Devri

Recherche 'Par...' : 282 mots trouvés

Page 2 : de paravel (51) à paread (100) :
  • paravel
    paravel

    m. –ioù Paravent.

    ●(1732) GReg 692a. Paravent, contre-fenêtre en dehors, ou chassis couvert d'étoffe pour se garantir du vent, tr. «Par-avel. p. paravelou.» ●(1744) L'Arm 267b. Paravent (...) Qu'on met dans les chambres, tr. «Parahuéle.. leu. m.»

    ●(1909) HBAL 18. eur paravel anter-zigor.

  • paravi
    paravi

    adv.

    (1) À qui mieux mieux.

    ●(1767) ISpour 85. é ivet, par-ivi pehani e ivou muihan. ●(1787) BI 126. int ë-hum zouguai, èl par-ivi, pehani enn devezai groeit gùellan. ●(1790) Ismar 125. é hivèt par ivi péhani e ivou muyan. ●(1792) CAg 23. Hac ind ë rid par-ivie / Eit donnet d'en inourein.

    ●(1829) CNG 100. par-ivi en en insultant. ●101. Lod par-ivi er soucadai. ●112. Ha Salomé, en tair Mari, / D'er baumein e yas par ivi. ●(1856) VNA 170. c'est à qui brillera le plus, tr. «é mant par-ivi pihue e ziffædou muihan.»

    (2) Loc. adv. D'ar paravi : à qui mieux mieux.

    ●(1825) COSp 51. é tihuen d'er par évi. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 108. en ol e zé d'er paravi de zisquein lézen er gùir Doué. ●(1849) LLBg v 58. Kanamb d'er paravi. ●(1861) BSJ 118. péré hum zougué d'er paravi d'hi cheleùet. ●(1861) BELeu 9. ha d'er paranvi é tent de cheleuèt predêgueu en eutru El Leu. ●(1895) FOV 240. Plahézed a bep tu e vou d'er paravei / Eit assé diméein de Vaheu, de Gorlei.

  • paraviañ .1
    paraviañ .1

    v. intr. Rivaliser.

    ●(1907) FHAB Ebrel 52. Eus an eil bojen d'eben 'm eint o paravia / Piou a gano d'he grouer he zonik ar vraoa. ●(1908) FHAB Here 305. c'hoant paravia gant al labouset. ●(1909) FHAB Ebrel 113. kleier bras Sant-Thegonnec, Guiclan a Lambaol a c'hoantaffe paravia ganto.

  • paraviañ .2
    paraviañ .2

    adv.

    (1) Bezañ paraviañ : à qui mieux mieux, à l'envi.

    ●(1710) IN I 56. eno emaint paravia (…) o cana meuleudi d'o C'hroueur.

    ●(1866) FHB 57/33a. ha neuze e ve lavaret e vent paravia an eil d'eguile o clasc gouzout piou a vezo muia diskiant. ●(1869) FHB 213/26b. Oll emaint paravia o clask gouzout. ●(1869) FHB 223/105a. an oll gristenien, a vezo guelet, ep mar, paravia an eil d'eguile, o renta d'ho mam vad an oll henoriou. ●(1872) ROU 83a. Il y a émulation entre eux, tr. «paravuia emaint.» ●101b. Rivaliser, tr. «Beza paravia.»

    (2) Choari paraviañ : rivaliser.

    ●(1872) ROU 101b. Rivaliser, tr. «c'hoari paravia.»

    (3) Ober paraviañ =

    ●(1934) PONT 108. An Aotrou persoun, ar seurezet hag ar re all ive a rae paravia goulennou ouz ar vugale. (1) A qui mieux mieux Paravia est très employé dans le Léon. Dans le Tréguier on dit helebini.

    (4) À qui mieux mieux.

    ●(1854) MMM 344-345. An oll dûd heürus (…) a lavar paravia : henor, gloar da vam Salver ar bed.

    ●(1904) SKRS I 99. Kerent ha bugale a boagn paravia.

  • paravis
    paravis

    prép. Paravis da : en face de.

    ●(1961) BLBR 133/28. En dourellenn saùet ar un ihuellenn paraviz de zor dal er hastell e ziskoé hé fenestri dismantret ha difoulgahet, haval tré doh poull-lagadeu goulli. ●(1942) DHKN 285. Paravis dehè, é ma kér.

