Devri

Recherche 'Par...' : 282 mots trouvés

Page 2 : de paravel (51) à paread (100) :
  • paravel
    paravel

    m. –ioù Paravent.

    (1732) GReg 692a. Paravent, contre-fenêtre en dehors, ou chassis couvert d'étoffe pour se garantir du vent, tr. «Par-avel. p. paravelou.» ●(1744) L'Arm 267b. Paravent (...) Qu'on met dans les chambres, tr. «Parahuéle.. leu. m.»

    (1909) HBAL 18. eur paravel anter-zigor.

  • paravi
    paravi

    adv.

    (1) À qui mieux mieux.

    (1767) ISpour 85. é ivet, par-ivi pehani e ivou muihan. ●(1787) BI 126. int ë-hum zouguai, èl par-ivi, pehani enn devezai groeit gùellan. ●(1790) Ismar 125. é hivèt par ivi péhani e ivou muyan. ●(1792) CAg 23. Hac ind ë rid par-ivie / Eit donnet d'en inourein.

    (1829) CNG 100. par-ivi en en insultant. ●101. Lod par-ivi er soucadai. ●112. Ha Salomé, en tair Mari, / D'er baumein e yas par ivi. ●(1856) VNA 170. c'est à qui brillera le plus, tr. «é mant par-ivi pihue e ziffædou muihan.»

    (2) Loc. adv. D'ar paravi : à qui mieux mieux.

    (1825) COSp 51. é tihuen d'er par évi. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 108. en ol e zé d'er paravi de zisquein lézen er gùir Doué. ●(1849) LLBg v 58. Kanamb d'er paravi. ●(1861) BSJ 118. péré hum zougué d'er paravi d'hi cheleùet. ●(1861) BELeu 9. ha d'er paranvi é tent de cheleuèt predêgueu en eutru El Leu. ●(1895) FOV 240. Plahézed a bep tu e vou d'er paravei / Eit assé diméein de Vaheu, de Gorlei.

  • paraviañ .1
    paraviañ .1

    v. intr. Rivaliser.

    (1907) FHAB Ebrel 52. Eus an eil bojen d'eben 'm eint o paravia / Piou a gano d'he grouer he zonik ar vraoa. ●(1908) FHAB Here 305. c'hoant paravia gant al labouset. ●(1909) FHAB Ebrel 113. kleier bras Sant-Thegonnec, Guiclan a Lambaol a c'hoantaffe paravia ganto.

  • paraviañ .2
    paraviañ .2

    adv.

    (1) Bezañ paraviañ : à qui mieux mieux, à l'envi.

    (1710) IN I 56. eno emaint paravia (…) o cana meuleudi d'o C'hroueur.

    (1866) FHB 57/33a. ha neuze e ve lavaret e vent paravia an eil d'eguile o clasc gouzout piou a vezo muia diskiant. ●(1869) FHB 213/26b. Oll emaint paravia o clask gouzout. ●(1869) FHB 223/105a. an oll gristenien, a vezo guelet, ep mar, paravia an eil d'eguile, o renta d'ho mam vad an oll henoriou. ●(1872) ROU 83a. Il y a émulation entre eux, tr. «paravuia emaint.» ●101b. Rivaliser, tr. «Beza paravia

    (2) Choari paraviañ : rivaliser.

    (1872) ROU 101b. Rivaliser, tr. «c'hoari paravia

    (3) Ober paraviañ =

    (1934) PONT 108. An Aotrou persoun, ar seurezet hag ar re all ive a rae paravia goulennou ouz ar vugale. (1) A qui mieux mieux Paravia est très employé dans le Léon. Dans le Tréguier on dit helebini.

    (4) À qui mieux mieux.

    (1854) MMM 344-345. An oll dûd heürus (…) a lavar paravia : henor, gloar da vam Salver ar bed.

    (1904) SKRS I 99. Kerent ha bugale a boagn paravia.

  • paravis
    paravis

    prép. Paravis da : en face de.

    (1961) BLBR 133/28. En dourellenn saùet ar un ihuellenn paraviz de zor dal er hastell e ziskoé hé fenestri dismantret ha difoulgahet, haval tré doh poull-lagadeu goulli. ●(1942) DHKN 285. Paravis dehè, é ma kér.

