Recherche 'Par...' : 282 mots trouvés
Page 4 : de parfoeltr (151) à parkeder (200) :- parfoeltr
- parfoeltrañ
- parfoeltrennparfoeltrenn
f. –où [devant un subst.] Très gros, énorme.
●(1935) BREI 406/3a. ar parfoeltrennou beterabez didalvez.
- parfoñs / palfoñsparfoñs / palfoñs
m. Fin fond.
●(1856) GRD 48. ér palfonce ag en ihuern. ●(1861) BSJ 115. dischen ér palfonce ag ou ihuern. ●(1861) JEI 9. e zou oeit d'hum gol ér palfonce ag en éternité. ●125. ér palefonce ag en abim blaouahus-cé. ●(1861) BELeu 17. ér palfonce ag er péhedeu villan.
●(1924) DIHU 159/139. Doujein e hran a goéh é palfons en ihuern.
- parfont .1parfont .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. Profond.
●(1557) B I 556. En iffernn parfont ha spontabl, tr. «au fond de l'horrible enfer.» ●737. Allas abim inestimabl / Diuergont parfont ha spontabl, tr. «Hélas ! abîme aux profondeurs immenses et épouvantables.»
B. sens fig.
(1) (Chagrin) Profond.
●(1530) J 188b. Glachar parfont am confont beo ! tr. «Le chagrin me consume toute vive !»
(2) À son comble.
●(1557) B I 386. En ouff parfont ma confontaff, tr. «Ma confusion est à son comble.»
II. Adv.
(1) Profondément.
●(1580) G 1143. Parfont ez ouf spontet guelet ma pechedou, tr. «Je suis profondément épouvantée de voir mes péchés.»
(2) Pinvidik-parfont : très riche.
●(1920) MVRO 34/1c. Eat oun da redeg bro gant eur Zaoz pinvidik-parfount.
- parfont .2
- parfontañ / parfontiñparfontañ / parfontiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Enfoncer.
●(c.1718) CHal.ms ii. Il faut enfoncer ces pieus auec le mouton, tr. «rede parfondein, plantein er pester, er posteu, er paleu se, guet er meut.»
(2) (?) Envoyer avec force qqc. le plus loin possible (?).
●(18--) PEN 93/163. ma parfontas eur fliben anean en pep canton.
II. V. intr. (?) S'enfoncer moralement (?).
●(1728) Resurrection 1439. Parfontin aran enbeo gant queuf ha melconny. ●1711. Parfontin a venan gant hiruout ha glachar. ●2196. Neuse gant eston bras e parfontjont casy. ●2710. Parfontin a venont casi gant mil morchet.
- parfontiñparfontiñ
voir parfontañ
- parfostekparfostek
adj. Kravazh parfostek : civière.
●(1970) GSBG 56. (Groe) kravazh parfostek, tr. «civière.»
- parfum
- parfumerparfumer
m. –ion Parfumeur.
●(1633) Nom 302b. Myropola, pygmentarius, vnguentarius, seplasarius : parfumeur, qui vend des vnguents : parfumer vnan á guez onguentou.
- pargellatpargellat
v. intr. Tituber.
●(1905) DIHU 5/89. Hineah é ma hoah re garg er har : gargusen er handerù en des tronpet é ziùhar, ha pargellat e hra ag er choéj.
- pargoaepargoae
interj. Parbleu.
●(1744) L'Arm 460a. Parbieu, terme burlesque, pour assurer ce qu'on dit, tr. «Pargoai (deux sillabes.).»
- pargurun
- pariadeg
- pariadennpariadenn
f. –où Pari.
●(1904) BOBL 03 décembre 11/3d. Eur bariaden goneet. ●(1909) FHAB Eost 233. abaoue m'hen doa great ha gounezet ar bariaden da zrebi eur podad yod. ●(1947) YNVL 69. Ur bariadenn a oa kenetrezomp. ●(1958) ADBr lxv 4/514. (An Ospital-Kammfroud) Pariadenn : n. f. pl. –ennou. – C'est le seul terme connu et employé pour «pari», (...) : Ober eur bariadenn ; – Mond e pariadenn gand unan bennag. ●(1975) UVUD 145. (Plougerne) Eur bariadenn e doa ganto tre daou ag egile doa finnoc'h evita.
