Recherche 'lo...' : 791 mots trouvés
Page 12 : de loudournezh (551) à loupenn-1 (600) :- loudournezh
- loueloue
voir leue
- louedloued
m.
(1) Moisi, moisissure.
●(1633) Nom 58a. Panis situm resipiens : pain qui sent la chansissure & moisissure : bara pehiny á sant an loüet.
●(1659) SCger 80b. moisissure, tr. «al louet.» ●(1732) GReg 632b. Moisissure, tr. «Louëd. Van[netois] louëd.»
●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, s. m., tr. «Le moisi.»
●(1907) BSPD i 263. Goleit e oé a zoar ha dèbret kement get el loued ma vezé bet diés d’oh, a gredan, laret petra oé. ●(1927) GERI.Ern 362. loued m., tr. «Moisi.» ●(1931) VALL 474a. Moisissure, tr. «loued m.»
(2) C’hwezh al loued : odeur de moisi.
●(1732) GReg 632b. Il sent le moisi, tr. «C’huëz al louëd a so gandhâ.»
- louedadurlouedadur
m.
(1) Moisissure.
●(c.1500) Cb [loedaff]. vnde hoc mucor / oris. g. pourriture / ou moisissure de vins. b. loedadur guin / pe breinadur.
●(1732) GReg 150b. Chansissure, tr. «Loüedadur.» ●632b. Moisissure, tr. «louëdadur.»
●(1907) FHAB Gwengolo 203. an oll boultren, al louedadur, an oll draou lous. ●(1913) NECH 4. louedadur ha ban. ●(1927) GERI.Ern 362. louedadur m., tr. «moisissure.» ●(1931) VALL 474a. Moissisure, tr. «louedadur m.» ●(1934) MAAZ 54. ur guiskad louidadur.
(2) Canitie.
●(1499) Ca 127b. g. cheuesce. brito. loedadur.
- louedañlouedañ
voir louediñ
- louedennlouedenn
f. –où
(1) Moisissure, champignon.
●(1927) GERI.Ern 362. louedenn f., tr. «moisissure.» ●(1927) FHAB Gouere 146b. saotrou bihan, ruz-vlen, graet gant eul louedenn (moisissure, champignon). ●(1927) FHAB Du 229b. Ar gwasa klenved a dag ar segal eo ar piger, da lavaret eo eul louedenn savet diwar gebell-tousegi bihan a vev e greun ar segal. ●(1931) VALL 474a. Moissisure, tr. «louedenn f.»
(2) = (?) Corvée, travail pénible (?).
●(1993) HYZH 196/44. (Douarnenez) er goañv neuze a vie neuze glizigoù a teue deus Honfleur ha vie labouret ha setu an dra-se oa ur mell louedenn d'an dud da gaout ur gwenneg bennak pa vie machin, pa vie echu ar sizhun.
- louedetlouedet
adj.
(1) Moisi.
●(1633) Nom 59a. Lardum rancidum : lard rancé, chansi : quic sall moguedet, quic sal loüedet. ●62b. Vinum pendulum : vin relant : guin louedet, pe gouazlæt.
●(1849) GBI II 228. bara louedet, tr. «du pain moisi.» ●(1869) FHB 250/323a. Prena a ra d'eomp bara louedet, kig tronket, amann brein. ●(1876) TDE.BF 412a. Louedet, adj., tr. «Avarié, moisi.»
●(1902) PIGO I 98. tammo bara louedet. ●(1907) BSPD I 111. un tam bara ha ne oé ket louédet. ●(1909) BOBL 06 février 215/2c. Kezek ampoëzonet gant kerc'h louedet. ●(1977) PBDZ 716. (Douarnenez) bara louedet, tr. «du pain moisi.»
(2) Chenu, gris
●(1924) ZAMA 195. ne reas nemet eun hej d'e benn louedet.
(3) (Argent) oisif.
●(1732) GReg 50a. Argent oisif, tr. «arc'hand louëdet.»
- louediñ / louedañlouediñ / louedañ
v. intr. & tr.
I. V. intr.
(1) Moisir.
●(1499) Ca 127b. Loedaff. g. moisir comme pain.
●(1659) SCger 80b. moisir, tr. «louedi.» ●157b. louedi, tr. «moisir.» ●(1732) GReg 150b. Chansir, moisir, parlant des confitures, du pain, du fromage, tr. «Loüedi. pr. loüedet.» ●632b. Moisir, se moisir, tr. «Louëdi. pr. louëdet. Van[netois] louëdeiñ. pr. et.»
●(1862) JKS.lam 495. Deut da gemeret ar bara ne louedo biken. ●(1876) TDE.BF 412a. Louedi, v. n., tr. «Moisir, rancir.»
●(1907) VBFV.bf 49b. luèuein (b[as] van[netais] leudein, v. n., tr. «moisir.» ●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «moisir, rancir. » ●(1931) VALL 474a. Moisir, tr. «louedi.»
►[empl. comme subst.] Fait de moisir, moisissure.
●(1922) FHAB Gouere 219. An doen a ziwall ar foenn ouz ar glao, hag an ear hen difenn ouz al louedi.
