Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 4 : de kadarn-1 (151) à kadoriet (200) :
  • kadarn .1
    kadarn .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Courageux, brave.

    ●(1752) PEll 106. Cadarn, Brave, guerrier, martial, courageux, belliqueux. On le dit en Leon, & un peu en Cornwaille.

    ●(1876) TDE.BF 312b. Kadarn, adj. C[ornouaille]), tr. «Belliqueux, courageux.»

    ●(1926) FHAB Meurzh 112. Daoust d'ezo da veza tud kadarn.

    (2) Adv. Fortement.

    ●(1575) M 802. Ha cadarnn ez barnher, tr. «Et fortement on les jugera.» ●(1650) Nlou 45. Pilat voé cadarn en barnas, tr. «Ce fut Pilate qui fermement le jugea.»

  • kadarn .2
    kadarn .2

    m. –ed, kedern Héros, brave.

    ●(1936) GWAL 86/14. Enez ar Gedern. ●(1938) GWAL 115-116/51. laoskaat ar Gedern. ●79. Laouen ganen klevout komzou seurd-se digant Kadarn ar Gedern. ●(1962) EGRH I 23. kadarn m. kedern, tr. « homme vaillant, brave. » ●(1967) BARZ 71. lorc'h ar gedern.

  • kadarnaat
    kadarnaat

    v. tr. d. Confirmer.

    ●(1931) VALL 143a. Confirmer, tr. «kadarnaat.» ●(1956) BAHE 9/19. ur pennad (…) hag a zeu da gadarnaat hol lavarioù.

  • kadarnadur
    kadarnadur

    m. –ioù Confirmation.

    ●(1931) VALL 143a. Confirmation, tr. «kadarnadur m.»

  • kadarnded
    kadarnded

    f. Courage, bravoure.

    ●(1923) SKET I 14. dre e gadarnded e-unan ha hini e genvrezelourien. ●(1931) VALL 163a. Courage, tr. «kadarnded f.» ●(1939) KOLM 113. kadarnded ou gourdadeu.

  • kademi
    kademi

    m. Académie.

    ●(17--) SP II 463. dansal dre pazio a ran en cademy.

    ●(1855) GBI I 500. hi deski / Er c'hadans hag ar c'hademi, tr. «l'instruire / Dans la cadence et l'académie.»

  • kadenn
    kadenn

    f. –où Cadène.

    ●(1940) SAV 18/70. eur stagell da staga an alar ouz ar c'hilhorou. «Raou» pe «kadenn» a vez graet eus ar c'hevre-se...

  • kaderniñ
    kaderniñ

    v. tr. d. Durcir (le sol).

    ●(1934) BRUS 59. Durcir (le sol), tr. «kadernein.»

  • kadervenn
    kadervenn

    f. (histoire) Formation paramilitaire.

    ●(1939) BRAT 23/04 p. 4. Kadervenn.

  • kadi
    kadi

    m. –ed Cadi (magistrat musulman).

    ●(1889) ISV 480. Ar fagoder a red da gaout ar C'hadi (ar gouarner) ogen al lezen a ioa en he enep, hag ar C'hadi ne ellaz ober netra evithan.

  • kado
    kado

    m. –ioù Cadeau.

    ●(1931) BAGA 68. Kadoiou dija 'm eus ofret d'ezi. ●Moarvat eur c'hado kaer.

  • kadoan
    kadoan

    f. –où

    (1) (agriculture) Trait d'attelage pour les bœufs.

    ●(1744) L'Arm 54a. Chaîne de branches retorses, qui attache la latte au chariot, tr. «Gadoin.» ●(1752) PEll 320. Gadan, En Léon & Cornwaille, est un lien de bois entortillé en forme de cercle, ou boucle pour attacher les bœufs à la charrette ou à la charruë.

    ●(1876) TDE.BF 219b. Gadan, s. m. C[ornouaille], tr. «Lien ou hart pour amarrer les fagots.»

    ●(1907) VBFV.bf 35a. kadoen, f. pl. neu, tr. «trait d'attelage (pour les bœufs).»

    (2) (pêche) Liège sur lequel les pêcheurs côtiers enroulent leur ligne.

    ●(1924) DIHU 158/128. (Groe) Kadoén, tr. «morceau de bois ou de liège sur lequel on enroule la petite ligne de côte.» (Dastumet de Vleimor 1913). ●(1970) GSBG 161. (Groe) kadoen, pl. ar gadoenoù tr. «pièce de bois ou de liège sur laquelle les pêcheurs côtiers enroulent leur ligne.»

