troéh. treah.» ●971a. Urine, tr. «Troaz. Van[netois] treah.» ●(1744) L'Arm 286b. Pissat, tr. «Staute..eu : Treah.. heu : Froug.. gueu ; le dernier est le moins honnête. m.» ●407b. Urine, tr. «Treah.»

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troaz, s. m., tr. «Urine d'homme.»

    (2) Dour-troazh : urine.

    ●(1723) CHal 49. Deure treah, tr. «pissat.» ●(1732) GReg 725b. Pissat, urine des personnes, tr. «Van[netois] deür-treah.» ●971a. Urine, tr. «Van[netois] déür-treah.»

  • troazh-buoc'h
    troazh-buoc'h

    m. Eau de mille-fleurs.

    ●(1744) L'Arm 457a. Eau de millefleurs, tr. «Træh-buoh. m.»

  • troazhañ / troazhiñ
    troazhañ / troazhiñ

    v.

    (1) V. intr. Uriner.

    ●(c.1500) Cb. Stautet. alias troazaff. g. pisser / vriner. ●(1521) Cc. Stautet. alias troazaff. g. pisser.

    ●(1659) SCger 92b. pisser, tr. «troaza.» ●126a. vriner, tr. «troaza.» ●176a. troasa, tr. «vriner.» ●(1732) GReg 725b. Pisser, parlant des personnes, tr. «Troaza. pr. troazet. Van[netois] treaheiñ. troéheiñ.» ●971a. Uriner, tr. «Troaza. pr. troazet. Van[netois] treaheiñ. troéheiñ.» ●(1744) L'Arm 286b. Pisser, tr. «Troaihein : Treahein.» ●407b. Uriner, tr. «Treahein.»

    ●(1876) TDE.BF 639b. Troaza, v. n., tr. «Uriner, parlant des hommes.»

    ●(1916) FBBF 128 (16 mai). Le poulain (…) cependant il est bien portant et s'étend au soleil, en asten e ra, streze ra, denna mad e ra ivez, sempl eo atao emichans. ●(1933) OALD 45/214. An dud ne droazont ket a-walc'h, a evo dour diwar al louzaouen-man. ●(1934) BRUS 87. Uriner, tr. «treahein.»

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1914) FHAB Genver 24. an troaza er gwele.

    (2) V. tr. d. Troazhañ gwad : uriner du sang.

    ●(1922) FHAB Mae 155. a laka kalz a dud da droaza gwad.

  • troazher
    troazher

    m. & adj. –ion

    (1) Personne qui urine.

    ●(1744) L'Arm 286b. Pisseur, tr. «Treaihérr.. herion.»

    (2) Homme incontinent.

    ●(1876) TDE.BF 640a. Troazer, s. m. tr. «Qui ne peut retenir son urine, parlant des personnes.»

    (3) Pod-troazher : pot de chambre.

    ●(1633) Nom 169a. Matella, matellio : vrinal : pot da teureul an dour, pot troazer, pot staoter.

  • troazherez
    troazherez

    f. –ed Femme incontinnente.

    ●(1876) TDE.BF 640a. Troazer, s. m. tr. «Qui ne peut retenir son urine, parlant des personnes.» ●Troazerez, s. f. C'est le féminin du précédent.

  • troazhigellat
    troazhigellat

    v. intr. Pissoter.

    ●(1732) GReg 726a. Pissoter, uriner fréquemment, & en petite quantité, comme les graveleux, tr. «Troaziguellat.»

    ●(1876) TDE.BF 640a. Troazigellat, v. n., tr. «Pissoter, uriner peu et souvent.»

  • troazhiñ
    troazhiñ

    voir troazhañ

  • troazhlec'h
    troazhlec'h

    m. –ioù urinoir.

    ●(1931) VALL 767a. Urinoir, tr. «troazlec'h pl. iou (mot relevé).»

  • troazhus
    troazhus

    adj. Diurétique.

    ●(1732) GReg 298a. Diuretique, tr. «remed troazus.»

    ●(1876) TDE.BF 640a. Troazuz, adj., tr. «Qui fait uriner, diurétique.» ●Louzou troazuz, tr. «plante diurétique.»

  • troazur
    troazur

    s. (botanique) Renouée poivrée Polygonum hydropiper.

    ●(1732) GReg 240b. Curage, ou poivre d'eau, plante, espece de persicaire, tr. «Troazur.» ●714b. Persicaire, ou curage, plante, tr. «Troazur.»

    ●(1876) TDE.BF 640a. Troazur, s. m., tr. «Curage, persicaire, plantes.» ●(1879) BLE 324. Renouée poivrée. (P. hydropiper. L.) Troazur. Curage, Poivre d'eau

    ●(1934) BRUS 267. La renouée persicaire, tr. «troèdur.»

  • trobidell-
    trobidell-

    voir trabidell-

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...