Devri

Recherche 'gwal...' : 267 mots trouvés

Page 3 : de gwallavarout-gwallavaret (101) à gwallek (150) :
  • gwallavarout / gwallavaret
    gwallavarout / gwallavaret

    v. intr. Médire.

    ●(1787) PT 9. sellet a mé oal lar.

  • gwallavel
    gwallavel

    m.

    (1) Sort.

    ●(1732) GReg 594a. Maladie causée par malefice, tr. «goall avel.» ●595a. Malefice, sortilege, tr. «goall-avell.» ●877a. Sort, sortilège, tr. «goall-avel.»

    ●(1825) EAM 480. nos villageois donnent à cette fascination le nom de goal avel (mauvais vent). ●(1840) EBB 20. goual avèl, tr. « mauvais vent (…) maléfices (…) mauvais sorts »

    ●(1908) NIKO 45. (Tangi) Ur goal-aùél benak en des, laret vehé / Diséhet had er fréh, én érui hag ér gué. (Ardeven) Dam, pen des ur sorsér ér vro, tr. «(Tangi) Quelque brouillard mauvais a brûlé, dirait-on – les germes des fruits – dans nos sillons et dans nos arbres. (Ardeven) Dame ! quand il y a un sorcier dans le pays.» ●(1927) GERI.Ern 31. gwall avel, tr. «mauvais sort, maléfice.»

    (2) Reiñ gwallavel da ub. : jeter un sort à qqn.

    ●(1732) GReg 877a. Jeter du sort sur quelqu'un, sur le bétail, tr. «rei goall-avel da ur re.» ●Sa maladie ne vient que de sort, tr. «goall-avel èn deus bet.»

    (3) Teurel ar gwallavel àr ub. : jeter le maléfice sur qqn.

    ●(1929) DIHU 211/196. Laret e zo bet anehi éh oè ur busuneréz pé ataù é taulè er goal aùél ar en dud.

    (4) Bountañ ar gwallavel gant ub. : jeter le maléfice sur qqn.

    ●(1929) DIHU 211/199. Hi é, nitra suroh e lar er bobl, en des boutet er goal aùél get er geih tud-sé.

    (5) Serriñ ar gwallavel : prendre peur.

    ●(1904) DBFV 37a. chèr er goal aùel, v. a. tr. «prendre peur.»

  • gwallaveler
    gwallaveler

    m. –ion Maléficiant, maléficier.

    ●(1929) DIHU 211/198. ha bout e oè ur goalaùélour benak é hoari en dal de di er berson ?

  • gwallavelerez
    gwallavelerez

    f. –ed Maléficiante.

    ●(1929) DIHU 215/272. Ur goalaùéleréz e oè revé tud Guern ha Bubri.

  • gwallaveliñ
    gwallaveliñ

    v. tr. d. Maléficier.

  • gwallavius
    gwallavius

    adj. Très envieux, jaloux.

    ●(1868) KMM 192. voall-aviuz, lipouzez, netra nemet tout dezi e-unan.

  • gwallaz
    gwallaz

    = (?).

    ●(1922) BUBR 17/134. ar gaou bras bet great ouz hon azen / A rayo d'ar gwallaz c'houezi war ar c'hlazen.

  • gwallbaeañ
    gwallbaeañ

    v. intr. Expier.

    ●(1880) SAB 222. Ia, da rei da anaout e ranc goall-baea evit ar pec'hejou.

  • gwallbarlantiñ
    gwallbarlantiñ

    v. tr. i. Médire (de qqn).

    ●(1824) BAM 261. pa oual parlantont anezo.

  • gwallbec'hed
    gwallbec'hed

    m. –où (religion) Gros péché.

    ●(17--) ST 348. Me a ouie erfad e ree gwall-bec'hejou, tr. «Je savais parfaitement qu'elle comettait de grands péchés.»

  • gwallbedenn
    gwallbedenn

    f. –où Imprécation.