  • paraviziñ
    paraviziñ

    v. tr. i. Comparer.

    ●(1939) DIHU 334/260. Kann e zo bet tréma Roye. Met nitra, de baravizein doh er péh hon es kleuet é léh aral.

  • parbieur
    parbieur

    interj. ; juron. Parbleu !

    ●(1744) L'Arm 460a. Parbieu, terme burlesque, pour assurer ce qu'on dit, tr. «Parbieurr.»

  • parbleur
    parbleur

    inter. ; juron. Parbleu !

    ●(1834) SIM 14. parbleur ! emedon-me, ober a rit aze traou caer. ●(1850) JAC 51. Parbleur ! rêson oc'h eus. ●(1850) MOY 167. Parbleur, ze a zo mat.

  • parch
    parch

    m. Parchemin.

    ●(1911) BUAZperrot 65. ar skridou var barch.

  • parchantiñ
    parchantiñ

    v. tr. i. =

    ●(1968) BAHE 56/63. Azezet e vezent eno o parchantiñ c'hoazh ouzh maneadeg virvidik ar porzh !

  • parchemin
    parchemin

    m. Parchemin.

    ●(1659) SCger 88a. parchemin, tr. «parchemin.»

  • parchenn .1
    parchenn .1

    f. –où =

    ●(1913) AVIE 265. ind e zoug parchenneu digoroh ha penpill hiroh eit er réral.

  • parchenn .2
    parchenn .2

    f. –où, parchoù Vieux écrits.

    ●(1732) GReg 688b. Pancartes, vieux écrits, tr. «(Van[netois] parchenn. p. parchëu.»

    ●(1934) BRUS 291. Une pancarte, tr. «ur barchen –neu.»

  • parcher
    parcher

    m. –ion Parcheminier.

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminier, tr. «parcher.»

  • parcherezh .1
    parcherezh .1

    f. Parcheminerie (local).

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminerie, (la boutique), tr. «parcherez f.»

  • parcherezh .2
    parcherezh .2

    m. Parcheminerie (industrie).

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminerie, (l'industrie), tr. «parcherez m.»

  • parchimin
    parchimin

    m. Parchemin.

    ●(1499) Ca 152b. Parchimin et parchemin. l. hoc pergamen.

  • parchiñ
    parchiñ

    v. intr. Parcheminer.

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminer (se), tr. «parchi d'après V[annetais] (parchein).»

  • pard
    pard

    m. –ed (zoologie) Léopard.

    ●(1499) Ca 153a. Pard. idem cest vne beste. ●(1575) M 1851-1854. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, / Nac euyt Pard, nac Ours, da comours nac Ourses : / Ho quelyn mar be quet, rauisset ne cretes, / Nep quentel ho guelet, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne / Ou qu'une panthère, ou un ours dans ses rapports (?), ou une ourse / Quand leurs petits ont été enlevés, tu n'oserais / Jamais les regarder.»

  • pardaevezh
    pardaevezh

    m. –ioù Soirée.

    ●(1867) FHB 113/65a. Eur pardaezvez, ar c'huec'h a vis c'huevrer, en doa laeret eun ilis. ●(1872) ROU 103a. Un soir d'été, tr. «ur pardaevez anv.» ●(1872) FHB 394/231a. a ioa ive er pardaesvez-ze kel laouen ha pephini. ●(1878) EKG II 174. bep sul da bardavez. ●(18--) SAQ II 330. Var eur pardavez, eun den a zeue euz he di.

  • pardaez
    pardaez

    m. & adv. –ioù

    I. M.

    (1) Soir.

    ●(1710) IN I 11. ar mintiniou hac ar pardaeziou. ●(1732) GReg 871b. Soir, la vêprée, depuis les trois heures jusqu'au soleil couché, tr. «Par-daëz. ar pardaëz.»

    ●(1859) MMN 1. pere (…) a ia bep pardaez, edouc Mis Mae, d'an Ilisou. ●(1860) BAL 5. coulz lavaret bep pardaez e clever cloc'h an anaoun. ●158. azalec ar Iaou da bardaez, betec ar gVener da bardaez. ●(1876) TDE.BF 442b. Ar pardaez a zeuas. ●(1894) BUZmornik 144. Ear ar pardaez a reaz d'ezhi dizempla.

