Devri

Recherche 'ma...' : 1293 mots trouvés

Page 6 : de magazennan (251) à mailhig (300) :
  • magazennañ
    magazennañ

    v. tr. d. Emmagasiner.

    ●(1850) JAC 67. Ar bempet eus an eost, ma vo magasinet. ●(1872) ROU 91a. Mettre en magasin, tr. «Magazenna, qu'on peut prononcer magajenna.» ●(1877) FHB (3e série) 29/228a. an ilizou, credabl, a ve lakeat da vagajenna foen.

    ●(1904) KANNgwital 18/140. magajenna ar pez na vez ket kerc'het.

  • magazenner
    magazenner

    m. –ion Magasinier.

    ●(1744) L'Arm 224b. Garde magasin, magasinier, tr. «Magazinourr.. zinerion.»

  • magazin
    magazin

    s. Magasin.

    ●(1633) Nom 168a. Cadurcum : tente ou logette de mercier, hayon, magazin : vn tant pe logennic vn merçer, maguasin.

  • mager
    mager

    m. –ion

    I.

    (1) Nourricier.

    ●(1499) Ca 130a. Maguer. g. nourrisseur. ●(1633) Nom 13a. Nutricius : nourricier : an maguer.

    ●(1659) SCger 158a. maguer, tr. «nourrissier.» ●(1732) GReg 662a. Nourricier, tr. «Magueur. p. magueuryen. maguer. p. maguéryen. Van[netois] maguer. p. magueryon, magueryan.» ●(1792) HS 63-64. maguér d'é dat.

    (2) Éleveur.

    ●(1866) FHB 75/182a. ar maguer he-unan (…) evit guellat e diegues.

    II. [en apposition]

    A. (en plt de qqc.) Laezh-mager =

    ●(1877) MSA 79. eurussa mam an Hini e deuz maget gant he leaz mager ar bed-oll !

    B. (en plt de qqn)

    (1) Breur-mager : frère de lait.

    ●(1857) CBF 48. Va breur mager eo, tr. «C'est mon frère de lait.» ●(1868) GBI II 452. he breur mager.

    (2) C'hoar-vager : sœur de lait.

    ●(1854) GBI I 342. c'hoar-vager.

    (3) Tad-mager : père nourricier.

    ●(1612) Cnf 72a. ma guir Tat maguer.

    ●(1732) GReg 662a. Pere nourricier, tr. «Tad magueur. (Van[netois] Tad maguér.) Bas-Van[netois] Tad magour. tad maguér.»

    ●(1880) SAB 111. da zicour e dad mager en e vicher calvez.

    (4) Mamm-vager : mère nourricière.

    ●(1870) MBR 32. he dad hag he vamm mager.

  • magerez
    magerez

    f. –ed

    I.

    (1) Nourrice.

    ●(1499) Ca 130a. Magueres. g. nourrice. ●(1575) M 2623. vn magueres, hac vn tiegues fur, tr. «une nourrice et une ménagère sage.» ●(1633) Nom 11a-b. Puuer collactaneus : enfant nourry de la mesme tette ou nourrice auec vn autre : crouadur maguet á vn memes vron ha magueres eguies vn all. ●13a. Nutrix : la nourrice : an magueres. ●205b. Nutritia : salaire de la nourrice : gobr an magueres.

    ●(1659) SCger 84a. nourrice, tr. «maguerès.» ●158a. maguerez, tr. «nourrice.»

    ●(1866) FHB 94/335a. Goaz aze d'ar graguez douguerezet ha maguerezet e derveziou-ze.

    ►[empl. sans art.]

    ●(1783) BV 608. euel mam eus cleuet / he clesquet magueres es on deuet.

    (2) Mère qui allaite.

    ●(1914) KANNgwital 137/407. beza chadennet e plas he merc'h, a ioa magerez d'an ampoent.

    (3) Lakaat gant magerez : mettre en nourrice.

    ●(1732) GReg 662a. Mettre un enfant en nourrice, tr. «Lacqât ur buguel gad magueureus.» ●(1790) MG 181. laquad deu a mem bugalé guet maguerès.

    (4) sens fig. =

    ●(1847) MDM 27. lignez ar gallaoued koz, magerez hon armeou.