    ●(1710) IN I 2. dal leoudouet ha dar goal bedennou. ●(c.1718) CHal.ms ii. Imprecation, tr. «goal beden.» ●malediction, tr. « Idem, maloeh, drouc peden goal beden.» ●(1732) GReg 519b. Imprécation, souhait qu'on fait contre quelqu'un, afin qu'il lui arrive quelque mal, tr. «goallbedenn. p. goalledennou.» ●(1790) MG 105. er goal-bedenneu ar-n'amb hun hunan hac ar re ré-ral. ●106. laret goal-bedenneu.

    ●(1857) LVH 342. M'anemisèd e hré goal-bedenneu ar-n-an. ●(1879) GDI 72. Un douïadel e hrér guet goal-beden d'assurein un dra péhani n'en dé quet gùir. ●93. Er goal beden e gonsist é tesirein droug d'un dra crouéet.

    ●(1911) SKRS II 125. goal bedennou a rejont da heul. ●(1921) PGAZ 56. ar goall bedennou, ar jarneou, ar sakreou.

  • gwallbediñ
    gwallbediñ

    v.

    (1) V. intr. Proférer des imprécations.

    ●(1744) L'Arm 210a. Jurer, proferer des execrations, tr. «Goal-bédein.»

    (2) V. tr. i. Gwallbediñ gant ub. =

    ●(1732) GReg 519b. Faire des imprécations contre quelqu'un, tr. «Van[netois] goalbedeiñ gued ur re.»

    ●(1829) CNG 140. Ne oal-bedet jamæs guet-ai [el lonnet].

  • gwallbezh
    gwallbezh

    m. Mauvaise personne.

    ●(1744) L'Arm 227a. Malin, Maligne, tr. «Goal-béh.» ●(1790) MG 194. ur goal-béh èl-ce. ●225. deit veheoh bet de vout ur goal-béh.

    ●(1876) TDE.BF 259b. Gwall-bez, s. m., tr. «Mauvais garnement, polisson.» ●(1889) ISV 302. eur goal bez oun bet en da genver.

    ●(1926) FHAB Meurzh 102. Hogen eur wreg a oa gantan / Hag hi gwall-bez, hanvet Keban.

  • gwallblanedenn
    gwallblanedenn

    f. Mauvais sort.

    ●(1792) BD 36. dregoel blanadeno.

    ●(1924) BILZbubr 40/897. o huanadi war e wall blanedenn.

  • gwallbleg
    gwallbleg

    m. –où Mauvais pli, mauvaise habitude.

    ●(1732) GReg 731a. Prendre un mauvais pli, tr. «Qemeret ur goall blecg.»

  • gwallbrenañ
    gwallbrenañ

    v. tr. d. Suracheter.

    ●(1890) MOA 167a. Acheter trop cher (suracheter), tr. «goall-brena.»

  • gwallc'her
    gwallc'her

    m. –ioù Méchante parole.

    ●(1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.

  • gwallc'hiz
    gwallc'hiz

    f. –ioù Mauvaise habitude.

    ●(1659) SC 93. redeo lemel ar goal guis-se.

  • gwallc'hloazañ
    gwallc'hloazañ

    v. tr. d. Blesser gravement.

    ●(1929) FHAB Du 425. ar marc'heg her gwallc'hlazas hen hag e wreg. ●432. e varc'h Mourmouz a rinklas hag her gwallc'hlazas.

  • gwallc'hoant
    gwallc'hoant

    m. –où Cupidité, convoitise.

    ●(1907) VBFV.fb 25b. cupidité, tr. «goal-hoant de vadeu er bed.» ●(1931) VALL 176b. Cupidité, tr. «gwall-c'hoant (d'ar madou) m.»

  • gwallc'hoantaat
    gwallc'hoantaat

    v. tr. d. Convoiter.

    ●(1931) VALL 152b. Convoiter, tr. «gwall-c'hoantaat.»

  • gwallc'hoantadenn
    gwallc'hoantadenn

    f. –où Convoitise.