    ●(1907) PERS 80. hag ar pardaez a dremen e ti ar beorien.

    (2) Le soir.

    ●(1904) KANngalon Du 254. Gedal a reaz pardaez araok mont er meaz. ●(1929) FHAB Mae 190. Eun deiz, pardaez anezi, eur marc'hadour saout a vro Gemre, hag a deue bep an amzer da foar Barnett, a oa o tremen war bont Londrez.

    II. Adv.

    A. Adv. Tard.

    ●(1890) ARK 39. hag a chom re zivezat, re bardaez, ennho ! ●(1894) BUZmornik 653. pardaez eo dija, ha bremaik ema noz.

    B. Loc. adv.

    (1) Diouzh ar pardaez : le soir.

    ●(1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «Diouc'h ar pardaëz.»

    ●(1894) BUZmornik 105. Skolastik a lavaraz d'he breur dioc'h ar pardaez : (…).

    ●(1905) KANngalon Here 511. goude ar pred, pe diouz ar pardaez. ●(1911) SKRS II 161. Dioc'h ar pardaez, ez eas dre ruiou kear. ●(1916) KANNlandunvez 64/465. Dioc’h ar pardaez, ar famill abez en em asamblo evit ober a-unan ar beden vraz.

    (2) War ar pardaez : le soir.

    ●(1860) BAL 8. mes var ar pardaez. ●168. var ar pardaez etro cuz eol. ●(1868) KMM 159. Ar Gvener oa, var ar pardaez. ●(1868) FHB 177/164a. var ar pardaez, o c'hedal an noz.

    ●(1906) BOBL 17 novembre 112/3b. tro eun heur var ar pardaëz.

    (3) D'ar pardaez : le soir.

    ●(1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «d'ar pardaëz.»

  • pardaez-kloz
    pardaez-kloz

    m. Tard dans la soirée.

    ●(1909) BROU 201. (Eusa) pardaez clos, tr. «tard dans la soirée.»

  • pardaez-noz
    pardaez-noz

    m. Nuit close, tombée.

    ●(1868) KMM 256. an aotrou Riou (…) a oa, var ar pardaez noz, o tont var varc'h diouz ur pennad beach. ●(1876) TDE.BF 432a. War benn ar pevare dervez, dioc'h ar pardaez-noz. ●(1880) SAB 230-231. ha d'ar pardaez noz. ●(1882) BAR 68-69. da pardae noz, caer ho devoe clask ho Mab. ●(1894) BUZmornik 546. Bemdez e iune betek ar pardaez-noz. ●(18--) SAQ II 225. Edo o vont : var ar pardaes noz, skanv a droad, tiz varnan.

    ●(1928) BFSA 186. diouz ar pardaez-noz.

  • pardaeziad
    pardaeziad

    m. –où =

    ●(1995) BRYV III 10. (Milizag) d'ar pardaeziad du.

  • pardaeziñ
    pardaeziñ

    v. impers. Se faire tard.

    ●(1872) ROU 103a. Le soir se fait, tr. «pardaezi a ra.» ●105a. Il se fait tard, tr. «Pardaezi a ra.»

    ●(1905) HFBI 44. pardaesi â réa déjà.

  • pardandienn
    pardandienn

    interj. juron. Parbleu, pardieu.

    ●(1919) MVRO 14/1d. Pardandien ! va zad, ne gav ket d'eoc'h ez eus peadra d'ar bolc'h da vont divar al lin, pa ranker gouzanv kementse a c'hlao da goueza var va c'hein epad peder heur horoloach. ●(1920) MVRO 18/1c. Pardandien ! eme Berig, gouzout a ra evit piou eman oc'h ober ivez.

  • pardaoniñ
    pardaoniñ

    v. intr. Ken a bardaon : tant que faire se peut.

    ●(1920) MVRO 19/4c. Setu int o daou e toull dor Job, ha da lopa mar gouient, ken a bardaone !

  • pardefi
    pardefi

    adv. Bezañ pardefi da : être à qui mieux-mieux.