  • paraviziñ
    paraviziñ

    v. tr. i. Comparer.

    (1939) DIHU 334/260. Kann e zo bet tréma Roye. Met nitra, de baravizein doh er péh hon es kleuet é léh aral.

  • parbieur
    parbieur

    interj. ; juron. Parbleu !

    (1744) L'Arm 460a. Parbieu, terme burlesque, pour assurer ce qu'on dit, tr. «Parbieurr

  • parbleur
    parbleur

    inter. ; juron. Parbleu !

    (1834) SIM 14. parbleur ! emedon-me, ober a rit aze traou caer. ●(1850) JAC 51. Parbleur ! rêson oc'h eus. ●(1850) MOY 167. Parbleur, ze a zo mat.

  • parch
    parch

    m. Parchemin.

    (1911) BUAZperrot 65. ar skridou var barch.

  • parchantiñ
    parchantiñ

    v. tr. i. =

    (1968) BAHE 56/63. Azezet e vezent eno o parchantiñ c'hoazh ouzh maneadeg virvidik ar porzh !

  • parchemin
    parchemin

    m. Parchemin.

    (1659) SCger 88a. parchemin, tr. «parchemin

  • parchenn .1
    parchenn .1

    f. –où =

    (1913) AVIE 265. ind e zoug parchenneu digoroh ha penpill hiroh eit er réral.

  • parchenn .2
    parchenn .2

    f. –où, parchoù Vieux écrits.

    (1732) GReg 688b. Pancartes, vieux écrits, tr. «(Van[netois] parchenn. p. parchëu

    (1934) BRUS 291. Une pancarte, tr. «ur barchen –neu

  • parcher
    parcher

    m. –ion Parcheminier.

    (1931) VALL 530b. Parcheminier, tr. «parcher

  • parcherezh .1
    parcherezh .1

    f. Parcheminerie (local).

    (1931) VALL 530b. Parcheminerie, (la boutique), tr. «parcherez f.»

  • parcherezh .2
    parcherezh .2

    m. Parcheminerie (industrie).

    (1931) VALL 530b. Parcheminerie, (l'industrie), tr. «parcherez m.»

  • parchimin
    parchimin

    m. Parchemin.

    (1499) Ca 152b. Parchimin et parchemin. l. hoc pergamen.

  • parchiñ
    parchiñ

    v. intr. Parcheminer.

    (1931) VALL 530b. Parcheminer (se), tr. «parchi d'après V[annetais] (parchein).»

  • pard
    pard

    m. –ed (zoologie) Léopard.

    (1499) Ca 153a. Pard. idem cest vne beste. ●(1575) M 1851-1854. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, / Nac euyt Pard, nac Ours, da comours nac Ourses : / Ho quelyn mar be quet, rauisset ne cretes, / Nep quentel ho guelet, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne / Ou qu'une panthère, ou un ours dans ses rapports (?), ou une ourse / Quand leurs petits ont été enlevés, tu n'oserais / Jamais les regarder.»

  • pardaevezh
    pardaevezh

    m. –ioù Soirée.

    (1867) FHB 113/65a. Eur pardaezvez, ar c'huec'h a vis c'huevrer, en doa laeret eun ilis. ●(1872) ROU 103a. Un soir d'été, tr. «ur pardaevez anv.» ●(1872) FHB 394/231a. a ioa ive er pardaesvez-ze kel laouen ha pephini. ●(1878) EKG II 174. bep sul da bardavez. ●(18--) SAQ II 330. Var eur pardavez, eun den a zeue euz he di.

  • pardaez
    pardaez

    m. & adv. –ioù

    I. M.

    (1) Soir.

    (1710) IN I 11. ar mintiniou hac ar pardaeziou. ●(1732) GReg 871b. Soir, la vêprée, depuis les trois heures jusqu'au soleil couché, tr. «Par-daëz. ar pardaëz

    (1859) MMN 1. pere (…) a ia bep pardaez, edouc Mis Mae, d'an Ilisou. ●(1860) BAL 5. coulz lavaret bep pardaez e clever cloc'h an anaoun. ●158. azalec ar Iaou da bardaez, betec ar gVener da bardaez. ●(1876) TDE.BF 442b. Ar pardaez a zeuas. ●(1894) BUZmornik 144. Ear ar pardaez a reaz d'ezhi dizempla.

