Devri

Recherche 'gwal...' : 267 mots trouvés

Page 3 : de gwallavarout-gwallavaret (101) à gwallek (150) :
  • gwallavarout / gwallavaret
    gwallavarout / gwallavaret

    v. intr. Médire.

    (1787) PT 9. sellet a mé oal lar.

  • gwallavel
    gwallavel

    m.

    (1) Sort.

    (1732) GReg 594a. Maladie causée par malefice, tr. «goall avel.» ●595a. Malefice, sortilege, tr. «goall-avell.» ●877a. Sort, sortilège, tr. «goall-avel

    (1825) EAM 480. nos villageois donnent à cette fascination le nom de goal avel (mauvais vent). ●(1840) EBB 20. goual avèl, tr. « mauvais vent (…) maléfices (…) mauvais sorts »

    (1908) NIKO 45. (Tangi) Ur goal-aùél benak en des, laret vehé / Diséhet had er fréh, én érui hag ér gué. (Ardeven) Dam, pen des ur sorsér ér vro, tr. «(Tangi) Quelque brouillard mauvais a brûlé, dirait-on – les germes des fruits – dans nos sillons et dans nos arbres. (Ardeven) Dame ! quand il y a un sorcier dans le pays.» ●(1927) GERI.Ern 31. gwall avel, tr. «mauvais sort, maléfice.»

    (2) Reiñ gwallavel da ub. : jeter un sort à qqn.

    (1732) GReg 877a. Jeter du sort sur quelqu'un, sur le bétail, tr. «rei goall-avel da ur re.» ●Sa maladie ne vient que de sort, tr. «goall-avel èn deus bet.»

    (3) Teurel ar gwallavel àr ub. : jeter le maléfice sur qqn.

    (1929) DIHU 211/196. Laret e zo bet anehi éh oè ur busuneréz pé ataù é taulè er goal aùél ar en dud.

    (4) Bountañ ar gwallavel gant ub. : jeter le maléfice sur qqn.

    (1929) DIHU 211/199. Hi é, nitra suroh e lar er bobl, en des boutet er goal aùél get er geih tud-sé.

    (5) Serriñ ar gwallavel : prendre peur.

    (1904) DBFV 37a. chèr er goal aùel, v. a. tr. «prendre peur.»

  • gwallaveler
    gwallaveler

    m. –ion Maléficiant, maléficier.

    (1929) DIHU 211/198. ha bout e oè ur goalaùélour benak é hoari en dal de di er berson ?

  • gwallavelerez
    gwallavelerez

    f. –ed Maléficiante.

    (1929) DIHU 215/272. Ur goalaùéleréz e oè revé tud Guern ha Bubri.

  • gwallaveliñ
    gwallaveliñ

    v. tr. d. Maléficier.

  • gwallavius
    gwallavius

    adj. Très envieux, jaloux.

    (1868) KMM 192. voall-aviuz, lipouzez, netra nemet tout dezi e-unan.

  • gwallaz
    gwallaz

    = (?).

    (1922) BUBR 17/134. ar gaou bras bet great ouz hon azen / A rayo d'ar gwallaz c'houezi war ar c'hlazen.

  • gwallbaeañ
    gwallbaeañ

    v. intr. Expier.

    (1880) SAB 222. Ia, da rei da anaout e ranc goall-baea evit ar pec'hejou.

  • gwallbarlantiñ
    gwallbarlantiñ

    v. tr. i. Médire (de qqn).

    (1824) BAM 261. pa oual parlantont anezo.

  • gwallbec'hed
    gwallbec'hed

    m. –où (religion) Gros péché.

    (17--) ST 348. Me a ouie erfad e ree gwall-bec'hejou, tr. «Je savais parfaitement qu'elle comettait de grands péchés.»

  • gwallbedenn
    gwallbedenn

    f. –où Imprécation.

