Recherche 'gwal...' : 267 mots trouvés

Page 5 : de gwallimplijan (201) à gwallvirout (250) :

• gwallimplijañ
  gwallimplijañ

  voir gwallimplijout

• gwallimplijiñ
  gwallimplijiñ

  voir gwallimplijout

• gwallimplijout / gwallimplijañ / gwallimplijiñ
  gwallimplijout / gwallimplijañ / gwallimplijiñ

  v. tr. d. Faire mauvais usage de.

  ●(c.1680) NG 501-503. Collë en amzer (…) Ha he gouall ampliou.

  ●(1732) GReg 336a. Emploïer mal son temps, tr. «Goall-impligea an amser.» ●(1790) MG 122. de oal-impléein en amzér.

• gwalliñ
  gwalliñ

  voir gwallañ

• gwallintent
  gwallintent

  m.

  (1) Mésentente.

  ●(c.1718) CHal.ms i. Il y a de la diuision, de la mesintelligence entréus, tr. «n'endintquet ag un antant, goal antant so etredé.»

  (2) Malentendu.

  ●(c.1718) CHal.ms ii. mal entendu, tr. «trompereh, goal antant.» ●(1732) GReg 595a. Mal-entendu, erreur, surprise, tr. «goall-èñtent.»

  ●(1907) VBFV.fb 62a. malentendu, tr. «goal-antant, m.»

• gwallisprid
  gwallisprid

  m. Diable.

  ●(1825) COSp 79. a berh er goal-isprit. ●101. ér hombatteu hun ès einep d'er goal-isprit.

• gwallistim
  gwallistim

  m. Mésestime.

  ●(1732) GReg 253a. Decrier quelqu'un, tr. «lacqât ur re ê goall istim. »

  ●(1846) DGG 248. ar goal-istim a guemerer eus an nessa.

• gwalliv
  gwalliv

  m. –ioù Blêmissement.

  ●(1732) GReg 98b. Blêmissement, pâleur naturelle, tr. «goal-lyou.»

• gwallober .1
  gwallober .1

  m. –où, –ioù

  (1) Mauvaise action, méfait.

  ●(1732) GReg 261b. Delit, faute, crime leger, tr. «goall-ober. p. goall-oberyou.»

  ●(1821) GON 254a. Gwall-ôber, s. m., tr. «Mauvaise action. Méchanceté. Crime. Forfait. Maléfice. Pl. gwall-ôberiou.» ●(1876) TDE.BF 260a. Gwall-ober, s. m., tr. «Mauvaise action, méfait ; pl. gwall-oberiou.» ●(1877) EKG I 190. kounta d'ehoc'h eun drederenn zoken euz ho goall-oberou. ●(1878) EKG II 78. ne ankounac'haio nag al laeronsiou nag ar goall-oberou.

  ●(1912) MMPM 40. kabluz euz a gement a wal-oberou. ●(1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.

  (2) Kaout ur gwallober evit : avoir beaucoup à faire pour.

  ●(1890) MOA 261a. Il a beaucoup à faire pour égaler son père, tr. «eur oall-ober en deuz, evit mont keit hag he dad.»

• gwallober .2
  gwallober .2

  v.

  I. V. intr.

  (1) Commettre une mauvaise action, malfaire, méfaire.

  ●(c.1680) NG 1807. A goual ober e vou carguet. ●(1732) GReg 261b. Trouver en flagrant délit, tr. «Cavout o voall-ober.» ●(1790) MG 140. Mar gùélant é tihoallét a oal-obér. ●(1792) HS 131. mar hum secourant de oüèl obér.

  ●(1860) BAL 27. d'ar re o d'euz guall-c'hreat deomp. ●106. ma pardonan a galon d'ar re o d-euz guall-c'hreat din. ●(1862) JKS 386. ar re ho deuz gwall-c'hreat em c'henver-me. ●389. Mar hoc'h euz gwall-c'hreat e-kenver eur re-bennag. ●(1868) KMM 59. grit ma varvin, ken eget voall-ober eneb deoc'h. ●(1872) ROU 71a. Tud iaouanc a vezo dibreder en em dôlo da voalober, tr. «les jeunes gens qui sont oisifs s'abandonnent au mal.» ●(1876) TDE.BF 260a. Gwall-ober, v. n., tr. «Malfaire, nuire.»

  ●(1932) GUTO 22. n'ou dès ket dihoallet a hoalobér. ●23. ol er ré e hoalhra én ou hargeu.

  (2) spécial. Faire l'amour en trompant qqn.

  ●(1866) FHB 62/75b. deuet eo beteg enoun, evit gouall-ober gan-en.