  • kador
    kador

    f. –ioù, keder

    I.

    A.

    (1) Chaise.

    ●(1499) Ca 29b. Cadoer. g. chaire. l. hec cathedra / dre. ●Cadoer crenn vide in hanter. ●(1633) Nom 157a. Sedes, sedile, sella, cathedra : siege, selle, chaire : sichen, cador. ●Sella gestatoria, gestatorium : vne selle à porter : vn cador da douguen tut. ●157b. Sella plicatilis : selle à plier : vn cador á pleg. ●Solium : chaire appuiresse : cador den em arpaff.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise pour se séoir, tr. «Cador. p. cadoryou. Van[netois] Cadoér. p. cadoéryeü.» ●303a. Dossier de chaise, tr. «doçzer ar gador.» ●(1738) GGreg 35. treyd ar gador, tr. «les pieds de la chaise.» ●(1792) CAg 60. É Groés ë ouai é gadoire.

    ●(1848) GBI II 262. Azeet aze 'n eur gadeur, tr. «Asseyez-vous là sur un siège.» ●(1869) FHB 234/197b. chouket war eur gador. ●(1871) FHB 312/414b. var gadoriou alaouret c'hoas goullo ha diberc'hen. ●(1872) SBI II 182. War eur scaon pe eur gador, tr. «sur un escabeau ou une chaise.» ●(1877) EKG I 222. skriva urzou divar eur gador vourell. ●(1889) CDB 105. Bean n'euz ter c'hadeur 'n iliz Langoat, tr. «il a trois chaises dans l'église de Langoat.»

    ●(1907) PERS 328. ar bankou hag ar c'hadoriou. ●(1908) FHAB Here 306. Lomm, a dro-vriad, hen digasas da aseza er gador. ●(1910-15) CTPV I 67. Kemered ur gaduir hag azéet inhi, tr. «Prenez donc une chaise et asseyez-vous-y.» ●(1913) FHAB Mezheven 185. peotramant ne vez kavet kador ebed ha lod a rank chom en o sav. ●(1957) AMAH 245. gweleoù, ur pres, un daol, keder hag un armelig da glenkañ al listri-kegin.

    ►[empl. sans art.]

    ●(1845) GBI I 548. Kommerret kador, azeet, tr. «Prenez un siège et asseyez-vous.» ●(1851) PEN 92/135. roet m'ar plich kador d'azea.

    ●(1908) FHAB Gouere 202. Neuse, aot. person, e vezo ranket paea kador evito !...

    (2) Ober kadorig da ub. : aider qqn.

    ●(1908) FHAB Even 180. An Aotrounez Opportunisted Hémon, Halléguen, Dubuisson, hag ar c'hazetennou a ra kadorik dez-ho, ken braz eo ho c'hoant da c'horo arc'hant.

    (3) Chaire.

    ●(1659) SCger 21a. chaire, tr. «cador.»

    ●(1962) EGRH I 23. kador, tr. « chaire. »

    (4) Ez kador : cathédralement.

    ●(c.1500) Cb 32b. [cadoer] cathedraliter ad. qualitatis. g. cathedraument. b. ez cadoer.

    B. [en apposition]

    (1) Brezhoneg kador =

    (2) Skoulm-kador : nœud de chaise.

    ●(1925) DIHU 171/327. (Groe) Sklom kadoér, tr. «nœud de chaise.» Dastumet de Vleimor.

    C. Kador a lez : tribunal.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 95. azéet azé ar hou cadoair a lis.

    II. (religion)

    A. absol.

    (1) Chaire à prêcher.

    ●(1580) G 566. Abat, eth do cador, tr. «Abbé, allez à votre chaire.» ●(1633) Nom 198b. Pulpitum, suggestum : chaire de prescheur : cador an breuzr. ●200b. Suggestus, suggestum : pulpitre : vn teatr, vn læch sauet vhel euit ober harangou, cador an breuzr.

    ●(1911) KANNgwital 100/19. Eur c'hef a zo dirag ar Gador en iliz evit reseo an aluzennou-ze. ●(1931) KANNgwital 345/104. Beleien ar parreziou a embanno hor goulenn er gador.

    (2) Confessionnal.

    ●(1877) BSA 271. ma rencas an aotrou cure, pa ieas d'he c'hoves, dond er meaz euz ar gador.

    B.

    (1) Kador sant Pêr : le saint siège.

    ●(1893) IAI 223. Pii eiz ne reas nemet tremen var Gador sant Per.

