Devri

Recherche 'penn...' : 289 mots trouvés

Page 5 : de penngadouriezh (201) à pennozvezh (250) :
  • penngadouriezh
    penngadouriezh

    [penn + kadouriezh]

    f. (domaine militaire) Stratégie.

    (1931) VALL 710a. Stratégie, tr. «pengadouriez f.»

  • penngamm .1
    penngamm .1

    [penn + kamm .1]

    adj. Qui a la tête penchée sur l'épaule.

    (1876) TDE.BF 507a. Penn-gamm, adj., tr. «Qui a la tête, le cou de travers ou courbé naturellement sur l'épaule.»

  • penngamm .2
    penngamm .2

    [brpm penn-gamm, penngamm, mgall pengam < penn + kamm .1]

    m.

    I. M.

    (1) (pathologie) Torticolis.

    (1732) GReg 929a. Torticolis, tr. «Penn-gamm.» ●929b. J'ai une fluxion depuis deux jours qui me rend torticolis, tr. «Ez ma ar penn-gamm daou zez so gueneñ.» ●(1744) L'Arm 384b. Torticolis, mot bas, tr. «Peenn-gamm ; Torgamm. m.»

    (1857) CBF 75. Ar penngamm a zo gan-en, tr. «J'ai le torticolis.» ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-gamm, s. m., tr. «Torticolis.»

    (1907) VBFV.bf 59b. pengam, m., tr. «torticolis.»

    (2) Personne qui le torticolis.

    (1633) Nom 269b. Obstipus : torcol, hainard : vn pengam vnan á delch ez pen hac ez gouzoucq á dreus.

    (1732) GReg 929b. C'est un torticolis, tr. «Ur penngamm a zên eo.»

    II. Adj. Qui a le torticolis.

    (1924) BILZbubr 40/898. tort, kamm ha pengamm ha da redek, ankouaet gante o c'houliou.

  • penngammez
    penngammez

    [pengamm + -ez .4]

    f. –ed Femme qui a la tête penchée sur le côté.

    (1876) TDE.BF 507a. Penn-gamm, adj., tr. «Qui a la tête, le cou de travers ou courbé naturellement sur l'épaule.» ●Penn-gammez, s. f. C'est le féminin du précédent.

    (1905) IVLD 189. E Lourd, den ne daolaz evez ouz ar bengammez. (…) ar benngammez pareet.

  • penngammiñ
    penngammiñ

    [brpm pengami < penn + kammiñ]

    v. intr. Avoir la tête qui penche sur l'épaule.

    (1659) SCger 88a. pancher, tr. «pengami.» ●(1732) GReg 689a. Pancher de la tête, tr. «Penngammi. pr. penngammet.» ●(1744) L'Arm 265b. Pancher, tr. «Pêngamein

    (1876) TDE.BF 507a. Penn-gammi, v. n., tr. «Avoir la tête ou le cou de travers.»

  • penngenn
    penngenn

    f. –où (harnachement) Têtière (de bride).

    (1744) L'Arm 381a. Têtiere de bride, tr. «Peennguenn. f.»

  • pennglaou
    pennglaou

    [mbr pen-glaou, brpm penglao, penn-glau < penn + glaou]

    m. –ed (ornithologie) Mésange charbonnière.

    (1633) Nom 40b. Parus, fringillago : mesange : pen-glaou.

    (1659) SCger 78b. mesange, tr. «penglao.» ●(1732) GReg 619a. Mesange, ou nonette, oiseau, tr. «Penn-glau. p. penn-glauëd

    (1849) LLB 1645. pigos er pen gleu. ●(1876) TDE.BF 505a. Penglaou, s. m., tr. «Mésange, oiseau ; pl ; ed.» ●(c.1897) GUN.dihu 146/314. Er pengleu, en estig, er golvan, er goleg.

    (1907) VBFV.bf 59b. pengleu, –euig, m. pl. ed, tr. «mésange.» ●(1934) BRUS 253. Une mésange, tr. «ur pengleu –ed, m.»

  • pennglaouet
    pennglaouet

    [penn + glaou + -et .1 (cf. glaouañ)]

    adj. Enflammé.