    ●(1925) VINV 75. Er burted e zou ur vertu hag hun doug de feahein goal hoantadenneu er horv.

  • gwallc'hoantegezh
    gwallc'hoantegezh

    f. –ioù Convoitise.

    ●(1931) VALL 152b. Convoitise, tr. «gwall-c'hoantegez pl. iou.» ●176b. Cupidité habituelle, tr. «(gwall-)c'hoantegez (d'ar madou) f.» ●(1936) PRBD 66. poulzet dre gwall-'hoantegeziou (sic).

  • gwallc'hoantek
    gwallc'hoantek

    adj. Cupide.

    ●(1931) VALL 176b. Cupidité, tr. «(gwall)-c'hoantek (d'an arc'hant) m.»

  • gwallc'hras
    gwallc'hras

    f. –où

    (1) Disgrâce.

    ●(1856) GRD 348. en disprisance hag er goal-græceu ne ziscarant quet é gourage.

    (2) Kouezhañ e gwallc'hras : tomber en disgrâce.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Encourir la disgrace du Roi, tr. «coüehel e goal c'hraic er Roüé.»

  • gwallc'hwezh
    gwallc'hwezh

    f. Mauvaise odeur.

    ●(1633) Nom 246b. Mephitis : puanteur des eaux ensoulfrées : an drouc, chuez (lire : drouc chuez) pe gouall chuez an dour souffret, an dour fleryus. ●263a. Oræna : la puanteur du nez : an goual chuez ves an fry.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. puant, tr. «blaser flerius, er peh a endès ur goal vlas, goal hüés.»

  • gwallchañs
    gwallchañs

    f.

    (1) Malchance.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. guignon, tr. «malhur goal chanç goal fortun'.» ●malencontre, tr. «goal, drouc chans' goal ancontr'.»

    ●(1732) GReg 10b. Cette maison est une pierre d'achoppement pour lui, tr. «an ty-ze a zoug peurvuyâ goallchançz deza.» ●426b. Mauvaise fortune, revers de fortune, tr. «Goall chançz.» ●594b. Mal-avanture, rencontre fâcheuse par hazard, tr. «goall-chançz.» ●(17--) ST 360. d'am lemel a wall-chanz, tr. «me retirer de mon malheur.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 40. hemb en disterran goal chanche. ●(1862) BSH 31. Ma miret ous goal chançz. ●(1868) KMM 4. pebez goall chans !

    ●(1908) PIGO II 1-2. kwit a glenved nag a wall-chans.

    (2) Dre wallchañs : par malchance.

    ●(1825) COSp 73. Mar ver obliget dré hoal-chanche d'en devout affær doh er sorte tut-zé. ●(1839) BESquil 385. Mar en dès digouéhet guet-n-oh, dré hoal chanche, un dén èl-cé.

    ●(1905) BOBL 19 août 48/3b. koueet dre wallchanz en punz ar vilajen.

  • gwallchañset
    gwallchañset

    adj. Qui a de la malchance.

    ●(c.1718) CHal.ms i. calamiteus, tr. «malhurus, trebuillus, miserabl' goal chancet.»

    ●(1904) DBFV 36a. goal chanset, adj., tr. «calamiteux (Ch. ms.).»

  • gwallchañsus
    gwallchañsus

    adj. Fatal.

    ●(1904) DBFV 36a. goal chansus, tr. «fatal.»

  • gwallchoaz
    gwallchoaz

    v. tr. d. Mal choisir.

    ●(1792) BD 5164. eur portret goel choaset dious e originel, tr. «un portrait maladroitement tiréé de son original.»

  • gwalldamaller
    gwalldamaller

    m. –ein Calomniateur.

    ●(17--) ST 346. Ar bed-ma a zo leun a wall-damallerien, tr. «Le monde est plein de calomniateurs.»

  • gwalldaol
    gwalldaol

    m. –ioù

    (1) Mauvais coup.