- pariañpariañ
v. Parier.
●(1838) CGK 29. Na ve quet cavet, me bari, er rouanteles antier, / Un den aquittoc'h eguet-han d'ober sparlo dar zaout laër. ●(1878) EKG II 183. Ar zoudarded a vizaz en eur c'hoapaat, o paria piou a skoche an eeuna var ar penn.
●(1903) CDFi août-septembre. Perak ivez paria ? (d'après KBSA 64). ●(1921) PGAZ 27. C'hoari puill a veze gant'ho, ha kalz arc'hant a veze lakeat da baria var an taoliou.
- paribolennparibolenn
f. –où Conte, faribole.
●(1732) GReg 691a. Le peuple dit communément, paribolenn, pour parabole, & pour quelque conte feint.
●(1869) SAG 175. an dra-ze'zo eur baribolenn a gountit de omp breman. (...) Anvit an dra-ze eur baribolenn pe eun divinadell, e giz ma kerot.
●(1906) BOBL 12 mai 86/3b. Gwelloc'h rei peuc'h eged konta paribolennou er c'hiz-ze.
- paribolennatparibolennat
v. intr. Bavarder, dire des fariboles.
●(1922) IATA 20. me a jom aman da baribolennat el leac'h mont da entent ouz va stal.
- parichparich
m. –où. Cf. parch
(1) Parchemin.
●(1633) Nom 4b. parchemin, tr. «parig, parchemin.»
●(1732) GReg 692b. Parchemin, peau de mouton aprêtée, tr. «Parich.» ●Allonger le parchemin, tr. «astenn ar parich.» ●950b. Velin, parchemin fait de la peau d'un veau, au lieu que le parchemein commun se fait de la peau d'un mouton, tr. «parich fin.»
(2) Kozh parichoù : paperasses.
●(1732) GReg 690a. Paperasses, tr. «Coz parichou.»
●(1876) TDE.BF 497b. Koz parichou, tr. «des paperasses.»
- parichaouaparichaoua
v. intr. Fouiller les vieux papiers.
●(1931) VALL 528b. fouiller les viux papiers, tr. «parichaoua.»
- parichaouaerparichaouaer
m. –ion Fouilleur de vieux papiers.
●(1931) VALL 528b. fouiller les vieux papiers, tr. «parichaouaer pl. ien.»
- paricher
- paricherezhparicherezh
m. Parcheminerie.
●(1732) GReg 692b. Parcheminerie, tr. «Parichérez.» ●La ruë de la parcheminerie, tr. «Ru ar Barichérez.»
- paridigezh
- pariezh
- parigellparigell
adj. Apparié.
●(1931) VALL 31a. (sabot) apparié, qui a son pareil, qui n'est pas dépareillé, tr. «(botez) parigell.» ●42a. (sabot, etc.), qui est assorti, non dépareillé, tr. «parigell.»
- parigellañ
- pariñ
- pario
- parisiñ
- ParizPariz
n. de l.
I.
(1) Paris.
●(1499) Ca 153a. Paris. g. idem.
●(1857) CBF 18. dre'n hent-houarn bete Pariz, tr. «à Paris par le chemin de fer.» ●(1877) FHB (3e série) 28/223a. ar gommunarded o deuz great kement a drouz e Pariz e 1871.
●(1908) KMAF 44. evit mont da fusta bro, eun tu bennak du-ze war-dro Pariz. ●(1908) PIGO II 64. o ren e Pariz en eur-man. ●(1910) MAKE 109. evit ober petra, mar pliche, e Pariz ?
(2) Gwenn-Pariz : blanc d'Espagne.
●(1732) GReg 97b. Blanc d'Espagne, blanc de plomb, de la ceruse tr. «Güenn Paris.» ●(1744) L'Arm 50a. Céruse, blanc d'Espagne, tr. «Guên Pariss. m.»
(3) (botanique) Geot-Pariz : ray-grass d'Italie Lolium multiflorum.
●(1929) FHAB Genver 11. Mat e kavan touezia geot Pariz gand ar melchen. (...) Daou seurt geot Pariz a zo : ar geot Pariz ordinal hag ar geot Pariz barvek. ●(1929) FHAB C'hwevrer 48. ha setu perak ec'h hader enno melchen-douar, melchen entre, melchen-melen pe c'heot Paris. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Geot-ruban, geot-Pariz = geotennou n'anavezan ket o ano e galleg.