(2) par ext. (en plt de qqc.) Ne pas être employé, ne pas servir.
●(1922) FHAB Mae 135. ar gwenneien ne jomint ket da loueda. ●(1924) YAYA 33. daou ugent mil lur o louedi em zac'h.
(3) Grisonner, chenir.
●(1499) Ca 127b. g. chenir. b. loedaff. euel den pan coz.
●(1732) GReg 474a. Grisonner, devenir gris, tr. «louëdi. pr. louëdet.»
●(1876) TDE.BF 412a. Louedi, v. n., tr. «blanchir ou grisonner, parlant des cheveux, de la barbe.»
●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «grisonner. »
(4) Devenir gris.
●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «devenir gris. » ●(1959) TGPB 65. N'am boa ket taolet pled betek hen, met krog 'oa ar blev da louediñ war gorn e dal ha deut e oa e varv da wennaat.
II. V. tr. Rendre gris.
●(1942) DRAN 141. An noz a louede glazvez ar pantennou.
III. sens fig. (en plt de qqn) V. intr.
(1) Perdre son temps à ne rien faire.
●(1872) GAM 44. ann dud iaouank diazez a gaset da loueda da Gonli.
●(1908) KMAF 27. Divalo, divalo ! Diwall da louedi ha da vergla, rak an diegi a zebr an den. ●(1910) MBJL 77. ne chomomp ket da louedi ouz tôl. ●(1916) LILH 12 a C'hwevrer. Nag a dud e zo chomet elsé de louidein ardran épad ma oè tud koh, tadeu a famill én danjér a gol ou buhé.
(2) péjor. Rester vieille fille, vieux garçon.
●(18--) SBI II 184. merc'hed chomet da loeda / 'N defôt tapout eun tam goaz, tr. «Les filles restées moisir, / Faute d'avoir mis la main sur un bout d'homme.»
●(1924) ZAMA 191. loueda e-unan, en e gozni. ●(1950) KROB 26-27/19. Mirout ouz eur plac'h da zimezi a zo he derc'hel da louedi, eme Zoaz !
(3) Croupir.
●(1710) IN I 413-414. hac hon les da loueda en hon diegui.
●(18--) SAQ I 148. da loueda er stad a bec'het.
- louegiñ
- louer
- LouergadLouergad
n. de l. Louargat.
I. Louergad.
●(1847) FVR 50. e parrez vraz Louargat. ●(1894) BUEr 48. Louargat.
●(1900) (1927) CONS 905. Louargat. ●(1902) PIGO I 5. Gortoz eun tamm ma vefomp tremenet en Louargat. ●(1904) DDKB 138. Tre Traou Yeodi ha Louargad. ●(1912) MELU 209. Loue Louargat. ●(1923) ARVG Meurz 43. ar parrouziou tro-war-dro, Plougras, Plouneve, Lok-Envel, Benec’h, Louargat, Logivi ha Lohuek. ●(1928) BREI 58/3c. en bro Benec’h ha Louargat. ●(1965) BAHE 44/17. Hogene (pe) Ogene, ar menez da geñver Bre, war zouar Louergad, uheloc’h e gwirionez eget Bre e-unan. ●(1995) LMBR 92. Ur pevar lev bennak er c’hornaoueg da Wengamp emañ Louergad.
●(2000) TPBR 118. Pa oan tremen Louargad, / A oa triwac'h yar oc'h arat. ●170. Un devezh ma oa sant Elar o tremen dre Vro-Dreger kostez Louargat. ●(2002) TEBOT 106b. Treduder ha Plouzelambr / Plouared, Kouerc'had / Tregrom, Benac'h, Louargad / Bear ha Pluzuned.
II.
(1) Devinette.
●(1974) TDBP III 332. Te zo ur paotrig hag a zo desket-mad : lavar din ped baz-yod a zo e parrez Louargad, tu es un petit garçon qui est très instruit : dis-moi combien de bâtons à remuer la bouillie il y a dans la commune de Louargat. Réponse de l'interlocuteur qui feint d'avoir compris: bâton en bouillie...
(2) Dicton rimé.
●(2000) TPBR 118. Pa oan tremen Louargad, / A oa triwac'h yar oc'h arat. ●(2004) TROMK 219a. Pa oan o tremen Louergad, / E oa triwac'h yar oc'h arat. Daniel Giraudon.
III. Blasons populaires, voir : Krokanted Louergad, Leue Louergad.
IV. [Toponymie locale]
●(1894) BUEr 48. Zant Ervoan a laraz enon an oferen en chapel ar C'hleuziou a zo breman en parouz Zant-Eler.
●(1900) (1927) CONS 905. Sant Eler Louargat. ●(1946) SAGU 49. Signalons l'opposition faite entre sant Alar Kerne (Saint Eloi de Cornouailles = Saint-Eloy) et sant Alar Léon (Saint Eloi de Léon = en Ploudaniel). Plus significative encore est l'appelllation de saint-Eloy en Louargat dit, par pléonasme, sant Sant Eler (saint Saint Eloi), ou sant Eler goz (saint Eloi le vieux), ce qui le met au-dessus des autres pardons de saint Eloi des environs. ●(1995) LMBR 94. maen-hir Pergad. ●95. maner ar C’hleuzioù.