  ●(1921) GRSA 234. rak m'en doè éan kavet get é voéz é hoalobér. ●(1996) CRYK 103. Emañ ho kwreg i well ober.

  II. V. tr. d. Mal faire.

  ●(1732) GReg 593b. Faire mal une chose, tr. «Goall-ober un dra. pr. goall-c'hreat.»

• gwalloberour
  gwalloberour

  m. –ion Malfaiteur.

  ●(c.1718) CHal.ms ii. mal faitteur, tr. «goal oberour.» ●(1732) GReg 595b. Malfaiteur, tr. «goall-oberour. p. eryon.» ●(1744) L'Arm 226b. Mal-faisant, tr. «Goal obérour. m.»

• gwalloberourez
  gwalloberourez

  f. –ed Malfaitrice.

  ●(1744) L'Arm 226b. Mal-faisante, tr. «Goal obérouréss. m.»

• gwalloberus
  gwalloberus

  adj. Malfaisant.

  ●(1732) GReg 595b. Malfaisant, ante, qui se plaît à faire du mal, tr. «goall-oberus.»

• gwallon .1
  gwallon .1

  adj. Méchant.

  ●(1955) STBJ 95. Ne oa ket deuet mat ar voused dezi rak gwallon e vezent outi peurvuiañ. ●207. Gwallon e oa ar gwayed hag e krogent ganus er vugale vihan. ●223. Gwallon : drouk, fall, divat. ●(1957) BRUD 2/44. arabat deoh mond da glask krog ouz lôn ken gwallon ! ●(1962) GERV 15. dichek ha gwallon. ●19. gwardou gwallon. ●49. melladou chas gwallon. ●(1964) ABRO 113. doueoù gwallon ha didruez.

• gwallon .2
  gwallon .2

  m. Homme méchant.

  ●(1960) PETO 36. Ar gwallon aheurtet-se.

• gwallouzoù
  gwallouzoù

  coll. Mauvaises herbes.

  ●(1744) L’Arm 184a. Mauvaises herbes, tr. «Goal lézeu. m.»

• gwallrebech .1
  gwallrebech .1

  v. tr. d. =

  ●(1857) HTB 148. eun tech hag a wall rebecher dezi.

• gwallrebech .2
  gwallrebech .2

  m. –où =

  ●(1860) BAL 12. ur guall-rebech da dud ac a ranco mervel.

• gwallrespont
  gwallrespont

  v. tr. d. Mal répondre (à qqn).

  ●(1790) MG 135. goal-rescond en nessan.

  ●(1911) BUAZperrot 212. morse ne wall responte den ebed.

• gwallreuz
  gwallreuz

  m. –ioù Calamité, catastrophe, désastre, malheur.

  ●(18--) PEN 91/236. Brezel ha mil gwall-reuz a goueo entre-z-hé / Ma varvoint a verniou evel ar c'hellien gwé.

  ●(1912) MMPM 119. An teod, eme Sant Jakez, a zo eur mor a wall reuziou. ●(1923) SKET I 117. ar re a oa bet kiriek da wall-reuz teir merc'h Matidonnos. ●(1936) PRBD 161. ne c'hellomp ket miret eus ar poaniou, ar gwall-reusiou da goueza warnomp epad hor buhez.

• gwallsammañ
  gwallsammañ

  v. tr. d. Surcharger.

  ●(1869) FHB 248/309b. n'ho goall zamm ha n'ho goall gas ket.

• gwallseblantout
  gwallseblantout

  v. intr. Sembler sinistre.

  ●(1744) L'Arm 359b. Sinistre, tr. «A oual seblantt.»

• gwallseblantus
  gwallseblantus

  adj. Sinistre.

  ●(1744) L'Arm 359b. Sinistre, tr. «Goal-seblantuss.»

• gwallsell
  gwallsell

  m. –où

  (1) Regard mauvais.

  ●(1836) FLF 3-4. Var ar fæt e tigouez Guillou : / Näonecq e voa, hac o clasq fret. / Piou, emezan, (oc'h ober goal-sellou,) / Ho gra qen dispont, quen hardiz / Ma troublet va evach ?

  (2) (superstition) Mauvais œil.

  ●(1790) PEdenneu 83. Mar e hoès credét é heèllér chairrein clinhuedeu dré oal seèl.

• gwallsi
  gwallsi

  m. –où Vilain défaut.

  ●(1856) GRD 114. hum durul d'en ol goal sieu.

  ●(1924) SKET II 97. ez eus diwanet vilded, gwanded ha nammded ar c’horf, bihanded ar vent, ar c’hlenvedou, ar gwall-siou, an drouk-plegiou.