    (1907) PERS 80. hag ar pardaez a dremen e ti ar beorien.

    (2) Le soir.

    (1904) KANngalon Du 254. Gedal a reaz pardaez araok mont er meaz. ●(1929) FHAB Mae 190. Eun deiz, pardaez anezi, eur marc'hadour saout a vro Gemre, hag a deue bep an amzer da foar Barnett, a oa o tremen war bont Londrez.

    II. Adv.

    A. Adv. Tard.

    (1890) ARK 39. hag a chom re zivezat, re bardaez, ennho ! ●(1894) BUZmornik 653. pardaez eo dija, ha bremaik ema noz.

    B. Loc. adv.

    (1) Diouzh ar pardaez : le soir.

    (1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «Diouc'h ar pardaëz

    (1894) BUZmornik 105. Skolastik a lavaraz d'he breur dioc'h ar pardaez : (…).

    (1905) KANngalon Here 511. goude ar pred, pe diouz ar pardaez. ●(1911) SKRS II 161. Dioc'h ar pardaez, ez eas dre ruiou kear. ●(1916) KANNlandunvez 64/465. Dioc’h ar pardaez, ar famill abez en em asamblo evit ober a-unan ar beden vraz.

    (2) War ar pardaez : le soir.

    (1860) BAL 8. mes var ar pardaez. ●168. var ar pardaez etro cuz eol. ●(1868) KMM 159. Ar Gvener oa, var ar pardaez. ●(1868) FHB 177/164a. var ar pardaez, o c'hedal an noz.

    (1906) BOBL 17 novembre 112/3b. tro eun heur var ar pardaëz.

    (3) D'ar pardaez : le soir.

    (1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «d'ar pardaëz

  • pardaez-kloz
    pardaez-kloz

    m. Tard dans la soirée.

    (1909) BROU 201. (Eusa) pardaez clos, tr. «tard dans la soirée.»

  • pardaez-noz
    pardaez-noz

    m. Nuit close, tombée.

    (1868) KMM 256. an aotrou Riou (…) a oa, var ar pardaez noz, o tont var varc'h diouz ur pennad beach. ●(1876) TDE.BF 432a. War benn ar pevare dervez, dioc'h ar pardaez-noz. ●(1880) SAB 230-231. ha d'ar pardaez noz. ●(1882) BAR 68-69. da pardae noz, caer ho devoe clask ho Mab. ●(1894) BUZmornik 546. Bemdez e iune betek ar pardaez-noz. ●(18--) SAQ II 225. Edo o vont : var ar pardaes noz, skanv a droad, tiz varnan.

    (1928) BFSA 186. diouz ar pardaez-noz.

  • pardaeziad
    pardaeziad

    m. –où =

    (1995) BRYV III 10. (Milizag) d'ar pardaeziad du.

  • pardaeziñ
    pardaeziñ

    v. impers. Se faire tard.

    (1872) ROU 103a. Le soir se fait, tr. «pardaezi a ra.» ●105a. Il se fait tard, tr. «Pardaezi a ra.»

    (1905) HFBI 44. pardaesi â réa déjà.

  • pardandienn
    pardandienn

    interj. juron. Parbleu, pardieu.

    (1919) MVRO 14/1d. Pardandien ! va zad, ne gav ket d'eoc'h ez eus peadra d'ar bolc'h da vont divar al lin, pa ranker gouzanv kementse a c'hlao da goueza var va c'hein epad peder heur horoloach. ●(1920) MVRO 18/1c. Pardandien ! eme Berig, gouzout a ra evit piou eman oc'h ober ivez.

  • pardaoniñ
    pardaoniñ

    v. intr. Ken a bardaon : tant que faire se peut.

    (1920) MVRO 19/4c. Setu int o daou e toull dor Job, ha da lopa mar gouient, ken a bardaone !

