Devri

Recherche 'bro...' : 271 mots trouvés

Page 4 : de bronduet (151) à brouezet (200) :
  • bronduet
    bronduet

    adj. Tuméfié.

    ●(1732) GReg 207b. Contus, usé, meurti, froissé, tr. «Bronzuet.» ●(1774) AC 77. bronduet, pe drouclivet, tr. «échymosés ou livides.»

    ●(1860) BAL 272. Jesus brundued a daoliou. ●(1869) HTC 303. He gorf a oa bronnduet-oll adalec ar penn betec an troad. ●(1874) FHB 511/323b. he daouarn koenvet, persduet, bronduet. ●(1878) EKG II 134. Taolet ha distaolet e vezen ouc'h an tour ; blounset ha bronduet e veze va c'horf. ●(1879) BMN 274. he gorf bronduet oll euz ar penn kil d'an troad. ●(1889) SFA 167. bronduet oa ho c'horf.

    ●(1909) KTLR 153. Va feskennou ne vezont ket mui bronduet gant taoliou botez. ●(1911) BUAZperrot 875. o divreac'h bronduet gant ar chadennou. ●(1912) KANNgwital 111/108. bronduet gant an taoliou. ●(1928) BFSA 131. Ker bronduet e oa e gorf, ma n'helle mui bale.

  • bronegenn
    bronegenn

    voir blonegenn

  • bronn
    bronn

    f. –où, d. divronn

    I. (anatomie)

    A. (en plt d'un homme, d'une femme)

    (1) Sein.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 295). bron grec. ●(1499) Ca 4a. gallice mamille. b. bronn. ●27b. Bronn ozech. g. mamelle dhomme. ●Bronn gruec. g. mamelle de femme. ●(c.1500) Cb 31b. g. enfant qui alaitte. b. buguel a den an bronn. ●(1530) J p. 148a. Seuet ma goaf en e saf sonn / So lem ha moan didan e bronn /, tr. «Élevez droit ma lance aiguë et mince jusqu’à la hauteur de son sein.» ●(1557) B I 593. Squegiet diff astriff he diu bronn / Quen disaczun ha da un gonn, tr. «arrachez-moi violemment ses mamelles, sans plus de façon qu’à une truie.» ●(1576) Cath p. 22. gant tenaillou houarnn ez trouchsont he diffronn, tr. «avec des tenailles de fer ils lui coupèrent ses seins.»

    ●(1659) SCger 76a. mamelle, tr. «bron, p. nou, pe divron.» ●134b. bron, tr. «mammelle.» ●divron, tr. «mammelles.» ●(c.1680) NG 143. Guet gouet didan e bron deheu. ●(1710) IN I 422. collet ganto bronn o mam evel bugaligou. ●465. dre an ivron a sunas Jesus-Christ. ●(1727) IN II 400. chom a rai etre va dîvron. ●(1792) BD 4670. sellet diuron ho mambaour, tr. «regardez les seins de votre pauvre mère.»

    ●(1818) HJC 204. en divronne e huès dinnet. ●(1867) MGK 136. divron estren. ●137. Pa zao diwar-dro ho c'halon / Leaz ar garantez d'ho diwron. ●(18--) SBI II 72. He ziou vron a em gloz, tr. «Ses seins se rétrécissent.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronn, f. pl. eu, duel divronn, tr. «mamelle, pis.» ●(1927) FHAB Gouere golo. Ar pommad Noelline a zo ar gwella louzou ouz spinac'h ar bronnou. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «Mamelle, sein.»

    (2) Ouzh, war ar vronn : au sein, à la mamelle.

    ●(1633) Nom 29b. Agnus subrumus : agneau tetant, ou de laict : oan læz, á ve hoaz voar ez bron.

    ●(1727) HB 589. Hac ii c'hoaz var ar vronn. ●(1732) GReg 341b. Enfant à la mamelle, tr. «Buguel ouc'h ar vronn. buguel var ar vronn.»

    ●(1867) FHB 135/246b. ar vugale c'hoas var ar vronn. ●(1868) FHB 175/147a. Meur a hini anezho a so c'hoas var ar vronn.

    ●(1913) AVIE 251. er ré e zou hoah doh er vronn.

    (3) Penn ar bronn : mamelon, tétin.

    ●(c.1500) Cb 31a. ga. le bout de la mammelle. b. pen an bronn. ●(1633) Nom 21a-b. Papilla : le tetin, ou le petit bout de la mammelle : pen an broun (lire : bronn).