• gwallsiañ
  gwallsiañ

  v. tr. d. Pervertir.

  ●(1931) VALL 552a. Pervertir, tr. «gwallsïa.»

• gwallskeiñ
  gwallskeiñ

  v.

  (1) V. tr. d. Frapper violemment.

  ●(1907) AVKA 242. Ur servijer-all a gasas, hag e wall-skojont anehan war e benn. ●(1923) KTKG 44. ma voal skoit eun den gant ar c'hoant he laza.

  ►absol.

  ●(1907) BOBL 21 décembre 169/3a. 24 heur prizon evid gwal skei.

  (2) V. tr. i. Gwallskeiñ gant ub. : frapper violemmnt qqn.

  ●(1869) HTC 203. goude beza goal-skoët ganthan, ez ejont kuit.

• gwallskol
  gwallskol

  f. Mauvais exemple.

  ●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «rei goall-scol.»

• gwallskoliañ
  gwallskoliañ

  v. tr. d. Donner le mauvais exemple à.

  ●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «goall-scolya. pr. et.»

• gwallskouer
  gwallskouer

  f. –ioù

  (1) Mauvais exemple

  ●(1790) MG 140. hou c'oal scùirieu. ●(17--) TE 36. dré ou fal-vodeu ha goal-scuirieu.

  ●(1824) BAM 116. ar c'homsou a goal squer. ●(1846) DGG 192. gant nebeutoc'h a anaoudeguez hac a voal squær. ●(1866) FHB 64/94b. en despet d'ar gwal skoueriou, an droug-aliou. ●(18--) SAQ II 299. N'eo ket eaz en em ziwall mad deuz he wall-skouer.

  ●(1911) BUAZperrot 445. Er gear-ze, ne veze gwelet (…) nemet dizurz, gwall skouer ha fallagriez. ●(1912) MMKE 114. gwall-skoueriou milliget.

  (2) Reiñ gwallskouer : donner le mauvais exemple.

  ●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «Rei goall squëzr»

  ●(1839) BESquil 624. Dihoallamb a rein goal scùir d'hun nessan. ●(1864) SMM 80. Goal skuer hon eus roet.

  ●(1907) BSPD I 173. get ol er ré m'en doé reit goal-skuir dehé. ●(1907) AVKA 155. Piou benag a rofe gwallskouer da unan eus ar re vian-ze. ●(1913) THJE 22. ur béhouréz vras hag e ré goal-skuir d'ur hornad bro abéh.

• gwallskoueriañ
  gwallskoueriañ

  v. tr. d. Donner le mauvais exemple à.

  ●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «goall-squëzrya. ppr. et.»

  ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 36. direbech eo gant ne voall-scuerio den ebed. ●(1928) LEAN 122. am ije gwall-skoueriet an holl gant va glac'har.

• gwallsoñj
  gwallsoñj

  m. –où Mauvaise pensée.

  ●(1659) SC 43. Doue a vel ar goal songeou ha desirou da laërez. ●96. Pa zeu eta vr goall sonch, petra hon ens-ni (lire : eus-ni) da ober, resista, pidi Doue, ha trei e faltasi an tu all.

  ●(1831) RDU 166. Rac-cé lammet a bèn er goal chongeu a hou speret. ●(1860) BAL 10. ar goall-zonjou, ar pec'hed. ●(1868) KMM 14. Pa deui ur guall-zonj bennac. ●58. ar poaniou spered, ar voall-zonjou. ●262. ur voall-zonj bennac.

  ●(1908) PIGO II 17. an ozac'h a hadkrog en e hun, hag Itien en e wall-zonjou.

• gwallsoñjal / gwallsoñj
  gwallsoñjal / gwallsoñj

  v.

  (1) V. tr. i. Gwallsoñjal a ub. =

  ●(1825) COSp 160. ma vou goal-chonget a hanoh.

  (2) V. intr. Avoir de mauvaises pensées.

  ●(1922) EOVD 121. ne laret ket hou poénieu de dud tèchet d'arfleuein pe de hoal chonj.

• gwallsoñjezon
  gwallsoñjezon

  f. –où Mauvaise pensée.

  ●(1621) Mc 47. Mar deu vn goal songeson. ●102. Bet em eux goall songesounou pere am eux chaceet.

  ●(1659) SC 46. ar goall songesounou, ha desirou.

• gwallsort
  gwallsort

  m. Malice.

  ●(1744) L'Arm 227a. Malice, t. «Goal-sorte. m.» ●(1790) Ismar 237. dihoallet ne vehai en inguên hac er goal-sort a hanah hou tougehai de zécriein hou Nessan.

