Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés
Page 77 : de boulc_higenn (3801) à boulouzenn (3850) :- boulc'higenn
- boulc'higennetboulc'higennet
adj. (Pain) qui présente une baisure.
●(1931) VALL 55a. (pain) qui a une baisure, tr. «boulc'higennet.»
- boulc'hiñboulc'hiñ
voir boulc'hañ
- boulc'huig
- boulc'hurunboulc'hurun
interj. ; juron.
I. Interj. Boule de tonnerre !
●(1910) MAKE 41. Buhan ac'halen, boulc'hurun ! Aman ne roër ket d'ar beorien. ●94. Boulc'hurun ! Ar zod a rez ac'hanoun ? ●(1924) BILZbubr 42/978. Eur c'hoz marmouz fall evel hennez, stigna lasou en koad an ôtrou !... Bilzig !... Boulc'hurun ! Daonet 'vo kroc'hen kurunou va ene !... ●(1935) NOME 28. Boulc'hurun ! ar peoc'h a vo pe ne vo ket ? ●(1958) BRUD 5/63. Koulskoude, boulhurun, e kav din on beo awalh.
II. Loc. interj.
(1) Kant boulc'hurun ruz ! : cent boules de tonnerre rouge !
●(1910) MAKE 44. N'eo ket me ar mestr, kant boulc'hurun ruz ?
(2) Tri mil c'hast ar voulc'hurun kac'het gant revr an diaoul ! : Trois mille putains de la boule de tonnerre chiées par le cul du diable !
●(1936) IVGA 283. – Gast ! gast ! gast ! tri mil c'hast ar voulc'hurun kac'het gant revr an diaoul !
- bouldachoubouldachou
interj. ; juron.
(1) Boule de clous !
●(1908) KMAF 31. Bouldachou ! Ha n'eus deut ganin nemet kig hanter fall ! ●(1910) MAKE 38. «Bouldachou ! eme Berig, setu aze loened a zo teo o c'hof ! ●79-80. «Ah ! Koulskoude, bouldachou ! e karfen roï d'ezan eus ar gwella.
(2) = (?).
●(17--) EN 1640. petore moul da geu(e), am dal me gant paper, tr. «quel mort-de-dieu m'aveugle avec un papier.»
●(c.1930) VALLtreg 1617. Moul da geue : moul-da-jeu dans Buez Eunnius (Dottin) 1640 ; petore moul da geue am dal me gand paper (vers 1640) (voir bouldachou dans les contes de Croq.)
- boulek
- boulenn
- boulgilh
- boulheñvel
- bouli
- boulienn .1
- boulienn .2boulienn .2
f. & interj.
(1) F. fam. Tête, boule.
●(1910) MAKE 41. Kement-se a lakee diez e dammig boulien. ●(1935) NOME 78. boulienn an archer. ●(1958) BRUD 3/27. rag, war a gredent, e oa kollet e voulïenn gand an Dich. ●(1960) PETO 85. Boulienn : Doare fentus da envel ar penn. ●(1972) SKVT I 48. N'oa ket Veig paotr da drikamardiñ e voulienn re en a-raok.
(2) Loc. interj. Boulienn c'hurun an tanfoeltr ! : boule du tonnerre de foudre !
●(1958) BRUD 5/60. Boulien hurun an tanfoeltr, hemañ eo stard e grohen warnañ.
- boulierminibouliermini
m. (minéralogie) Ocre.
●(1633) Nom 250b. Sil, ochra : ocre : ocr, boulierminy.
●(1659) SCger 85a. ocre, tr. «bouliarmini.» ●133a. bouliemini, tr. «ocre.» ●(1732) GReg 102a. Bol d'Armenie, terre d'Armenie, tr. «Boulyerminy.» ●668a. Ocre, mineral, tr. «Boulyerminy. (id ë, Bol d'Armenie. ●Ocre jaune, tr. «Boulyerminy mèlen.» ●Ocre rouge, &c., tr. «Boulyerminy ruz, &c.»