    (4) Poitrine.

    ●(1913) PRPR 85. Skrab da vronn, galouzek !

    (5) (botanique) Louzaouenn-ar-vronn : Lampsane commune.

    ●(1879) BLE 82. Lampsane commune. (L. communis. L.) – Louzaouen-ar-vron.

    ●(1933) OALD 45/215. Louzaouen ar vronn, tr. «Lampsane commune.»

    B. (en plt des animaux)

    (1) Trayon.

    ●(1909) KTLR 142. rag peder bronn e deuz. ●(1920) FHAB Gwengolo 436. kempennit an teiz hag ar bronnou. ●(1951) BLBR 39-40/16. da vioc'h n'he deus nemet peder bronn evelato !

    (2) Trayons.

    ●(1633) Nom 59b. Sumen : les tetins d'vne coche qui a cochonné : diubron vn guis ez deffè dozuet è perchil.

    (3) Pis.

    ●(1849) LLB 1428. El leah ag hé diwron én ur goeh ér goupen.

    ●(1908) FHAB Du 344. divronn eur vioc'h yac'h. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «pis.»

    II. par méton.

    (1) Banne bronn : tétée.

    ●(1955) MIPO 12. An hini bihan eo digouezet an eur dezañ da gaoud e vanne bronn araog mond da gousked. ●(1974) YABA 12.10. De biù er bannig bronn ?

    (2) Reiñ bronn : donner le sein.

    ●(1942) DHKN 16. Bronn e vennen rein d'em merhig vihan.

    III. par ext.

    (1) Bronnig-laezh : tétine de biberon.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Bronnig-laed = ar bronnig-laez graet e gomm a vez lakaet d'ar bugel e penn e voutailhig laez.

    (2) Tétine de biberon.

    ●(1744) L'Arm 30a. Biberon du pot, tr. «Bronn pott. f.»

    ●(1913) FHAB Mezheven 217. bronn ar vured.

    IV. sens fig.

    (1) Bec (d'un pot, etc.).

    ●(1732 GReg 93a. Biberon d'un vase, tr. «Broñ. broñ ur pod.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «bout saillant (d'un vase).»

    (2) Baisure saillante d'un pain.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. Bronn ar bara. Quand deux pains se touchent dans le four, celui qui a volé l'autre en le creusant porte un saillant qu'on appelle eur vronn. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «bout saillant (d'un pain).»

    V.

    (1) Reiñ bronn d'ar bal // Ober bronn d'ar varr // Reiñ bronn d'e venveg // reiñ bronn d'e brest : fainéanter.

    ●(1732) GReg 88a. S'accouder sur sa bêche, au lieu de travailler, tr. G. Rostrenenn «rei broñ d'e bal, et rei broñ d'e vènvecq.

    ●(1878) SVE 595. Rei bronn d'ar bal, tr. L.-F. Salvet «Donner le sein à sa bêche. (Fainéant.) ●(1890) MOA 140 (L). S'appuyer sur sa bêche (rester oisif), tr. J. Moal «rei bronn d'ar bal (mot à mot : donner à têter à sa bêche.» ●260. Faire le fainéant, tr. J. Moal «rei bronn d'ar bal. (Fam.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI). Rei bronn d'ar bal aliez (donner souvent le sein à la bêche). «Le fainéant est souvent fatigué».

    ●(1912) MELU XI 371 (Go-Sant Vaeg). Rein bron d'i brëst, tr. E. Ernault «Donner le sein à son outil. Saint-Mayeux, cf. S.595.» ●(1935) ANTO 150 (T) *Paotr Juluen. Tammou kemenerien ha n'int mat nemet da rei bron d'o binviou. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171 (Ki-Sant Vic) J.-L. Peron. Ober bronn d'ar varr = faire des pauses sur le manche de la houe : travailler sans ardeur. ●(1942) DHKN 13 (G) Loeiz Herrieu. Harpet ar droed me fal, é rein «bronn» dehi, èl ma larér. ●(1964) BRUD 18/16 (L) *Mab an Dig. Gwell eo rei peoh, lezel ar re all gand o ero, rag pep digarez a glasker evid rei bronn d'ar bal. ●(1981) ANTR 168 (L) *Tad Medar. Pôtred an hent bras ne dremenont ked o amzer o rein bronn d'ar bal. ●218. Hir e kaver an amzer pa ne gaver da ober nemed rei bronn d'ar bal pe trei mein da zeha. ●(1986) PTGN 27 (L) *Tad Medar. Eet kenwerz al lin war e ziskar ne jom ket Yann Gouer da rei bronn d'e bal.