    ●(1937) DIHU 310/253. É mant pardefi de ouiet più anehè e hrei er muian a safar.

  • pardiac'h
    pardiac'h

    interj. ; juron. Parbleu, pardi !

    ●(17--) BMa 181. Pardiach chede un affer coant, tr. «Pardieu ! voilà une belle affaire.»

  • pardidreuz
    pardidreuz

    adv. De part en part.

    ●(1872) ROU 94a. De part en part, tr. «par-didreuz.»

  • pardien
    pardien

    interj. ; juron. Parbleu.

    ●(1839) BESquil 176. hemb prononcein guet-hai unan benac ag er guirieu-men, pardien, mordien, me fé, hac er sorte-cé.

  • pardinac'h
    pardinac'h

    interj. ; juron. Parbleu.

    ●(1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardinac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardinac'h.»

  • pardistac'h
    pardistac'h

    interj. ; juron. Parbleu !

    ●(1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardistac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardistac'h.»

  • pardistak
    pardistak

    interj. Pardi. Voir pardistac'h.

    ●(17--) FG II 45. Ah ! pardistak. ●66. pardistack ne ouson mui petra da jonc'h var ho coust.

  • pardon
    pardon

    m. –ioù

    I. Pardon, rémission.

    ●(1499) Ca 153a. Pardon. g. idem / ou indulgence.

    ●(1659) SCger 88a. pardon, tr. «pardon.» ●(c.1680) NG 379. Ha ma ray dim pardon. ●(1732) GReg 692b. Pardon, tr. «Pardoun. van[netois] pardon.» ●693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «Rei e bardoun da ur re.»

    ●(1829) CNG 104. O Croéz, mamèn a espérance (...) Én hou sol é clasquan pardon. ●(1888) LTU 46. ann distaol pe ar pardon euz ar boan temporel.

    ●(1907) PERS 51. da c'houlen pardon digantha. ●(1915) HBPR 150. en eur c'houlen pardon. ●(1936) DIHU 296/30. Brema deulinet ha goulennet pardon get Doué.

    II.

    A. (religion)

    (1) Pardon, fête religieuse.

    ●(1732) GReg 693a. Pardon, assemblée d'une Eglise où il y a Indulgence, tr. «Pardoun. p. pardounyou.» ●Courir les Pardons, y aller pour se divertir, & non par dévotion, tr. «Redecq ar pardounyou.»

    ●(1849) LLB 162. dé kaër er pardon. ●1985. Piw e zei bremen d'où pardonieu. ●2057-2058. arlané dehuehan, / É pardon bras Kergrist. ●(1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1883) MIL 186. Pardon Sant-Herbot a bad e doug miz mae.

    ●(1903) MBJJ 252. Dilost ar pardon. ●(1908) PIGO II 31. Haddeut eo gant an hanv reuz ar pardoniou. ●(1928) FHAB Mezheven 209. da zeiz ar pardon. ●(1933) MMPA 172. Breiz eo bro ar pardoniou. ●(1966) YDERrien 5cd. O klevet anezhañ gant e akordeon / Hennezh a deuio du-mañ pa vo graet ar pardon.

    (2) Indulgence.

    ●(1913) FHAB Genver 13. ar Pab Sixt IV a roas 100 dervez pardon da c'hounid da gement hini a yaje d'ar Folgoad.

    (3) Lod ar pardon : cadeau que l'on offre lors d'un pardon ou au retour du pardon.

    ●(1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou. ●(1939) WDAP 3/192. Flutet eo bet e holl arc'hant o paea lod ar pardon d'ar merc'hed yaouank.

    ●(2005) SEBEJ 109. (Ar Yeuc'h) Il était d'usage qu'ont leur donnât quelques friandises, et cela se disait lod ar pardon (la part du pardon).

    B. sens fig.

    (1) Fin d'ar pardon ! : fini de rire !

    ●(1909) TOJA 49. Paouezet breman ! A-walc'h eo ! Fin d'ar pardon ! ●(1957) AMAH 45. D'ar gêr, emzo, d'ar gêr raktal, ha fin d'ar pardon !

