Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés
Page 72 : de direnk-1 (3551) à direvil-dirivil (3600) :- direnk .1direnk .1
adj.
(1) Débauché, dissolu.
●(1867) FHB 112/62b. mestres an dud direnk.
(2) (Propos) dérangeant, grossier.
●(1904) KANNgwital 22/170. pa gleve eur gomz benag eun tammik direnk, e vouie flemma goestadik, evit diarbenn an nep a zirenke.
(3) En désordre, non en place.
●(1962) EGRH I 61. direnk a., tr. « en désordre ; non en place. »
(4) Bezañ direnk da ub. : qui ne convient pas à qqn.
●(1962) EGRH I 61. Petra a zo direnk dit, tr. « qu’est ce qui ne te convient pas. »
- direnk .2
- direnkadenn
- direnkadurdirenkadur
m. –ioù Dérangement.
●(1732) GReg 270b. Derangement, tr. «direncqadur. p. direncqaduryou.»
- direnkamant
- direnkañ / direnkat / direnkiñdirenkañ / direnkat / direnkiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Déranger (qqn).
●(1877) EKG I 55. Daoust perag e teu an dud-se d'am direnka-me aman ?
●(1907) PERS 357. arabat direnka den ebet. ●(1909) KTLR 130. Arabad va direnka epad an deiz. ●(1928) LEAN 9. eun netra a c'hell va direnka.
(2) Déranger (qqc. de rangé).
●(1732) GReg 270b-271a. Deranger, mettre en desordre, tr. «Direncq. pr. direncqet. Van[netois] dirancqeiñ. pr. et.»
●(1876) TDE.BF 139a. Direñka, v. a., tr. «Oter de sa place, déranger.» ●(1878) EKG II 217. eb direnka netra er gampr.
●(1904) DBFV 56b. dirankein, dirangein, v. a., tr. «déranger, désagencer.» ●57a. direnkat, direnkein, v. a., tr. «déranger.» ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 87b. Direnka a rae an ofisou en iliz-veur gant e gezeg o taoulammat.
II. V. intr.
(1) Quitter son rang, sa place.
●(1894) BUZmornik 60. heb na oue guelet den ebed o tirenka.
(2) Direnkañ eus e hent : quitter la voie, le chemin qu'on devait suivre.
●(1906) BOBL 11 août 99/2c. Yvon Madec, deuz ar Faou, en Huelgoat, zo bet bleset gant eur marc'h pehini a zirenkaz euz e hent.
(3) Troubler, semer le trouble.
●(1904) KANNgwital 22/170. pa gleve eur gomz benag eun tammik direnk, e vouie flemma goestadik, evit diarbenn an nep a zirenke.
III. V. pron. réfl. En em zirenkañ : se déranger, quitter sa place.
●(18--) SAQ II 10. Petra 'zo o renka koulz an traou er bed-ma ma na deuont morse d'en em zirenka ?
- direnkatdirenkat
voir direnkañ
- direnketdirenket
adj. Dérangé (mentalement).
●(1963) LLMM 99/263. Ganet er vro-mañ, e krede a-wechoù da Vasili ne oa e-touez e genvroidi nemet ur gwaz direnket hag un estren-rik.
- direnkiñdirenkiñ
voir direnkañ
- direnkteddirenkted
f. Dérangement.
●(1732) GReg 270b. Derangement, tr. «direncqted. p. direncqtedou. (Van[netois] dirancted. p. eü.»
- direnn .1direnn .1
f. –où
(1) Lame d'acier.
●(1732) GReg 11a. Lame d'acier, tr. «Dizreñ. p. Dizrénnou.»
●(1904) DBFV 57a. diren, f. pl. –nneu, tr. «lame (d'acier).» ●(1938) DIHU 330/195. diren ur goutel. ●(1942) DHKN 187. un diren koutel.
(2) Briquet.
●(1659) SCger 61a. fusil, tr. «diren.» ●(1732) GReg 443b. Fusil, petit fer rafiné sur lequel on frappe pour faire du feu, tr. «Direnn. p. dirennou.»
●(1824) BAM 207. ar re a sco gant un diren var ur mæn evit tenna tan aneza. ●(1857) CBF 27. Kemer an ton hag an diren, tr. «Prends l'amadou et le briquet.» ●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «briquet à pierre à feu.» ●(1878) EKG II 31. va direnn ha va benviachou tenna-tan.