    II. [en apposition] Mamm-vagerez : nourrice.

    ●(1732) GReg 662a. Mere nourrice, tr. «Mamm vaguerès.»

  • magerezh
    magerezh

    f. –ioù

    I. E magerezh : en nourrice.

    ●(1903) MBJJ 288. En magerez hen lakaz hag en dalc'haz epad pemp pla.

    II.

    (1) Nourrice, enfant en nourrice.

    ●(1790) MG 181. Er maguerezèt e zou teichét de gommettein paud a béhedeu (...). De geuttan, ul lod-vat e guemér maguereaheu hemb ne vènt ér stad d'ou sustantein. ●182. ne gueméreoh quet maguereaheu. Er mèerhèt e hum garg ag ur vaguereah a pe vènt é toug fréh.

    (2) Plantation, pépinière.

    ●(1732) GReg 459b. Pepiniere, où semil de glands, tr. «ur vaguerès mès.»

    ●(1866) FHB 54/14a. ober en douar-ze eur vaguerez colza.

    ●(1934) BRUS 261. Une pépinère, tr. «ur vageréz.»

    (3) sens fig. Pépinière, vivier.

    ●(1866) FHB 67/118a. en ti benniget gant Doue ha hanvet gand ann tad Maner eur vagerez sent. Gallet en duize bet lavaret eur vagerez a dud gouiek.

    ●(1911) BUAZperrot 495. Vallombreuz a deuas da veza «liorz Doue, gloar an Iliz ha magerez ar zent».

  • maget
    maget

    adj. Nourri.

    ●(1499) Ca 130a. Maguet. g. nourry.

    ●(1932) BRTG 137. er magetan ag é vuohed.

  • magiñ
    magiñ

    voir magañ

  • magn .1
    magn .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Simple d'esprit.

    ●(1867) FHB 130/205a. eur benherez magn.

    ●(1931) VALL 693b. Simple d'esprit, en mauvaise part, tr. «magn.» ●(1995) BRYV II 66. (Milizag) Mañgn a zo eur paour kêz arriéré.

    ►(insulte)

    ●(1910) MAKE 98. Diod ! Leue-geod ! Beg magn ! ●(1935) BREI 438/3c. Magn ! Lak evez e pelec'h bale !….

    (2) Bezañ magn gant ub. : être fou de qqn.

    ●(1872) GAM 31. Eur vam grac'h ha magn gant he bugel.

    II. Adv. intens.

    (1) Sot-magn : complètement fou, sot.

    ●(1867) FHB 125/164a. Ret eo beza sot magn. ●(1890) MOA 141a. C'est un grand benêt, tr. «sot-magn eo.»

    ●(1908) FHAB C'hwevrer 53. red eo beza sot magn. ●(1931) VALL 693b. Simple d'esprit, en mauvaise part, tr. «sot-magn.»

    (2) Bezañ sot-magn gant ub., udb. : être fou de qqn, qqc.

    ●(1943) FATI 26. Sot-magn zoken e oa Jasinta gant an dañs. ●(1943) VKST Kerzu 420. sot-magn eo ar merc'hed gant «Yann-Vartolod».

    (3) Diot-magn : simple d'esprit, très idiot.

    ●(1931) VALL 693b. Simple d'esprit, en mauvaise part, tr. «diot-magn.»

  • magn .2
    magn .2

    s.

    (1) Personne simple d'esprit.

    ●(1964) BRUD 18/31. Hi ar vagn, al luchez, ne welas netra. ●34. Ar vagn : magn, diod.

    (2) (Enfant) gâté. cf. mign

    ●(1915) KZVr 132 - 12/09/15. Magn, tr. «enfant gâté (mign, toull, kamambre, même sens). Loeiz ar Floc'h.

  • magnan
    magnan

    voir mignan

  • magnet
    magnet

    voir mac'hagnet

  • magnetek
    magnetek

    adj. Magnétique.

    ●(1944) DGBD 71. an norzh magnetek.

  • magnez
    magnez

    m.

    (1) Vermine.

    ●(1890) MOA 515a. Vermine, s. f., tr. «Magnez.»

    (2) Saletés.

