Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 80 : de bouredenn (3951) à bourlasenn-bourlaskenn-pouransenn (4000) :
  • bouredenn
    bouredenn

    f. –où Haie.

    ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Eur voredenn (eun drailh a St-Nic) = une haie humaine. ●(1973) AMED 31. O tizouri on bet dreon ar vouredenn. ●(1993) MARV xi 3. (Ploveur) deuet ezomm dezañ da vond d'ober, resped deoh, eun dilas. Eur ramp dreist ar waz dour da glask ar gwasked e-barz a-dreñv ar vouredenn (?) e-barz peleh ne vije ket bet gwelet. ●4. Laka anezo [da zillad] da zeha d'ar vouredenn. ●7. Eun tamm daspugn e-barz e zillad war ar vouredenn.

  • bourell .1
    bourell .1

    adj. Rembourré.

    ●(1732) GReg 331b. Chaises embourrées, tr. «cadoryou bourell.»

    ●(1876) TDE.BF 68a. Bourell, adj., tr. «Bourré ou plutôt rembourré, parlant des chaises, etc.» ●Kador vourell, tr. «chaise rembourrée.» ●(1877) EKG I 222. skriva urzou divar eur gador vourell.

    ●(1927) GERI.Ern 62-63. bourell adj., tr. «rembourré.»

  • bourell .2
    bourell .2

    f. –où

    I.

    (1) Bourre (de sièges, colliers, etc.).

    ●(1732) GReg 110b. Bourre, poils de bœuf, de vache, &c. que le taneur abat, & vend aux bourreliers, tr. «Bourell.» ●247a. Debourrer, tr. «lemel ar bourell.»

    ●(1876) TDE.BF 68a. Bourell, s. m., tr. «Sorte d'étoupe pour garnir les chaises ; pl. ou.»

    ●(1927) GERI.Ern 62. bourell f., tr. «Bourre.»

    (2) par ext. Collier de cheval.

    ●(1732) GReg 180b. Collier de cheval, tr. «bourell. p. bourellou.»

    ●(1927) GERI.Ern 62-63. bourell f., tr. «collier de cheval (et bourlenn f).»

    (3) Bourre de fusil.

    ●(1732) GReg 110b. Bourre, se qui se met sur la poudre, en chargeant un fusil &c, tr. «Bourell.»

    ●(1876) TDE.BF 68a. Bourell, s. m., tr. «Sorte d'étoupe, pour bourrer un fusil ; pl. ou.»

    II.

    (1) Lakaat ar vourell er c’holier : se mettre au travail.

    ●(1918) (T) LZBt Gouere 30. Ar re grenvan o vean et da vrezelhi, ar 're goz 'n em gât skwiz ha marvet kalz ane, e laker prim ar vourel en kolier ar re a zigoue.

    (2) Lakaat leizh ar vourell : travailler le plus possible.

    ●(1936) (T) BREI 442/2d. Ni hon unan, evit espern boed ha pae, a lak leiz ar vourel, o staga da bemp eur beure, evit distaga da 10 eur hanter, 11 eur noz.

    (3) Bezañ ar vourell en e gerc’henn : être au travail.

    ●(1936) (T) BREI 446/1d. Piou hen goar gwelloc’h eget ar re goz, eman ar vourrel en o c’herc’hen ouspenn tregont vloaz ’so !

  • bourellad
    bourellad

    f. –où sens fig. Coup de collier, de travail.

    ●(1935) BREI 402/2c. Ne rafent ket eur vourellad d'ar sul nemet lonka...

  • bourelladur
    bourelladur

    m. Rembourrage, rembourrement.

    ●(1744) L'Arm 331b. Rembourrement, tr. «Bourrelladurr.»

    ●(1931) VALL 77a. Bourrage, action de bourrer avec de la bourre, tr. «bourelladur m.»

  • bourellañ / bourellat / bourelliñ
    bourellañ / bourellat / bourelliñ

    v. tr. d. Rembourrer, bourrer.