●(1909) BROU 222. (Eusa) Briquet, tr. «Dilen.» ●(1929) MKRN 20. e voest tont, e ziren, tr. «sa boîte d'amadou, son briquet.» ●(1924) BILZbubr 41/946. Tenna a eure e gorn, e voest tont hag e zirenn eus e c'hodell.
(3) Plaque d'acier.
●(1744) L'Arm 34a. Bouclier, tr. «Platin dire de baratt doh er gléan. m. : Direenn.. neu. f.»
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 120. unan en doé ul lance hag un diren ar é galon, aveit parrat doh tauleu en anemis. ●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «plaque de métal.»
(4) Lame.
●(17--) TE 303. ou hlèanniér é linguêrnein hac ou dirènneu-eur é luihein.
●(1825) COSp 150. pegource e vein-mé armet a batiantet èl un diréen capable de barrat doh gléan m'anemis ? ●(1839) BESquil 339. laquat direnneu arême rû-poah ar el léhieu tinerran ag é gorve. ●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «lame de rasoir, d'épée.»
(5) Tranchant, fil.
●(1732) GReg 412a. Fil, tranchant d'un couteau, &c., tr. «direnn ar gountell, &c.»
●(1876) TDE.BF 139a. Direnn, s. f., tr. «Tranchant d'instrument.»
- direnn .2direnn .2
voir terenn .1
- dirennañ .2
- dirennañ / direnniñ .1dirennañ / direnniñ .1
v. tr. d.
(1) Garnir d'acier.
●(1732) GReg 10a. Acerer, garnir d'acier un outil de fer, tr. «Dirénna. pr. Dirénnet.» ●(1744) L'Arm 6a. Acérer, tr. «Dirennein.»
●(1876) TDE.BF 138a. Direnna, v. a., tr. «Aciérer.» ●(18--) EER 17. Kamed he venvio na gaz da zireni. ●(1931) VALL 7b. Aciérer, tr. «direnna.»
(2) Réparer (le bas des planches des portes usées par les intempéries).
●(1957) ADBr lxiv 4/455. (An Ospital-Kammfroud) Direnna : v. – Remplacer, dans une porte qui est demeurée longtemps exposée aux intempéries, le bas de chaque planche par une partie neuve qui vient se rabouter à l'ancienne suivant une ligne en chevron : pezell e oa an nor, poent braz e oa direnna anei.
- dirennet
- direnniñdirenniñ
voir dirennañ .1
- dirent
- direntañdirentañ
v.
I. V. intr. (en plt d'une plaie) Suppurer.
●(1866) FHB 55/24a. He zeod a zirente. ●(1868) FHB 189/262a. loskel anezan [ar gor] da zirenta. ●(1872) ROU 104b. Suppurer, tr. «direnta.» ●(1872) GAM 31. toulla ar gor evid ma tirento.
●(1925) FHAB Gwengolo 336. a laka ar pignezi, ar goriou, an eskiji da zirenta. ●(1926) FHAB Mezheven 217. dindan an troad e weler ur gouli bihan a gresk dillo hag a zirent. ●(1943) FATI 115. eur mell toull don ha ne rae nemet direnta hep ehan. ●(1962) EGRH I 61. direntañ v. n., tr. « suppurer (plaie). »
II. V. tr. d.
(1) (en plt d'une plaie, etc.) Laisser couler (du pus, du sang, etc.).
●(1905) IVLD 136. Ar gouli (…) direnta a rea, eb ehan, lin brein ruz pe velen. ●180. ar goriou-ze a zirente lin-c'hoad. ●(1928) BFSA 272. e gostez, hag a zirente gwad a-wechou. ●(1932) ALMA 97. Va c'hroc'hen a lugerno evel pa vije o tirenta eol drus.
(2) Vomir.
●(1834) SIM 116. hon laqat da zirenta hon bouzellou.
- direoldireol
adj.
(1) Débauché, incontinent, dissolu, dépravé, immoral.
●(1866) FHB 80/222a. An Duc a voa neuze e Breiz a voa direol en he vuez. ●(1894) BUZmornik 313. eunn den yaouank difeiz ha direol.
●(1907) KANngalon Mae 395. merc'hed direol, louzenned. ●(1911) BUAZperrot 841. Mar deo direol ar vugale. ●(1936) PRBD 12. Bet oun bet epad wa eun den direol. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 77a. e tec'he diouz ar baotred yaouank direol.
(2) (Vie) de débauche, dissolue.