    (1710) IN I 2. dal leoudouet ha dar goal bedennou. ●(c.1718) CHal.ms ii. Imprecation, tr. «goal beden.» ●malediction, tr. « Idem, maloeh, drouc peden goal beden.» ●(1732) GReg 519b. Imprécation, souhait qu'on fait contre quelqu'un, afin qu'il lui arrive quelque mal, tr. «goallbedenn. p. goalledennou.» ●(1790) MG 105. er goal-bedenneu ar-n'amb hun hunan hac ar re ré-ral. ●106. laret goal-bedenneu.

    (1857) LVH 342. M'anemisèd e hré goal-bedenneu ar-n-an. ●(1879) GDI 72. Un douïadel e hrér guet goal-beden d'assurein un dra péhani n'en dé quet gùir. ●93. Er goal beden e gonsist é tesirein droug d'un dra crouéet.

    (1911) SKRS II 125. goal bedennou a rejont da heul. ●(1921) PGAZ 56. ar goall bedennou, ar jarneou, ar sakreou.

  • gwallbediñ
    gwallbediñ

    v.

    (1) V. intr. Proférer des imprécations.

    (1744) L'Arm 210a. Jurer, proferer des execrations, tr. «Goal-bédein

    (2) V. tr. i. Gwallbediñ gant ub. =

    (1732) GReg 519b. Faire des imprécations contre quelqu'un, tr. «Van[netois] goalbedeiñ gued ur re

    (1829) CNG 140. Ne oal-bedet jamæs guet-ai [el lonnet].

  • gwallbezh
    gwallbezh

    m. Mauvaise personne.

    (1744) L'Arm 227a. Malin, Maligne, tr. «Goal-béh.» ●(1790) MG 194. ur goal-béh èl-ce. ●225. deit veheoh bet de vout ur goal-béh.

    (1876) TDE.BF 259b. Gwall-bez, s. m., tr. «Mauvais garnement, polisson.» ●(1889) ISV 302. eur goal bez oun bet en da genver.

    (1926) FHAB Meurzh 102. Hogen eur wreg a oa gantan / Hag hi gwall-bez, hanvet Keban.

  • gwallblanedenn
    gwallblanedenn

    f. Mauvais sort.

    (1792) BD 36. dregoel blanadeno.

    (1924) BILZbubr 40/897. o huanadi war e wall blanedenn.

  • gwallbleg
    gwallbleg

    m. –où Mauvais pli, mauvaise habitude.

    (1732) GReg 731a. Prendre un mauvais pli, tr. «Qemeret ur goall blecg

  • gwallbrenañ
    gwallbrenañ

    v. tr. d. Suracheter.

    (1890) MOA 167a. Acheter trop cher (suracheter), tr. «goall-brena

  • gwallc'her
    gwallc'her

    m. –ioù Méchante parole.

    (1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.

  • gwallc'hiz
    gwallc'hiz

    f. –ioù Mauvaise habitude.

    (1659) SC 93. redeo lemel ar goal guis-se.

  • gwallc'hloazañ
    gwallc'hloazañ

    v. tr. d. Blesser gravement.

    (1929) FHAB Du 425. ar marc'heg her gwallc'hlazas hen hag e wreg. ●432. e varc'h Mourmouz a rinklas hag her gwallc'hlazas.

  • gwallc'hoant
    gwallc'hoant

    m. –où Cupidité, convoitise.

    (1907) VBFV.fb 25b. cupidité, tr. «goal-hoant de vadeu er bed.» ●(1931) VALL 176b. Cupidité, tr. «gwall-c'hoant (d'ar madou) m.»

  • gwallc'hoantaat
    gwallc'hoantaat

    v. tr. d. Convoiter.

    (1931) VALL 152b. Convoiter, tr. «gwall-c'hoantaat

  • gwallc'hoantadenn
    gwallc'hoantadenn

    f. –où Convoitise.

