Devri

Recherche 'sou...' : 281 mots trouvés

Page 6 : de soursiapl (251) à souzan (281) :
  • soursiapl
    soursiapl

    adj. Soucieux.

    ●(1744) L'Arm 20a. Attentif, tr. «Sourciable.»

    ●(1821) SST ii. beah sourciable a hou disquein d'hou pugalé.

    ●(1907) VBFV.bf 71a. soursiabl, adj., tr. «soucieux, attentif, soigneux.» ●(1922) EOVD 84. donet e hrér de vout soursiaploh. ●(1931) GUBI 210. Ur bugul soursiabl.

  • soursius
    soursius

    adj. Soucieux.

    ●(1659) SCger 111a. soigneux, tr. «sourcius.» ●172a. sourcius, tr. «soucieux.» ●(1732) GReg 878b. Soucieux, euse, tr. «Sourcyus. soucyus.» ●(1790) MG 303. beaih ehuéhettoh ha sourciussoh.

    ●(1834) SIM 99. An dud nebeut sourcius. ●(1869) SAG 199. soursiuz euz ar virionez. ●(1897) EST 62. Er vestréz sourcius e glah gohlerézed.

    ●(1906) KANngalon Meurzh 64. sourciuz euz mad he bugale. ●(1907) PERS 124. soursiuz euz he baresioniz. ●(1907) VBFV.bf 71a. soursius, tr. «diligent, qui a soin.»

  • sourt
    sourt

    s. (pêche) Ligne à thons.

    ●(1924) DIHU 159/131. (Groe) er brein, er zourt tr. «hanùeu linen aveit er jermon. en hani tostan d'er vag.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913.

  • sourzien
    sourzien

    m. –ed Médecin, chirurgien.

    ●(1831) RDU 144. er surziénet doh hé digueor e gavas hé halon gouivet.

    ●(1902) LZBg Meurzh 67. Er sourzien e gred é ma koéhet é klinùed séh. ●(1913) AVIE 54. Sourzién, um huella té memb. ●118. Hi en doé bet ur ioh d'andur get paut a sourziéned. ●(1921) GRSA 263. sourzien dibar é amzér. ●265. Donet e hra sourziéned ar é dro. ●(1934) BRUS 270. Un médecin, tr. «ur sourzien –ed.»

  • sousi-
    sousi-

    voir soursi

  • sout
    sout

    f. –où (agriculture) Bergerie.

    ●(1732) GReg 90b. Bergerie, étable des moutons, tr. «B[as] Leon. soudt. p. soudtou.» ●370b. Étable, logement de brebis, tr. «B[as] L[eon] Soudt. p. soudtou.»

    ●(1876) TDE.BF 582b. Sout, s. f., tr. «Ce mot, en quelques localités, a la signification de bergerie.»

    ●(1903) CDFi août-septembre. Met eun dañvadez (a vez maget gant soul ha palez), bennoz Doue d'eoc'h ! Eur sout a zo eviti ma n'eo ket mat kraou an Duez. (d'après KBSA 62).

  • soutañ .1
    soutañ .1

    v.

    (1) V. tr. d. Soudre.

    ●(1499) Ca 187b. Soutaff. g. iondre.

    ●(1659) SCger 172a. souta, tr. «ioindre souter.»

    (2) V. intr. Soutañ ouzh : s'attacher à.

    ●(1575) M 405. Fet an bet man na ret sy, so vn abusion : Da nep á sout outy, tr. «Le fait de ce monde, n'en doutez pas, est une tromperie / Pour ceux qui s'attachent à lui.»

  • soutañ .2
    soutañ .2

    v. tr. d. Soudre, séparer.

    ●(1659) SCger 112b. soudre, tr. «souta.»

  • soutanell
    soutanell

    f. –où (habillement) Soutanelle.

    ●(1732) GReg 884a. Soutanelle, tr. «Soutanell. p. soutanellou.»

    ●(1913) PRPR 25. lakaat eur c'hloarek da daol e soutanel.

  • soutanenn
    soutanenn

    f. –où (habillement) Soutane.

    ●(1612) Cnf.epist 23. oz quittat an Bellec è saé hac è soudanen eguit danczal ha gouren. ●24-25. gant ho saeou hir, pé soudanennou.

    ●(1732) GReg 884a. Soutane, tr. «Soutanenn. p. soutanennou.»

    ●(1876) TDE.BF 582b. Soutanenn, s. f., tr. «Soutane, vêtement de prêtre.» ●Eur belek enn he soutanenn, tr. «un prêtre en soutane.» ●(18--) SBI I 210. Me ho craï leanes indan eun habit wenn, / Hac a iel da velec indan eur zoudanen, tr. «Je vous ferai religieuse, sous un habit blanc, / Et je me ferai prêtre, sous une soutane.»