    (2) Na c'houzout pet bronn gleiz kaout : ne pas savoir ce dont on a besoin.

    ●(1952) LLMM 31/57 (Ki-Douarnenez). Ne oar ket pet bronn gleiz en deus : ne oar ket petra en deus ezhomm.

    (3) Kaout bronn evel ur vuoc’h-laezh : avoir une poitrine opulente.

    ●(1947) LEBR (d’après SONE n° 249 1979, [p. 2], et voir PLNN 6/1980-1981, p. 54). Ma c’hoar ’zo ganet gant tri dorn, / N’he deus ket heñchou, n’he deus ket reor, / Met bronn he deus ’vel eur vioc’h-laez !

  • Bronn
    Bronn

    n. de l. Broons.

    ●(1656) VEach 92. Notter ames á parres Bron en Escopti sant Malou. ●(c.1789) SD 19. Ratiers, Person, Deputet eus a Vroons.

    ●(1825-1830) AJC 6137. dre vron dre lanbal dre sanbriec.

    ●(1905) ALMA 67. Broons. ●(1933) BREI 324/1d. Eur glanvourez eus Broons, bet e Lourd.

  • bronn-gond
    bronn-gond

    f. (huisserie) Partie saillante d'un gond.

    ●(1744) L'Arm 227b. Mamelon (…) De couplet de fer, tr. «Ahéle.. lieu : Bronn-gontt.»

  • bronnañ / bronnat / bronniñ
    bronnañ / bronnat / bronniñ

    v. tr. d. Allaiter.

    I.

    ●(1530) Pm 192-193. te en bronnhas / Da croeadur, tr. «tu l'allaitas / Ton enfant.»

    ●(1659) SCger 6a. alaicter, tr. «bronna.» ●134b. bronna, tr. «donner la mammelle.» ●(c.1718) CHal.ms i. allaitter, tr. «lehat, bronnat.» ●(1732) GReg 25b. Alaiter, nourrir de son lait, tr. «Bronna. pr. bronnet.» ●(1744) L'Arm 10b. Allaiter, tr. «Bronnein ou Bronna.» ●(17--) TE 191. a pe oèn sauét de vronna me hroaidur.

    ●(1866) BOM 72. Eur vam a renke bronna / Tri vleizig ar franka. ●(1896) HIS 51. a pe mès saúet de vronnat me hroèdur.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnat, bronnein, v. a., part. eit, tr. «allaiter.» ●(1907) VBFV.fb 4a. allaiter, tr. «bronnat.» ●(1935) CDFi 21 septembre. eur vleizez (...) bronna eun torad bleizi bihan eus ar re varlonka, evel ma lavar ar rimadell.

    II. Bronnañ e bal, e venveg : fainéanter.

    ●(1732) GReg 88a. S'accouder sur sa bêche, au lieu de travailler, tr. G. Rostrenenn «bronna e bal, ou e roëv. bronna e vènvecq.

  • bronnat
    bronnat

    voir bronnañ

  • bronneg
    bronneg

    m.

    (1) Personne mamelue.

    ●(1744) L'Arm 228a. Mamelu, uë, tr. «Bronnêc.. éguétt : Bronnéguéss.. éguézétt.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronneg, m. pl. ed, tr. «mamelu.» ●(1927) GERI.Ern 73. bronneg m., tr. «mamelu.»

    (2) Mammifère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronneg m., tr. «mammifère.»

  • bronnegez
    bronnegez

    f. –ed Femme mamelue.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnegéz, f. pl. ed, tr. «mamelu.»

  • bronnek
    bronnek

    adj.

    I. (en plt de qqn, d'un animal)

    (1) Mamelu.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnek, adj., tr. «mamelu.» ●(1905) HFBI 562. merchet yaouanc bronnoc a dû. ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «mamelu.»

    (2) Mammifère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «mammifère.»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Qui a un bec.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «(vase) à bec.»

    (2) Pod-bronnek : biberon.

    ●(1732) GReg 93a. Biberon, vase qui a un tuyau exterieur pour verser la liqueur, & par où l'on peut boire avec aspiration, tr. «Pod bronnecq. p. podou bronnecq. podiq bronnec. p. podoüigou bronnecq.» ●(1744) L'Arm 30a. Biberon, tr. «Pott bronnêc. m.»

    ●(1904) DBFV 33a. podig bronnek, tr. «petit vase à bec, biberon.» ●(1931) VALL 65b. Biberon, tr. «pod bronnek m.»