  • pardefi
    pardefi

    adv. Bezañ pardefi da : être à qui mieux-mieux.

    (1937) DIHU 310/253. É mant pardefi de ouiet più anehè e hrei er muian a safar.

  • pardiac'h
    pardiac'h

    interj. ; juron. Parbleu, pardi !

    (17--) BMa 181. Pardiach chede un affer coant, tr. «Pardieu ! voilà une belle affaire.»

  • pardidreuz
    pardidreuz

    adv. De part en part.

    (1872) ROU 94a. De part en part, tr. «par-didreuz

  • pardien
    pardien

    interj. ; juron. Parbleu.

    (1839) BESquil 176. hemb prononcein guet-hai unan benac ag er guirieu-men, pardien, mordien, me fé, hac er sorte-cé.

  • pardinac'h
    pardinac'h

    interj. ; juron. Parbleu.

    (1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardinac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardinac'h

  • pardistac'h
    pardistac'h

    interj. ; juron. Parbleu !

    (1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardistac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardistac'h

  • pardistak
    pardistak

    interj. Pardi. Voir pardistac'h.

    (17--) FG II 45. Ah ! pardistak. ●66. pardistack ne ouson mui petra da jonc'h var ho coust.

  • pardon
    pardon

    m. –ioù

    I. Pardon, rémission.

    (1499) Ca 153a. Pardon. g. idem / ou indulgence.

    (1659) SCger 88a. pardon, tr. «pardon.» ●(c.1680) NG 379. Ha ma ray dim pardon. ●(1732) GReg 692b. Pardon, tr. «Pardoun. van[netois] pardon.» ●693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «Rei e bardoun da ur re.»

    (1829) CNG 104. O Croéz, mamèn a espérance (...) Én hou sol é clasquan pardon. ●(1888) LTU 46. ann distaol pe ar pardon euz ar boan temporel.

    (1907) PERS 51. da c'houlen pardon digantha. ●(1915) HBPR 150. en eur c'houlen pardon. ●(1936) DIHU 296/30. Brema deulinet ha goulennet pardon get Doué.

    II.

    A. (religion)

    (1) Pardon, fête religieuse.

    (1732) GReg 693a. Pardon, assemblée d'une Eglise où il y a Indulgence, tr. «Pardoun. p. pardounyou.» ●Courir les Pardons, y aller pour se divertir, & non par dévotion, tr. «Redecq ar pardounyou

    (1849) LLB 162. dé kaër er pardon. ●1985. Piw e zei bremen d'où pardonieu. ●2057-2058. arlané dehuehan, / É pardon bras Kergrist. ●(1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1883) MIL 186. Pardon Sant-Herbot a bad e doug miz mae.

    (1903) MBJJ 252. Dilost ar pardon. ●(1908) PIGO II 31. Haddeut eo gant an hanv reuz ar pardoniou. ●(1928) FHAB Mezheven 209. da zeiz ar pardon. ●(1933) MMPA 172. Breiz eo bro ar pardoniou. ●(1966) YDERrien 5cd. O klevet anezhañ gant e akordeon / Hennezh a deuio du-mañ pa vo graet ar pardon.

    (2) Indulgence.

    (1913) FHAB Genver 13. ar Pab Sixt IV a roas 100 dervez pardon da c'hounid da gement hini a yaje d'ar Folgoad.

    (3) Lod ar pardon : cadeau que l'on offre lors d'un pardon ou au retour du pardon.

    (1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou. ●(1939) WDAP 3/192. Flutet eo bet e holl arc'hant o paea lod ar pardon d'ar merc'hed yaouank.

    (2005) SEBEJ 109. (Ar Yeuc'h) Il était d'usage qu'ont leur donnât quelques friandises, et cela se disait lod ar pardon (la part du pardon).

    B. sens fig.

    (1) Fin d'ar pardon ! : fini de rire !

    (1909) TOJA 49. Paouezet breman ! A-walc'h eo ! Fin d'ar pardon ! ●(1957) AMAH 45. D'ar gêr, emzo, d'ar gêr raktal, ha fin d'ar pardon !