II.
(1) An holl lorc'h e Pariz : voir lorc'h.
(2) Kas da gaoc'ha da Bariz : voir kaoc'ha.
- ParizianParizian
m. –ed Parisien.
●(1732) GReg 694b. Parisien, qui est de Paris, tr. «Parisyan. p. parisyaned, parisyanis.»
●(1910) MBJL 64. eur parizian a wad rik. ●(1923) AAKL 10. n'eus Parizian ebet, sur a-walc'h, gwisket klokoc'h egedoc'h-c'houi ! ●(1927) TSPY 44. tam lakepot, Parizian daonet. ●(1947) YNVL 85. O ! N’eo ket war zigarez em eus lakaet Parizianed, ur wech bennak, da zebriñ gwelien…
- Parizianez
- parjur .1parjur .1
adj. Parjure.
●(14--) Jer A.70. Byhan soynget eu guenez sur /Da dygarez fals lazr paryur, tr. « Tu as peu réfléchi, sûrement, / A ton excuse, voleur faux (et) parjure » ●(1499) Ca 153a. [pariuraff] Jtem pariurus / a / um g. pariurez. b. pariur.
●(1831) RDU 55. Er-ré e dor er sermant (…) e zou parjur ha faus de Zoué, hac e dèn é gaz.
- parjur .2
- parjurañ / parjuriñ
- parjurerparjurer
m. –ion Parjure.
●(1576) Gk I 260. Gaudisseryen, drouc comseryen, flateryen, gaouyeryen, ha pariureryen.
- parjuretparjuret
adj. Parjure.
●(c.1500) Cb. [pariuraff] Jtem pariurus / a / um g. pariure. b. pariuret.
- parjuriñparjuriñ
voir parjurañ
- parkpark
m. –où, parkeier
I.
(1) (agriculture) Champ clos.
●(1478) RECe II 209. Dans le diocèse de Saint-Brieuc une charte de Beauport, datée de 1478, nous fait connaître à Plouézec les lieux dits que voici : Prat-an-goazy, « pré des oies ; » Parc-oar-an-roch, « pré sur le roc » ; Loguel-an-cozze, « loge du vieux » (Archives des Côtes-du-Nord). ●(1499) Ca 152b. Parc. g. idem. ●(1633) Nom 140a-b. Paries medianus : paroy trauersant les parts de la maison : moguer pehiny á vez á treuz dr'en parcou, moguer creïs. ●238a. Trames : chemin à trauers des champs : vn henth á treus an parcou.
●(1659) SCger 21b. champ, tr. «parc, p. ou.» ●(1732) GReg 149a. Champ, piece de terre propre à être labourée & semée de grains, tr. «Parcq. p. parcqou, parcqéyer.» ●175a. Clos, parc, ou champ clos, tr. «Parcq. p. parcqou.»
●(1849) LLB 26. Ol er freh, hemb labour, e greské ér parkeu. ●347. Aveid harz en ined a goeh ar ou farkeu. ●(1868) GBI I 498. Dao e benniga ar parkou, tr. «Il faut bénir les champs.» ●(1878) EKG II 77. o tont euz ar park d'ho mern.
●(1907) PERS 125. Meur a vech ez oun bet a dreuz ar parkeier epad an eost. ●(1911) BUAZperrot 816. Eur verc'h yaouank (…) a yeas da labourat d'he farkeier. ●(1934) BRUS 278. Un champ, tr. «ur park –eu.» ●(1960) EVBF I 331. Le champ. Le mot park est utilisé partout : pl. parkou, parko, parkaou, parkeù, pl. général parkouyer, parkoyer, parkeyer ; cependant, dans la sud-Finistère, il ne désigne qu'un champ entouré de talus (et il est en général qualifié : park trikorn, «triangulaire», park drezeg, «aux ronces»...).
(2) (agriculture) Park-sini : champ à lande.
●(1985) OUIS 233. dans les parcs à lande ou parkousini.
II.
(1) Parc (à huitres).
●(1985) ADEM 79. (An Arradon) Ma eont en doa parkoù estr.
(2) Park brezel : champ de bataille.
●(1864) SMM 103. Ar bed so eur parc brezel ledan meurbet.