    ●(1958) ADBr lxv 4/509. (An Ospital-Kammfroud) Le terme mañgnez (...) désigne des aliments sordides ou les salissures qui en résultent : Beb seurt mañgnez o-deus ranket ar brizonierien dribi e-pad ar brezel.

  • magnonenn
    magnonenn

    f. –où Bave d'idiot.

    ●(1958) ADBr lxv 4/509. (An Ospital-Kammfroud) Mañgnonenn : n. f. ; plur. –ou. – Liquide glaireux et répugnant qui rappelle la salive qui s'écoule de la bouche d'un crétin hébété (...) : An inosant kêz a oa keid e vehienn hag e vañgnonenn.

  • magnouner
    magnouner

    m. –ion Chaudronnier.

    ●(1659) SCger 23b. chaudronnier, tr. «maignouner.» ●(1732) GReg 158a. Chaudronnier, tr. «maignouner. p. yen.»

  • magnous
    magnous

    adj. Grincheux, grognon.

    ●(1927) KANNkerzevod 7/10. eun den a relijion eun tammik mangnous, grignous. ●(1928) KANNkerzevod 17/12. mar d'oc'h ken magnous-se. ●(1972) SKVT II 125. E fas magnous en doa gwisket. ●(1975) KRAV 23. Taolit dezhañ ur banne a-raok 'yelo magnous… evit kaout peoc'h.

  • Magor
    Magor

    n. de l. Magoar.

    (1) Magor.

    ●(1914) ARVG Eost 138. Betek an Dispac’h vras, parouz Koadout, stag outi evel trew hini Magoar, a oa lod eus Eskopti Dol. ●(1925) ARVG 3/55. Parreziou Boulvriak, Sant-Drien, Plijidi, Sant-Pever, Senven, Koadou, Magor, Kerien, Sant-Negan, Pont-Melvez...

    (2) Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 192 N° 1480. Magoaris ●note F. Gourvil : « Si le subst. magoar, v. ci-dessus, s'identifie facilement dans ce nom, la terminaison –is ne peut s'expliquer que par un pluriel : "habitants de Magoar" ».

  • magouri
    magouri

    f. Crèche pour nourissons.

    ●(1984) DCFB II 637b. Crèche ; Pouponière, tr. «Magouri (f.).»

  • magrellat
    magrellat

    v. intr. Maigrir.

    ●(1939) RIBA 89. épad ma vè hou tud é vrangrellat (lire : vangrellat) get en nan...

  • magrellet
    magrellet

    adj.

    (1) Amaigri.

    ●(1932) BRTG 137. prénet ré [buohed] mangrellet de zibeurat. ●(1939) RIBA 20. ur paotr iouank kiviniet ha mangrellet.

    (2) Bout magrellet e spered =

    ●(1939) KOLM 3. ne vè ket mangrellet é spered é chonjal en é vro.

  • magti
    magti

    m. =

    ●(1874) FHB 498/221a. C'hoant oc'h euz ive da velet al lochen eleac'h ma zeo bet Pii nao er marti (lire : magti) ? (...) ●221b. el lochen-ma eo bet maget ar Pab braz Pii IX. ●(1894) BUZmornik 615. Magerez Ren a gelennaz anezhi abred var guirioneziou ar feiz. Pa vez red kas eur c'hrouadur d'ar marti, e renker teuler evez da be leac'h he gas.

  • magus
    magus

    adj. Nourrissant.

    ●(1732) GReg 662a. Nourriçant, ante, tr. «Magus. boëd magus.» ●(1744) L'Arm 11a. Alimenteux, tr. «Maguss.»

    ●(1907) BOBL 25 mai 139/2f. boued (…) magus tre evit al loened. ●(1908) BOBL 29 mai 179/2b. poaza an avalou-douar bepred araog o roi [d'ar moc'h], magusoc'h int ha lardusoc'h. ●(1913) FHAB C'hwevrer 49. Divarbenn ar boued magusa. ●(1919) BUBR 6/164. boued magus.

  • Mahalon
    Mahalon

    n. de l. Mahalon.

    (1) Mahalon.

    ●(1890) MOA 22b. Mac’halon.