    ●(1907) PERS 60. peadra da brena eur zoudanen nevez. ●(1907) VBFV.bf 71a. soutañnen, f. pl. neu, tr. «soutane.» ●(1963) LLMM 99/262. war ar gwragez a zaouline dirazo da bokat d’o soutanenn gailharet.

  • soutanennad
    soutanennad

    f. –où sens fig. =

    ●(1936) LZBl Du/Kerzu 408. eur zoudanennad fouge ennon gant va skol.

  • soutanennet
    soutanennet

    adj. Vêtu d'une soutane, ensoutané.

    ●(1868) FHB 187/246b. an dro guenta m'her guelaz kloarek soudanennet.

  • soutanenniñ
    soutanenniñ

    v. tr. d. (religion) Vêtir d'une soutane.

    ●(1934) FHAB 372. Yannig, echu e studi gantan, a zo o vont da veza soudanennet. ●(1942) LANB 40. Soutanennet e oa bet e-keit m'edo war ar studi.

  • souten .1
    souten .1

    m.

    (1) Soutien.

    (2) Moyen de subsistance.

    ●(1857) HTB 229. n'en defoa evit oll souten nemet gwerz he devez.

    (2) Reiñ souten : soutenir.

    ●(1978) BZNZ 34. (Lilia-Plougernev) an dra-se a ro souten d'ar wern.

  • souten .2
    souten .2

    voir souteniñ

  • soutenañs
    soutenañs

    f. Appui, aide, soutien.

    ●(14--) N 1891. Me eon maru yen hep soutenancc, tr. «Je suis la froide mort, sans recours.» ●(1575) M 1891-1892. Mardeu oarse barnn den, so ven hep soutenanç / A douger anterin, gant he examinanç, tr. «Si donc le jugement de l'homme, qui est vain, sans appui, / Est redouté vivement, avec son enquête.»

  • soutener
    soutener

    m. –ion Souteneur, soutien.

    ●(1924) LZBt Meurzh 12. soutenner ar beleg.

  • soutenet
    soutenet

    adj. Soutenu.

    ●(1633) Nom 100b-101a. Vitis iugata canteriata : vigne eschalassée, soustenuë de perches trauersées : guynien sceulyet soutenet gant perigou.

  • soutenidigezh
    soutenidigezh

    f. Soutien.

    ●(1857) HTB 233-234. Keit ha ma veomp, ni e treomp potret, o tansei arc'hant evit soutenidigez Gwillerm.

  • souteniñ / souten
    souteniñ / souten

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Soutenir (qqc.).

    ●(1499) Ca 187b. Souteniff. g. soustenir. l. sustento / tas. ●(1633) Nom 142b. Acroteria : acroteres, piedestalles : an meïn quenta pe an traezou á souten an ediffiçc. ●172a. Tibicines : bastons qui soutiennent la toile : an goulinner (lire : goualinnier) en tenn, pere so da souten an lien.

    ●(1870) FHB 264/18a. Er zal-ze ez eus pilierou o souten al lambrusk.

    (2) Soutenir, approuver.

    ●(1580) G 474-476. Glazren hep sotony ha huy hoz em spyet, / Her an pechedou man aman a soutenet, tr. «Gralon, sans folie vous aussi, regardez-vous, / Car vous soutenez ici ces péchés.»

    ●(1732) GReg 884a. Soutenir, deffendre une opinion, tr. «souten. pr. soutenet.»

    (3) Sustenter.

    ●(1612) Cnf 31b. dibriff vn nebeudic bara, pé vn tostennic eguit souteniff è estomach.

    ●(1732) GReg 884a. Le vin soutient, tr. «ar guïn a souten caloun un dèn.» ●(1792) BD 5432-5433. goat toussec goat serpant ha hiny scorpion / sellet pesort beuurag da soutten o calon, tr. «du sang de crapaud, du sang de serpent et celui du scorpion, / regardez, quelle sorte de breuvage pour leur donner du courage.»

    (4) Souffrir.

    ●(1867) FHB 149/356b. souten poaniou ken garo eb en em glem.

    (5) (en plt de qqc.) Pouvoir, être capable de.

    ●(1864) KLV 5. evel ann douar-arbrad ne soutene ket rei greun evel a ioa ezomm atao.

    (6) Soutenir, aider (qqn).

    ●(1650) Nlou 268. An try Roue Doue den plen à soutenis (lire : soutenas) / Gant Aour, Myr, Esancc gant vn auancc bras, tr. «Les trois rois aidèrent simplement Dieu / avec de l'or, de la myrrhe, de l'encens, par grande offrande.»

    ●(1792) BD 78. souten nep aso esomec.