    (1925) VINV 75. Er burted e zou ur vertu hag hun doug de feahein goal hoantadenneu er horv.

  • gwallc'hoantegezh
    gwallc'hoantegezh

    f. –ioù Convoitise.

    (1931) VALL 152b. Convoitise, tr. «gwall-c'hoantegez pl. iou.» ●176b. Cupidité habituelle, tr. «(gwall-)c'hoantegez (d'ar madou) f.» ●(1936) PRBD 66. poulzet dre gwall-'hoantegeziou (sic).

  • gwallc'hoantek
    gwallc'hoantek

    adj. Cupide.

    (1931) VALL 176b. Cupidité, tr. «(gwall)-c'hoantek (d'an arc'hant) m.»

  • gwallc'hras
    gwallc'hras

    f. –où

    (1) Disgrâce.

    (1856) GRD 348. en disprisance hag er goal-græceu ne ziscarant quet é gourage.

    (2) Kouezhañ e gwallc'hras : tomber en disgrâce.

    (c.1718) CHal.ms i. Encourir la disgrace du Roi, tr. «coüehel e goal c'hraic er Roüé.»

  • gwallc'hwezh
    gwallc'hwezh

    f. Mauvaise odeur.

    (1633) Nom 246b. Mephitis : puanteur des eaux ensoulfrées : an drouc, chuez (lire : drouc chuez) pe gouall chuez an dour souffret, an dour fleryus. ●263a. Oræna : la puanteur du nez : an goual chuez ves an fry.

    (c.1718) CHal.ms iii. puant, tr. «blaser flerius, er peh a endès ur goal vlas, goal hüés

  • gwallchañs
    gwallchañs

    f.

    (1) Malchance.

    (c.1718) CHal.ms ii. guignon, tr. «malhur goal chanç goal fortun'.» ●malencontre, tr. «goal, drouc chans' goal ancontr'.»

    (1732) GReg 10b. Cette maison est une pierre d'achoppement pour lui, tr. «an ty-ze a zoug peurvuyâ goallchançz deza.» ●426b. Mauvaise fortune, revers de fortune, tr. «Goall chançz.» ●594b. Mal-avanture, rencontre fâcheuse par hazard, tr. «goall-chançz.» ●(17--) ST 360. d'am lemel a wall-chanz, tr. «me retirer de mon malheur.»

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 40. hemb en disterran goal chanche. ●(1862) BSH 31. Ma miret ous goal chançz. ●(1868) KMM 4. pebez goall chans !

    (1908) PIGO II 1-2. kwit a glenved nag a wall-chans.

    (2) Dre wallchañs : par malchance.

    (1825) COSp 73. Mar ver obliget dré hoal-chanche d'en devout affær doh er sorte tut-zé. ●(1839) BESquil 385. Mar en dès digouéhet guet-n-oh, dré hoal chanche, un dén èl-cé.

    (1905) BOBL 19 août 48/3b. koueet dre wallchanz en punz ar vilajen.

  • gwallchañset
    gwallchañset

    adj. Qui a de la malchance.

    (c.1718) CHal.ms i. calamiteus, tr. «malhurus, trebuillus, miserabl' goal chancet

    (1904) DBFV 36a. goal chanset, adj., tr. «calamiteux (Ch. ms.).»

  • gwallchañsus
    gwallchañsus

    adj. Fatal.

    (1904) DBFV 36a. goal chansus, tr. «fatal.»

  • gwallchoaz
    gwallchoaz

    v. tr. d. Mal choisir.

    (1792) BD 5164. eur portret goel choaset dious e originel, tr. «un portrait maladroitement tiréé de son original.»

  • gwalldamaller
    gwalldamaller

    m. –ein Calomniateur.

    (17--) ST 346. Ar bed-ma a zo leun a wall-damallerien, tr. «Le monde est plein de calomniateurs.»

  • gwalldaol
    gwalldaol

    m. –ioù

    (1) Mauvais coup.