    (2) Kenavo d'ar pardon =

    ●(1955) VBRU 129. Ha ma c'hoarveze ganto koll o gwreg, kenavo d'ar pardon, rak n'helle ket an intañv kaezh eildimeziñ.

    (3) N'eo ket ur pardon : ce n'est pas une partie de plaisir.

    ●(1929) EMPA 12. n'eo ket eur pardon beza o veskla dindan eun amzer evel ma ra.

    (4) Krampouezh pardon : femmes trop recherchées dans leur toilette.

    ●(1888) SBI II 180. Crampous pardon, liboudenno ; / Da c'houec'h miz goude vent dimêt, / Eur vez ve d'ann hol ho gwelet ! tr. «Les crêpes de pardon, les traînées : / Six mois après leurs noces, / C'est une honte pour tous de les voir !»

    ●(1982) TKRH 91. Eus ur plac'h yaouank re stipet e lavare : ur grampouezhenn bardon.

    (5) Droch ar pardon : inocent du village.

    ●(1972) SKVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc'h-loar, boc'h bidi Botigao, genoù gwelien, torc'h togn hoc'h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...

    III. Bezañ an ton hag ar pardon gant : voir ton.

  • pardonadeg
    pardonadeg

    f. –où Pardon religieux.

    ●(1870) FHB 297/287b. Ar seiz var'n ugent zo eta assinet vit ar bardonadec. ●288a. ho fardonadek e Kerdevot.

  • pardonañ .2
    pardonañ .2

    voir pardoniñ .2

  • pardonañ / pardonat / pardoniñ .1
    pardonañ / pardonat / pardoniñ .1

    v. intr. Péleriner, aller en pèlerinage.

    ●(1505) Vc 23-26. Cenpenet gant Yvo Caervoyec / enn henor dan Ytroun An(na) / hon ducgez rouanez o pardony / er Foll()coet, tr. «Arrangé par Yves Kervoyec / en l'honneur de Madame Anne / notre duchesse-reine en pèlerinage / au Folgoët.»

    ●(1732) GReg 693a. Aller gagner les Pardons en quelque lieu, tr. «Moñnet èn ul lac'h da bardouna.»

    ●(1829) CNG 48. Atou, me yeï de Bardonna / De Guelhen pe Santés Anna. ●(1889) ISV 40. mont da bardona da Rumengol.

    ●(1903) MBJJ ix. ar re a vez bet o pardona. ●(1905) BREH 6. oeit de bardoñnat. ●(1906) KANngalon Genver 16. bet o pardouna e Lourd. ●(1909) KTLR 70. e sonjaz mond da bardouna da vez hor Zalver, da Jerusalem. ●(1911) BUAZperrot 453. el leac'h ma karient diredet niverus da bardona.

  • pardonat
    pardonat

    voir pardonañ .1

  • pardoner
    pardoner

    m. –ion

    (1) Pèlerin.

    ●(1732) GReg 693a. Celui qui va au Pardon, tr. «Pardouner. p. pardounéryen.»

    ●(1869) FHB 225/128b. eun trein nevez bennag evit ar bardonerien. ●(1894) BUZmornik 777. Ar bardounerien a gustum peurvuia poket d'he droad.

    ●(1911) BUAZperrot 470. ouzpenn dek mil pardoner. ●(1925) FHAB Genver 38. Ar bardonerien skuiz a c'helle chom eno da ziskuiza ha da breja. ●(1927) FHAB Gouere 147b. pardonerien Tro-Vreiz.

    (2) spécial. Prêtre qui officie lors d'un pardon.

    ●(1909) BOBL 24 juillet 239/3a. ar pardoner a oa person Plouye. ●(1924) ARVG Here 221. An hini a gôzeas ar gwellan a voe ar pardoner ; eur pardoner eus an dibab.

  • pardonerez
    pardonerez

    f. –ed Celle qui va au pardon.

    ●(1732) GReg 693a. Celle qui va au Pardon, tr. «Pardounerès. p. pardouneresed.»

  • pardoniñ .1
    pardoniñ .1

    voir pardonañ .1

  • pardoniñ / pardonañ / pardono .2
    pardoniñ / pardonañ / pardono .2

    v.

    (1) V. tr. i. Pardoniñ da ub. : pardonner qqn.