    ●(1857) HTB 23. Doue (…) ho souten en ho izelder ha en ho faourentez.

    (7) [devant un subord.] Soutenir que.

    ●(1659) SCger 113a. ie soustiens que cela est a moy, tr. «souteni a râ &c.»

    II. V. pron. réfl. En em souten : se soutenir.

    ●(1867) FHB 102/398a. evit en em grenfaat hag en em zouten.

  • soutil
    soutil

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Subtil.

    ●(14--) Jer A.219. Her un rybaot abyl a soutyl eu Pylat. ●(1499) Ca 188. Soutil. g. soubtil.

    ●(1659) SCger 58a. fin homme, tr. «den soutil.» ●114a. subtil, tr. «soutil.» ●172a. soutil, tr. «subtil.» ●(1732) GReg 14a. Adroit, rusé, tr. «Soutil.» ●19b. Agile, leger, dispos, tr. «soutil.» ●889b. Subtil, ile, tr. «Soutil, sutil. Van[netois] soutil. soñtil.» ●Un Docteur subtil, tr. «Un Doctor sutil.» ●La matiere subtile, tr. «Ar matery sutil.» ●Un esprit subtil, tr. «Ur spered sutil.» ●Un corps subtil, leger, tr. «Ur c'horf soutil.» ●890a. Ce tour est subtil, tr. «An dro-ze a so soutil.» ●Subtilité, tour d'adresse, sorte de finesse, tr. «tro soutil. p. troyou soutil.» ●(17--) TE 132. ardeu sontillan er goal-speret.

    ●(1838) CGK 4. Beza soutil vel al louarn, meür vel ar zilien.

    ●(1906) HIVL 35. un dén sontil bras. ●(1924) DIHU 161/163. Rak a pe vè sontil un dén, en dambrézerion e lar anehon é ma ul laer ! ●(1934) DIHU 275/67. sontil a spered hag és a zisk. ●(1942) DIHU 370/61. Er vam dreistol en des ur spered sontil.

    (2) Habile.

    ●(1530) Pm 232. na dout mar soutil, tr. «aussi habile que tu sois.»

    (3) Clairvoyant.

    ●(c.1500) Cb 45b. g. clervoient. b. soutil.

    ●(1942) DHKN 94. Lezel e hra el lon én ou mesk, de uélet get peh tud en dehè bet tuet. Sontil e oè er hi, ha hep fari, éh a a her de du ré en Ulster.

    II. Adv.

    (1) Subtilement.

    ●(c.1500) Cb 45b. g. considerer subtilement. b. consideraff soutil. ●g. clerement sagement. b. ez soutil.

    (2) Habilement.

    ●(1942) DHKN 95. En ur drezein lanneg Midé, Ferloga, goaz Ailill, ag é gar e saillas tré, ha sontil, é teusk er brug en emguhas.

  • soutilaat
    soutilaat

    v. tr. d. Rendre subtil.

    ●(1732) GReg 890a. Subtiliser, degrossir, rendre subtil, tr. «soutilât. pr. soutileët.»

  • soutilaet
    soutilaet

    adj. Devenu subtil.

    ●(1939) RIBA 15. Hama ! chetu hui sontileit !

  • soutilded
    soutilded

    f. Subtilité.

    ●(c.1500) Cb 45b. g. clere science / subtilite. b. soutildet.

    ●(1659) SCger 44a. dexterité, tr. «soutildet.» ●114a. subtilité, tr. «soutildet.» ●(1732) GReg 13b. Adresse, finesse de l'esprit, prudence, tr. «Soutilded.» ●19b. Agilité, tr. «soutilded.» ●261a. Delicatesse, finesse, qui n'a rien de grossier, subtilité, tr. «soutilded.» ●890a. Subtilement, tr. «gad soutilded.» ●Subtilité, action vive & subtile de l'esprit sur quelque sorte de sujet, tr. «Sutilded.» ●Subtilité, tour d'adresse, sorte de finesse, tr. «soutilded. p. soutildedou. sutilded. p. sutildedou.»

  • soutildez
    soutildez

    f. Finesse.

    ●(1659) SCger 58a. finesse, tr. «soutildez.»

  • soutilite
    soutilite

    f. Subtilité.

    ●(1935) BREI 429/3a. en o nerz-kalon hag en o soutilite.

  • soutiriñ
    soutiriñ

    v. tr. d. =

    ●(1767) ISpour 311. Mar é-houess cuhet pé soutiret er ré-ral de fal ober. ●(1790) Ismar 364. Pé rac m'hou pehai cuhét pé soutirét er-ré-ral de fal-obér.

  • souveren
    souveren

    adj. Souverain.