  • bronnenn
    bronnenn

    f. Mamelon.

    ●(1914) DFBP 204a. mamelon, tr. «Bronnen.»

  • bronner
    bronner

    m. –ioù Biberon.

    ●(1934) BRUS 272. Un biberon, tr. «ur bronnér –ieu.»

  • bronnet
    bronnet

    adj. (Pain) qui a une baisure saillante.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. An dorz-vara-man a zo bronnet.

  • bronnichao
    bronnichao

    s. Reiñ bronnichao : donner à têter.

    ●(1879) ERNsup 150. à Laniscat, rein bronnichao da, donner à téter.

  • bronnika
    bronnika

    v. intr. Téter.

    ●(1930) FHAB Meurzh . $$$

    ●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Bronnikañ : denañ. Eñ 'vronnike ganin. ●(1977) PBDZ 195. (Douarnenez) bronnikiñ, tr. «boire au sein.»

  • bronniñ
    bronniñ

    voir bronnañ

  • broñs
    broñs

    m. & coll. –où (botanique)

    (1) M. Bourgeon naissant.

    ●(1744) L'Arm 35b. Bourgeon, qui commence à pousser, tr. «Bronce.. eu. m.»

    ●(1904) DBFV 33a. brons, m. pl. eu, tr. «bourgeon qui commence à pousser (l'A.).»

    (2) Coll. Bourgeons.

    ●(1659) SCger 16a. bourgeon, tr. «broucç.» ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeon, tr. «broncen, pl. brons.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronsen, f. pl. brons, tr. «bourgeon (Ch. ms. Gr.).» ●(1906) BOBL 16 juin 91/2e. an astu hag ar prenved o deuz great eur bern tor d'ar brons krouet.

  • broñsad
    broñsad

    coll. (botanique)

    (1) Jets, pousses.

    ●(1908) DIHU 34/60. Ret é eùé trohein er bronsad (jet) e greskou doh troed er plant.

    (2) Bourgeons.

    ●(1934) BRUS 259. Un bourgeon, tr. «ur vronsen, pl. bronsad.»

  • broñsadur
    broñsadur

    m.

    (1) Bourgeonnement.

    ●(1927) GERI.Ern 73. broñsadur m., tr. «bourgeonnement.» ●(1931) VALL 77a. Bourgeonnement, tr. «broñsadur m.»

    (2) Pousse, jet des arbres.

    ●(1744) L'Arm 298b. Pousse, get des arbres, tr. «Bronçadurr.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronsadur, m.pl. eu, tr. «pousse, jet des arbres.» ●(1927) GERI.Ern 73. broñsadur m., tr. «pousse, jet des arbres.»

  • broñsañ / broñsiñ
    broñsañ / broñsiñ

    v. intr.

    (1) Bourgeonner, germer.

    ●(1499) Ca 27b. Brouczaff vide in quellidaff. ●169b. Qnellidaff (lire : Quellidaff). brouczaff pe bouriounaff. g. germer. ●(c.1500) Cb 31a. Brouczaff vide in quelidaff. ●(c.1500) Cb. Quellidaff / brouzaff pe bourgounaff. g. germer.

    ●(1659) SCger 16b. bourgeonner, tr. «broucça.» ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeonner, tr. «broncein, bourgeonnein.» ●(1744) L'Arm 35b. Bourgeonner, tr. «Broncein.» ●298b. Pousser, parlant des arbres, tr. «Broncein.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronsein, v. n., tr. «bourgeonner, boutonner, pousser des boutons.» ●(1907) VBFV.fb 78a-b. pousser, croître, tr. «seùel, kelidein, dihenùein, bronsein, sapein.» ●(1937) DIHU 314/318. Bronsein e hra lod ag er gué.

    (2) Donner des pousses.

    ●(1866) FHB 91/307a. Bugale Israël a greskaz, eme ar skritur, evel ma vrons ar c'hoat, evel ma tihad ar pesked er mor.

    ●(1904) DBFV 33a. bronsein, v. n., tr. «pousser, parl. des arbres.»

    ►sens fig.

    ●(1825) COSp 241. hun goal-inclinationeu peré, en-tré vihuamp, ne varhuant quet, mæs e vronce hac e gresque berpet.

  • broñsenn
    broñsenn

    f. –où, broñs (botanique) Bourgeon.

    ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeon, tr. «broncen, pl. brons.»