    ●(1831) RDU 56. violêdet guet er goal dauleu.

    ●(1958) BAHE 16/20. Evit ar re a rank gouzañv poanioù ha gwalldaolioù. ●(1963) LLMM 99/268. peogwir e krede ne oa ar gwall-daol nemet un dro-bleg ijinet ha reizhet gant pennoù bras ar polis.

    (2) Accident.

    ●(1849) LLB 562. kent mé oeh ur goal daul.

    ●(1906) HIVL 159. Er goal daul-zé arriùet get Gargam en des ean lakeit én ur stad truhek bras. ●(1907) BSPD I 146. eun ou doé ne vezé bet arriù ur goal-daul benak get hon. ●(1922) EOVD 167. dré er goal-dauleu e arriù ker stank ér vuhé-men.

  • gwalldapout
    gwalldapout

    v. tr. d. Attraper, prendre.

    ●(17--) EN 1000. echom da discourin eon bed guel daped, tr. «en restant à discourir j'ai été bien attrapé.»

    ●(1902) LZBt Du 19. Na wel dapaz ket anon. ●(1926) FHAB Mae 183. Doue ho kwall dapo e doare pe zoare.

  • gwalldech
    gwalldech

    m. –où

    (1) Mauvais penchant, mauvaise habitude, défaut.

    ●(1732) GReg 228a. Mauvaise coûtume, mauvaise habitude, tr. «goal dech. p. goal dechou.» ●731a. Prendre un mauvais pli, tr. «Qemeret ur goall dech.» ●958a. Vice, habitude vicieuse, tr. «goall dech. p. goall dechou.» ●(1790) PEdenneu 72. obér brizel (…) d'er hiq ha d'é oal-daicheu. ●(17--) TE 370. guet ou goal-deicheu.

    ●(1838) OVD 53. a zivout hur goal-daicheu. ●(1857) HTB 66. pe dre wall dech. ●190. trec'hi eur gwall dech. ●(1861) BELeu 95. combattal hou coal-daicheu. ●(1852) MML 115. a dilesje he voal decho. ●(18--) SAQ II 195. hor c'haloun gant he gwall dechou.

    ●(1910) EGBT 163a. gwalldech, tr. «m. pl. o, mauvais penchant, défaut.» ●(1911) BUAZperrot 597. eur c'hovesour a gredo diskouez d'it da wall-dechou. ●(1919) BSUF 21. Doué e gasti er hoal-gonzerion én ur lezel de fardein arnehé er goal-dècheu e demalant d'où nésan.

    (2) Kaout ur gwalldech da : avoir un mauvais penchant pour.

    ●(1856) GRD 56. hag ar er goal deiche e hoès d'en orgueuil-é ?

  • gwalldechet
    gwalldechet

    adj. Qui a de mauvais penchants.

    ●(1905) LZBg Genver 40. To Maria e oé ur pautr speredet mat, mes é galon goal dèchet.

    ●(1922) EOVD 186. hantein un ami goal-dèchet.

  • gwalldeñvalaat
    gwalldeñvalaat

    v. intr. S'assombrir.

    ●(1877) FHB (3e série) 34/272a. evel ma commanse gouall denvalaat e c'houezaz eur c'houlaouen roussin hag he ouaskellaz er voger.

  • gwalldeod
    gwalldeod

    m. –où Mauvaise langue.

    ●(1846) DGG 462. dont a ra ar goal deaud a ben da zua o brud-vâd. ●(1847) BDJ 244. an droug-prezegher, ar gwal déhod milighet. ●(1860) BAL 212. re vuan da gredi ar guall deodou.

    ●(1933) MMPA 100. Ne ver ket evit niveri an droug graet ebarz ar bed gant ar gwall-deodou.

  • gwalldeodad
    gwalldeodad

    m. –où (Une) médisance.

    ●(1732) GReg 281a. Détraction, médisance, tr. «goall-déaudad. p. goall-déaudadou.»