    ●(1910) MBJL 184. an ere a garante doujus a stag o c'henvroïz katolik ouz kador sant Pêr. ●(1911) BUAZperrot 463. arc'heskibien Ravenn a gave bras plega dirak Kador sant Per.

    (2) Kador ar binijenn : tribunal de la pénitence, confessionnal.

    ●(1857) CBF 60. Kador ar binijen, tr. «Confessionnal.» ●(1866) SEV 100. Perak eta ho peus-hu kement a boan o lavaret d'ho tad-kovesour, e kador ar binijenn, pec'hedou hag a c'houzoc'h a zo red mad d'ezhan da zerc'hel kuzet ?

    (3) Kador ar c'hofesour : confessionnal.

    ●(1857) CBF 60. Kador ar c'hovesour, tr. «Confessionnal.»

    (4) Kador ar wirionez, ar gador a wirionez : la chaire (de prédication).

    ●(1847) MDM 85. Eno, eus a gador ar virionez, ar beleg a ro da intent d'ar re huella pegen dister int. ●(1854) PSA I 16. en dén avaricius-hont e gleu predêg ér gadoér a huirioné énep d'er vince a avarice. ●(1877) EKG I 154. Unan (...) a zavaz eun dervez, enn eun iliz, e kador ar virionez. ●(18--) SAQ I 54. kenta guech ma prezegiz e kador ar virionez.

    ●(1907) PERS 218. hini all ebet n'euz great kement a vad deuz kador ar virionez.

    III. (construction) Ar gador : dispositif des maçons pour matérialiser les angles d'une maison.

    ●(1988) TIEZ II 41. Les maçons, sans le savoir, réalisent une application du théorème de Pythagore selon lequel le carré de l'hypothénuse est égale à la somme des carrés des côtés opposés. L'opération est renouvelée à chaque angle de la maison. Les maçons utilisent à l'occasion la grande équerre. Dès que les repères sont pris, chaque angle est marqué par trois piquets enfoncés dans le sol et reliés entre eux par deux planchettes matérialisant à une cinquantaine de centimètres de hauteur les petits côtés du triangle rectangle : ce dispositif est appelé la chaise, ar gador.

  • kador-abad
    kador-abad

    f. Trône abbatial.

    ●(1868) FHB 172/125a. azezet var he gador-abad.

  • kador-ar-sekredoù
    kador-ar-sekredoù

    f. Chaise percée.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise d'affaires, chaise percée, tr. «cador an secrejou.»

  • kador-bediñ
    kador-bediñ

    f. Prie-Dieu.

    ●(1908) FHAB Du 334. a lavare ar person o sevel diwar e gador-pedi.

  • kador-bleg
    kador-bleg

    f. Chaise pliante.

    ●(1931) VALL 567b. Pliant, tr. «kador-bleg f. pl. kadoriou-pleg, keder-pleg.»

  • kador-blionek
    kador-blionek

    f. Chaise pliante.

    ●(1744) L'Arm 279b. Perroquet (…) Chaise pliante, tr. «Cadoirr-plionnêc.»

  • kador-bortez
    kador-bortez

    f. Chaise à porteurs.

    ●(1870) MBR 246. douget enn eur gador-bortez.

    ●(1931) VALL 107b. Chaise à porteurs, tr. «kador-bortez pl. kadoriou-portez, keder-portez.»

  • kador-bost
    kador-bost

    f. Chaise de poste.

    ●(1732) GReg 742a. Chaise de poste, tr. «cador bost. p. cadoryou bost.»

  • kador-brezeg
    kador-brezeg

    f. kadorioù-prezeg Chaire.

    ●(1744) L'Arm 50b. Chaire de prédicateur, tr. «Cadoaire perdêc.» ●(1792) HS 6. pamdé é cleüér houah ér hadouérieu-perdéc conzeu tennet a livreu Yahann Chrisostome.

    ●(1854) PSA I 9. er gadoér-predêg-men e zou ur gadoér sacret. ●(1861) BELeu 33. crapein én ur gadoër-predêg.

    ●(1907) PERS 209. ez ea varzu ar gador brezeg. ●(1919) BSUF 16. étal er gadoér-predeg. ●(1945) DWCZ 88. An Aotrou Person a savas er gador-brezeg.

  • kador-bron
    kador-bron

    f. kadorioù-pron Chaire.

    ●(1827/29) VSA 2115. ebars er gador bron da ober eun discour.

  • kador-doug
    kador-doug

    f. Chaise à porteurs.