    ●(1732) GReg 111a. Bourrer, mettre de la bourre, tr. «Bourella. pr. bourellet.» ●331b. Embourrer, garnir de bourre, tr. «Bourella. pr. bourellet.» ●(1744) L'Arm 128a. Embourrer, tr. «Bourrellein ou latt.» ●331b. Rembourrer, tr. «Bourellein.. létt.»

    ●(1876) TDE.BF 68a. Bourella, v. a., tr. «rembourrer, parlant des fauteuils, etc.»

    ●(1927) GERI.Ern 63. bourella v. a., tr. «rembourrer.»

  • bourellenn
    bourellenn

    f.

    I.

    (1) Collier.

    ●(1910) EGBT 98. bourlen, f., tr. «collier.» ●(1927) GERI.Ern 62. bourell f., tr. «collier de cheval (et bourlenn f.)» ●(1982) PBLS 541. (Sant-Servez-Kallag) Il existait deux types de collier : kolier, qui était fermé chaque fois qu'il était mis en place, par un crochet situé en bas ; et la bourlenn, plus légère, et dont les ‘paroned' étaient fixés par des lanières de cuir en haut et en bas ; ces attaches de cuir, appelées framailh, pouvaient être coupées au couteau en cas d'urgence.

    (2) sens fig. Corvée.

    ●(1942) VALLsup 40b. Le dernier, quand on tire les parts, reçoit la corvée la plus difficile, tr. «an hini diwezañ, pa vezer o terchal, a dap ar vourlenn diaesañ T[régor].»

    II.

    (1) Bezañ er vourlenn startañ : être là où le travail est le plus dur.

    ●(1942) VALLsup 168. Etre là où le travail est le plus dur, tr. F. Vallée «bezañ er vourlenn startañ.»

    (2) Bezañ bepred ar vourlenn en e gerc'henn : toujours au travail !

    ●(1942) VALLsup 168. Toujours au travail ! tr. F. Vallée «bepred ar vourlenn en ho kerc'henn !»

    (3) Adkemer ar vourellenn : reprendre le collier.

    ●(1960) BAHE 24/11. hag en deiz war-lerc’h adkemerout ar vourlenn, memes tra !

  • boureller
    boureller

    m. –ion Bourrelier.

    ●(1732) GReg 111a. Bourrelier, qui fait des harnois de chevaux de charrette &c, tr. «Boureller. p. boureéryen.»

    ●(1905) HFBI 412. kéméneurien a kéménérézet, guiadérien, ballinerrien, kéré bourélleur a boutaouérien ler, boutéguèrrien a cacouchien. ●(1907) BOBL 09 février 124/3c. diprer ha boureller. ●(1924) ARVG Eost 183. ar bourreler bihan. ●(1927) GERI.Ern 63. boureller, tr. «bourrelier.»

  • bourellerezh .1
    bourellerezh .1

    f. Bourrellerie (atelier).

    ●(1931) VALL 77b. Bourrellerie atelier, tr. «bourellerez f.»

  • bourellerezh .2
    bourellerezh .2

    m. Bourrellerie (métier).

    ●(1931) VALL 77b. Bourrellerie métier, tr. «bourellerez m.»

  • bourellet
    bourellet

    adj. Rembourré.

    ●(1732) GReg 331b. Chaise embourrées, tr. «Cadoryou bourellet.» ●Selle embourrée, tr. «Dibr bourellet.» ●(1744) L'Arm 128a. Chaises embourrées, tr. «Cadoairieu bourrellétt.»

  • bouret
    bouret

    adj.

    (1) (en plt d'une chaussure) Dont le dessus est partiellement recouvert de cuir.

    ●(1909) KTLR 144. sokou bourret en ho zreid. ●(1972) BSAf xcviii 347. Sabots de bois à dessus de cuir. Si le dessus est entièrement en cuir : boutou sokou, boutou soklou. S'il n'est formé que d'une bande transversale en cuir : boutou bourret, boutou leonard. Ces sabots étaient employés pour les sorties du dimanche, les foires, etc…

    (2) (en plt d'un siège, etc.) Rembourré.