    (1924) LZMR 13. flammou a zavas a zindan an dero pennglaouet. ●34. eun tamm kesten pennglaouet.

  • pennglaouig
    pennglaouig

    [brpm penn-glaouïcq < pennglaou + -ig]

    m. –ed

    (1) (ornithologie) Mésange.

    (1732) GReg 619a. Mesange, ou nonette, oiseau, tr. «Penn-glaouïcq. p. penn-glaouïgued

    (1876) TDE.BF 505a. Penglaouik, s. m., tr. «Mésange, petit oiseau.»

    (2) sens fig. Homme écervelé, tête de linotte.

    (1732) GReg 577a. Tête de linotr, injure, homme de peu de sens, tr. «Pennglaouïcq.» ●919b. Tête legere, tr. «pennglaouïcq. p. pennglaouïgued

    (1876) TDE.BF 505a. Penglaouik, s. m., tr. «par extension, il se dit d'un jeune étourdi.»

    (1931) ATBR 31. E peleac'h ? Ha ! pennglaouig ma'z oun ! Hen ankounac'haet em eus war va zaol.

  • pennglinañ
    pennglinañ

    [penn-glin + -añ]

    v. intr. S'agenouiller.

    (1880) SAB 33. pa stouen da adori, o penglina, peb tro m'am beze da dremen dirag an auter ! ●49. ne benglinas ket evel ar re all. ●62. o penglina ganto, o plega ur c'hlin eveldo. ●64. ez eont da benglina dirag an auter e peb tu d'ar beleg, ac o taoulina peb ini en e du.

  • penngod
    penngod

    m. –où

    I.

    (1) Gourdin.

    (1659) SCger 77b. massuë, tr. «pengot.» ●121a. tricot, tr. «pen got.» ●(1732) GReg 84b. Bâton court qui a un gros bout, & sert pour se batre, tr. «penn-god. p. penngodou. Van[netois] peenn-god

    (1876) TDE.BF 505a. Pengod, s. m., tr. «Bâton court pour se battre.» ●Pengot, s. m., tr. «Massue.»

    (2) Paquet de lin ou de chanvre pour faire une quenouillée.

    (1876) TDE.BF 505a. Pengot, s. m., tr. «On le dit aussi d'un paquet de lin ou de chanvre pour faire une quenouillée.»

    (1931) VALL 528b-529a. Paquet (…) de lin, d'étoupe, etc. de forme déterminée, tr. «pengod m.»

    II. Dougen ar valetenn hag ar penngod : voir maletenn.

  • penngodañ
    penngodañ

    v. tr. d. Paqueter (du lin, du chanvre, etc.).

    (1931) VALL 529a. Paqueter, tr. «pengoda

  • penngollet
    penngollet

    adj. = (?) coquille pour pennfollet (?).

    (1933) DIHU 269/346. Ha baléet em es men goalh a hed en noz / Èl un dén diskiant get un hun pengollet.

  • penngos
    penngos

    m. –où

    (1) Arbre têtard.

    (1872) DJL 12. En douar griennet, 'vel eur penn-gos dero !

    (1922) FHAB Ebrel 107. Gwech ez a a-c'haoliek war ar pengosou koz. ●(1955) STBJ 206. 'Barz koad an Otrou Rolland 'zo kalz penngosou. ●224. Penngos : gwezenn bet diveget, penndogenn, tagosenn. ●(1986) CCBR 206. (Brieg) o pèngos koous, tr. «un vieux têtard.»

    (2) Souche.

    (1903) CDFi août-septembre. en tan, ennañ eur penngos dero ha sklosou lann. (d'après KBSA 56). ●(1931) VALL 701b-702a. Souche (…) d'arbre , tr. «pengos

    (2005) SEBEJ 50. (Ar Yeuc'h) il y avait les vieilles souches pengossou qui séchaient pendant des mois dans le ti-bihan.

    (3) Billot.

    (1931) VALL 701b-702a. Souche (…) d'arbre , tr. «pengos et billot.»

  • penngulier
    penngulier

    [penn + kulier .2]

    (Cheval) d'avaloire.