    ●(av. 1400) Landevennec. amen , deo gratias, pardonet da nep en scriuas tr. « Amen, Deo Gracias, pardonnez à celui qui l'écrivit ». ●(1499) Ca 153a. Pardonnaff g pardonner. ●(1530) Pm 88. Pardonet doz car hoz parant, tr. «Pardonnez à votre ami, votre parent.»

    ●(1659) SCger 88a. pardonner, tr. «pardonni.» ●(c.1680) NG 1172. Pardonnou librement / Dou hol ennemiset. ●(1732) GReg 693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «pardouni. p. pardounet.» ●Pardonner, tr. «Pardouni. pr. pardounet. Van[netois] pardoñnein.» ●(17--) TE 29. Ean e gueméras memb en hardéhtæd d'er supliein de bardonein d'en ol.

    ●(1857) LVH 315. Men Doué, hui péhani e zou larg é pardonein. ●(1860) BAL 62. pardoned d'an ini em oa cas ar maro outa ! ●(1874) POG 167. Ha d'ho pobl hoc'h euz pardonet.

    ●(1911) SKRS II 35. ar belek-se a c'houlennas ha pardouni a rea d'he vuntrerien.

    ►absol.

    ●(1824) BAM 123. an obligation e pehini emaomp da bardouni.

    (2) V. tr. d. Pardonner.

    ●(1849) LLB 156. pardonet hun offans.

    ●(1913) AVIE 84. hou Tad ne bardonou ket naket hou péhedeu.

    (3) V. pron. réci. En em bardoniñ : se pardonner.

    ●(18--) SAQ II 70. En em garet. – Red eo c'hoas : en em bardoni.

    ●(1911) BUAZperrot 770. red eo en em bardoni.

  • pardono
    pardono

    voir pardoniñ .2

  • pardonus
    pardonus

    adj. Indulgent.

    ●(1931) VALL 530b. qui pardonne, disposé à pardonner, tr. «pardonus.»

  • pare .1
    pare .1

    adj.

    I. Attr.

    A.

    (1) Fini, épuisé.

    ●(1827/29) VSA 1457. evoa pare an ed er hrinel, tr. «le blé, dans le grenier, est épuisé.»

    (2) Usé.

    ●(1856) VNA 205. Comment, vos souliers sont déjà usés ! tr. «Petra, paré-é deja hou poteu !»

    (3) Quitte, délivré.

    ●(1659) SCger 162b. pare, tr. «quitte, deliuré.»

    (4) Complet.

    ●(1942) VALLsup 36a. Complet, tr. «pare, V[annetais] pariù.»

    (5) Bezañ pare gant ub. : en être fait de qqn.

    ●(1790) MG 99. ur hlinhuæd en discaras quen izel, ma credait é hoai paré guet-ou.

    (6) Bout pare : être agonisant.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il est sur le bord de sa fosse, tr. «tostat ara d'é vé paré é, n'hel mui, eha qüitt'.»

    (7) Bezañ pare diouzh udb. : avoir fini avec qqc.

    ●(1902) PIGO I 183. breman, pan oun pare deuz ma labour, n'am euz ken ezom dioutan [ar skourje].

    B. (domaine pathologique)

    (1) Guéri.

    ●(1659) SCger 162b. pare, tr. «guary.» ●(1732) GReg 477a. Guérir, tr. «renta pare.» ●Etre guéri, tr. «Beza pare.»

    ●(1876) TDE.BF 497b. Pare, adj., tr. «Guéri, hors de danger quel qu'il soit.» ●(1877) BSA 239. Rentet oa pare, hag an dervez varlerc'h, ne jome an disterra merc euz eur seurt guascaden.

    ●(1907) PERS 289. Pare oun, pare oun.

    (2) Pare-klok : complètement guéri.

    ●(1866) FHB 67/115b. Tri devez goude ar pot bihan pare cloc a c'hoarie gant he vreur. ●(1877) BSA 107. Antronoz vintin, ec'h en em gave pare gloc. ●(1889) SFA 262. o sevel enn he za, pare-klok.

    (3) Pare-pizh : complètement guéri.

    ●(1869) HTC 270. da veza pare piz dioc'h ar pez a vire outhan da boueza var he zivesker.