    ●(1855) BDE 373. Sorti e hrei ur vroncen a hourien Jessé. ●(1861) BSJ 41. er vroncen-hont en dès cresquet doh gùen Jessé.

    ●(1904) DBFV 33a. bronsen, f. pl. brons, tr. «bourgeon (Ch. ms. Gr.).» ●(1934) BRUS 259. Un bourgeon, tr. «ur vronsen, pl. bronsad.»

  • broñz
    broñz

    m. (métal) Bronze.

    ●(17--) EN 3284. hac eur balustrou brons, tr. «et des balustres de bronze.»

    ●(1894) BUZmornik 76. adori patromiou bronz pe varbr.

  • bronzu-
    bronzu-

    voir brondu

  • brosard
    brosard

    m. (marine) Brion.

    ●(1876) TDE.BF 79b. Brosard, s. m., tr. «Brion, terme de marine.»

  • broskiñ
    broskiñ

    v. tr. d. Frapper de la corne.

    ●(1919) DBFVsup 11a. broskein (Arv[or]), v. a., tr. «frapper de la corne.»

  • brosoù
    brosoù

    plur. (phycologie) Algues Ahnfeltia plicata.

    ●(1960) GOGO 204. (Kerlouan, Brignogan) l'annfeltia (lire : ahnfeltia plicata, appelée brosu (brossou). ●(1968) NOGO 223. Annfeltia (lire : Ahnfeltia) plicata. brosu, «brosses» : Guisseny.

  • broud
    broud

    m. –où

    I.

    (1) Pointe, extrémité pointue.

    ●(1499) Ca 27b. Brout. g. pointe. l. hec cuspis / dis.

    ●(1732) GReg 725a. Piqueron, pointe qui pique, tr. «Broud. p. broudou.» ●(1752) PEll 97. Brout, tr. «Piqueron.»

    ●(1876) TDE.BF 80a. Broud, s. m., tr. «en général, tout corps pointu.»

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broud, m. pl. eu, tr. «pointe aiguë.» ●(1927) GERI.Ern 73. broud m., tr. «Pointe, extrémité aiguë.»

    (2) Pointe de vitrier, clou sans tête.

    ●(1732) GReg 175b. Clou de vitrier, tr. «Broud. p. broudou.» ●(1927) GERI.Ern 73. broud m., tr. «clou sans tête.»

    ●(1876) TDE.BF 80a. Broud, s. m., tr. «clou de vitrier.»

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broud, m. pl. eu, tr. «clou.»

    (3) Dard, aiguillon d'insecte.

    ●(1732) GReg 327a. Éguillon d'abeilles, &c., tr. «broud. p. broudou.»

    ●(1849) LLB 1883-1885. Er guérein (…) / Ged ou broud velimus ind e bik hemb truhé. ●(1876) TDE.BF 80a. Broud, s. m., tr. «Dard, aiguillon, piquant des abeilles.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. broud m., tr. «dard (d'insecte).»

    (4) Aiguillon de bouvier, etc.

    ●(1752) PEll 97. Brout, tr. «aiguillon.»

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broud, m. pl. eu, tr. «aiguillon.» ●(1921) PGAZ 31. eur broud d'an taro penn-follet. ●(1927) GERI.Ern 73. broud m., tr. «aiguillon.»

    (5) Gwalenn-vroud : aiguillon.

    ●(1890) MOA 110b. Aiguillade, tr. «goalenn-vroud, f.»

    (6) Kamm-broud : qui boite fortement.

    ●(1752) PEll 114. Cambrout Se dit d'un cheval seulement, & doit s'entendre de celui qui cloche, parce qu'il est piqué d'un, ou de plusieurs cloux.

    ●(1876) TDE.BF 443a. eul leon, hag hen kamm broud hag o vont da bucha e-taol eur wezenn gleuz.

    ●(1949) KROB 18-19/8. rak ar marc'h, dishouarnet, a oa kamm-broud.

    II. sens fig.

    (1) Pointe, élancement de douleur.

    ●(1732) GReg 327b. Élancement, douleur vive de quelque partie du corps, tr. «Van[netois] Broudëu.» ●Sentir des élancemens, tr. «Van[netois] Qéhut, ou, endevout, broudëu.»

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broud, m. pl. eu, tr. «pointe, élancement de douleur.» ●(1927) GERI.Ern 73. broud m., tr. «pointe, élancement de douleur.»

    (2) Remords.

    ●(1732) GReg 801a. Remords, reproche que fait la conscience, tr. «Van[netois] broudeü er goustiançz.»