• gwallspered
  gwallspered

  m. –où (religion) Diable.

  ●(1790) MG 101. feahein er goal-speret. ●283. berh er goal-speret. ●(1790) Ismar 7. tantationeu er goal-speret.

  ●(1825) COSp 50. tennet a sclavage er goal-speret. ●(1838) OVD 273. ardeu er goal-sperèd.

  ●(1912) AHBT 30. er goal-spered ardran é gein.

• gwallsplannañ
  gwallsplannañ

  v. intr. Briller fortement.

  ●(1844) LZBg 2^l blezad-2^l lodenn 99. deustou ne hoal splannou quet el loër.

• gwallstad
  gwallstad

  f. Mauvais état, mauvaise condition.

  ●(1659) SC 57. hag e zai a re, a vezo maro e stat vat, er Barados, (…) hag a re a vezo maro e goall stat en ifern. ●100. o tistrei vr pec'her eus e oall stat. ●104. pa en em gauer e goall stat.

  ●(1825) COSp 50. er goal-stad é péhani e mant. ●(1842) KAS 50. e kentiz ma vefec'h e gwall stad, / Gret neuze ur govesion vad. ●(1846) DGG 174. o distrei eus ar goal stad-se. ●(1860) BAL 55. Pebez spont da un ene e guall-stad, pa vel ar barner o tont !

  ●(1922) EOVD 214. doh ou guélet é goal-stad.

• gwallstagañ
  gwallstagañ

  v. intr. Faire des ravages.

  ●(1868) FHB 193/296a. Ar c'holera hag an derzien typhoid a voal stag er vro-ze. ●(1868) FHB 199/344a. Ar c'hlenvet var ar chatal, a leverer, a voal stag adarre e costez an Allemagn.

• gwallstourm
  gwallstourm

  v. tr. i. =

  ●(1880) SAB 95. Roit nerz deomp da herzel, da arpa mad ouz kement a voall stourm ouzomp.

• gwallus
  gwallus

  adj.

  (1) Qui fait du mal, néfaste.

  ●(1744) L'Arm 167b. Funeste, tr. «Goalluss.»

  ●(1847) FVR 141. Rak va c'helennadurez, / A zo lemm, kontammuz, / Karget a bilpouzerez, / Hag oc'hpenn-ze gwalluz. ●(1857) HTB 56. an tan n'eo ket nebeutoc'h gwalluz.

  (2) Exposé aux ravages.

  ●(1872) ROU 84b. Terres exposées aux ravages, tr. «douarou goalluz.»

• gwalluzaj
  gwalluzaj

  m. Mauvais usage.

  ●(1825) COSp 10. rac ma rant goal-usage a nehai.

• gwallvankout
  gwallvankout

  v. tr. i. Manquer gravement.

  ●(1866) FHB 64/90b. gouall vankout e kenver ho mestr.

• gwallvarn
  gwallvarn

  f. Jugement cruel.

  ●(1890) MOA 196b. Jugement cruel, tr. «goall-varn, f.»

• gwallvarv
  gwallvarv

  m. Mervel a wallvarv : mourir de malemort.

  ●(16--) NG 1682-1683. Er fin ac e vuhé / A goual varuë a varuezé.

• gwallvec'h
  gwallvec'h

  m. –ioù Fardeau trop lourd.

  ●(1846) DGG 177. liquit evez eta ous al lamou, ous ar goler, ous ar goal-veïou.

  ●(1931) VALL 293a. Faix au fig., tr. «gwall-vec'h m.» ●295a. Fardeau au fig., tr. «gwall-vec'h m.»

• gwallvec'hiañ
  gwallvec'hiañ

  v. tr. d. Accabler.

  ●(1931) VALL 5a. Accabler, tr. «gwall-vec'hia.»

• gwallvennozh
  gwallvennozh

  m. -ioù Mausaise idée.

  ●(1923) SKET I 28. Pep gwall-ober, pep gwall-c'her, pep gwall-venoz.

• gwallvevañ
  gwallvevañ

  v. intr. Se mal conduire.

  ●(1710) IN I 307. ar pez a ellomp da lavaret (…) eo ma c'heureu an droug-m'an-droug, ma en deveus goualvevet en amser-m'an-amser. ●(1727) IN II 307. ma en deveus gôalvevet en amser m'an amser.

• gwallvirout
  gwallvirout

  v. (droit) Pratiquer la concussion.

  ●(1890) MOA 178b. Pratiquer la concussion, tr. «goall-viret, v. a. et n.»