    ●(1866) FHB 73/162a. Ar Pap a vez en he gador-zoug, var he zaoulin. ●(1867) FHB 131/210b. cador-zoug ar senator. ●(1876) TDE.BF 312b. Kador-doug, s. f., tr. «Chaise à porteur.»

    ●(1920) LZBl Gouere 330. he gador-doug e diabarz ar porz-kloz. ●(1931) VALL 107b. Chaise à porteurs, tr. «kador-zoug pl. kadoriou-doug, keder-doug.»

  • kador-dougen
    kador-dougen

    f. Chaise à porteurs.

    ●(1931) VALL 107b. Chaise à porteurs, tr. «kador-zougen pl. kadoriou-dougen, keder-dougen.»

  • kador-dougerez
    kador-dougerez

    f. Chaise à porteurs.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise pour porter les Dames, &c. par des hommes, tr. «Cador-douguerès.»

    ●(1876) TDE.BF 312b. Kador-dougerez, s. f., tr. «Chaise .»

    ●(1931) VALL 107b. Chaise à porteurs, tr. «kador-zougerez.»

  • kador-doull
    kador-doull

    f. kadorioù-toull Chaise percée.

    ●(1633) Nom 157a. Sella familiaris : selle percée : cadòr toul.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise d'affaires, chaise percée, tr. «Cador-doull.» ●855b. Selle percée, selle à bassin de chambre, tr. «cador doull. p. cadoryou doull.» aller à la selle, tr. «Moñnet var ar gador, ou, var ar gador-doull.» ●(1744) L'Arm 50b. Chaise de commodité, tr. «Cadoaire toul.»

    ●(1876) TDE.BF 312b. Kador-doull, s. f., tr. «Chaise percée, meuble pour les gros besoins des malades*.»--

    ●(1931) VALL 107b. Chaise percée, tr. «kador-doull.»

    ►absol.

    ●(1633) Nom 261b. grand desir d'aller à la selle : vn chouant bras da monet dan cador.

  • kador-eskob
    kador-eskob

    f. Siège épiscopal, cathèdre.

    ●(1867) BUE 198. kadeur-Eskop san Tual. ●(1893) IAI 50. ma savas var Gador-eskob Konstantinopl eun enebour all.

    ●(1911) BUAZperrot 491. Kas a reas e gador-eskob eus a Gaer-Leon da Venevia. ●689. Da varo e vadoberour, e oe anwazet bras o welet Manasès I o pignal war gador-eskob Reims.

  • kador-gazeliek
    kador-gazeliek

    f. kadorioù-kazeliek Fauteuil.

    ●(1744) L'Arm 154a. Fauteuil, tr. «Cadoair-cazaliêc.»

  • kador-gelenn
    kador-gelenn

    f. Chaire de professeur.

    ●(1931) VALL 107b. Chaire de professeur, tr. «kador-gelenn f. pl. kadoriou-kelenn, keder-kelenn.»

  • kador-gib
    kador-gib

    f. (armement) Flasque.

    ●(1931) VALL 307b. subs. Flasque de canon, tr. «cador-gib f. pl. kadoriou-kibou (eur c'hanol).»

  • kador-gloz
    kador-gloz

    f. kadorioù-kloz Stalle.

    ●(1962) TDBP II 262. Ar gonseillerien a fabrik a azeze er gador-gloz, tr. «les conseillers de fabrique s'asseyaient dans les stalles (à l'église).»

  • kador-gofez
    kador-gofez

    f. kadorioù-kofez Confessionnal.

    ●(1876) TDE.BF 313a. Kador-govez, s. f., tr. «Confessionnal.» ●(1877) FHB (3e série) 4/30a. Ma sonj d'ar persoun, gant he jubile, hor chacha oll betec he gador goves.

    ●(1907) PERS 200. ha raktal ez a d'he gador govez. ●(1911) SKRS II 230. tri seurt diaoulou a vez ato en dro d'ar c'hadoriou kovez. ●(1936) PRBD 26. ar beleg er gador-gofez.

  • kador-gofezion
    kador-gofezion

    f. kadorioù-kofezion Confessionnal.

    ●(1910) EGBT 122. kador-govizion, tr. «confessionnal.»

  • kador-hir
    kador-hir

    f. kadorioù-hir Chaise-longue.

    ●(1922) LZBt Gwengolo 23. astennet 'on war ma c'hador-hir evit diskuizan ma c'heïn.

  • kador-ilinek
    kador-ilinek

    f. kadorioù-ilinek Prie-Dieu.