    ●(1931) FHAB C'houevrer 48. ez eas d'ober misionou e Pont-Kroaz, Landudek, Beuzek-Kap-Sizun, Mahalon, Tourc'h. ●(1969) LLMM 137/434. A-dreñv ar Pont e kavomp Mahalon.

    (2) (blason populaire) Voir lantig.

    (3) [Toponymie locale]

    ●(1986) HYZH 169/85. Kerlaouenan : village de Mahalon; "veilh Gerlaouenan, veilh Gerlaouan".

  • Mahometad
    Mahometad

    m. Mahometiz Mahométan.

    ●(1903) MBJJ 159. ken kazuz eo ar Groaz evit Mahometiz ! ●(1928) BFSA 110. Santez Klara a ra d'ar Vahometiz tec'hout. ●127. sklerijenna Mahometiz ar Spagn.

  • Mahometan
    Mahometan

    m. –ed (religion) Mahométan.

    ●(1894) BUZmornik 243. tregont mil mahometan.

    ●(1903) MBJJ 156. karter ar Vahometaned. ●(1910) MBJL 174. Mahometaned ha Hindoued ar memes kêr. ●(1925) BUAZ 196. kenta ministr ar c'halif pe roue ar Mahometaned.

  • maidac'h
    maidac'h

    s. Chagrin.

    ●(1575) M 3501-3505. yoa an bet man ne guell glan bout hanuet / Da bezaff gloar mengoar na lauaret, / Na nendeu quet parfet her drezedy. / Rac quemesquet eo pepret na ret mar, / Da maydach, hep nach, ha da glachar, tr. «La joie de ce monde ne peut pas bien être nommée / Comme étant de la gloire, je le sais, ni dite, ainsi, / Et elle n'est pas, certes, tant qu'elle existe / Car elle est mêlée toujours, n'en faites pas de doute, / A du chagrin, sans conteste et de la douleur.»

  • mailh .1
    mailh .1

    adj.

    (1) Capable, compétent.

    ●(1867) MGK 112. Sezar, eur c'hi maill ha brudet.

    (2) Bezañ mailh war udb. : être fort en.

    ●(1942) FHAB Du/Kerzu 224a. Paotred ar maeziou ne vezont ket peurvuiañ gwall vailh war ar c'haloupadeg verr, boazet mar dint da gerzout difounn dre an douarou.

    (3) Ur mailh a zen : un homme fort, costaud.

    ●(1938) WDAP 1/23. eur mailh a zen eo hennez. Da lavarout eo : eun den krenv ha kalet. ●(1949) KROB 9/12. Daoust d'e zek vloaz ha tri-ugent eo gouest c'hoaz : eur mailh a zen, bras ha ledan, yac'h ha kreñv evel eun dervenn.

  • mailh .2
    mailh .2

    m. –ed

    I.

    (1) Maître, expert, spécialiste.

    ●(1732) GReg 386b. Expert, erte, qui est habile en son art, tr. «ur mailh. p. mailhed (Ce dernier mot, qui dans le sens figuré a plusieurs attributions, ne signifie dans le propre, que, expert.» ●Ce maréchal est expert, tr. «Ar marichal-hont a so ur mailh.» ●Ce chirurgien est très expert, tr. «Ur mailh eo ar surjian-hont.»

    ●(1847) BDJ 44. hevel eur mail louarn, tr. (GMB 385) «un maître renard.» ●(1857) CBF 56. Eur maill e oa, tr. «C'était un habile ouvrier.» ●(1866) FHB 68/124b. Maill enn he stad, eur micherour.

    (2) Homme fort, costaud.

    ●(1938) WDAP 1/23. an den-se a zo eur mailh. Da lavarout eo : eun den krenv ha kalet.

    (3) Bezañ ur mailh war : être un expert en.

    ●(1955) VBRU 79. ur mailh war ar yezhoù romanek. ●(1957) AMAH 261. klevet am eus ez oc'h c'hwi ur mailh war ar yezh-se.

    (4) Bezañ ur mailh e : être un expert en.

    ●(1732) GReg 426a. C'est là son fort, tr. «Er pouënd-ze ez eo ur mailh.»

    ●(1931) BREI 192/3c. bez ez eo eur mailh en e vicher.

    (5) Ur mailh a zen : un homme qui s'y connaît en.