    ●(1846) DGG 391. gant he goal-deodadou. ●(18--) SAQ II 194. Gwall deodadou, heskinerez a baker.

    ●(1907) BOBL 16 novembre 164/2c. lavaret eur gwall-deodad. ●(1912) MMPM 119. ar gwall deodajou a ziskwez ez euz eun dra bennak a ziskompez en diabarz.

  • gwalldreiñ
    gwalldreiñ

    v. intr. Gwalldreiñ gant ub. : suivre les mauvaises suggestions de qqn.

    ●(1890) MOA 160a. Céder aux suggestions de Satan, tr. «goall-drei gant Satan.»

  • gwalldretamant
    gwalldretamant

    m. –où Mauvais traitement.

    ●(1790) MG 180. er goal-drætemanteu e zou caus ma hulevoud paud a vèrhèt quênd ou zermén.

    ●(1825) COSp 159. dré er goal draitemanteu e ra demp hun anemiset. ●(1839) BESquil 269. hum glêmme ag er goal-drettemant e receué guet hé frièd.

  • gwalldretiñ
    gwalldretiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Maltraiter.

    ●(c.1680) NG 1709-1710. En Vzeuion infam / Biscoueh ne discuizehant / Ner gouall traittou ha scouign. ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno. ●(1728) Resurrection 2920. Goude e voel tretin. ●(1732) GReg 597a. Maltraiter, tr. «goall-dreti. pr. goalldretet.» ●(1744) L'Arm 227b. Mal-traiter, tr. «Goal-drættein.» ●(1790) MG 137. ou goal-drætét [hou pugalé]. ●(1790) MG 401. ha bermen me ouair sur ne fehèn quet bout goal-drætét mui eit ne véritan.

    ●(1825) COSp 167. de oal-dretein hun horf. ●(1834) SIM 21. ar re a oüal-drêt an anevalet. ●146-147. da voal-drêti an anevaled. ●(1846) BAZ 331. e voa gouscoude rebutet, casseet ha goal-dretet bras gant he vam. ●(1857) HTB 211. pidi evit an hini hen gwall dret.

    ●(1904) LZBg Genver 4. en hugenauded hé goaldret er muian rah. ●(1907) VBFV.bf 25b. goal-dretein, v. a., tr. «malmener, maltraiter.»

    (2) V. pron. réci. En em walldretiñ : se maltraiter.

    ●(1846) DGG 287. non pas en em zecrial, nac en em voal-dreti.

  • gwalldro
    gwalldro

    f./m. –ioù Mésaventure, malencontre.

    ●(1860) BAL 4. ac e vezer buan d'en em laouenaat pa zigouez ur goall-dro bennac. ●(1872) ROU 72a. Accident, tr. «Goall-dro.» ●(1873) FHB 463/366b. o devoa aoun na vije c'hoarvezet eur wall dro bennak gant-han. ●(1876) TDE.BF 259b. Gwall-dro, s. m., tr. «Accident, mésaventure.»

    ●(1921) PGAZ 24. Va merc'h, gouzout a rit ar goalldro a zo bet en em gavet gant Anna. ●(1922) FHAB Du 333. henman en divije sur a walc'h bet eur gwall-dro.

  • gwalldroet
    gwalldroet

    adj. Très enclin.

    ●(1860) BAL 28. Goall droet oump var ar fall.

  • gwalldu
    gwalldu

    m. adj. & adv.

    I. M. Envers.

    ●(c.1718) CHal.ms i. cela est a L'enuers, tr. «endrasé a so a du ar enep, ar er goal tu.»

    ●(1907) VBFV.fb 37b. envers, tr. «goal du.»

    II. Adj. Avel gwalldu : vent défavorable.

    ●(1939) KOLM 80. éh oent dalhet, get en aùél goal du, doh aodeu Lorn.