    (1942) VALLsup 15b. Avaloire (cheval) d', tr. «penngulier

  • pennhêr
    pennhêr

    [brpm penn-hear / -hær / -ær < penn + hêr]

    m. –ed

    (1) Seul héritier.

    (1732) GReg 492b. Seul heritier, tr. «Penn-hear. penn-hær. penn-ær. pp. pennæred

    (1876) TDE.BF 507a. Penn-her, s. m., tr. «Héritier, fils unique ; pl. penn-hered

    (2) Héritier.

    (1877) BSA 40. ep lezel var va lerc'h penn-her ebet d'ar madou bras o peuz roet d'inn.

    (3) par ext. Fils unique.

    (1732) GReg 414b. Fils unique, tr. «Penn-ér. p. penn-éred

    (18--) KTB.ms 14 p 25. n'hen defoa nemet ur mab, ur penher.

    (1921) PGAZ 16. Ton Eucat a ioa penn-her hag he-unan euz he gostez.

    ►[empl. comme épith.]

    (1876) TDE.BF 507a. Aujourd'hui on l'emploie au sens de fils unique, eur map penn-her.

    (1907) AVKA 12. hag e lakaas er bed he Mab penher. ●(1912) MMPM 117. mab penner Hermez. ●(1938) GWAL 110-111/7. Lan Ofret, mab pennhêr Kerunkun.

  • pennhêrez
    pennhêrez

    [brpm pennerés < pennhêr + -ez]

    f. –ed Seule héritière.

    (1659) SCger 57b. fille aisnée, tr. «pennerés.» ●163b. penneres, tr. «heritiere.» ●(1732) GReg 492b. Seule heritiere, tr. «Penn-hærès. p. pennærès. pp. pennæresed

    (1838) CGK 14. ar c'hoanteguès da gaout yalc'h ar benherés. ●(1845) GBI I 474. D'ober al lez d'ar benherez, tr. «Pour faire la cour à l'hétitière.» ●(1857) HTB 145. eur bennerez hanvet Julia. ●(1869) FHB 232/183a. ar benneres a dlie e unan kaout ar susit eus daou rum dud asembles.

    (1902) PIGO I 166. pennherezed ha pinvik holl. ●(1921) PGAZ 23. Houma a ioa penn-herez hag, evel just, savet kamambre gant he zud.

    ►[empl. comme épith.]

    (1834) SIM 170. Ur verc'h pennerez en devoa.

  • penniliz
    penniliz

    [brpm penn-Ilis < penn + iliz (cf. corn penneglos, NDCE 127b)]

    f. –où Cathédrale.

    (1732) GReg 139b. Cathedrale, l'Eglise qui est le Siége d'un Evêque, tr. «ar Penn-Ilis eus an Escopty.»

    (1876) TDE.BF 507b. Penn-iliz, s. m., tr. «Cathédrale.»

  • pennime
    pennime

    m. Chose dont on ne se rappelle pas le nom, truc, machin.

    (1732) GReg 167a. Chose, dont-on ignore le nom, ou qu'on ne se souvient pas, tr. «penn-ime

  • penniñ
    penniñ

    voir pennañ

  • pennivinet
    pennivinet

    [penn + ivin .3 + -et .1]

    adj. (Animal) dont l'entrave est coincée dans la fente du sabot.

    (1879) ERNsup 148. penn-ivinet e'vioc'h, le lien de la vache est pris dans la fente de son pied, Trév[érec]. ●(1896) GMB 477. pet[it] tréc[orois] pen-ivinet, se dit d'un animal attaché, dont la corde s'est prise dans la fente de son pied.

  • pennkaletaat
    pennkaletaat

    [penn + kaletaat]

    v. intr. Devenir plus entêté.

    (1931) VALL 261b. Devenir plus entêté, tr. «pennkaletaat

  • pennkanañ
    pennkanañ

    v. intr. Chanceler.

    (1659) SCger 122b. vaciller, tr. «pencana.» ●(1732) GReg 114b. Branler, chanceler, tr. «penncana. pr. penncanet.» ●Il a tant bû, qu'il en branle, tr. «penncana a ra gand e goffad güin.»

    (1876) TDE.BF 505b. Penkana, v. n. C[ornouaille], tr. «Chanceler, parlant d'un homme ivre.»