    ●(1876) TDE.BF 80a. Broudou, s. pl. m., tr. «Remords.» ●Broudou an ene, tr. «les remords de la conscience.»

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broud, m. pl. eu, tr. «remords.» ●(1927) GERI.Ern 73. broud m. pl., tr. «reproches (de la conscience).»

    (3) Broudoù ar c'hig : les impulsions, les tentations, l'aguillon de la chair.

    ●(1949) SIZH.llmm 48. hennezh a oa trikamardet e dammig boullienn gant broudoù ar c'hig.

  • broud-fuzuilh
    broud-fuzuilh

    m. Baïonnette.

    ●(1931) VALL 54b. Baïonnette, tr. «broud-fuzul m. pl. broudou-fuzul.»

  • broud-kentr
    broud-kentr

    m. Molette de l'éperon.

    ●(1876) TDE.BF 80a. Broud-keñtr, s. m., tr. «Molette de l'éperon.»

  • broud-tan
    broud-tan

    coll. Charbons ardents.

    ●(1931) VALL 35a. charbons ardents, tr. «broud-tan coll. sg. broudenn-dan.»

    ►broudenn-dan f. Charbon ardent.

    ●(1931) VALL 35a. charbons ardents, tr. «broud-tan coll. sg. broudenn-dan.»

  • broudadeg
    broudadeg

    f.

    (1) Poussée collective.

    ●(1962) EGRH I 21. broudadeg f., tr. « poussée collective, taquinerie. »

    (2) fig. Taquinerie.

    ●(1962) EGRH I 21. broudadeg f., tr. « poussée collective, taquinerie. »

  • broudadenn
    broudadenn

    f. –où Piqûre.

    ●(1927) GERI.Ern 73. broudadenn f., tr. «piqûre.»

  • broudadur
    broudadur

    m. –ioù

    (1) Picotement.

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broudadur, m. pl. eu, tr. «picotement.» ●(1927) GERI.Ern 73. broudadur V[annetais] m., tr. «picotement.» ●(1962) EGRH I 21. broudadur m., tr. « picotement. »

    (2) Colique.

    ●(1904) DBFV 33a-33b. broudadur, m. pl. eu, tr. «colique.» ●(1927) GERI.Ern 73. broudadur V[annetais] m., tr. «colique.»

    (3) sens fig. Reproche(s).

    ●(1854) PSA II 297. É léh er broudadur ag er gousciance é oé deit er peah, er joé hag el lehuiné brassan.

  • broudañ / broudiñ
    broudañ / broudiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Aiguillonner, piquer, toucher (du bétail).

    ●(1464) Cms (d’après GMB 84). Broudaff, aiguillonner. ●(1499) Ca 27b. Broudaff. g. aguilloner ou stimuler.

    ●(1659) SCger 134b. brouda, tr. «aiguillonner.» ●(1732) GReg 327a. Piquer les beufs avec l'éguillon, tr. «Brouda. pr. broudet. Van[netois] broudeiñ. brudeiñ.» ●724b. Piquer les beufs, tr. «Brouda an egenned.»

    ●(1838) CGK 3. Beza broudet vel un azen. ●(1876) TDE.BF 80a. Brouda, v. a., tr. «Aiguillonner, faire piqûre.» ●(1877) BSA 278. P'en em lakeat d'ho brouda [an ejennet], ez eant adren, hag e tumpent ar c'harr.

    ●(1904) DBFV 33b. broudein, v. a., tr. «aiguillonner, piquer.»

    (2) Piquer avec qqc. de pointu.

    ●(1659) SCger 94a. poindre, piquer, tr. «brouda.» ●(1732) GReg 735b. Pointer, piquer de la pointe, tr. «Brouda. pr. broudet. Van[netois] broudeiñ. pr. et.» ●(1752) PEll 97. Brouda, tr. «piquer, soit avec l'aiguillon, soit avec l'aiguille ou autre pointe fine.» ●(1792) BD 585. no peset quet nep dout dre hiruout mo proudo, tr. «N'ayez aucun doute, avec douleur, je vous piquerai.»

    ●(1867) MGK 76. d'am brouda gant spillou. ●(1878) EKG II 181. e vezent broudet a daoliou bek fuzil.

    (3) (en plt d'un insecte) Piquer.

    ●(1732) GReg 327a. Piquer avec l'éguillon, parlant des mouches, tr. «Brouda. pr. broudet.»

    ●(1836) FLF 11. Ar fubuen a vroud an aneval.

    B. sens fig.

    (1) Exciter, encourager, stimuler.