- boulifardetboulifardet
adj. Mal fabriqué.
●(1766) MM 458. fagot boulifardet, tr. «des fagots à la six-quatre-deux.»
- boulig
- boulinboulin
m. (marine)
(1) Bouline.
●(1732) GReg 109b. Bouline, voile de biais pour recevoir le vent de côté, tr. «Boulin.»
●(1876) TDE.BF 66b. Boulin, s. f., tr. «Voile qui se place sur les flancs du navire.»
(2) Gouel-voulin : bouline.
●(1732) GReg 109b. Bouline, voile de biais pour recevoir le vent de côté, tr. «goël-boulin.»
●(1876) TDE.BF 66b. Goel-voulin, tr. «voile de bouline.»
(3) Lakaat d'ar boulin : mettre à la bouline.
●(1766) MM 577. vire a vourz ! Lequéomp dar boulin, tr. «Vire de bord ! Mettons à la bouline !»
(4) Avel-voulin : vent de bouline.
●(1732) GReg 109b. Vent de bouline, tr. «avel-voulin.»
●(1876) TDE.BF 66b. Avel-voulin, tr. «vent de côté.»
●(1954) VAZA 184. ur fourrad avel-voulin. ●(1957) AMAH 52. e kouezhas warnomp barrioù avel-voulin.
- boulinañboulinañ
v. intr.
(1) (marine) Bouliner.
●(1732) GReg 109b. Bouliner, aller à la bouline, tr. «boulina.»
(2) sens fig. Biaiser, agir de travers.
●(1732) GReg 92b-93a. Biaiser, n'agir pas sincérement tr. «boulina. pr. boulinet.» ●109b. Bouliner, biaiser dans les affaires, n'aller pas droit, tr. «Boulina. pr. et.»
- bouliodennbouliodenn
voir meliodenn
- bouljboulj
m. & adv. –où
I. M.
(1) Action de bouger, de remuer.
●(c.1718) CHal.ms vi. le secoüement des cheuaus de poste rompt les reins de ceus qui n'y sont pas accoustumés, tr. «abe n'ende un deen accourset, d'en heig', d'er boulg' den trot es er roncet post, torrein ara ol é gorf, é ziguestat.» ●(1744) L'Arm 332a. Remuage, tr. «Boulge.. geu. m.»
(2) Mouvement.
●(1904) DBFV 28a. boulj, m. pl. eu, tr. «mouvement.» ●(1934) BRUS 219. Un mouvement, tr. «ur boulj –eu.»
II. Adv. Àr voulj : en mouvement.
●(c.1718) CHal.ms i. Il a touiours un pied en L'air, tr. «forh boulgeant é, ur pautr allert' un den scan e, ema brepet ar uoulg', ema ataü ar lusqu'.»
●(1849) LLB 1825. Peb unan zou ar voulj. ●(1854) PSA I 249. Ol er guér a Jerusalem e zou ar voulge. ●(1855) BDE 141. perpet ar voulj.
●(1904) DBFV 28a. bout ar voulj, tr. «être en mouvement.» ●(1906) DIHU 10/170. Ol en dud é Penprad e oé ar voulj.
- bouljadur
- bouljal / bouljiñbouljal / bouljiñ
v.
(1) V. intr. Bouger.
●(1744) L'Arm 332a. Remuer, tr. «Boulgein, geal.. gétt.» ●(1790) MG 81. me halon ne voulge quet mui eid ur harreq.
●(1879) GDI 41. hemb bouljal.
●(1904) DBFV 28a. bouljal, bouljein, v. n., tr. «bouger, remuer, s'agiter.» ●(1906) HIVL 158. en distéran tra ma vouljé el laké de rebours.
(2) V. tr. d. Bouger, remuer.
●(1790) MG 77. hemb boulgeal en divèz.