    (2) Kenavo d'ar pardon =

    (1955) VBRU 129. Ha ma c'hoarveze ganto koll o gwreg, kenavo d'ar pardon, rak n'helle ket an intañv kaezh eildimeziñ.

    (3) N'eo ket ur pardon : ce n'est pas une partie de plaisir.

    (1929) EMPA 12. n'eo ket eur pardon beza o veskla dindan eun amzer evel ma ra.

    (4) Krampouezh pardon : femmes trop recherchées dans leur toilette.

    (1888) SBI II 180. Crampous pardon, liboudenno ; / Da c'houec'h miz goude vent dimêt, / Eur vez ve d'ann hol ho gwelet ! tr. «Les crêpes de pardon, les traînées : / Six mois après leurs noces, / C'est une honte pour tous de les voir !»

    (1982) TKRH 91. Eus ur plac'h yaouank re stipet e lavare : ur grampouezhenn bardon.

    (5) Droch ar pardon : inocent du village.

    (1972) SKVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc'h-loar, boc'h bidi Botigao, genoù gwelien, torc'h togn hoc'h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...

    III. Bezañ an ton hag ar pardon gant : voir ton.

  • pardonadeg
    pardonadeg

    f. –où Pardon religieux.

    (1870) FHB 297/287b. Ar seiz var'n ugent zo eta assinet vit ar bardonadec. ●288a. ho fardonadek e Kerdevot.

  • pardonañ .2
    pardonañ .2

    voir pardoniñ .2

  • pardonañ / pardonat / pardoniñ .1
    pardonañ / pardonat / pardoniñ .1

    v. intr. Péleriner, aller en pèlerinage.

    (1505) Vc 23-26. Cenpenet gant Yvo Caervoyec / enn henor dan Ytroun An(na) / hon ducgez rouanez o pardony / er Foll()coet, tr. «Arrangé par Yves Kervoyec / en l'honneur de Madame Anne / notre duchesse-reine en pèlerinage / au Folgoët.»

    (1732) GReg 693a. Aller gagner les Pardons en quelque lieu, tr. «Moñnet èn ul lac'h da bardouna

    (1829) CNG 48. Atou, me yeï de Bardonna / De Guelhen pe Santés Anna. ●(1889) ISV 40. mont da bardona da Rumengol.

    (1903) MBJJ ix. ar re a vez bet o pardona. ●(1905) BREH 6. oeit de bardoñnat. ●(1906) KANngalon Genver 16. bet o pardouna e Lourd. ●(1909) KTLR 70. e sonjaz mond da bardouna da vez hor Zalver, da Jerusalem. ●(1911) BUAZperrot 453. el leac'h ma karient diredet niverus da bardona.

  • pardonat
    pardonat

    voir pardonañ .1

  • pardoner
    pardoner

    m. –ion

    (1) Pèlerin.

    (1732) GReg 693a. Celui qui va au Pardon, tr. «Pardouner. p. pardounéryen

    (1869) FHB 225/128b. eun trein nevez bennag evit ar bardonerien. ●(1894) BUZmornik 777. Ar bardounerien a gustum peurvuia poket d'he droad.

    (1911) BUAZperrot 470. ouzpenn dek mil pardoner. ●(1925) FHAB Genver 38. Ar bardonerien skuiz a c'helle chom eno da ziskuiza ha da breja. ●(1927) FHAB Gouere 147b. pardonerien Tro-Vreiz.

    (2) spécial. Prêtre qui officie lors d'un pardon.

    (1909) BOBL 24 juillet 239/3a. ar pardoner a oa person Plouye. ●(1924) ARVG Here 221. An hini a gôzeas ar gwellan a voe ar pardoner ; eur pardoner eus an dibab.

  • pardonerez
    pardonerez

    f. –ed Celle qui va au pardon.

    (1732) GReg 693a. Celle qui va au Pardon, tr. «Pardounerès. p. pardouneresed

  • pardoniñ .1
    pardoniñ .1

    voir pardonañ .1

  • pardoniñ / pardonañ / pardono .2
    pardoniñ / pardonañ / pardono .2

    v.

    (1) V. tr. i. Pardoniñ da ub. : pardonner qqn.