    ●(1732) GReg 327a. Éguillonner, exciter, enflammer, tr. «Brouda. pr. broudet.»

    ●(1872) DJL 23. Jakez (…) a issite hag a vroude ar vicherourien skuiz avoalc'h. ●(1876) TDE.BF 80a. Brouda, v. a., tr. «encourager, aiguillonner le zèle.»

    ●(1904) DBFV 33b. broudein, v. a., tr. «exciter.» ●(1909) FHAB Mezheven 162. an ioul a vroud anezo da glask an amzer gaër. ●(1942) FHAB Du/Kerzu 225b. o klevout mouez o mignoned ouzh brouda e teu ar baotred d'en em eeuna c'hoaz, d'en em reuda…

    (2) Piquer.

    ●(1945) GPRV 10. peadra da vrouda ar c'halonou ha d'o lakaat da druezi.

    II. V. intr.

    (1) Corner, donner des coups de cornes.

    ●(1879) ERNsup 149. broudañ ra ar vioc'h, la vache frappe des cornes, Trév[érec].

    ●(1919) KZVr 354 - 15/12/19. Brouda 'ra ar vuoc'h, tr. «la vache donne des coups de cornes.»

    (2) (agriculture) Germer, poindre.

    ●(1849) LLB 695-696. Hag, én amzer nehué, é huéler é vroudein, / Er sapineg iouank ha touchant é hlazein. ●965-969. Lod (…) / pe huélant er bouton é vroudein, / El lagad é tigor, é zélen é hlazein.

    ●(1904) DBFV 33b. broudein, v. n., tr. «poindre, germer, pousser, parlt. d'une plante, d'un bouton.» ●(1905) LZBg Gwengolo 220. en hadenn vat é vroudein. ●(1959) BRUD 8/8. oh evesaad ouz an douar e go hag ouz ar greun o vrouda.

    III. V. pron. réci. En em vroudañ.

    (1) S’encourager mutuellement.

    ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 37. hag a hent all, en em vrouda an eil egile da labourat calonekoc’h.

    (2) Se presser, se taquiner.

    ●(1962) EGRH 21. en em vr[oudañ], tr. « se presser, se taquiner. »

  • broudata
    broudata

    v. tr. d. Picoter.

    ●(1931) VALL 557a. Picoter (et frapper à petits coups répétés), tr. «broudata.»

  • brouder
    brouder

    m.

    (1) plais. Brouder al laou, brouder c'hwen : surnom du tailleur.

    ●(1633) Nom 311b. Vestiarius, sartor, farcinator : cousturier : quemener, brouder an laou.

    ●(1866) BOM 34. Koz kemenerig ! brouder c'hoen.

    (2) sens fig. Inspirateur.

    ●(1931) VALL 393b. Inspirateur ; au fig., tr. «brouder.»

  • brouderez .1
    brouderez .1

    f. –ed (entomologie) Taon.

    ●(1927) GERI.Ern 73. brouderéz V[annetais] f., tr. «mouche qui pique.» ●(1982) PBLS 436. (Langoned) brouderesoù, tr. «taons.»

  • brouderez .2
    brouderez .2

    f. –ioù Lancette.

    ●(1931) VALL 417a. Lancette, tr. «brouderez (surjian) f.»

  • broudus
    broudus

    adj.

    (1) Piquant.

    ●(1732) GReg 724b. Piquant, ante, qui pique, tr. «broudus.»

    ●(1876) TDE.BF 80a. Brouduz, adj., tr. «Qui fait piqûre.»

    (2) (Froid) piquant, perçant.

    ●(1732) GReg 711b. Un froid perçant, tr. «ur riou broudus.»

    ●(1904) DBFV 33b. broudus, tr. «piquant, mordicant.»

    (3) Choquant.

    ●(1927) GERI.Ern 73. broudus, tr. «piquant, choquant.»

    (4) Brûlant.

    ●(1962) EGRH 21. broudus a., tr. « brûlant, ardent. »

    (5) Ardent.

    ●(1962) EGRH 21. broudus a., tr. « brûlant, ardent. »

  • broued
    broued

    m. –où Lisseron du métier à tisser.

    ●(1699) Har 21. Ar-bret, tr. «lissure.»

    ●(1732) GReg 578a. Lissure, ou plûtôt lisseron, la partie du metier des tissuriers qui soutient les lisses, ou la chaîne, & qui aide à faire l'ouvrage, tr. «Ar bret.»

    ●(1876) TDE.BF 80a. Broued, s. m., tr. «Lissoire de tisserand.»