    ●(1847) MDM 158. luskellet douz en ho c'harrosiou bourret. ●(1873) FHB 445/221b. azezet var pep a gador vourret. ●222b. en hor c'hadoriou bourret. ●(1873) FHB 446/228b. azezet pe astennet var o c'hadoriou bourret. ●229b. tremenet en deuz ar mintin o palouera ar c'hadoriou bourret caillaret ganeomp-ni.

    ●(1955) STBJ 121. E pep kombod, unan a bep tu, e kaved diou azezenn hir ha bourret, hogen kaledik mat d'ar feskennou.

  • bourev
    bourev

    m. –ion Bourreau.

    ●(1499) Ca 25a. Bourreau. g. idem ou pandart. ●(1557) B I 697. Da ober officc gour un bourreu / A eneb bleu ez eux cleuet (lire : az eux beuet), tr. «faire l'office du valet d'un bourreau, ni toucher à un de mes cheveux, toi qui m'a nourrie.»

    ●(1659) SCger 16b. bourreau, tr. «boureo pl. euien.» ●133b. boureau. pl boureuien, tr. «bourreau.» ●(1710) IN I 372. n'o divise gallet jamæs ar vourrevien e ober dre an tourmanchou. ●(1732) GReg 110b. Bourreau, officier, ou, maître des hautes œuvres, tr. «Bourréau. p. bourrévyen. Van[netois] borrév. p. bourrévyon. bourrévyan.» ●(1790) MG 49. en eun a bassein dré zeourn er bourreàu. ●91. èl en dès bet groeit er voureàuïon de Jesus-Chrouist. ●96. er vourreàuïon e verhonnas hé dèntt én hé bêg.

    ●(1855) BDE 514. feahein tourmanteu er vourreàuion. ●666. dré glean er bourreau. ●(1868) KMM 262. Ar vamm neket evit sevel gant bourrevien e Mab ! ●(1878) EKG II 294. ar bourreo, pe an dibenner tud. ●(1884) BUZmorvan 55. ar bourreo a c'hine o skei.

    ●(1904) DBFV 28b. bourèu, boureaù, borèu, borèv, m. pl. ion, ian, tr. «bourreau.» ●(1907) BSPD I 177. lakeit aben étré dehorn er bourèu eit bout dibennet.

  • boureverezh
    boureverezh

    m. Action de tourmenter, torturer.

    ●(1872) ROU 106a. Torture, tr. «Bourreverez.»

    ●(1904) DBFV 28b. boureaùereh m. pl. eu, tr. «action de tourmenter.» ●(1931) VALL 716a. Supplice, tr. «boureverez m.»

  • boureveri
    boureveri

    f. Supplice, assassinat.

    ●(1557) B I 704. Bout muntrer so bourreuery, tr. «mon meurtrier, c'est un assassinat.»

  • bourevez
    bourevez

    f. –ed Femme bourreau.

    ●(1904) DBFV 28b. bourèu, boureaù, borèu, borèv, m. pl. ion, ian, -éz pl. ed, tr. «bourreau.»

  • boureviadur
    boureviadur

    m. Supplice, torture.

    ●(1931) VALL 716a. Supplice, tr. «boureviadur m.»

  • boureviañ / boureviñ
    boureviañ / boureviñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Torturer.

    ●(1575) M 2263-2264. Adarre ez leaff, hac ez compsaff affet, / Da pep à enep bleau, ho bezaff bourreuæt, tr. «Je jure encore et je déclare / A chacun que par les cheveux ils sont torturés.»

    ●(1852) MML 165. ec'h oun sujet da basion brutal pere em boureo. ●(1865) LZBt Gouere 5. Teir gwech e oa bet bourreviet, pa eo deut kalon da c'houitan d'ehan. ●(1868) KMM 133. edo Jesus o vont da goueza etre daouarn ar Iuzevien, evit beza bourreved ganto.

    ●(1904) DBFV 28b. boureaùein, borrèuein, v. a., tr. «bourreler, tourmenter.» ●(1911) BUAZperrot 562. bourrevi ar gristenien. ●(1911) SKRS II 6. he bourrevi a nevez.

    (2) Être torturé.

    ●(1911) AOTR 39. pa da velint dinerzet, var ar rod o vourrevi.

    ►[empl. comme subst.] Torture.