●(1838) OVD 123. ur boquet caër, péhani ne faut quet touchal na boulgeal ag é léh. ●(1849) LLB 912. Bouljet lies en doar doh treid er planteneu. ●940. ged ferhier deu viz, bouljet hoah hou toareg. ●(1897) EST 11. Ind e voulj hag heij er foen. ●35. Hani n'hell hi bouljal, hi lemel a hé léh, tr. «personne ne peut ni la déplacer, ni la bouger.»
●(1904) DBFV 28a. bouljal, bouljein, v. a., tr. «bouger, remuer, agiter, déplacer.» ●(1907) BSPD I 240. rak-sé ne oé ket bet hellet bouljal korv er marù. ●(1921) BUFA 89. n'hellér mui nag hi seùel, nag hi bouljal.
(3) V. pron. réfl. En em vouljal : s'agiter.
●(c.1718) CHal.ms i. s'agiter, tr. «him uoulgein, him remuein.»
- bouljantbouljant
adj.
(1) Remuant.
●(c.1718) CHal.ms i. Il a touiours un pied en L'air, tr. «forh boulgeant é, ur pautr allert' un den scan e, ema brepet ar uoulg', ema ataü ar lusqu'.» ●(1744) L'Arm 332a. Remuant, te, tr. «Boulgeantt.»
●(1904) DBFV 28a. bouljant, adj., tr. «remuant.» ●(1922) DIHU 130/59. Me oé me ur verh bouljant.
(2) Instable.
●(1857) LVH 64. re-demallou er speredeu bouljant.
- bouljer
- bouljerez
- bouljerezh
- bouljiñbouljiñ
voir bouljal
- bouljus
- boullboull
adj.
(1) [compl. concret] Rare.
●(1866) HSH 123. o velet peguer boull hoc'h !...
●(1905) FHAB Meurzh/Ebrel 63. Boull eo en hor bro ar re a oar neza neud ha gloan. ●(1905) BOBL 17 juin 39/3e. ar bleun zo boull er gwez. ●(1907) BOBL 04 mai 136/2d. ar moru a zo boulloc'h evid araok. ●(1927) GERI.Ern 61. boull adj., tr. «rare.»
►[compl. abstrait]
●(1909) BOBL 17 avril 225/2d. Perag eta eo ken boull ar sioulente-ze hirio en hon mesk ?
(2) Qui a les dents écartées (peigne, etc.).
●(1905) FHAB Meurzh/Ebrel 63. eur c'hribinou braz ha boull.
(3) Qui a des larges mailles (filet, tamis...).
●(1925) BILZ 103-105. da stigna e gerden higennou hag e rouejou boull (note de l'éditeur : Filet aux mailles très larges, par opposition à rouejou stank, filets aux mailles plus serrées.) evit pesketa siliou, rêed ha retoned, mor c'histi, travanked, legistri, girvi-mor. ●(1962) TDBP II 58. Eur hrouer boull, tr. «un tamis, ou crible, à gros trous.» ●Eur zil-boull, tr. «une passoire à gros trous.»
(4) Clair, transparent, limpide.
●(1927) GERI.Ern 61. boull adj., tr. «Clair, transparent.»
- boullaatboullaat
v.
I. V. intr. Se raréfier.
●(1928) BREI 55/2c. En amzer a vreman, ar Feiz, / A zo boullaet, siouaz, 'n hon Breiz.
II. V. tr. d.
(1) [empl. comme subst.] = (?) Éclaircir, clarifier (?).
●(1931) BREI $$$ 29 novembre 2c. deut eo ar c'houlz adarre d'ober eun tammig tremen war hon buhe, eun tamm boullat d'hon oberou.
(2) Tamiser, cribler.
●(1962) TDBP II 58. Boullad (v.), tr. «cribler, passer, tamiser.» ●da voullad an ed, tr. « pour cribler le blé.»
►absol.