    ●(1530) J p. 180b-181a. Vn chapelet net a detry / [A]-rof dit en signifiancc / Ez-out souueren, tr. «je t'offre une couronne d'un éclat inaltérable, afin de montrer que tu es le roi.» ●(1575) M 2169. quen souueren, tr. «si puissant.» ●(1633) Nom 274a-b. Medicamentum præsans, præsentaneum, quod confestim iuuat, remedium efficax, remedium singulare : souuerain remede : vn remed mat meurbet, remed souueræn.

    ●(1710) IN I 49. ar Barneur souveren.

    ●(1879) GDI 20. Jésus-Chrouist, el lézennour souveræn.

  • souz
    souz

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Recul.

    ●(1914) DFBP 277b. recul, tr. «Souz.» ●(1931) VALL 632a. Recul, tr. «souz.»

    (2) Ober ur souz a-dreñv : avoir un mouvement de recul.

    ●(1908) PIGO II 58. Ar botaer a reas eur souz adrê. ●(1925) FHAB Du 432. hag a reas eur souz a-drenv.

    II. Adv.

    (1) E-souz : à reculons.

    ●(1903) MBJJ 130. n'ei ket war rauk ha mont a rei kentoc'h e-souz. ●207. ec'h afe e-souz elæc'h mont war rauk.

    (2) A-souz : à reculons.

    ●(c.1825-1830) AJC 2853. darn al a re morisclo hac a je a sous. ●3225. da reculin a da voned a sous. ●3314. mond a regomb a sous. ●3715. o toned a sous a roc on enemÿ. ●3929. rac a sous equeersemb o clasc souten on bué.

    ●(1908) PIGO II 27. da boz pe da vont a-zouz. ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-zouz, tr. «en reculant.»

    (3) Loc. adv. A-souz-dreñv : en reculant.

    ●(1926) FHAB Mae 191. e kerz a-souz-drenv, a dammigou bihan.

  • souzadenn
    souzadenn

    f. –où Recul.

    ●(1879) ERNsup 146. souzadenn, act[ion] de reculer, Trév[érec].

    ●(1914) DFBP 277b. reculade, tr. «Souzaden.» ●(1931) VALL 632a. Reculade, tr. «souzadenn.» ●(1983) PABE 137. (Berrien) souisadenn, tr. «(une) reculade.»

  • souzañ
    souzañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Reculer.

    ●(14--) N 1921-1922. Me mem caffo dirac hoz drem / Ne souyt quet, tr. «Je me trouverai devant vous / Ne reculez pas.»

    ●(1831) MAI 85. a ra dean sousan gant spont. ●120. et sousfet gant spont ac horreur.

    ●(1908) PIGO II 117. Hen e-unan a zouze war-zu ar c'hezeg. ●(1912) BUAZpermoal 164. ober d'ezan souzan. ●(1914) KZVr 52 - 01/03/14. a lake ar Gall da zouzan evel eur c'hac'her ? ●(1931) VALL 632a. Reculer, tr. «souza.»

    (2) Souzañ diouzh, diwar : s'écarter de.

    ●(1857) HTB 145. he faourentez a re deze souza diouti. ●(1876) TDE.BF 582b. Souza, v. n. T[regor] Souza dioc'h eunn den, tr. «tourner le dos à une personne.» ●(18--) GBI I 342. Hag hi o souza diout-han, tr. «Et elle s'écarta de lui.»

    ●(1903) MBJJ 273. 'Vit ma figez, bepred ! «'me an Tad Beneat, eo red d'ac'h tanva 'nê. Figez Abou-Gosch ! Daoust ha souzan a rafec'h diwarne ? ●(1907) AVKA 40. piou benak a ra ar fall a zouz diouz ar sklerijen. ●(1912) BUAZpermoal 801. ar c'hlenved a zistummas e dremm ken euzus, ma souze an holl diwarnan.

    (3) Souzañ a-dreñv : reculer.

    ●(c.1825-1830) AJC 6887. sous a ris a drenf da gaed ma hamaradet.

    ●(1906) BOBL 15 septembre 104/3d. ar marc'h a souzaz a dreon.

    (4) sens fig. Souzañ dirak, rak : reculer devant (le travail, etc.).

    ●(1866) LZBt Gouere 144. na souzan ket dirag al labour.

    ●(1912) BUAZpermoal 689. an dud a souze rak al labour. ●(1933) MMPA 43. Ne souzo dirak netra evit danzen evurusted d'he c'hrouadur. ●56. na souzomp kammed dirak hon dever.

    ►absol. Reculer, ne pas exécuter une décision prise.

    ●(1900) ANDP 14. N'hallez ken souzan hep bean disprizet ha goapaet.

    II. V. tr. d. Faire reculer.

    ●(1983) PABE 130. (Berrien) souisa ar gazeg, tr. «reculer la jument.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...