    ●(1980) VLTH 22. ar gador ilinek e pedas warni an eil war-lerc'h eben (...).

  • kador-lez
    kador-lez

    f. =

    ●(1907) BSPD II 169. Kerkent Amaz a goéh a ziar é gadoér-liz.

  • kador-red
    kador-red

    f. Chaise à roulettes.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise à roulettes, tr. «Cador-red.»

    ●(1876) TDE.BF 313a. Kador-red, s. f., tr. «Chaise à roulettes.»

  • kador-ruilherez
    kador-ruilherez

    f. Chaise à roulettes.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise à roulettes, tr. «cador-ruilherès.»

  • kador-sarmon
    kador-sarmon

    f. Chaire.

    ●(1859) MMN 31. eur pilier pini a vire ouzin da velet ar gador sarmon. ●(1872) ROU 77a. Chaire à prêcher, tr. «Cador zarmon.» ●(1883) KNZ 70. Ann otro Zant Ervoan a zo bet interret enn Katedral Landreger, dreg ar gador zarmon. ●(1890) MOA 162b. Chaire à prêcher, tr. «kador-zarmoun, – kador da zarmoun, f.» ●(18--) SBI II 122. Ann aôtro person a lere, / Er gador zarmon pa bigne, tr. «Monsieur le recteur disait ; / Dans la chaire à prêcher quand il grimpait.»

    ●(1907) PERS 213. dirag he gador sarmoun.

  • kador-Vaodez
    kador-Vaodez

    f. -ioù-Maodez (ichtyonymie) Porcelaine-pucelaire Mollusca prosobranchia.

    ●(1970) ICTB II 227. kador-vodez, -iou-modez (recueilli à Larmor-Pleubian; = Mollusca prosobranchia (Trivia monacha (da Costa)) = "porcelaine-pucelage").

  • kador-varn
    kador-varn

    f. (droit) Tribunal.

    ●(1867) BUE 37. e kadeur-varn sant Ervoan. ●(1878) EKG II 198. kador-varn an dispac'h. ●198-200. ar skrid-tamall great gant an diskulier publik er gador-varn.

    ●(1904) KANNgwital 18/139. prezidant Kador-Varn Montroulez. ●(1911) BUAZperrot 489. Publius a reas dougen e gador-varn var leuren Mars.

  • kador-vourell
    kador-vourell

    f. Chaise rembourrée.

    ●(1732) GReg 331b. Chaises embourrées, tr. «cadoryou bourell.»

    ●(1877) EKG I 222. skriva urzou divar eur gador vourell.

  • kador-vrec'h
    kador-vrec'h

    f. Fauteuil.

    ●(1732) GReg 147b. Chaise à bras, fauteuil, tr. «Cador-vreac'h.»

    ●(1872) ROU 85a. Fauteuil, tr. «Cador vreac'h.» ●(1876) TDE.BF 313a. Kador-vreac'h, s. f., tr. «Fauteuil.»

    ●(1924) YAYA 19. C'houi a jom diflach en ho kador-vreac'h.

  • kador-vrec'hek
    kador-vrec'hek

    f. Fauteuil.

    ●(1744) L'Arm 154a. Fauteuil, tr. «Cadoairr bréhaic.» ●424a. Se caliner, tr. «Tauréale énn ur gadoairr bréhaic.»

    ●(1868) FHB 191/276a. azeza en eur gador-vrec'heg alaouret.

    ●(1903) EGBV 46. kadoér bréhek, f., tr. «fauteuil.» ●(1921) GRSA 316. chouket ar ur gadoér-bréhek é argant.

  • kador-zoug
    kador-zoug

    voir kador-doug

  • kadoriañ
    kadoriañ

    v. tr. d. Introniser.

    ●(1931) VALL 399a. Introniser, tr. «kadoria.»

  • kadoridigezh
    kadoridigezh

    f. –ioù Intronisation.

    ●(1960) BAHE 24/28. kadoridigezh ar person yaouank.

  • kadorier
    kadorier

    m. –ion Chaisier.

    ●(1890) MOA 162b. Chaisier, Fabricant ou marchand de chaises, tr. «kadorier, m., pl. ien.»

  • kadorierez
    kadorierez

    f. –ed Chaisière.

    ●(1977) PBDZ 38. (Douarnenez) kadorierez, tr. «chaisière.»

  • kadoriet
    kadoriet

    adj. Intronisé.

    ●(1499) Ca 29b. Cadoeryet. g. enchaire. l. cathedratus / ta / tum.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...