Recherche 'penn...' : 289 mots trouvés
Page 6 : de pennpaket (251) à pennwrizienn (289) :- pennpaketpennpaket
[penn + paket]
s.
(1) Femme qui porte la coiffe de Roscoff, du haut Léon.
●(1942) VALLsup 34b. Coiffe (…) à pointe, à barbes (algenn) koef algennet ; de la campagne de Roscof, et femme ainsi coiffée pennpaket. ●(1974) COBR 410. Penn poked – coll. coiffe et femmes qui la portent de la région du Haut Léon.
(2) Femme qui porte la coiffe du pays de Guéméné-Pontivy.
●(1974) COBR 410. Penn paked – coll. sobriquet donné à la coiffe et aux femmes qui la portent de la région de Guémené-sur-Scorff et Pontivy.
(3) Femme qui porte la coiffe de Château-Neuf-du-Faou.
●(1955) STBJ 44. eur penn-paket pe eun dardoupez, da lavarout eo giz Ar C’hastell-Neve ganti.
- pennpaolig
- pennpêrig
- pennpoullpennpoull
[penn + poull (cf. Pempoull)]
m. An Aotroù Bennpoull : La Mort.
●(1974) TDBP III260-261. Me na zimezin ket ken : me n'am-bo gwaz ebed ken med an Aotrou Bennpoull, je ne me marierai plus : je n'aurai plus d'autre mari que Monsieur de Paimpol (jeu de mots avec penn poull, le bout de la fosse, de la tombe, c-à-d. l'Ankou, la Mort.
- pennrannpennrann
[penn + rann]
f. –où (grammaire) Racine, radical.
●(1947) YBBK 108. Ar silabenn digemm kan eo pennrann ar verb kanañ. (…) Peurvuiañ e chom digemm-kaer ar bennrann a-hed an displegadur.
- pennrenerpennrener
[penn + rener]
m. –ion
(1) Directeur.
●(1903) MBJJ 28. penn-rener ar pelerinaj. ●45. an Tad Bailly, ar penn-rener. ●199. Setu ganet an Iliz Zantel, gant sant Per da benn-rener. ●(1907) BOBL 20 avril 134/2e. pennrener syndikat al labourerien douar. ●(1913) PRPR 13. pennrener ar Mengleuziou. ●(1927) KANNkerzevod 13/18. penn-rener eur gompagnunez.
(2) Président.
●(1905) BOBL 17 juin 39/1b. Penn-Rener ar Republik.
- pennroll
- pennruzpennruz
[brpm penn-ru < penn + ruz .1]
m. –ed (ornithologie) Macreuse.
●(1732) GReg 589a. Autre Macreuse commune à la côte de Vannes, tr. «Penn-ru. p. pennrued.» ●(1744) L'Arm 382a. Tiers, tr. «penrù.. ùétt. m.»
●(1907) VBFV.bf 59b. penru, m. pl. ed, tr. «macreuse, oiseau de mer.» ●(1934) BRUS 253. Une macreuse, tr. «ur penru –ed, m.»
- pennsac'hpennsac'h
[brpm pennsac’h < penn + sac'h .2]
F. (pathologie)
(1) Érysipèle.
●(1896) GMB 474. pet[it] tréc[orois] penzac'h f. érysipèle.
●(1931) VALL 270b. Érysipèle (…) de la face, tr. «pensac'h.»
(2) Oreillons.
●(1931) GWAL 136-137/430. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Pensac'h : ar ger-mañ a zo gwregel amañ ha gantañ an hevelep talvoudegez hag ar galleg «oreillons» (kleñved). ●(1967) BAHE 51/44. pennsac'h (jotorell) gg. e Treger.
(3) Dépôt d'humeurs.
●(1732) GReg 269b. Depôt d'humeurs qui se fait au fond d'une plaïe qu'on n'a pas laisser assez suppurer, sac, tr. «Pennsac'h. p. pennséyer, pennsayou.» ●343b. Enflure à la gorge, dépôt d'humeur, tr. «Pensac'h.»
●(1876) TDE.BF 508b. Pensac'h, s. m., tr. «partie d'une plaie ou sinus ; pl. ou.»
(4) Goître.