●(1894) BUZmornik 114. diez ren eur vuez falloc'h ha direoloc'h. ●208. ar vuez direol a rene he fried.
●(1906) KANngalon Genver 18. buez direoll ho tud. ●(1907) PERS 255. kenderc'hel a reaz he buez direol. ●(1910) FHAB Here 309. e genvroiz, a rene kalz anezo eur vuez direol. ●(1936) PRBD 80. eur vuhez direol.
(3) Injuste.
●(1877) EKG I 4. Ar veleien a bez a en em zavaz a enep urzou ken direol.
(4) Irraisonné.
●(1864) SMM 43. Eun aoun direol ho deus da goeza etre daouarn an Doue beo.
(5) Intempérant dans le boire et le manger.
●(1909) BROU 226. (Eusa) Direol, tr. «Ne se dit que de celui qui mange ou boit avec excès.»
- direolamant
- direoletdireolet
adj. Déréglé.
●(1909) FHAB Kerzu 356. Kendaze, keit ma permetto al lezennou gelver ar vistri skol direolet...
- direoliñ
- direpoz
- diresis
- diresisted
- diresister
- direspet .1direspet .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Sans respect, irrespectueux.
●(1727) HB 86b. guelet meur a gristen / Direspet en Ilis, / O tiscouri o c'hoarzin / O trei o phen ato, / en ur bostur indin / Evel tud divalo. ●(1732) GReg 548a. Irreverent, ente, tr. «diresped.» ●(1790) Ismar 108. deit de vout tud (…) direspèt ha diaboeissant d'où zad ha d'où mam.
●(1846) DGG 169. d'ar vugale dizent ha direspet.
●(1904) DBFV 57a. direspet, adj., tr. «sans respect, irrévérencieux.» ●(1906) KANngalon C'hwevrer 46. da veza diresped en iliz. ●(1914) DFBP 191a. irrespectueux, tr. «Direspet.»
(2) Bezañ direspet e-keñver ub. : être irrévérencieux envers qqn.
●(1911) SKRS II 147. Va bugale vihan zoken a zo diresped em c'henver. ●(1915) MMED 243. direspet e kenver he dud.
B. (en plt de qqc.) Qui dénote un manque de respect.
●(1838-1866) PRO.tj 190. Komzou direspet. ●(1846) BAZ 698. ar beleg-ze er respontas en eur fæson direspet.
●(1904) SKRS I 79. Diouallomp eta ne ve hor pedennou dievez ha direspet. ●(1911) SKRS II 179. trec'het gant nerz ar guin (…) e lavaras d'he vamm komzou diresped.
II. Adv. Irrespectueux, irrévérencieusement.
●(1838-1866) PRO.tj 181. diresped var choucq an Argus sammet.
●(1904) DBFV 57a. direspet, adv., tr. «irrévérencieusement.»
- direspet .2direspet .2
m. –où Manque de respect, irrespect ; acte irrespectueux.
●(1792) HS 129. é passein hac é tibassein dérac enn Tabernacle adorable guet quement à zirespèt.
●(1839) BESquil 124. hou tirespet hac hou fal gomportemant. ●526. dré ou divodesti ha dré en direspetteu e gomettér én-hai. ●(1866) HSH 214. a tifennas he opinion gant un diræson hag un direspet quer-bras.
●(1904) DBFV 57a. direspet, s. m., eu, direspedeu, tr. «irrévérence, manque de respect.»
- direspetus
- direspontdirespont
adj. Sans réponse.
●(1970) LLMM 138/. Mignoned all kaset ganto o gourc'hemennoù ivez a chomas direspont.
- direst-frikodirest-friko
m. fam. Retour de noces.
●(2002) MVAHU 54. (An Uhelgoad) Le lendemain était ce que l'on appelait le retour de noces, «an direst friko».
- direstañ / direstiñdirestañ / direstiñ
v. tr. d.
(1) Étaler le foin après la coupe.
●(1955) STBJ 13. Deski a rejont c'houennat, diresta hag eosta foenn. ●(1962) EGRH I 61. direstañ v., tr. « étaler le foin après qu’il a été coupé ; défaire les andains. » ●(1982) TKRH 39. o tirezañ, o treiñ, o verniañ ar foenn dre ma sec'he. ●169. ur forn (lire : forc'h) houarn da zirechañ pe da zarbar.
(2) Chom da zirestiñ : rester en plan.