(3) Parc.
●(1732) GReg 692a. Parc, grande enceinte de murailles, tr. «Parcq. p. parcqou.» ●Le parc au Duc, tr. «Parcq an Ducg.»
III.
(1) Na vezañ er memes park : ne pas parler de la même chose.
●(1908) KMAF 54 E. Crocq. (Droch) Perak neuze lavaret nan elec'h ma fell lavaret ya ? (Fistoulik) Arabat facha, mignon Droch, n'emomp ket hon-daou er menes (lire : memes) park.
(2) Cheñch park : chnager de sujet.
●(1877) FHB (3e série) 25/203b (L) *Loiz Vihan. Chench park a reomp, Fanch : iao 'ta dreist ar c'hleuz. Ar voti ne zell ket oc'h ar veleien !
(3) Unan er park, egile er foenneg : parler de choses différentes sans se comprendre.
●(1952) LLMM 34/47 (Ki-Douarnenez). C'hwi zo er park ha me er foenneg : komz a reomp hep en em gompren.
(4) Mont d'ar park a-raok he lein : enceinte en mauvaise part.
●(1902) CRYP II 310 (T). Bed e 'park rog hi lein, tr. E. Ernault «elle a été au champ avant son déjeuner, se dit d'une femme qui accouche d'un enfant venu à terme avant neuf mois de mariage, Trég[or].» ●(1942) VALLsup 63 (T). Enceinte en mauvaise part, tr. F. Vallée «aet d'ar park araog he lein T[régor].»
(5) Mont da beuriñ e park ub. : s’occuper de choses dont on n’est pas sensé s’en occuper.
●(1909) NOAR 55 (L) K. ar Prat. «A ! emezo war eun dro, devet omp ! An elez a zo bet o peuri en hor park !... ●(1981) ANTR 6 (L) *Tad Medar. Mear eo ive an Atrou Maner. Esoh a-ze dezañ kaoud tro da vond da beuri e park an Aotrou Person.
(6) Hadañ kerc'h e park ub. : voir kerc'h.
(7) Kaout un tammig lod e park ar Brizh : voir brizh.
(8) Sentus evel ur c'hleuz ouzh ur park : voir kleuz.
(9) Kas ar saout da beuriñ en ur park all : voir saout.
(10) Kas da sutal brulu da bark an aod : voir brulu.
(11) Ober beskelloù e park ub. : voir beskelloù.
(12) Gwelet e pe lec'h eo kouezhet ar c'hleuz e park an nesañ : voir kleuz.
- park-an-erv-hirpark-an-erv-hir
m. plais. Bord herbeux du chemin.
●(1949) KROB 15-16/13. Pegwir emañ o mamm ganto, ar vugale n'o deus avi ebet ouz ar gamaladed a zalc'h a zaout e «park an ero hir», da lavaret eo war an heñchou. ●(1982) MABL I 22. (Lesneven) 'n oa ur vuoc'h hag a ziwalle 'ne'i «'park an erv hir» e lavare din – an dra-se 'ioa war ar strejoù.
- park-ar-marvpark-ar-marv
m. Cimetière.
●(1911) RIBR 17. Penaos a rai evit dilezel park ar maro, e bark hennez, da vihana !
- park-ar-silioù
- park-leton
- parkadparkad
m. –où Un plein champ.
●(1790) MG 40. ur parquad-lin.
●(1849) GBI I 50. Aman a-vad, eme-z-hi, 'zo 'r parkad kaer a ed ! ●(1854) PSA II 236. er parquadeu æd-zé. ●(1868) FHB 204/384a. meur a barkad ed. ●(1878) EKG II 88. eur parkad balan.
●(1907) AVKA 71. parkado ed. ●(1914) KZVr 62 - 10/05/14. Parkadou segal. ●(1920) MVRO 44/4c. e kreiz eur parkad avalenned. ●(1921) FHAB Du 309. ogejat ar parkadou ed. ●(1925) SFKH 35. ur parkad seud. Buohed rah ha ré vat. ●(1939) RIBA 148. hé farkad loñned. ●(1958) BLBR 107/15. N'om ket deuet a-benn da echui ar parkad eost.
►sans compl.
●(1942) DIHU 375/133. Dihillet é er parkad.
- parkañ
- parked
- parkedaj
- parkeder