    ●(1890) MOA 124a. Artiste, s. m. voy. Adroit (…), tr. «eur maill a zen.»

    (6) Bezañ ur mailh war : être habile.

    ●(1970) BHAF 190 (T) E. ar Barzhig. Va gwella-gwellaig a rên ha dond a ris da veza eur maill war ar vicher.

  • mailh .3
    mailh .3

    m. –où

    I.

    (1) Maille, maillon, boucle, chaînon.

    ●(1633) Nom 118b. Orbiculus : maille : maill. ●182b. Lorica, tunica : halecret, cotte de maille, brigandine : vn sæ á maillou. ●Annuli, loricæ : mailles : maillou. ●174b. Mascula : mailles, maches : maillou.

    ●(1732) GReg 590b. Maille, trait de rets, tr. «Mailh. p. mailhou.» ●(17--) TE 89. ol er péhieu crohèn-ze e oai staguét en eil doh éguilé guet mailleu ha boucleu. ●93. mailleu eur.

    ●(1838) OVD 172. er mailleu ag ur rangen houarne.

    ●(1922) KAAG 5. eur jaden aour, daouzek maill ennhi.

    (2) Phalange.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. mailh, tr. «phalange.»

    (3) Mail, promenade.

    ●(1732) GReg 590a-b. Mail, allée d'abres battuë & bordée, tr. «mailh. p. mailhou.»

    II. Paour da chikañ gant ar mailh : être très pauvre.

    ●(1936) IVGA 58 (Ki) Y. Drezen. Nemet (...) en deus gallet an Tirili, (...) a baour da chikañ gant ar mailh, bale sonn, kreiz an hent, hep stoui he daoulagad. ●(1973) SKVT II 26-27 (Ki) Y. Drezen. Un tamm kêriadenn, paour da chikañ gant ar mailh, gant Kabiled paouroc'h c'hoazh. ●68. Gwechall, e oa an dud reuzeudik da chikañ gant ar mailh.

  • mailh .4
    mailh .4

    m.

    (1) Boue des chemins.

    ●(1925) LZBt Meurzh 2. kalz a fank hag a vailh. ●(1936) BREI 445/1d. mailh diwar an hentchou.

    (2) Terreau.

    ●(1933) ALBR 72. evit ober mailh mad d'ar prajou. Mesket eun dekvet lodenn râ gant mailh ha koz treou serret a dlei hag a zehou.

  • mailh .5
    mailh .5

    m. –où

    (1) Maillet, marteau.

    ●(1499) Ca 130a. Mail. g. idem. ●(1633) Nom 196a-b. Malleus : marteau : morzol, maill. ●196b. Tudes, mateola : maillet : maill.

    ●(1732) GReg 590b. Maillet, marteau de bois de menuisier, &c., tr. «Mailh. p. mailhou.»

    ●(1923) ADML 62. ne skoent ket atao dres gant ho mailh hag ar greun a vinte kuit. ●(1938) WDAP 1/23. Mailh, ano gourel, liester : Ar mailhou. Morzol. ●(1958) BLBR 114/5. eun drinkenn, ar penn, pounner awalah da ober eur mailh. ●(1959) MVGK 7. eur skoed dallet a daoliou mailh.

    (2) (en plt de qqn) Penn mailh : tête dure.

    ●(1938) WDAP 1/23. Penn-mailh a dalv kement ha penn-kalet.

    (3) enfant. Mailhig al laou : le pouce.

    ●(1878) SVE 221 (Kastellin). maillik al laou.

    ●(1972) HYZH 79/11. bizig bizou (Alr[e]), bizig ar bisaou (Gwimilio, Kastell-Paol), morzholig al laou (T[reger]), mailhig al laou (Plogoneg). ●(1977) PBDZ 733. (Douarnenez) meilhig al laou.

  • mailh .6
    mailh .6

    = (?) mell (?).

    ●(1954) VAZA 169. ur mailh tog houarn.

  • mailh-begek
    mailh-begek

    m. Marteau de tailleur de pierre.

    ●(1982) TIEZ I 106. Quand le tailleur a chosi le bloc, il marque, à l'aide de son marteau pointu (mailh begog), la ligne que devra suivre la fente.