    ●(1872) ROU 106a. Il lui ont fait subir une torture, tr. «ur bourrevi o d-euz great deza.»

    B. par ext. Corriger (physiquement).

    ●(1767) ISpour 408. jamæss hou bourreüein [hou pugalé] el ur brutal. ●(1790) MG 305. Bout-ç'ou ré-ral n'ou dès burhud quin mechér meit soucadein ou bugalé, ou bourreàuein a dauleu-treid.

    ●(1894) BUZmornik 657-658. ho bourrevi a daoliou kalkenn ejenn.

    ●(1959) TGPB 79. Gallout a rafen, dleout a rafen zoken boureviañ ac’hanout d’am zro.

    II. V. pron. réci. En em voureviañ : se torturer mutuellement.

    ●(1866) SEV 132. ha brema ec'h en em vourrevont bepred ann eil egile.

  • bourevidigezh
    bourevidigezh

    f. Supplice, torture.

    ●(1931) VALL 716a. Supplice, tr. «bourevidigez f.»

  • bourevierezh
    bourevierezh

    f. Tyrannie.

    ●(1870) FHB 283/174a. skuis ma'z oant pell a ioa o veva dindan bourreverez Teufelman.

  • boureviezh
    boureviezh

    f. Torture, supplice.

    ●(1866) LZBt Ebrel 109. a-dal d'ar vourreviez ho gourdrouze. ●119. aboe he vourreviez.

  • boureviñ
    boureviñ

    voir boureviañ

  • bourgadenn
    bourgadenn

    f. –où Bourgade.

    ●(1647) Am A.299. Da monet dizmat var zu'r bourgaden, tr. «Pour aller promptemnt vers la bourgade.»

    ●(1659) SCger 16a. bourg, tr. «bourgaden.» ●(1687) MArtin 3. En Quer, Faubourg, na Bourgaden. ●(1752) BS 645. en ur vourgaden tost da Alexandrii. ●707. er bourgadennou divardro.

    ●(1847) MDM 69. er bourgadennou braz divar ar meaz. ●(1869) BSGc 6. en eur vourgadennic.

    ●(1906) KPSA xviii. en eur vourgaden hanvet Noes. ●(1929) MANO 53. Mont a rae eus eur vourgadenn d'eun all.

  • bourgae
    bourgae

    m. –où Petite haie entre les champs.

    ●(1982) MABL I 3. (Lesneven) war ar bourgaeoù aze, uzet tout [o jiletennoù] ganto war ar bourgaeoù (ur c'hae bihan, gwelet a rez ar c'haeoù bihan etre an tachennoù kentoc'h ; gouzout a rez : ar c'haeoù bihan). Bremañ diminuet int ganto ; d'ar poent-se 'ioa bourgaeoù 'veze graet dac'h an an dra-se. ●7. ga't un tamm bourgae, vit delimitañ.

  • bourgeu
    bourgeu

    s. (argot de Morlaix) Fromage.

    ●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Bourgeu – fourmach.

  • Bourgignon
    Bourgignon

    m. –ed Bourguignon.

    ●(1866) HSH 156. ar Vourguignonet, ar Vizigothet.

  • Bourgogn
    Bourgogn

    n. de l.

    (1) Bourgogne.

    ●(1499) Ca 25a. Bourgoing. g. bourgoingne.

    (2) Foenn Bourgogn : sainfoin.

    ●(1732) GReg 422a. Sain-foin, tr. «Foënn-Bourgoign.»

  • Bourgognon
    Bourgognon

    m. Bourguignon.

    ●(1499) Ca 25a. Bourgoignon. g. idem.

  • Bourgognonez
    Bourgognonez

    m. Bourguignone.

    ●(1499) Ca 25a. Bourgoignones. g. bourgoignete.

  • Bourjez
    Bourjez

    n. de l. Bourges.

    ●(1876) BJM 30. Da Vourgez a ieas da ober he studi var an theologi. ●35. e vije marvet e Bourjez.

  • bourjin .1
    bourjin .1

    adj. Drôle.

    ●(1877) FHB (3e série) 3/23a. unan, a dra zur, eus an dud bourjina.