●(1842) TDE.FCB 275a. Goître, tr. « Pensac’h, m. ; pl. ou. » ●(1876) TDE.BF 508b. Pensac'h, s. m., tr. «Goître.» ●(1878) SVE 140 §905. Salud d'e-hoc'h, burlu gwenn, / Me a zo deut d'ho tispenn, / Evit m'am lakafet iac'h, / Rak klanv oun gand ar pennzac'h, tr. «Salut à vous, blanche digitale, / Je suis venu vous cueillir / Pour que vous me rendiez la santé, / Car d'un goître je suis affligé.»
- pennsac'hennpennsac'henn
[brpm peñsac’heñ < penn + sac'h .2 + -enn]
f.
(1) (anatomie) Caecum.
●(1967) BAHE 51/44. pennsac'henn = kaekom ivez.
(2) (charcuterie) Cervelas.
●(1732) GReg 146a. Cervelas, court, & gros boudin épicé, tr. «Peñsac'heñ. p. peñsac'hennou. peñsac'heñ spiçzet. peñsac'hennou spiçzet.»
●(1876) TDE.BF 508b. Pensac'henn, s. f., tr. «Cervelas ; pl. ou.»
- pennsaoutañ / pennsaoutiñ
- pennsaouzaniñpennsaouzaniñ
[penn + saouzaniñ]
v. tr. d. Étonner grandement.
●(1958) LLMM 65/13. Pennsaouzanet Seza gozh, ken na oa mui evit distagañ ur ger.
- pennskouerpennskouer
[penn + skouer]
f. –ioù Paradigme.
●(1931) VALL 529b. Paradigme, tr. «penskouer f. pl. iou.»
- pennsod
- pennsodenn
- pennsodenniñpennsodenniñ
v. intr. Être étourdi, ébloui.
●(1896) GMB 474. pet[it] tréc[orois] penjôdeneign, tr. «être étourdi, ébloui.»
- pennsodiñpennsodiñ
v. intr. Devenir fou, perdre la tête.
●(1732) GReg 17b. Affolir, devenir fou, endéver, tr. «pensaudi.» ●Cet homme me fait affolir, tr. «an dèn-ma a lacà ac'hanoun da beñsaudi. pensaudi a raé un den gand hemmâ.» ●163b. Chevroter, ou prendre la chevre, se fâcher, se mettre en colère legerement, tr. «peñsaudi. pr. pensaudet.» ●427b. Devenir comme fou par étourdissement, tr. «Pensaudi. pr. pensaudet.»
●(1876) TDE.BF 509a. Pensodi, pensaudi, v. n., tr. «Enrager de dépit, en devenir comme fou, comme imbécile.» ●(1889) ISV 210b. Enrager de dépit, – être fou de dépit, tr. «pensodi.»
●(1924) ZAMA 197. mar doun dimezet, n'em eus ket great marc'had chom da bennzodi ganti. ●209. Ya, ya, tudou kêz, pennzodi a rean. ●(1942) VALLsup 165b. perdre la tête, tr. «pennsodi.»
- pennsonerpennsoner
[penn + soner .2]
m. –ion (musique) Chef de «bagad».
- pennstêrpennstêr
[penn + stêr]
f. –ioù (hydrologie) Rivière principale.
●(1931) CDFi 22 août. an Aon, penn-stêr ar vro, hag he c'henstêriou an Ellez, ar Wanez, ar Fao hag ar Skwirio.
- pennsturpennstur
[penn + stur]
m. –ioù Maxime, principe, précepte.
●(1931) VALL 592a. Principe moral, tr. penstur-buhezegez m.»
- pennsturienn
- pennsturier
- penntoulligpenntoullig
[penn + toullig]
M. (jeu) C’hoari penntoullig : faire le poirier.
●(1857) CBF 125. C’hoari penn-toullik, tr. « Rester debout sur la tête et sur les mains, les pieds en l’air. » ●(1876) TDE.BF 627b. C’hoari penn-toullik, tr. «jeu d’enfants, qui consiste à se tenir sur la tête et sur les mains, et les pieds en l’air.» ●(1880) REC IV/164. c'hoari penn-toullik, litt. faire un petit trou dans le pré avec sa tête.
●(1927) GERI.Ern 295. ober ou c'hoari penbourdel, -ig, pentoullig se tenir la tête en bas les pieds en l'air.
- penntoupenn
- penntrokpenntrok
[brpm peenn-troque < penn + trok]
m.
(1) Soulte.
●(1744) L'Arm 365a. Soute, tr. «Peenn-troque.»
●(1934) BRUS 286. Une soulte, tr. «ur pentrok, m.»
(2) E penn-trok : en échange.