    (1831) RDU 56. violêdet guet er goal dauleu.

    (1958) BAHE 16/20. Evit ar re a rank gouzañv poanioù ha gwalldaolioù. ●(1963) LLMM 99/268. peogwir e krede ne oa ar gwall-daol nemet un dro-bleg ijinet ha reizhet gant pennoù bras ar polis.

    (2) Accident.

    (1849) LLB 562. kent mé oeh ur goal daul.

    (1906) HIVL 159. Er goal daul-zé arriùet get Gargam en des ean lakeit én ur stad truhek bras. ●(1907) BSPD I 146. eun ou doé ne vezé bet arriù ur goal-daul benak get hon. ●(1922) EOVD 167. dré er goal-dauleu e arriù ker stank ér vuhé-men.

  • gwalldapout
    gwalldapout

    v. tr. d. Attraper, prendre.

    (17--) EN 1000. echom da discourin eon bed guel daped, tr. «en restant à discourir j'ai été bien attrapé.»

    (1902) LZBt Du 19. Na wel dapaz ket anon. ●(1926) FHAB Mae 183. Doue ho kwall dapo e doare pe zoare.

  • gwalldech
    gwalldech

    m. –où

    (1) Mauvais penchant, mauvaise habitude, défaut.

    (1732) GReg 228a. Mauvaise coûtume, mauvaise habitude, tr. «goal dech. p. goal dechou.» ●731a. Prendre un mauvais pli, tr. «Qemeret ur goall dech.» ●958a. Vice, habitude vicieuse, tr. «goall dech. p. goall dechou.» ●(1790) PEdenneu 72. obér brizel (…) d'er hiq ha d'é oal-daicheu. ●(17--) TE 370. guet ou goal-deicheu.

    (1838) OVD 53. a zivout hur goal-daicheu. ●(1857) HTB 66. pe dre wall dech. ●190. trec'hi eur gwall dech. ●(1861) BELeu 95. combattal hou coal-daicheu. ●(1852) MML 115. a dilesje he voal decho. ●(18--) SAQ II 195. hor c'haloun gant he gwall dechou.

    (1910) EGBT 163a. gwalldech, tr. «m. pl. o, mauvais penchant, défaut.» ●(1911) BUAZperrot 597. eur c'hovesour a gredo diskouez d'it da wall-dechou. ●(1919) BSUF 21. Doué e gasti er hoal-gonzerion én ur lezel de fardein arnehé er goal-dècheu e demalant d'où nésan.

    (2) Kaout ur gwalldech da : avoir un mauvais penchant pour.

    (1856) GRD 56. hag ar er goal deiche e hoès d'en orgueuil-é ?

  • gwalldechet
    gwalldechet

    adj. Qui a de mauvais penchants.

    (1905) LZBg Genver 40. To Maria e oé ur pautr speredet mat, mes é galon goal dèchet.

    (1922) EOVD 186. hantein un ami goal-dèchet.

  • gwalldeñvalaat
    gwalldeñvalaat

    v. intr. S'assombrir.

    (1877) FHB (3e série) 34/272a. evel ma commanse gouall denvalaat e c'houezaz eur c'houlaouen roussin hag he ouaskellaz er voger.

  • gwalldeod
    gwalldeod

    m. –où Mauvaise langue.

    (1846) DGG 462. dont a ra ar goal deaud a ben da zua o brud-vâd. ●(1847) BDJ 244. an droug-prezegher, ar gwal déhod milighet. ●(1860) BAL 212. re vuan da gredi ar guall deodou.

    (1933) MMPA 100. Ne ver ket evit niveri an droug graet ebarz ar bed gant ar gwall-deodou.

  • gwalldeodad
    gwalldeodad

    m. –où (Une) médisance.

    (1732) GReg 281a. Détraction, médisance, tr. «goall-déaudad. p. goall-déaudadou

    (1846) DGG 391. gant he goal-deodadou. ●(18--) SAQ II 194. Gwall deodadou, heskinerez a baker.