●(2000) TPBR 57. pont Sant-Alar. ●170. Dilemmet oa bet diouzhtu ar plankenn a oa a-us d'an nor ha 'blam d'ar pezh oa arruet an deiz-se, 'vez graet Sant-Elar deus bilajenn Louargat aboe.
- louetlouet
adj. & m.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de couleur)
(1) Gris.
●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, adj., tr. «de couleur grise.»
●(1903) MBJJ 209. guped a liou louet o nijal 'vel pikolo sparfeled. ●(1934) BRUS 201. Gris (couleur des moisissures), tr. «louet.»
(2) (en plt de cheveux, de poils) Gris, blancs.
●(14--) Jer.ms 95. an den man loet can, tr. «cet homme-ci aux cheveux blancs.» ●(1499) Ca 127b. g. chanu. b. loet.
●(1902) PIGO I ix. eun torkad bleo loued. ●(1925) BILZ 105. dindan e ambrankou louet ha dru. ●(1929) MKRN 81. eun tammig louet o bleo.
(3) (en plt d'animaux) Gris.
●(1732) GReg 494a. Un beuf grisâtre, tr. «Un egen louët.»
●(1941) FHAB Genver 3. eun azen bihan louet. ●(1954) LLMM 42/7. E peurvan deñval ar vourc’h n’eo ket ul leue a zo o peuriñ, met ur pikol ki louet, gleb ha gludek ar c’hrev anezhañ.
(4) (en plt de plantes) Gris.
●(1903) MBJJ 41. Netra nemet rec'hel garo, warne banno touskan louet.
B.
(1) (en plt de nourriture) Moisi.
●(1499) Ca 127b. g. moisi. b. loet. ●(1633) Nom 57b-58a. Panis mucidus : pain moisi, chansi, & relant : bara loüet. ●64a. Vinum mucidum : vin chansi, moisi : guin loüet.
●(1659) SCger 80b. moisi, tr. «louet.»
●(1803) MQG 7. bara loüed. ●(1867) GBI I 182. un tam bara loued. ●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, adj., tr. «Moisi.»
●(1907) PERS 101. bara seac'h ha loued. ●330. eur batatezen loued d'he goan. ●(1927) GERI.Ern 362. louet adj., tr. «Moisi.»
(2) (en plt de vêtements) Piqué.
●(1925) FHAB Mezheven 229. an dilhad intret pe louet.
(3) =
●(1870) FHB 274/97a. moeltret, louet, brein.
●(1925) FHAB Ebrel 120. Eur bosad kaoc'h kezeg louet.
(4) (en plt du temps) Couvert.
●(1943) HERV 115. Hizio ez oa louet an deiz.
C. sens fig. (en plt de qqn)
(1) Pourri, croulant.
●(1929) DIHU 216/284. deusto d'emb bout fourchadet skalier hur 50 vlé, diskoamb d'er gallegerion ieuank ag ur bro n'en domb ket hoah louid.
(2) Liper pladoù louet : délateur.
●(1928) DIHU 199/4. Lipér-pladeu-loed, tr. «délateur.»
D. Épith.
(1) Bran louet : corneille noire.
●(1732) GReg 211a. Corbeau gris, tr. «Bran loüed. p. briny loüed.»
●(1878) EKG II 126. evel ma tiskar ar chaseer ar vran-louet euz a vek ar vezen fao.
●(1984) HYZH 154-155/25. ar brini louet-se a rae o neizhioù war ar chimiler.
(2) Kelien louet : taons.
●(1919) DBFVsup 38a. kelion louet, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «V[annetais] kelion-louet.»
II. Adv.
(1) Breugeudiñ louet : Avoir des renvois acides.
●(1924) NFLO. aigreurs [d'estomac], tr. «breugeuti louet.» ●renvois [acides], tr. «breugeudi loued.»
(2) Kozh-louet : très vieux.
●(1910) MAKE 33. eur fuzuilh koz-loued, oajet a gant vloaz d'an nebeuta, ha hi merglet ha goloet a gevnid.
III. M. C’hwezh al loued (louet, adj. > loued, s.) : odeur de moisi. cf. loued
●(1732) GReg 632b. Il sent le moisi, tr. «C'huëz al louëd a so gandhâ.»
- louetwezlouetwez
[louet + gwez]
S. Peuplier.
●(c.800) MSvbr I Manuscrit latin 10290 f°24a (DGVB 246a). loitguid gl. « populnus i. populus », tr. « peuplier ».
- louezaelouezae
m. / f. (entomologie) Punaise.
●(1752) PEll 553. Loüesâe, & en Cornwaille Loüese ou Loüeze, Punaise, insecte de très mauvaise odeur. Nos Bas-Bretons, quoiqu'assez mal-propres chez eux, ne connoissent point la punaise domestique, mais seulement la champêtre.
●(1876) TDE.BF 412a. