Devri

Recherche 'penn...' : 289 mots trouvés

Page 6 : de pennpaket (251) à pennwrizienn (289) :
  • pennpaket
    pennpaket

    [penn + paket]

    s.

    (1) Femme qui porte la coiffe de Roscoff, du haut Léon.

    (1942) VALLsup 34b. Coiffe (…) à pointe, à barbes (algenn) koef algennet ; de la campagne de Roscof, et femme ainsi coiffée pennpaket. ●(1974) COBR 410. Penn poked – coll. coiffe et femmes qui la portent de la région du Haut Léon.

    (2) Femme qui porte la coiffe du pays de Guéméné-Pontivy.

    (1974) COBR 410. Penn paked – coll. sobriquet donné à la coiffe et aux femmes qui la portent de la région de Guémené-sur-Scorff et Pontivy.

    (3) Femme qui porte la coiffe de Château-Neuf-du-Faou.

    (1955) STBJ 44. eur penn-paket pe eun dardoupez, da lavarout eo giz Ar C’hastell-Neve ganti.

  • pennpaolig
    pennpaolig

    [penn + Paolig (voir Paol)]

    m. enfant. Genou.

    (1952) LLMM 34/47. (Douarnenez) Pa gomzer eus an daoulin e lavaret penperig ha penpaolig. ●(1977) PBDZ 734. (Douarnenez) pennPerig, pennPaourig, surnom des deux genoux.

  • pennpêrig
    pennpêrig

    [penn + Pêrig (voir Pêr)]

    enfant. Genou.

    (1952) LLMM 34/47. (Douarnenez) Penperig. Ger-bugel : glin. Dirusket gantañ e benperig. ●(1977) PBDZ 734. (Douarnenez) pennPerig, pennPaourig, surnom des deux genoux.

  • pennpoull
    pennpoull

    [penn + poull (cf. Pempoull)]

    m. An Aotroù Bennpoull : La Mort.

    (1974) TDBP III260-261. Me na zimezin ket ken : me n'am-bo gwaz ebed ken med an Aotrou Bennpoull, je ne me marierai plus : je n'aurai plus d'autre mari que Monsieur de Paimpol (jeu de mots avec penn poull, le bout de la fosse, de la tombe, c-à-d. l'Ankou, la Mort.

  • pennrann
    pennrann

    [penn + rann]

    f. –où (grammaire) Racine, radical.

    (1947) YBBK 108. Ar silabenn digemm kan eo pennrann ar verb kanañ. (…) Peurvuiañ e chom digemm-kaer ar bennrann a-hed an displegadur.

  • pennrener
    pennrener

    [penn + rener]

    m. –ion

    (1) Directeur.

    (1903) MBJJ 28. penn-rener ar pelerinaj. ●45. an Tad Bailly, ar penn-rener. ●199. Setu ganet an Iliz Zantel, gant sant Per da benn-rener. ●(1907) BOBL 20 avril 134/2e. pennrener syndikat al labourerien douar. ●(1913) PRPR 13. pennrener ar Mengleuziou. ●(1927) KANNkerzevod 13/18. penn-rener eur gompagnunez.

    (2) Président.

    (1905) BOBL 17 juin 39/1b. Penn-Rener ar Republik.

  • pennroll
    pennroll

    [penn + roll]

    M. -où Héros d’un récit.

    (1931) VALL 359a. Héros d’un récit, tr. « penroll ». ●(1970) BRUD 35-36/146. a oar pegement ar skrivagner hag e benrollou o-deus aon.

  • pennruz
    pennruz

    [brpm penn-ru < penn + ruz .1]

    m. –ed (ornithologie) Macreuse.

    (1732) GReg 589a. Autre Macreuse commune à la côte de Vannes, tr. «Penn-ru. p. pennrued.» ●(1744) L'Arm 382a. Tiers, tr. «penrù.. ùétt. m.»

    (1907) VBFV.bf 59b. penru, m. pl. ed, tr. «macreuse, oiseau de mer.» ●(1934) BRUS 253. Une macreuse, tr. «ur penru –ed, m.»

  • pennsac'h
    pennsac'h

    [brpm pennsac’h < penn + sac'h .2]

    F. (pathologie)

    (1) Érysipèle.

    (1896) GMB 474. pet[it] tréc[orois] penzac'h f. érysipèle.

    (1931) VALL 270b. Érysipèle (…) de la face, tr. «pensac'h

    (2) Oreillons.

    (1931) GWAL 136-137/430. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Pensac'h : ar ger-mañ a zo gwregel amañ ha gantañ an hevelep talvoudegez hag ar galleg «oreillons» (kleñved). ●(1967) BAHE 51/44. pennsac'h (jotorell) gg. e Treger.

    (3) Dépôt d'humeurs.

    (1732) GReg 269b. Depôt d'humeurs qui se fait au fond d'une plaïe qu'on n'a pas laisser assez suppurer, sac, tr. «Pennsac'h. p. pennséyer, pennsayou.» ●343b. Enflure à la gorge, dépôt d'humeur, tr. «Pensac'h

    (1876) TDE.BF 508b. Pensac'h, s. m., tr. «partie d'une plaie ou sinus ; pl. ou

    (4) Goître.

    (1842) TDE.FCB 275a. Goître, tr. « Pensac’h, m. ; pl. ou. » ●(1876) TDE.BF 508b. Pensac'h, s. m., tr. «Goître.» ●(1878) SVE 140 §905. Salud d'e-hoc'h, burlu gwenn, / Me a zo deut d'ho tispenn, / Evit m'am lakafet iac'h, / Rak klanv oun gand ar pennzac'h, tr. «Salut à vous, blanche digitale, / Je suis venu vous cueillir / Pour que vous me rendiez la santé, / Car d'un goître je suis affligé.»

  • pennsac'henn
    pennsac'henn

    [brpm peñsac’heñ < penn + sac'h .2 + -enn]

    f.

    (1) (anatomie) Caecum.

    (1967) BAHE 51/44. pennsac'henn = kaekom ivez.

    (2) (charcuterie) Cervelas.

    (1732) GReg 146a. Cervelas, court, & gros boudin épicé, tr. «Peñsac'heñ. p. peñsac'hennou. peñsac'heñ spiçzet. peñsac'hennou spiçzet.»

    (1876) TDE.BF 508b. Pensac'henn, s. f., tr. «Cervelas ; pl. ou

  • pennsaoutañ / pennsaoutiñ
    pennsaoutañ / pennsaoutiñ

    [pennsaout + -añ & -iñ]

    v. intr. Devenir stupide.

    (1876) TDE.BF 508b. Pensaouta, v. n., tr. «Déraisonner, dire des choses stupides, devenir stupide.»

    (1931) VALL 77b. tourner en bourrique, tr. «lakaat da bennsaouti

  • pennsaouzaniñ
    pennsaouzaniñ

    [penn + saouzaniñ]

    v. tr. d. Étonner grandement.

    (1958) LLMM 65/13. Pennsaouzanet Seza gozh, ken na oa mui evit distagañ ur ger.

  • pennskouer
    pennskouer

    [penn + skouer]

    f. –ioù Paradigme.

    (1931) VALL 529b. Paradigme, tr. «penskouer f. pl. iou

  • pennsod
    pennsod

    m. –ion Sot.

    (1876) TDE.BF 508a. Pennzot, s. m. C[ornouaille], tr. «Imbécile, niais.»

    (1931) VALL 701a. Sot, tr. «pennsot

  • pennsodenn
    pennsodenn

    f. Femme sotte.

    (1867) MGK 114. Penzoden ! / Atao em' oud o labourat. ●(1876) TDE.BF 509a. Pensodenn, pensaudenn, tr. «Imbécile, niais.»

    (1932) FHAB Du 455. eur benzodenn oa.

  • pennsodenniñ
    pennsodenniñ

    v. intr. Être étourdi, ébloui.

    (1896) GMB 474. pet[it] tréc[orois] penjôdeneign, tr. «être étourdi, ébloui.»

  • pennsodiñ
    pennsodiñ

    v. intr. Devenir fou, perdre la tête.

    (1732) GReg 17b. Affolir, devenir fou, endéver, tr. «pensaudi.» ●Cet homme me fait affolir, tr. «an dèn-ma a lacà ac'hanoun da beñsaudi. pensaudi a raé un den gand hemmâ.» ●163b. Chevroter, ou prendre la chevre, se fâcher, se mettre en colère legerement, tr. «peñsaudi. pr. pensaudet.» ●427b. Devenir comme fou par étourdissement, tr. «Pensaudi. pr. pensaudet

    (1876) TDE.BF 509a. Pensodi, pensaudi, v. n., tr. «Enrager de dépit, en devenir comme fou, comme imbécile.» ●(1889) ISV 210b. Enrager de dépit, – être fou de dépit, tr. «pensodi

    (1924) ZAMA 197. mar doun dimezet, n'em eus ket great marc'had chom da bennzodi ganti. ●209. Ya, ya, tudou kêz, pennzodi a rean. ●(1942) VALLsup 165b. perdre la tête, tr. «pennsodi

  • pennsoner
    pennsoner

    [penn + soner .2]

    m. –ion (musique) Chef de «bagad».

  • pennstêr
    pennstêr

    [penn + stêr]

    f. –ioù (hydrologie) Rivière principale.

    (1931) CDFi 22 août. an Aon, penn-stêr ar vro, hag he c'henstêriou an Ellez, ar Wanez, ar Fao hag ar Skwirio.

  • pennstur
    pennstur

    [penn + stur]

    m. –ioù Maxime, principe, précepte.

    (1931) VALL 592a. Principe moral, tr. penstur-buhezegez m.»

  • pennsturienn
    pennsturienn

    [penn + sturienn]

    f. –où Maxime, principe, précepte.

    (1931) VALL 592a. Principe moral, tr. pensturienn f.» ●(1960) BAHE 25/18. hervez ar bennsturienn anavezet mat : «Cujus regio, ejus religio» (Pep bro a rank dibab relijion he mestr).

  • pennsturier
    pennsturier

    [penn + sturier]

    m. –ion Directeur principal.

    (1913) PRPR 40. Kermarker a oa «penn-sturier» braz ar goueliou-ze. ●(1931) VALL 220b. principal directeur, tr. «pensturier

  • penntoullig
    penntoullig

    [penn + toullig]

    M. (jeu) C’hoari penntoullig : faire le poirier.

    (1857) CBF 125. C’hoari penn-toullik, tr. « Rester debout sur la tête et sur les mains, les pieds en l’air. » ●(1876) TDE.BF 627b. C’hoari penn-toullik, tr. «jeu d’enfants, qui consiste à se tenir sur la tête et sur les mains, et les pieds en l’air.» ●(1880) REC IV/164. c'hoari penn-toullik, litt. faire un petit trou dans le pré avec sa tête.

    (1927) GERI.Ern 295. ober ou c'hoari penbourdel, -ig, pentoullig se tenir la tête en bas les pieds en l'air.

  • penntoupenn
    penntoupenn

    s. –ed (ichtyonymie) Tacaud.

    (1931) VALL 724a. Tacaud, tr. «pentoupen (Bréhat).»

  • penntrok
    penntrok

    [brpm peenn-troque < penn + trok]

    m.

    (1) Soulte.

    (1744) L'Arm 365a. Soute, tr. «Peenn-troque

    (1934) BRUS 286. Une soulte, tr. «ur pentrok, m.»

    (2) E penn-trok : en échange.

    (1744) L'Arm 121a. En-échange, tr. «É-peenn-troque

    (1969) BAHE 60/32. Bez' o deveze da reiñ e penn-trok a voued, bep seurt bitrakoù.

  • pennvadaouiñ
    pennvadaouiñ

    [penn + badaouiñ]

    v. tr. d. Abasourdir.

    (1931) VALL 2a. Abasourdir, tr. «pennvadaoui

  • pennvaoutet
    pennvaoutet

    [penn + maoutet]

    adj. Assommé.

    (1908) NIKO 105. Hag e goéh, penveudet. ●(1924) NOLU 30. El un dén penveudet.

  • pennvaoutiñ
    pennvaoutiñ

    [penn + maoutiñ (voir maoutañ)]

    v. tr. d.

    (1) Assommer.

    (1931) VALL 2a. Abasourdir, tr. «pennveudi V[annetais].»

    (2) sens fig. Faire tourner la tête.

    (1912) BOEG 88. Diaul er plijadurieu en des ean penveudet, tr. «Le démon du plaisir l'a séduit.»

  • pennvarner
    pennvarner

    [penn + barner]

    m. –ion Surintendant.

    (1942) LANB 16. penn-barner lezvarn ar Roue.

  • pennvat
    pennvat

    [penn + mat]

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Succès, réussite.

    (1839) BESquil 128. Ur pèn-vad quer pront én un affær quen diæz ha quen dangerus e oé bet sellet èl ur miracle. ●174. guet mui a vonheur hac a bèn-vad.

    (1904) DBFV 179b. mui a ben-vat, tr. «plus de succès.» ●(1931) VALL 713a. Succès (…) réussite, tr. «penn-mat (et –vat par abus) m.»

    (2) Kas da bennvat : faire aboutir.

    (1963) BAHE 35/6. Ma sikouro kas da bennvat ar gelennadurezh a gaver e Lizher-Meur ar Pibien.