    (1907) BOBL 16 novembre 164/2c. lavaret eur gwall-deodad. ●(1912) MMPM 119. ar gwall deodajou a ziskwez ez euz eun dra bennak a ziskompez en diabarz.

  • gwalldreiñ
    gwalldreiñ

    v. intr. Gwalldreiñ gant ub. : suivre les mauvaises suggestions de qqn.

    (1890) MOA 160a. Céder aux suggestions de Satan, tr. «goall-drei gant Satan.»

  • gwalldretamant
    gwalldretamant

    m. –où Mauvais traitement.

    (1790) MG 180. er goal-drætemanteu e zou caus ma hulevoud paud a vèrhèt quênd ou zermén.

    (1825) COSp 159. dré er goal draitemanteu e ra demp hun anemiset. ●(1839) BESquil 269. hum glêmme ag er goal-drettemant e receué guet hé frièd.

  • gwalldretiñ
    gwalldretiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Maltraiter.

    (c.1680) NG 1709-1710. En Vzeuion infam / Biscoueh ne discuizehant / Ner gouall traittou ha scouign. ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno. ●(1728) Resurrection 2920. Goude e voel tretin. ●(1732) GReg 597a. Maltraiter, tr. «goall-dreti. pr. goalldretet.» ●(1744) L'Arm 227b. Mal-traiter, tr. «Goal-drættein.» ●(1790) MG 137. ou goal-drætét [hou pugalé]. ●(1790) MG 401. ha bermen me ouair sur ne fehèn quet bout goal-drætét mui eit ne véritan.

    (1825) COSp 167. de oal-dretein hun horf. ●(1834) SIM 21. ar re a oüal-drêt an anevalet. ●146-147. da voal-drêti an anevaled. ●(1846) BAZ 331. e voa gouscoude rebutet, casseet ha goal-dretet bras gant he vam. ●(1857) HTB 211. pidi evit an hini hen gwall dret.

    (1904) LZBg Genver 4. en hugenauded hé goaldret er muian rah. ●(1907) VBFV.bf 25b. goal-dretein, v. a., tr. «malmener, maltraiter.»

    (2) V. pron. réci. En em walldretiñ : se maltraiter.

    (1846) DGG 287. non pas en em zecrial, nac en em voal-dreti.

  • gwalldro
    gwalldro

    f./m. –ioù Mésaventure, malencontre.

    (1860) BAL 4. ac e vezer buan d'en em laouenaat pa zigouez ur goall-dro bennac. ●(1872) ROU 72a. Accident, tr. «Goall-dro.» ●(1873) FHB 463/366b. o devoa aoun na vije c'hoarvezet eur wall dro bennak gant-han. ●(1876) TDE.BF 259b. Gwall-dro, s. m., tr. «Accident, mésaventure.»

    (1921) PGAZ 24. Va merc'h, gouzout a rit ar goalldro a zo bet en em gavet gant Anna. ●(1922) FHAB Du 333. henman en divije sur a walc'h bet eur gwall-dro.

  • gwalldroet
    gwalldroet

    adj. Très enclin.

    (1860) BAL 28. Goall droet oump var ar fall.

  • gwalldu
    gwalldu

    m. adj. & adv.

    I. M. Envers.

    (c.1718) CHal.ms i. cela est a L'enuers, tr. «endrasé a so a du ar enep, ar er goal tu

    (1907) VBFV.fb 37b. envers, tr. «goal du

    II. Adj. Avel gwalldu : vent défavorable.

    (1939) KOLM 80. éh oent dalhet, get en aùél goal du, doh aodeu Lorn.

    III. Adv. A-walldu.

    (1) Kemer udb. a-walldu : prendre qqc. à rebours.