  • pennkaoz / penn-kaoz
    pennkaoz / penn-kaoz

    [brpm penn-caus, penncaus < penn + kaoz .1]

    m. –ioù

    (1) Cause principale.

    (1732) GReg 140a. Cause, principe, cause principale, premiere cause, tr. «penn-caus. p. pennou-caus, penn causyou.» ●183b. Commencement, tr. «penncaus.» ●Dieu n'a ni commencement ni fin, & est le commencement, le principe de toutes choses, tr. «An autrou Douë ne'n deus na dezrou na finvez, hac a so ar penn-caus a bep tra.» ●(1790) MG 54. Chetui er pèn-caus ag é zannation. ●(17--) TE 245. er pèn-caus ag é anquin.

    (1824) BAM 26. ar pen caus eus a condaounation ar seurt tud-se. ●(1877) BSA 24. Ar penn-caos euz kement-se. ●(1894) BUZmornik 147. Hogen, ar penn-kaoz euz ann distro euruz-ma a oue sant Leandr. ●223. ar penn-kaoz euz ar garantez-se oa he zantelez. ●728. ar penn-kaoz ma kuiteaz peb tra. ●(18--) SAQ I 133. penn-kaos a bec'het evidoc'h.

    (1911) SKRS II 152. skoueriou ar gerent, ha dreist holl re an tad eo a vez ar penn kaoz

    (2) Bezañ pennkaoz da : être la cause de.

    (1829) CNG 100. E oai pèn-caus d'é souffranceu.

    (1907) PERS 300. penn kaoz d'ar brud. ●(1911) SKRS II 188. N'eo ket e Bro Zaoz hebken eo e vez ar vesventi penn-kaoz da galz darvoudou.

  • pennkarr
    pennkarr

    [penn + karr]

    adj. (Cheval) de tête.

    (1982) MABL I 146. (Lesneven) a' 'ni [ar gazeg] penn-karr.

  • pennkêr
    pennkêr

    [brpm penher, penn-kær, peenn-hære < penn + kêr]

    m. –ioù

    I.

    (1) Ferme isolée, hameau, écart.

    (c.1718) CHal.ms ii. hameau, tr. «squiberic, penher, logellic.»

    (1849) LLB 782. lausket en ined de dostat d'hou panner. ●831. Tro ha tro d'hou panner, plantet ur geneueg.

    (1904) DBFV 180a. penhér, pannér, m., tr. «ferme isolée, village, hameau, habitation.» ●(1911) DIHU 69/221. e vé lézet en anho de ridek ér penhérieu. ●(1913) AVIE 128. monet e hrent a benhér de benhér. ●(1913) HIVR 61. penhérig a barréz Pluneret. ●(1929) MKRN 78. Eur iarig goz eus va fenker. ●(1934) BRUS 278. Une ferme isolée (les bâtiments), tr. «ur penhér –ieu

    (2) Issue, sortie d'un villlage.

    (1744) L'Arm 36a. Bout du village, tr. «Peenn-hære.. rieu. m.»

    (1904) DBFV 180a. penhér, pannér, m., tr. «bout, issue, sortie d'un village.»

    (3) Yann ar pennkêr dianaou : surnom du diable.

    (1957) DSGL 198. Yann er Penhér Dianeu, tr. «Jean du Bas-Royaume (...) Surnom du diable en breton.»

    (4) Capitale.

    (1732) GReg 135a. La Ville capitale du Roïaume, de la Province, tr. «Ar penn-kær eus ar Rouantélez, eus ar Brovinçz.»

    (1876) TDE.BF 507b. Penn-kear, s. f., tr. «Capitale, ville principale d'un pays.»

    II. Kas ar c'hazh d'ur pennc'her arall : voir kazh.

  • pennkêriad
    pennkêriad

    [penn + kêriad .2]

    m. –où A bennkêriadoù : par pleins villages.

    (1972) LIMO 30 décembre. Eraok er brezél bras, eh hè en dud ar droed, a benheriadeu.

  • pennkomz
    pennkomz

    [brpm /ben goms, pèn-conz, pèn conze < penn + komz]

    m.

    (1) Sujet de conversation.