●(1869) FHB 224/117a. Lod eus labourou an nevez-amzer, ar paladegou braz, a oa choumed da ziresta.
(3) Achever, finir (le travail).
●(1927) KANNkerzevod 10/5. Met abenn neuze e vo direstet al labour. ●(1929) MKRN 85. kaout mecherourien da ziresti e labour. ●(1931) VALL 7b. Achever le travail (en retard), tr. «diresti al labour, diresta.»
(4) Parcourir.
●(1922) IATA 15. pa vez seiz pe eiz leo da ziresti gant ar zac'h ouz ar c'heïn.
(5) Liquider.
●(1919) DBFVsup 17b. direstein (B[as] v[annetais]), tr. «achever complètement ; tuer net.» ●(1980) LIMO 19 juillet. Gwelet em es direstein ur lodad moh bihan. ●Direstein, tr. «débarrasser, liquider.»
(6) Débarrasser.
●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) direstiñ, tr. «débarrasser.»
(7) Manger tout ce qui reste.
●(1962) EGRH I 61. direstañ v., tr. « employer les restes. » ●(1994) MARV xiii 37. (Kanihuel) N'eo ket red deoh diresta ar pez a zo war an daol.
- direstaoldirestaol
adj. Pas difficile.
●(1909) BOBL 16 janvier 212/2d. Ar saout breizad a zo dirastol war ar boued.
- direstet
- direstiñdirestiñ
voir direstañ
- diret .1diret .1
adj. = (?) Intrépide (?).
●(1914) MAEV 215. Ao. Vaucourt na vanke ket a nerz kalon d'ezan pa veze war dachenn an emgannou, evel diret oa enep ar spont.
- diret .2
- diretiñdiretiñ
v. tr. d. Démêler.
●(1995) BRYV II 74. (Milizag) Ar grib groz neuze, e oam on-unan da zireti on bleo ganti. ●da zireti : disluzia ar bleo.
- direudañ / direudiñ
- direudiñdireudiñ
voir direudañ
- direun
- direunañ / direuniñdireunañ / direuniñ
v. tr. d.
I. Raser les soies d'un porc tué.
●(1904) DBFV 56b. dirañnein, v. a., tr. «peler (un pourceau).» ●(1926) FHAB Meurzh 94. evelse e vezo aes e zireuna [ar penn-moc'h]. ●(1977) EBZG 3. direunañ lost an diaoul. ●(1984) EBSY 137. (Sant-Ivi) ha int o deus direunet ar moc'h-gouez, tr. «Ils ont enlevé le crin des cochons sauvages.»
►[empl. comme subst.]
●(1981) ANTR 192. an direuna a ya difre en dro gantañ.
II. Ken start ha direunañ lost an diaoul : voir diaoul.
- direunerdireuner
m. –ion Celui qui rase les soies d'un porc tué.
●(1977) PBDZ 640. (Douarnenez) direuner, direunerien, tr. «celui qui enlève les soies du porc, lorsqu'il a été tué.»
- direunet
- direuniñdireuniñ
voir direunañ
- direüsdireüs
adj. Glouton.
●(1962) EGRH I 61. direüs a., tr. « qui mange n’importe quelle nourriture, glouton. »
- direüsaatdireüsaat
v. intr. Devenir moins regardant sur la nourriture.
●(1962) EGRH I 61. direusaat v., tr. « devenir moins regardant sur la nourriture. »
- direustiñdireustiñ
voir dirouestlañ
- direüzdireüz
m. -ion Glouton.
●(1962) EGRH I 61. direüz m. -ien, tr. « celui pour lequel toute nourriture est bonne. »
- direvil / dirivildirevil / dirivil
adj.
(1) Insolent.
●(1914) DIHU 108/88. na dirivilet (insolent) dèn ! ●(1919) DBFVsup 17b. direvir, dirivil, tr. «insolent.» ●(1925) DIHU 163/224. Direvir ha fol un nebed. ●(1934) MAAZ 57. Ataù ne vè ket ken dirivil doh en dud. ●(1939) RIBA 69. er homzeu dirivilan.
(2) Qui n'est pas difficile sur la nourriture.
●(1919) DBFVsup 17b. direvir, dirivil, tr. «dans l'Arv[or] peu difficile sur la nourriture.»
(3) Ober dirivil ouzh ub. : être insolent avec qqn.
●(1939) ANNI 37. Iùin bras é genein bout groeit divalaù ha dirivil dohti.