    ●(1906) BOBL 06 janvier 68/2d. taol bourjin ar c'hemener kam. ●(1958) BLBR 110/3. Mez p'e-neveze eur banne – ha mad e kave ! – oa bourjin awalh. (d'après Kannadig Landi Meurz-Here 1957)

  • bourjin .2
    bourjin .2

    m. Personne drôle, farceur, plaisantin.

    ●(1877) FHB (3e série) 3/23b. hor bourjin coz.

    ●(1927) TSPY 49. n'out nemed eur brichin, eur bourjin echu. ●(1958) BLBR 114/14. Bourjin. Eun den hag a ra traou n'int ket fur awalh (Gorre-Leon).

  • bourjinerezh
    bourjinerezh

    m. Drôleries, facétie, plaisanterie.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 58. ha ma raffen eun taol bourjinerez d'an tri baeron-man ! ●(1942) FHAB Du/Kerzu 224. N'eo ket en em frigasa eo a zo da ober na ober bourjinerez.

  • bourjinez
    bourjinez

    f. Farceuse.

    ●(1926) FHAB Du 436. bourjinez ma 'z out.

  • bourjoladigoù
    bourjoladigoù

    plur. Menu bois abandonné.

    ●(1904) DBFV 29a. bourjoladigeu, brozoladigeu, tr. s. pl. «brousailles, menu bois abandonné.»

  • bourjoladoù
    bourjoladoù

    plur. Broutilles.

    ●(1904) DBFV 29a. bourjoladeu, s. pl. tr. «broutilles.»

  • bourjon .1
    bourjon .1

    adj. (en plt du lait) Marri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz bourjon.»

    ●(1876) TDE.BF 68a. leaz bourjonn, tr. «du lait marri.»

    ●(1927) GERI.Ern 63. bourjon adj., tr. «(Lait) marri.»

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1906) GWEN 5. al laez a zeu da veza rouz da genta, ha sklear da c'houde, gant bourjon ebarz. ●10. evel a zeu ar bourjon d'en em zispartia deuz al leaz pa vez bervet mar d'eo trenk.

  • bourjon .2
    bourjon .2

    m. & coll. –où (botanique)

    I. M.

    (1) Bourgeon.

    ●(c.1500) Cb. ga. germe ou bourion. b. braguez pe bourgon. ●(1633) Nom 98b. Oculus, gemma : bouton, bourgeon : bourgoun.

    ●(1659) SCger 16a. bourgeon, tr. «bourgeon.»

    ●(1904) DBFV 29a. bourjon, m. pl. eu, tr. «bourgeon, bouton d'abre.»

    (2) Tendron (d'artichaut).

    ●(1904) DBFV 29a. bourjonig, m., tr. «tendron (d'artichaut).»

    II. Coll. Bourgeons.

    ●(1633) Nom 50a. Voluox, volucra, & inuoluulus, conuoluulus : liset, ver coquin, hurbec, qui ronge les boutons de la vigne : an preuf á debr bourgoun an vinien.

  • bourjonañ
    bourjonañ

    v. intr. Bourgeonner.

    ●(1499) Ca 25a. Bourionnaff vide in quellidaff. ●169b. Qnellidaff (lire : Quellidaff). brouczaff pe bouriounaff. g. germer.

    ●(1659) SCger 16b. bourgeonner, tr. «bourgeonna.» ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeonner, tr. «broncein, bourgeonnein.»

    ●(1904) DBFV 29a. bourjonein, v. n., tr. «bourgeonner, pousser des boutons.»

  • bourjonek
    bourjonek

    adj. (en plt du lait) Marri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz bourjoñnecq.»

    ●(1927) GERI.Ern 63. bourjonek adj., tr. «(Lait) marri.»

  • bourjonenn .1
    bourjonenn .1

    f. =

    ●(1929) SVBV 55. Mar n'oulomp ket beza siferniet, n'eomp ket da lakaat hor fri e-kreiz mammenn ar vourjounenn.

  • bourjonenn .2
    bourjonenn .2

    f. –où (botanique) Bourgeon.

    ●(1710) IN I 200. evel ur vourjonen vian. ●(1727) HB 392. SOrtial a rai ur Vourgeonen eus a c'hrizien Jesse.