    III. Adv. A-walldu.

    (1) Kemer udb. a-walldu : prendre qqc. à rebours.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Ie l'auois dit a bonne Intention, mais uous L'a ués pris a rebours, a Contresens, tr. «laret emboüe endrasé guet Intantion vat, maes hui hoües er c'hemeret es en tu ar enep, a drest, a viés a oal du.»

    (2) Dont a-walldu =

    ●(1825) COSp 42. Dréno é uéler splan penaus é intantion nen dé quet eane, hac é té a oal du.

    (3) (en plt du vent) C'hwezhañ a-walldu : être défavorable.

    ●(1939) KOLM 80. en aùél e huéhè a oal du.

  • gwalleg
    gwalleg

    m. Personne négligente.

    ●(1869) FHB 242/264a. Envel a reomp an didalvez goalleg, eur goalleg.

  • gwallegañ
    gwallegañ

    v.

    (1) V. tr. d. Négliger.

    ●(1821) GON 254b. Gwallega, v. a., tr. «Négliger.»

    (2) V. intr. Être négligent.

    ●(1821) GON 254b. Gwallega, v. n., tr. «être négligent, nonchalant, insouciant.» ●(1876) TDE.BF 259b. Gwallega, v. n., tr. «Être négligent.»

  • gwallegezh
    gwallegezh

    f. –ioù

    (1) Négligence, faute.

    ●(1499) Ca 144a. g. negligence. b. goalleguez.

    ●(1732) GReg 401a. Faute volontaire & coupable, tr. «goalléguez.» ●(1732) GReg 593b. Mal, faute, crime, tr. «Goalléguez.» ●654b. Negligence, nonchalance, manque de soin, tr. «goalléguez.»

    ●(1821) GON 254b. Gwallégez, s. f., tr. «Négligence. Nonchalance. Insouciance.» ●(1869) FHB 242/264a. Envel a reomp an didalvez goalleg, eur goalleg, hag ar pec'hed goallegez. ●(1876) TDE.BF 259b. Gwallegez, s. m., tr. «Négligence.»

    (2) Dre wallegezh ub. : par la négligence, la faute de qqn.

    ●(1612) Cnf 39. An holl faZiou d'an Auteur tamallet, / Rac dré è goallegueZ, è ynt oll arriuet.

    ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par sa faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze dre e voalléguez.»

    (3) E gwallegezh ub. : par la négligence, la faute de qqn.

    ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze èm goalléguez.» ●Par sa faute, tr. «èn é voalléguez.» ●Par ta faute, tr. «èn da voalléguez.» ●593b. Vous êtes la cause de ce mal, tr. «èn ho coalléguez eo c'hoarvezet an droucq ze.» ●654b. Cela est arrivé par vôtre negligence, tr. «An dra-ze a so arru èn ho coalleguez.»

    (4) Da wallegezh ub. : par la négligence, la faute de qqn.

    ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze d'am goalléguez.»

  • gwallegzampl
    gwallegzampl

    m. –où

    (1) Mauvais exemple.

    ●(1659) SCger 108b. scandale, tr. «goall exempl.»

    ●(1846) DGG 191. tud a voal-exempl.

    (2) Reiñ (ar) gwallegzampl : donner (le) mauvais exemple.

    ●(1752) BS 643. ar goal exempl en devoa roet dezo var e veo.

    ●(1846) DGG 190. rei goal-exempl e fæçon pe fæçon.

  • gwallegzamplañ
    gwallegzamplañ

    v. tr. d. Donner le mauvais exemple à.

    ►absol.

    ●(1869) SAG 52. Hag ar re a oual-exempl ?

  • gwallek
    gwallek

    adj. Négligent.

    ●(1499) Ca 94a. Goallec vide in diec et in diuezat. ●144a. Negligent goallec. l. hic et hec et hoc negligens / tis.

    ●(1732) GReg 654b. Negligent, tr. «goallecq.»

    ●(1821) GON 254b. Gwallek, adj., tr. «Négligent. Nonchalant.» ●(1876) TDE.BF 259b. Gwallek, adj., tr. «Négligent.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...