    (4) (en plt d'une blessure) Guérie.

    ●(1882) BAR 239. ar gouli a ioa var gorf Bona en em gavaz pare ractall, heb gleizenn ebet da c'houde.

    II. Adv. Mont, tec'hel pare : partir, fuir, s'en aller.

    ●(1857) HTB 34. Warlerc'h ar c'homziou-ze a tec'has ar sieler pare. ●44. en em dispaka hag o vont pare. ●50. mont a reint oll pare diouzac'h. ●113. na gredent na mont pare na choum eno. ●162-163. hag o vezan lavaret kement-ze, e tec'has pare.

    ●(1942) VALLsup 6b. s'en aller, tr. «mont pare.»

  • pare .2
    pare .2

    f. & adv. –ioù

    I. F.

    (1) (agriculture) Équipe de batteurs.

    ●(1849) LLB 489-490. un dorner didalwé / A vitin bet en noz é tireih ur baré. ●(1897) EST 30. É rikér eih dornér eit gobér ur baré, tr. «il faut huit batteurs pour former une compagnie.»

    ●(1931) VALL 347a. Groupe de gens qui se réunissent pour battre le blé, tr. «V[annetais] paré f.» ●(1942) VALLsup 19a. Équipe de batteurs, tr. «paré V[annetais] f.» ●67b. Équipe (…) entente (pour les battages), tr. «paré V[annetais] f.»

    (2) Équipe, groupe.

    ●(1921) GRSA 241. ur baré vras aral a dud. ●270. ur baré vras a varhegion.

    (3) Troupeau.

    ●(1849) LLB 1185. mar venet chanjein hou paréieu.

    (4) Partie de jeu.

    ●(1931) VALL 535b. (une) Partie de jeu, tr. «V[annetais] pare pl. ieu.»

    II. Adv. A-bare : par équipe.

    ●(1921) GRSA 407. de droieu hantér noz é tivago aman Saozoned a baré. ●(1932) GUTO 36. donet e hrè (…) inéañneu a baré de geni dehon donézoneu.

  • pare .3
    pare .3

    m.

    (1) Bezañ war ar pare : être prêt.

    ●(1910) MAKE 27. Emout war ar pare ?

    (2) Bezañ war ar pare da : être sur le point de.

    ●(1908) KMAF 7. C'houi 'gav e oan-me war ar pare da lavaret eun hanter-ger bennak d'eoc'h ? ●9. Bremaik e oan war ar pare da lavaret d'eoc'h...

    (3) Bezañ war e bare : être finissant, tirer à sa fin.

    ●(1907) AVKA 124. Heur hag heur an amzer ac'h ê ; an de oa dija war e bare.

    (4) E pare ar mav : à l'article de la mort.

    ●(1867) MGK 68. Dioc'h klenvejou ar bed e pare ar maro : / Mad pe fall, 'vel ma'z omp, chomomp evelato !

    ●(1907) AVKA 90. en pare ar maro.

  • pare .4
    pare .4

    m. –où

    (1) Guérison.

    ●(1890) MOA 289a. Guérison, s. f., tr. «Pare, m.»

    ●(1907) PERS 371. goulen ar pare. ●(1907) AVKA 124. Ken ab a oaint da welout c'hoaz ar burzudo hag ar pareo a rae ! ●(1911) SKRS II 221. pare burzuduz eun den dall. ●(1926) FHAB Here 364. ar pare da glanvourien dibare.

    (2) Reiñ ar pare : guérir.

    ●(1907) PERS 286. rei ar pare d'ar re glanv. ●(1912) MMPM 125. nouspet gweach hen deuz roët dezo ar pare.

  • paread
    paread

    f. & adv. –où

    (1) F. Contenu d'une équipe.

    ●(1910) DIHU 62/125. Paréadeu perhinderion e gavér bremen é kañnal. ●(1921) GRSA 239. én un hent digor, paréadeu tud é vonet hag é tonet geton. ●(1932) BRTG 37. ur baréad tud arall é tonet ar é lerh. ●(1942) VALLsup 89b. Groupe, tr. «V[annetais] f. paréad.»

    (2) Adv. A-bareadoù : par équipes.

    ●(1939) RIBA 70. hag éh ant a baréadeu.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...