●(1744) L'Arm 121a. En-échange, tr. «É-peenn-troque.»
●(1969) BAHE 60/32. Bez' o deveze da reiñ e penn-trok a voued, bep seurt bitrakoù.
- pennvadaouiñ
- pennvaoutet
- pennvaoutiñ
- pennvarner
- pennvatpennvat
[penn + mat]
m. & adv.
I. M.
(1) Succès, réussite.
●(1839) BESquil 128. Ur pèn-vad quer pront én un affær quen diæz ha quen dangerus e oé bet sellet èl ur miracle. ●174. guet mui a vonheur hac a bèn-vad.
●(1904) DBFV 179b. mui a ben-vat, tr. «plus de succès.» ●(1931) VALL 713a. Succès (…) réussite, tr. «penn-mat (et –vat par abus) m.»
(2) Kas da bennvat : faire aboutir.
●(1963) BAHE 35/6. Ma sikouro kas da bennvat ar gelennadurezh a gaver e Lizher-Meur ar Pibien.
II. Adv. A-bennvat.
(1) Sellout udb. a-bennvat : avoir de la considération pour qqc.
●(1861) BSJ 84. èlcé carg ur receuour ér Judé ne oé quet sellet a ben-vad.
(2) Kemer ub. a-bennvat : savoir y faire avec qqn, le prendre du bon côté.
●(1861) BSJ 286. Guet a dud e gouéh dônnoh péh dôn ér fallanté, rac n'en dint quet bet queméret a ben-vad !
- pennvelegpennveleg
[penn + beleg]
m. pennveleion (religion) Grand-prêtre.
●(1857) AVImaheu 4. Dastum e ras er Pen-Vèlean hag en Scribed.
- pennvelen
- pennverour
- pennvezv
- pennvezviñpennvezviñ
[penn + mezviñ]
v. tr. d. Enivrer.
●(1957) DSGL 4. Pennvèuet on bet deoh, tr. «Tu m'as enivré.»
- pennwelepennwele
[mbr pen guelè, brpm pen vele, pen guele < penn + gwele]
m. –où
(1) Traversin.
●(1659) SCger 32b. coucin, tr. «pen vele pluôn.» ●(c.1718) CHal.ms i. cheuet, tr. «pen gulé, tresplec, trespluec a sarz[eau].» ●(1732) GReg 162b. Chevet, traversin de lit (S'il n'est pas de plumes, mais de balle, de boure, &c.), tr. «Penn-vele. p. penn-velëou.»
●(1846) DGG 66. o velc'hi gant o daëlou ar vein a zerviche da beurele (lire : benvele). ●119. o velc'hi gant o daëlou ar c'hoat a zervich dezo da benvele. ●(1852) MML 112. dindan he ben-goele. ●(1864) SMM 25. mervel he benn harpet gant daou benvele. ●(1876) TDE.BF 508a. Penn-wele, s. m., tr. «traversin.» ●(1877) BSA 21. Var ho penn-vele. ●(1894) BUZmornik 94. eur mean a zerviche d'ezhan da benn-vele. ●(18--) SAQ I 142. sevel en he gouazez ha kueza kerkent var he benn-vele.
●(1907) PERS 168. dindan he benn vele.
(2) Chevet.
●(1633) Nom 167a. Pluteus : le cheuet du lict : vn pen guelè, treuspluet.
●(1659) SCger 25a. cheuet, tr. «pen guele.»
●(1876) TDE.BF 508a. Penn-wele, s. m., tr. «Chevet du lit.»
(3) Oreiller.
●(1876) TDE.BF 508a. Penn-wele, s. m., tr. «oreiller.»
(4) plais. Titre (d'un ouvrage).
●(1877) FHB (3e série) 29/228b. petra zinifi penn-vele ar scrid-man.
- pennwirpennwir
[brpm penvir-, penn-vir < penn + gwir .2]
M. -où, –ioù Redevance annuelle.
●(1689) DOctrinal 196. hac an oll terroüer eux à ac’h, é gouelet Leon, gant an oll rentou, ha penvirou pere ayoa dléet d’an douarou-se. ●(1732) GReg 804b. Chef-rente, tr. «Penn-vir. p. peñviryou, peñvirou. piñvir. piñvirou. Van[netois] peeñüiréü.» Païer des chefs rentes, tr. «Paëa pennviryou. pæa pennvirou. Van[netois] pæein peennüiréü.»
- pennwirionez
- pennwrizienn