    ●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. Pa vez tremenet an neud e kroaz dre ar brouejou e rank tremen c'hoaz dre al laon, diou ha diou. ●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. An neud a zigouez neuze gant ar brouejou. ●(1918) ITEX 44. Lisses, lissures. Bridaou (Haute-Corn.). – bredeu (Vann. Languidic).

  • brouer
    brouer

    voir brouez

  • brouetenn
    brouetenn

    f. –où Brouette.

    ●(1869) FHB 250/327b. a azezas var he garrigel, pe mar kirit he c'hravas-rodellek pe he vroueten.

    ●(1987) GOEM 151. Alors que presque partout elle [la brouette] porte le nom de karrigell, dans le Léon le mot vrouetenn est le seul connu.

  • brouez
    brouez

    f. –où Emportement.

    ●(1659) SCger 25b. cholere, tr. «brouez.» ●71a. ire, tr. «brouez.» ●(1732) GReg 178b. Petite colère, mouvement de colère qui passe vite, tr. «brouëz. p. brouëzou.»

    ●(1876) TDE.BF 79a. Broez, brouez, s. f., tr. «Emportement dans la colère.» ●(1890) MOA 235a. Emportement dans la fureur, tr. «brouez.» ●(1893) IAI 263-264. Keit ha keit e vezont euz ar brouez hag euz ar morzidigez. ●(18--) GBI I 72. He dent gant broüer 'n euz skrignet, tr. «A grincé des dents avec rage.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. brouez f., tr. «Accès de colère, emportement.»

  • brouezad
    brouezad

    f. –où Emportement, mouvement de colère.

    ●(1974) SKVT III 23. Boazet e oa an intron (...) ouzh brouezadoù he fried.

  • brouezañ / broueziñ
    brouezañ / broueziñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'emporter.

    ●(1659) SCger 25b. cholerer, tr. «broueza.» ●(1732) GReg 179a. se mettre un peu en colere, tr. «brouëza.» ●Mettre quelqu'un un peu en colère, tr. «Lacqaat ur re da vrouëza.»

    ●(1876) TDE.BF 79a. Broeza, broueza, s. f., tr. «Se mettre un peu en colère.» ●177b. Voilà un homme qui se met souvent en colère, tr. «broeza a ra aliez ann den-ze.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. broueza, tr. «s'emporter.» ●(1942) VALLsup 5a. S'agiter, au moral, s'impatienter, tr. «brouezi. En L[éon] on dit breozi : breozi o c'hortoz.»

    (2) Brouezañ ouzh ub. : s'emporter contre qqn.

    ●(1890) MOA 116b. se mettre un peu en colère contre q. q., tr. «broueza oc'h ub.»

    II. V. pron. réfl. En em vrouezañ : s'emporter.

    ●(1934) FHAB C'hwevrer 410. mont adarre war ar pouezig, war an dresig eus an eil labour d'eben, hep en em skuiza nag en em vreozi.

  • brouezeg
    brouezeg

    m. brouezeion Homme emporté, irascible.

    ●(1927) GERI.Ern 73. brouezeg m., tr. «homme emporté, irascible.»

  • brouezegezh
    brouezegezh

    f. Caractère emporté, irascible.

    ●(1927) GERI.Ern 73. brouezegez f., tr. «caractère vif.»

  • brouezek
    brouezek

    adj. Emporté, irascible.

    ●(1876) TDE.BF 79a. Broezek, brouezek, adj., tr. «Qui est sujet à s'emporter, à se mettre en colère.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. brouezek adj., tr. «(homme) emporté, irascible.» ●(1931) VALL 131b. coléreux, tr. «brouezek.»

  • brouezenn
    brouezenn

    f. –où Emportement, mouvement de colère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. brouezenn f., tr. «mouvement d'humeur.» ●(1942) VALLsup 5a. S'agiter, au moral, s'impatienter, tr. «kaout eur vrouezenn.»

  • brouezet
    brouezet

    adj. Emporté.

    ●(1931) VALL 131b. en colère, tr. «brouezet.» ●(1962) LLMM 90/22. Feuket e voe an Troadeg ha, brouezet holl, e touas na dalveze ket e gavandad muioc'h eget ur felc'h-ki war dachenn ar c'hartoù. ●(1963) LLMM 96/12. «Mil gurun !» a sakreas Beg-e-dog, feuket ha brouezet. ●(1976) LLMM 178/340. Ruz e glipenn ha brouezet dezhañ.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...