    (c.1718) CHal.ms iii. pour parlé, tr. «ben goms, Taul comps.»

    (1838) OVD 198. péré de bep pèn-conze e gaige én ou discorieu hilleih a gonzeu santel ha berhuidant.

    (1936) DIHU 302/113. éh oè saùet pen-konz a unañnein skritur er brehoneg.

    (2) N'eus ken pennkomz nemet a : il n'y a pas d'autre sujet de conversation que.

    (1790) MG 45. Quel liès gùéh ma hum gav gueneign, n'en dès quin pèn-conz guet-ou meid a chervige Doué. ●365. Ne vou quen pen-conz guet-ai meid ag er ré en dès danné. ●(17--) VO 143. ha n'en dès quen pèn conze guet-t'ou meid a chervad.

    (3) N'en deus ken pennkomz nemet a : il ne parle que de.

    (17--) VO 83. n'hi doai quin pèn conze meid a vanité, a inour, a blijadur, a zanné, a zeværrance, a vragueriss, &c.

  • pennlavarenn
    pennlavarenn

    [penn + lavarenn]

    f. –où (grammaire) Proposition principale.

    (1931) VALL 599a. Proposition principale, tr. «penlavarenn.» ●(1947) YBBK 375. el lavarennoù dizalc'h hag er pennlavarennoù.

  • pennlec'h
    pennlec'h

    [brpm pennlec'h < penn + lec'h .1]

    m. –ioù

    (1) Endroit principal.

    (1732) GReg 43a-b. Il a eu pour partage la maison principale avec toutes ses appartenances, tr. «Evit e lod èn deus bet ar pennlec'h gand e oll virou.» ●159b. Chef-lieu, maison principale, tr. «Pennlec'h. p. pennlec'hyou.» ●(1744) L'Arm 218a. Lieu principal, tr. «Peenn-léh. m.»

    (2) Capitale (ville).

    (1857) HTB 135. Ar gear a Gosmi a oa ar penn-lec'h euz eur rouantelez vraz. ●(1866) LZBt Ebrel 103. Enn kalz a benno-lec'h. ●104. er penno-lec'h-all euz hon rann-vro. ●(1872) ROU 93b. penn-leac'h qui signifie aussi, siège de la principale autorité. ●(1876) TDE.BF 507b. Penn-leac'h, s. m., tr. «Chef-lieu, une des villes principales d'une région.»

    (3) Origine.

    (1872) ROU 93b. Origine, tr. «penn-leac'h

  • pennlestr
    pennlestr

    [brpm penn-lestr < penn + lestr]

    m. pennlistri (marine) Navire principal.

    (1732) GReg 135a. Capitane, la principale galere d'une Escadre, tr. «Ar penn-lestr, eus ar galeou.»

  • pennlevier
    pennlevier

    [penn + levier .2]

    m. –ion Directeur principal.

    (1931) VALL 220b. Directeur (…) principal, tr. «penlevier pl. ien

  • pennlezenn
    pennlezenn

    [brpm peenn-Lézênn < penn + lezenn .1]

    f. –où Maxime.

    (1744) L'Arm 234a. Maxime, tr. «Peenn-Lézênn.. neu. m.»

    (1854) PSA I 39. un doctrin ampouisonet ha carguet a bèn-lézenneu condannet dré en Ilis. ●(1857) LVH 170. er penn-lézen reihan a gomportemant créchen mab dén.

  • pennlinad
    pennlinad

    [penn + glin + -ad .1]

    m. –où Génuflexion.

    (1931) VALL 334b. Génuflexion, tr. «penlinad m.»

  • pennlinañ
    pennlinañ

    [penn + glinañ]

    v. intr. Faire une génuflexion.

    (1931) VALL 334b. Génuflexion, tr. «penlina m.»

  • pennlinenn
    pennlinenn

    [penn + linenn .1]

    f. –où Ligne maritime principale.

    (1944) EURW I 174. Eno emañ pennlinenn al listri treuz-morek.

  • pennlizherenn
    pennlizherenn

    [brpm penn-lizereñ < penn + lizherenn]

    f. –où (imprimerie) Majuscule.