●(1982) TKRH 105. Tomm 'oa dezhi o voullat.
- boullerezboullerez
f. Cribleuse.
●(1962) TDBP II 58. Er wentérez a zo eur voullérez da voullad an ed, tr. «dans le tarare il y a une une cribleuse pour cribler le blé.»
- boulodennboulodenn
f. –où Motte (de terre).
●(1974) THBI 206. Awechou frit eur voulojenn douar gant seul e votez.
- boulomboulom
m. –ed
(1) Bonhomme.
●(1904) DBFV 28b. boulom, m., tr. «bonhomme.» ●(1906) DIHU 18/293. ur boulom pear uigent vlé. ●(1913) HIVR 18. kohat e hré er boulom. ●(1925) SFKH 4. me zad koh (boulommig korn-en-toul). ●(1941) DIHU 359/266. Er boulom Gelam, 60 vlé dehon.
(2) (pêche) Boulom bihan, bras : lignes de pêche au thon.
●(1924) DIHU 159/131. (Groe) el linen-véz, er plom, er sebaill, er benom bihan, er benom bras tr. «hanùeu linen aveit er jermon.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913.
(3) (sens figuré) Pipe en terre de femme.
●(1840) EBB 6. Les femmes, en général, fument leur pipe de terre couleur d’ardoise, qu’elles appellent bonhomme, comme le font de vrais matelots ; et ce, en public comme en particulier.
- boulom-kaoc'h
- boulom-kolo
- boulom-nouelboulom-nouel
m. Père Noël.
●(1940) DIHU 351/135. kement dén ne ven ket kredein er péh e gredant ind, mem ér «boulom Noel» !
- boulomigboulomig
m. –où
(1) Petit vieux.
●(1904) DBFV 28b. boulomig, m. pl. eu, tr. «petit, vieux bonhomme.»
(2) Petit chignon qui sert de base à la coiffe bigoudenn.
●(2013) COSBI 106. Le ruban de velours, ar vouloutenn, est épinglé sur le koeff bleo bien tendu pour maintenir en place les cheveux relevés. Le bouloutenn, long ruban de soixante-dix centimètres, a recouvert le peigne rond et enserré la mèche de cheveux enroulée, ar bolomig. ●124. ar bolomig, tr. «le chignon, une fois les cheveux ramassés.»
- bouloñjer-bouloñjer-
voir boloñjer
- boulorgnboulorgn
f. Chahut.
●(1957) ADBr lxiv 4/449. Boulorgn : n. f. (ne s'emploie pas au pluriel). – Désigne un chahut où se mêle la petite guerre, la lutte, les rires, les pleurs, etc... Savet e oa boulorgn etre ar vugale.
- bouloùbouloù
pl. cf boul .2
A. (jeu populaire)
(1) Boules à jouer.
●(1876) TDE.BF 66a. boul, s. f. Boule à jouer au jeu de ce nom; pl. boulou.
(2) C’hoari bouloù : jeu de boules / jouer aux boules. cf. 2. boul
●(1633) Nom 135b. ieu de boule, tr. « hoary boulou. »
●(1710) IN I 316. evel ma zeo c’hoari’r volot, c’hoari’r boulou. ●(1732) GReg 109a. Jeu de boule, tr. « C’hoary-boulou. p. c’hoaryou-boulou. » ●Joüer à la boule, tr. « C’hoari boulou. pr. c’hoaryet. » ●ãls. hoari d’an boulou. ●511a. Jeu de boules, tr. « C'hoary boulou. » ●544b. Joüer à la boule, tr. « C'hoari 'r boulou. boula. pr. boulet. »
●(1857) CBF 124. C’hoari boulou, tr. « Jeu de boules. » ●(1876) TDE.BF 66a. C'hoari boulou, tr. « jeu de boules, jouer aux boules. » ●89a. c'hoari boulou, tr. « Jeu de boules, jouer aux boules. » ●(1877) EKG i 6. ober eur barti domino, pe eun abadenn c’hoari-voulou.