    II. Adv. A-bennvat.

    (1) Sellout udb. a-bennvat : avoir de la considération pour qqc.

    (1861) BSJ 84. èlcé carg ur receuour ér Judé ne oé quet sellet a ben-vad.

    (2) Kemer ub. a-bennvat : savoir y faire avec qqn, le prendre du bon côté.

    (1861) BSJ 286. Guet a dud e gouéh dônnoh péh dôn ér fallanté, rac n'en dint quet bet queméret a ben-vad !

  • pennveleg
    pennveleg

    [penn + beleg]

    m. pennveleion (religion) Grand-prêtre.

    (1857) AVImaheu 4. Dastum e ras er Pen-Vèlean hag en Scribed.

  • pennvelen
    pennvelen

    [penn + melen]

    s. (botanique) Séneçon.

    (1934) BRUS 267. Le séneçon, tr. «er benvelén, f.»

  • pennverour
    pennverour

    [penn + merour]

    m. –ion Surintendant.

    (1931) VALL 718b. Surintendant, tr. «penverour

  • pennvezv
    pennvezv

    [penn + mezv]

    adj. Éméché.

    (1890) MOA 208b. A demi (presque) ivre, tr. «penn-veo

  • pennvezviñ
    pennvezviñ

    [penn + mezviñ]

    v. tr. d. Enivrer.

    (1957) DSGL 4. Pennvèuet on bet deoh, tr. «Tu m'as enivré.»

  • pennwele
    pennwele

    [mbr pen guelè, brpm pen vele, pen guele < penn + gwele]

    m. –où

    (1) Traversin.

    (1659) SCger 32b. coucin, tr. «pen vele pluôn.» ●(c.1718) CHal.ms i. cheuet, tr. «pen gulé, tresplec, trespluec a sarz[eau].» ●(1732) GReg 162b. Chevet, traversin de lit (S'il n'est pas de plumes, mais de balle, de boure, &c.), tr. «Penn-vele. p. penn-velëou

    (1846) DGG 66. o velc'hi gant o daëlou ar vein a zerviche da beurele (lire : benvele). ●119. o velc'hi gant o daëlou ar c'hoat a zervich dezo da benvele. ●(1852) MML 112. dindan he ben-goele. ●(1864) SMM 25. mervel he benn harpet gant daou benvele. ●(1876) TDE.BF 508a. Penn-wele, s. m., tr. «traversin.» ●(1877) BSA 21. Var ho penn-vele. ●(1894) BUZmornik 94. eur mean a zerviche d'ezhan da benn-vele. ●(18--) SAQ I 142. sevel en he gouazez ha kueza kerkent var he benn-vele.

    (1907) PERS 168. dindan he benn vele.

    (2) Chevet.

    (1633) Nom 167a. Pluteus : le cheuet du lict : vn pen guelè, treuspluet.

    (1659) SCger 25a. cheuet, tr. «pen guele

    (1876) TDE.BF 508a. Penn-wele, s. m., tr. «Chevet du lit.»

    (3) Oreiller.

    (1876) TDE.BF 508a. Penn-wele, s. m., tr. «oreiller.»

    (4) plais. Titre (d'un ouvrage).

    (1877) FHB (3e série) 29/228b. petra zinifi penn-vele ar scrid-man.

  • pennwir
    pennwir

    [brpm penvir-, penn-vir < penn + gwir .2]

    M. -où, –ioù Redevance annuelle.

    (1689) DOctrinal 196. hac an oll terroüer eux à ac’h, é gouelet Leon, gant an oll rentou, ha penvirou pere ayoa dléet d’an douarou-se. ●(1732) GReg 804b. Chef-rente, tr. «Penn-vir. p. peñviryou, peñvirou. piñvir. piñvirou. Van[netois] peeñüiréü.» Païer des chefs rentes, tr. «Paëa pennviryou. pæa pennvirou. Van[netois] pæein peennüiréü

  • pennwirionez
    pennwirionez

    [penn + gwirionez]

    f. Axiome.

    (1931) VALL 52b. Axiome, tr. «penwirionez f.»

  • pennwrizienn
    pennwrizienn

    [penn + gwrizienn]

    f. pennwrizioù

    (1) (botanique) Racine principale.

    (1931) VALL 615b. Racine principale, tr. «penwrizienn

    (2) sens fig. Cause principale.

    (1876) TDE.BF 507a. Penn-grisienn, s. m., tr. «Origine ou source, cause principale.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...