    (1732) GReg 593a. Majuscule, lettre majuscule, tr. «Penn-lizereñ. p. pennlizerennou

    (1947) YBBK 60. Gouzout a reer ez eus daou seurt lizherennoù skrivet : al lizherennoù bihan pe lizherennoù boutin hag al lizherennoù bras pe pennlizherennoù.

  • pennmarc'henn
    pennmarc'henn

    [brpm pen marhen < penn + marc'h + -enn]

    f. –ed, pennmarc'hed (entomologie) Frelon.

    (c.1718) CHal.ms ii. freslon mouche, tr. «pen marhen, pen marhet

    (1907) VBFV.fb 46a. frelon, tr. «penmarhen, f. (pl. –hed).» ●(1934) BRUS 248. Un frelon, tr. «ur benvarhen -ned f.» ●(1931) VALL 320a. Frelon, tr. «V[annetais] penmarc'hen f. pl. –c'hed

  • pennmezviñ
    pennmezviñ

    [penn + mezviñ]

    v. intr. Se soûler.

    (1912) MMKE 166. Ne ran nemet penn-mêvi

  • pennmoaladur
    pennmoaladur

    [penn + moaladur]

    m. Décalvation.

    (1931) VALL 185b. Décalvation, tr. «pennmoaladur m.»

  • pennmoalañ
    pennmoalañ

    [penn + moalañ]

    v. tr. d. Décalver.

    (1931) VALL 185b. Décalvation, tr. «pennmoala

  • pennmoalerezh
    pennmoalerezh

    [penn + moalerezh (voir moal & -erezh)]

    m. Décalvation.

    (1931) VALL 185b. Décalvation, tr. «pennmoalerez m.»

  • pennmoalidigezh
    pennmoalidigezh

    [penn + moalidigezh]

    f. Décalvation.

    (1931) VALL 185b. Décalvation, tr. «pennmoalidigez f.»

  • pennober
    pennober

    [penn + ober]

    m. –où Chef-d'œuvre.

    (1889) ISV 13. n'en deus great nemet lavaret ur goms epken evit sevel an oll penn-oberou-ze hag ho zevel euz a netra !

    (1931) VALL 116a. Chef-d'œuvre, tr. «pennober.» ●(1931) DIHU 245/355. Ne vank ket dehon met skedenneu er ré en des braùeit pen-obér Pitre-Chevalier ●(1943) VKST Mae/Mezheven 272. penn-oberou an arz breizek.

  • pennoberenn
    pennoberenn

    [pennober + -enn]

    f. –où Chef-d'œuvre.

    (1955) VBRU 179. levrioù a bep seurt, lod anezho pennoberennoù, ha lod all na dalvezont ket ul louf-ki. ●(1968) BAHE 56/76. ur bennoberenn a ouiziegezh. ●(1970) BRUD 35-36/143. Moarvad, danevellou kaer-dreist Geotenn ar Werhez ez eus outo e benn-oberenn.

  • pennoberour
    pennoberour

    [pennober + -our]

    m. –ion Auteur principal.

    (1869) FHB 219/80a. An Aotrou Morvan (Goulc'hen) eo pennoberour gazetten Feiz-ha-Breiz.

  • pennok
    pennok

    voir pennek

  • pennoù
    pennoù

    [voir penn]

    pl.

    (1) Pennoù kentañ : personnalités.

    (1866) FHB 96/348b. Ac'hané ec'h éaz da vernan gant ar veleien hag ar penno kentan deûz ar barrouz. ●(1868) FHB 159/20a. ar pennou kenta euz ar bobl.

    (2) fam. Pennoù chas : nuages.

    (1979) VSDZ 150. (Douarnenez) a ouient sellout hag-eñ ar pennoù-chas a vie e sevel euc'h ar Gern, tr. (p. 312) «ils regardaient les nuages qui se levaient au-dessus du Gern.»

  • pennoù-moust
    pennoù-moust

    [penn + moust .4]

    plur. Franges.

    (1931) VALL 82a. Franges, tr. «pennou-moust pl.»

  • pennozvezh
    pennozvezh

    [penn + nozvezh]

    f. –ioù Moitié de la nuit.

    (1942) VALLsup 50a. Demi-journée, nuit, tr. «penn-devez, penn-nozvez

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...