  • bourjonennañ
    bourjonennañ

    v. intr. =

    ●(18--) BAG 32. eur c'hrizien (...) / E teu da vourjonenna c'hoas.

  • bourjonet
    bourjonet

    adj.

    (1) (en plt du lait) Marri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz bourjoñnet.»

    ●(1876) TDE.BF 68a. leaz bourjonnet, tr. «du lait marri.»

    ●(1927) GERI.Ern 63. bourjonet adj., tr. «(Lait) marri.»

    (2) sens fig. Bourgeonné.

    ●(1710) IN I 243. pere n'o deveus c'hoaz quen vertuz nemet ur vertuz c'huezet hac orgouillus, na quen jugeamant nemet ur jugeamant diouanet ha bourjounet.

  • bourk .1
    bourk .1

    adj. = (?) boud (?).

    ●(1904) KANNgwital 22/173. Pe latin pe gregach eo an dra-ze. 'M euz aoun, oun bourk !

  • bourk .2
    bourk .2

    m. –où

    (1) Bourg.

    ●(1876) BJM 3. Ar bourk-se a so etre Fougerez ha Pontorson. ●(1877) EKG I 244-245. n'euz ket ouc'hpenn eun hanter-heur vale etre an daou vourk. ●(1878) EKG II 142. Taole a zo eur bourk braz.

    ●(1921) PGAZ 19. e traon ar bourk. ●(1974) TDBP III 210. Kañfarded ar bourk ha paotred ar porz a oa oc’h en em veinata, tr. « les gamins du bourg et les garçons du port étaient en train de se battre à coups de pierres »

    (2) Bourk-kanton =

    ●(1905) BOBL 11 mars 25/3b. ne vije ket lavaret e chomche ar bourk-kanton var-lerc'h eur bourk-parrez.

    (3) Bourk-parrez =

    ●(1905) BOBL 11 mars 25/3b. ne vije ket lavaret e chomche ar bourk-kanton var-lerc'h eur bourk-parrez.

  • bourkañ
    bourkañ

    v. intr. (langage des Johnnies) Aller vendre des oignons de bourg en bourg.

    ●(1979) LJDR 67. Une autre catégorie de vendeurs partait le lundi matin pour toute la semaine. Cela se disait en breton : «Mond war ar bourkou» ou Mond da vourka» (aller sur les bourgs).

  • bourkiz
    bourkiz

    plur. Habitants d'un bourg.

    (1)

    ●(1878) EKG II 143. aoun o doa na viche en em zavet ar bourkiz enn ho enep.

    (2) Bourkiz Bulien.

    ●(18--) PENgwerin9 103. herve ar jolu --- de vourg buhulen / bourkis bulien chui voar erfat.

  • bourlasek
    bourlasek

    adj. Cartilagineux.

    ●(1931) VALL 99a. Cartilagineux, tr. «bourlasek.»

  • bourlasenn / bourlaskenn / pourañsenn
    bourlasenn / bourlaskenn / pourañsenn

    f. –où (anatomie)

    (1) Tendon.

    ●(1920) FHAB Mae 333. Ar borasennou, an avu, ar mel-askourn. ●(1939) WDAP 3/193. Pourañsenn, ano gwregel, liest. : pourañs, pourañsennou. Penn-kigenn pe lost-kigenn, hervez Vallée (tendon, e galleg). Skouer : N'eus nemet pourañs en tamm-kig-mañ. (Pleiben, Gwezeg). ●(1984) LPPN 971. bourlask /'burlask/, coll., sing. -enn, tr. «nerfs blancs (P[o]h[er] "bouraskenn") ; ex. "troc'het i droad beked ar vourlaskenn", le pied coupé jusqu'au nerf (blanc), ou tendon.»

    (2) Pourlaskenn ar gouzoug =

    ●(1920) AMJV 132. daou vedisin a zigoras pourrasklen ar gouzoug, hag a c'houezas ennhi eul louzou nerzus, evit miret ouz ar vreinadurez epad an eiz dez ma tlie choum ar c'horf var ar varv-skaon.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...