  • mailh-pik
    mailh-pik

    m. (technique) Smille.

    ●(1936) IVGA 231. da gerc'hat e vailh-pik. ●(1988) TIEZ II 48. La smille (mailk-pik (lire : mailh-pik) ou morzoll-daou benn).

  • mailhadenn
    mailhadenn

    f. –où Tresse (de cheveux).

    ●(1934) GWAL 70/10. He fennad-bleo kazugel a oa paket e diou vailhadenn war he diouskoaz.

  • mailhañ .1
    mailhañ .1

    v. tr. d.

    (1) Couper une vertèbre (de la queue d'un cheval).

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. mailha ur jo, tr. «couper une vertèbre de la queue d'un cheval.» ●(1942) VALLsup 174b. mailha ur jô, tr. «couper une vertèbre de la queue d'un cheval.» ●(1965) BAHE 44/39. mailhañ : troc'hañ ur mailh bennak evit berraat lostoù al loened bihan.

    (2) = (?).

    ●(1872) GAM 28. Arabad eo muzella all loan a zo o vaillad ed ; lezit-hen, eme ar skritur, da gemeret eur c'hinaouadik bep ann amzer.

  • mailhañ .2
    mailhañ .2

    v. tr. d. (agriculture) Amender, fumer.

    ●(1931) VALL 323a. Fumer la terre, tr. «T[régor] mailha.»

  • mailhard .1
    mailhard .1

    m. –ed Canard mâle.

    ●(1659) SCger 19b. cannart, tr. «maillart, pl. det.» ●158a. maillart, tr. «canart.»

    ●(1732) GReg 132b. Canard, mâle de la canne, tr. «Mailhard. p. mailharded.»

  • mailhard .2
    mailhard .2

    m. Ur mailhard a zen : un petit maître.

    ●(1732) GReg 593a. Petit maître, qui est assez habile en son espece, ou en son art : ou qui veut qu'on le croie tel, tr. «Mailhard. p. mailharded.»

    ●(1976) LIMO 21 août. Deit é de benn ag ur maillard a zén. ●(1982) PBLS 336. (Sant-Servez-Kallag) mailhard, tr. «drôle d'oiseau, canaille.»

  • mailhdraezh
    mailhdraezh

    m. Amendement composé de fumier et de sable. cf. manndraezh

    ●(1931) VALL 323b. mailhdrêz, tr. « mélange de fumier et de sable.»

  • mailhdraezhenn
    mailhdraezhenn

    f. –où Amendement composé de fumier et de sable.

    ●(1965) BAHE 44/39. Mailhdraezenn = (pe manndraezhenn) : kemmesk a vailh hag a draezh da demziñ ar parkeier. ●(1982) TKRH 46. Bernioù traezh a veze kerc'het (...) d'ober maldrezhennoù (...) da lavaret eo, da veskañ douar ha mailhoù dastumet diwar an hentoù gleb ha delioù eus tro ar c'hleuzioù.

  • mailhed
    mailhed

    s. Maille.

    ●(1499) Ca 74b. Eillet et maillet. jdem. ibi vide.

  • mailhemous
    mailhemous

    adj. Sale.

    ●(1931) VALL 672a. Saleté, tr. «mailhmous T[regor].»

  • mailhemouzenn
    mailhemouzenn

    f. Saleté.

    ●(1931) VALL 672b. Saleté, tr. «mailhemouzenn T[regor] f.»

  • mailhemouzet
    mailhemouzet

    adj. Sale.

    ●(1972) HYZH 75/27. un tamm avu gwadek ha mailhemouzet.

  • mailhemouziñ
    mailhemouziñ

    v. tr. d. Salir.

    ●(1931) VALL 672b. Salir, tr. «T[regor] mailhemouziñ, mailhemouzenniñ.»

  • mailhennek
    mailhennek

    adj. Boueux.

    ●(1942) VALLsup 23a. boueux, tr. «mailhennek T[régor].»

  • mailhet
    mailhet

    adj. Tressé.

    ●(1955) STBJ 27. gant o fennadou bleo hir, mailhet start gant tammou plouz en o zouesk, ha korvigellet evel lostou moc'h.

  • mailhig
    mailhig

    voir mailh .5

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...