●(1902) PIGO i 87. ledanâd e borz, ober eur c’hoari boulou ha kilhou. ●(1970) TDBP I 119. Me am-eus amzer da c'hoari boulou ?
B. Jeu de billes.
(1) Bouloù-piti : billes.
●(1927) GERI.Ern 307. piti (petit) : boulou piti, tr. « (jeu de) billes. »
(2) C’hoari bouloù-piti : jeu de canettes, de billes / jouer à la canette ou aux billes.
●(1857) CBF 125. C’hoari boulou piti, tr. « Jeu de canettes à pair ou impair dans un trou. »
●(1876) TDE.BF 89a. c'hoari boulou piti, tr. « Jouer à la canette, aux billes. » ●519a. Piti. C’hoari boulou piti, tr. «jouer aux billes ou à la canette, comme on dit en Basse-Bretagne.» ●(1890) MOA 143a. Jouer aux billes, tr. «c’hoari boulou piti.»
- bouloù-moutigbouloù-moutig
plur. (botanique) Chatons (de plantes).
●(1919) KZVr 324 - 18/05/19. Boulou moutig, tr. «chatons, bourgeons de plantes.»
- bouloù-naeredbouloù-naered
plur. (botanique) =
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Boulou-naered pe boulou-aered : plant gant boulou ruz, a vez kavet er pradeier.
- boulouardboulouard
m. –où
(1) Boulevard (fortification extérieure).
●(1499) Ca 24b. Boulouart. g. idem ou basse court ou barriere.
●(1659) SCger 16a. bouleuart, tr. «boulouart.» ●103b. rempar, tr. «boulouar.» ●(1732) GReg 83a. Bastion, grosse masse de terre élevée soûtenuë de muraille &c. en dehors de la place, tr. «Bouloüard. pr. bouloüardou.» ●109a. Boulevart, gros bastion, tr. «Bouloüard. p. bouloüardou.» ●Faire un boulevart, tr. «Sevel ur bouloüard.»
●(1876) TDE.BF 67a. Boulouard, s. m., tr. «Bastion, rempart, fortification ; pl. ou.»
(2) Boulevard, voie de communication.
●(1931) VALL 76a. Boulevard, tr. «boulouard m. bali f.»
- boulouardad
- boulouardañ
- boulouennboulouenn
f. Boule.
●(1957) AMAH 240. war a gave din tra-walc'h am boa redet va reor diouzh eil penn ar voulouenn bri-mañ d'egile.
- bouloutennbouloutenn
f. –où (habillement)
(1) (dans une coiffe)
●(1929) Le costume breton Aubert. "rozérèz" bande de velours noir maintenant le chignon des bigoudènes sur lequel elles posent la base de leur coiffe, se dit aussi bouloutenn.
●(2013) COSBI 99. Pour ce qui est de la coiffe, beaucoup ne la mettent pas si elles restent chez elles, surtout en hiver. Elles portent simplement la sous-coiffe, à savoir le peigne et le ruban de velours. Elles disent qu'elles sont en bouloutenn. ●106. Le ruban de velours, ar vouloutenn, est épinglé sur le koeff bleo bien tendu pour maintenir en place les cheveux relevés. Le bouloutenn, long ruban de soixante-dix centimètres, a recouvert le peigne rond et enserré la mèche de cheveux enroulée, ar bolomig.
(2) (dans un chapeau) Guide.
●(1964) BRUD 17/29. Eun tok seiz bouloutenn. ●(1972) SKVT I 81. he «feizant dir teir bouloutenn». ●266. o zogoù ront teir bouloutenn.
●(2013) COSBI 14. Ce chapeau possédait déjà trois étroits rubans de velours (les guides), an tog teir bouloutenn.
- bouloutennet
- boulouz
- boulouzenn