    (av. 1400) Landevennec. amen , deo gratias, pardonet da nep en scriuas tr. « Amen, Deo Gracias, pardonnez à celui qui l'écrivit ». ●(1499) Ca 153a. Pardonnaff g pardonner. ●(1530) Pm 88. Pardonet doz car hoz parant, tr. «Pardonnez à votre ami, votre parent.»

    (1659) SCger 88a. pardonner, tr. «pardonni.» ●(c.1680) NG 1172. Pardonnou librement / Dou hol ennemiset. ●(1732) GReg 693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «pardouni. p. pardounet.» ●Pardonner, tr. «Pardouni. pr. pardounet. Van[netois] pardoñnein.» ●(17--) TE 29. Ean e gueméras memb en hardéhtæd d'er supliein de bardonein d'en ol.

    (1857) LVH 315. Men Doué, hui péhani e zou larg é pardonein. ●(1860) BAL 62. pardoned d'an ini em oa cas ar maro outa ! ●(1874) POG 167. Ha d'ho pobl hoc'h euz pardonet.

    (1911) SKRS II 35. ar belek-se a c'houlennas ha pardouni a rea d'he vuntrerien.

    ►absol.

    (1824) BAM 123. an obligation e pehini emaomp da bardouni.

    (2) V. tr. d. Pardonner.

    (1849) LLB 156. pardonet hun offans.

    (1913) AVIE 84. hou Tad ne bardonou ket naket hou péhedeu.

    (3) V. pron. réci. En em bardoniñ : se pardonner.

    (18--) SAQ II 70. En em garet. – Red eo c'hoas : en em bardoni.

    (1911) BUAZperrot 770. red eo en em bardoni.

  • pardono
    pardono

    voir pardoniñ .2

  • pardonus
    pardonus

    adj. Indulgent.

    (1931) VALL 530b. qui pardonne, disposé à pardonner, tr. «pardonus

  • pare .1
    pare .1

    adj.

    I. Attr.

    A.

    (1) Fini, épuisé.

    (1827/29) VSA 1457. evoa pare an ed er hrinel, tr. «le blé, dans le grenier, est épuisé.»

    (2) Usé.

    (1856) VNA 205. Comment, vos souliers sont déjà usés ! tr. «Petra, paré-é deja hou poteu !»

    (3) Quitte, délivré.

    (1659) SCger 162b. pare, tr. «quitte, deliuré.»

    (4) Complet.

    (1942) VALLsup 36a. Complet, tr. «pare, V[annetais] pariù

    (5) Bezañ pare gant ub. : en être fait de qqn.

    (1790) MG 99. ur hlinhuæd en discaras quen izel, ma credait é hoai paré guet-ou.

    (6) Bout pare : être agonisant.

    (c.1718) CHal.ms ii. Il est sur le bord de sa fosse, tr. «tostat ara d'é vé paré é, n'hel mui, eha qüitt'.»

    (7) Bezañ pare diouzh udb. : avoir fini avec qqc.

    (1902) PIGO I 183. breman, pan oun pare deuz ma labour, n'am euz ken ezom dioutan [ar skourje].

    B. (domaine pathologique)

    (1) Guéri.

    (1659) SCger 162b. pare, tr. «guary.» ●(1732) GReg 477a. Guérir, tr. «renta pare.» ●Etre guéri, tr. «Beza pare

    (1876) TDE.BF 497b. Pare, adj., tr. «Guéri, hors de danger quel qu'il soit.» ●(1877) BSA 239. Rentet oa pare, hag an dervez varlerc'h, ne jome an disterra merc euz eur seurt guascaden.

    (1907) PERS 289. Pare oun, pare oun.

    (2) Pare-klok : complètement guéri.

    (1866) FHB 67/115b. Tri devez goude ar pot bihan pare cloc a c'hoarie gant he vreur. ●(1877) BSA 107. Antronoz vintin, ec'h en em gave pare gloc. ●(1889) SFA 262. o sevel enn he za, pare-klok.

    (3) Pare-pizh : complètement guéri.

    (1869) HTC 270. da veza pare piz dioc'h ar pez a vire outhan da boueza var he zivesker.