    (c.1718) CHal.ms iii. Ie l'auois dit a bonne Intention, mais uous L'a ués pris a rebours, a Contresens, tr. «laret emboüe endrasé guet Intantion vat, maes hui hoües er c'hemeret es en tu ar enep, a drest, a viés a oal du

    (2) Dont a-walldu =

    (1825) COSp 42. Dréno é uéler splan penaus é intantion nen dé quet eane, hac é té a oal du.

    (3) (en plt du vent) C'hwezhañ a-walldu : être défavorable.

    (1939) KOLM 80. en aùél e huéhè a oal du.

  • gwalleg
    gwalleg

    m. Personne négligente.

    (1869) FHB 242/264a. Envel a reomp an didalvez goalleg, eur goalleg.

  • gwallegañ
    gwallegañ

    v.

    (1) V. tr. d. Négliger.

    (1821) GON 254b. Gwallega, v. a., tr. «Négliger.»

    (2) V. intr. Être négligent.

    (1821) GON 254b. Gwallega, v. n., tr. «être négligent, nonchalant, insouciant.» ●(1876) TDE.BF 259b. Gwallega, v. n., tr. «Être négligent.»

  • gwallegezh
    gwallegezh

    f. –ioù

    (1) Négligence, faute.

    (1499) Ca 144a. g. negligence. b. goalleguez.

    (1732) GReg 401a. Faute volontaire & coupable, tr. «goalléguez.» ●(1732) GReg 593b. Mal, faute, crime, tr. «Goalléguez.» ●654b. Negligence, nonchalance, manque de soin, tr. «goalléguez

    (1821) GON 254b. Gwallégez, s. f., tr. «Négligence. Nonchalance. Insouciance.» ●(1869) FHB 242/264a. Envel a reomp an didalvez goalleg, eur goalleg, hag ar pec'hed goallegez. ●(1876) TDE.BF 259b. Gwallegez, s. m., tr. «Négligence.»

    (2) Dre wallegezh ub. : par la négligence, la faute de qqn.

    (1612) Cnf 39. An holl faZiou d'an Auteur tamallet, / Rac dré è goallegueZ, è ynt oll arriuet.

    (1732) GReg 401a. Cela est arrivé par sa faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze dre e voalléguez

    (3) E gwallegezh ub. : par la négligence, la faute de qqn.

    (1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze èm goalléguez.» ●Par sa faute, tr. «èn é voalléguez.» ●Par ta faute, tr. «èn da voalléguez.» ●593b. Vous êtes la cause de ce mal, tr. «èn ho coalléguez eo c'hoarvezet an droucq ze.» ●654b. Cela est arrivé par vôtre negligence, tr. «An dra-ze a so arru èn ho coalleguez

    (4) Da wallegezh ub. : par la négligence, la faute de qqn.

    (1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze d'am goalléguez

  • gwallegzampl
    gwallegzampl

    m. –où

    (1) Mauvais exemple.

    (1659) SCger 108b. scandale, tr. «goall exempl

    (1846) DGG 191. tud a voal-exempl.

    (2) Reiñ (ar) gwallegzampl : donner (le) mauvais exemple.

    (1752) BS 643. ar goal exempl en devoa roet dezo var e veo.

    (1846) DGG 190. rei goal-exempl e fæçon pe fæçon.

  • gwallegzamplañ
    gwallegzamplañ

    v. tr. d. Donner le mauvais exemple à.

    ►absol.

    (1869) SAG 52. Hag ar re a oual-exempl ?

  • gwallek
    gwallek

    adj. Négligent.

    (1499) Ca 94a. Goallec vide in diec et in diuezat. ●144a. Negligent goallec. l. hic et hec et hoc negligens / tis.

    (1732) GReg 654b. Negligent, tr. «goallecq

    (1821) GON 254b. Gwallek, adj., tr. «Négligent. Nonchalant.» ●(1876) TDE.BF 259b. Gwallek, adj., tr. «Négligent.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...