    (4) (en plt d'une blessure) Guérie.

    (1882) BAR 239. ar gouli a ioa var gorf Bona en em gavaz pare ractall, heb gleizenn ebet da c'houde.

    II. Adv. Mont, tec'hel pare : partir, fuir, s'en aller.

    (1857) HTB 34. Warlerc'h ar c'homziou-ze a tec'has ar sieler pare. ●44. en em dispaka hag o vont pare. ●50. mont a reint oll pare diouzac'h. ●113. na gredent na mont pare na choum eno. ●162-163. hag o vezan lavaret kement-ze, e tec'has pare.

    (1942) VALLsup 6b. s'en aller, tr. «mont pare

  • pare .2
    pare .2

    f. & adv. –ioù

    I. F.

    (1) (agriculture) Équipe de batteurs.

    (1849) LLB 489-490. un dorner didalwé / A vitin bet en noz é tireih ur baré. ●(1897) EST 30. É rikér eih dornér eit gobér ur baré, tr. «il faut huit batteurs pour former une compagnie.»

    (1931) VALL 347a. Groupe de gens qui se réunissent pour battre le blé, tr. «V[annetais] paré f.» ●(1942) VALLsup 19a. Équipe de batteurs, tr. «paré V[annetais] f.» ●67b. Équipe (…) entente (pour les battages), tr. «paré V[annetais] f.»

    (2) Équipe, groupe.

    (1921) GRSA 241. ur baré vras aral a dud. ●270. ur baré vras a varhegion.

    (3) Troupeau.

    (1849) LLB 1185. mar venet chanjein hou paréieu.

    (4) Partie de jeu.

    (1931) VALL 535b. (une) Partie de jeu, tr. «V[annetais] pare pl. ieu

    II. Adv. A-bare : par équipe.

    (1921) GRSA 407. de droieu hantér noz é tivago aman Saozoned a baré. ●(1932) GUTO 36. donet e hrè (…) inéañneu a baré de geni dehon donézoneu.

  • pare .3
    pare .3

    m.

    (1) Bezañ war ar pare : être prêt.

    (1910) MAKE 27. Emout war ar pare ?

    (2) Bezañ war ar pare da : être sur le point de.

    (1908) KMAF 7. C'houi 'gav e oan-me war ar pare da lavaret eun hanter-ger bennak d'eoc'h ? 9. Bremaik e oan war ar pare da lavaret d'eoc'h...

    (3) Bezañ war e bare : être finissant, tirer à sa fin.

    (1907) AVKA 124. Heur hag heur an amzer ac'h ê ; an de oa dija war e bare.

    (4) E pare ar mav : à l'article de la mort.

    (1867) MGK 68. Dioc'h klenvejou ar bed e pare ar maro : / Mad pe fall, 'vel ma'z omp, chomomp evelato !

    (1907) AVKA 90. en pare ar maro.

  • pare .4
    pare .4

    m. –où

    (1) Guérison.

    (1890) MOA 289a. Guérison, s. f., tr. «Pare, m.»

    (1907) PERS 371. goulen ar pare. ●(1907) AVKA 124. Ken ab a oaint da welout c'hoaz ar burzudo hag ar pareo a rae ! ●(1911) SKRS II 221. pare burzuduz eun den dall. ●(1926) FHAB Here 364. ar pare da glanvourien dibare.

    (2) Reiñ ar pare : guérir.

    (1907) PERS 286. rei ar pare d'ar re glanv. ●(1912) MMPM 125. nouspet gweach hen deuz roët dezo ar pare.

  • paread
    paread

    f. & adv. –où

    (1) F. Contenu d'une équipe.

    (1910) DIHU 62/125. Paréadeu perhinderion e gavér bremen é kañnal. ●(1921) GRSA 239. én un hent digor, paréadeu tud é vonet hag é tonet geton. ●(1932) BRTG 37. ur baréad tud arall é tonet ar é lerh. ●(1942) VALLsup 89b. Groupe, tr. «V[annetais] f. paréad

    (2) Adv. A-bareadoù : par équipes.

    (1939) RIBA 70. hag éh ant a baréadeu.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...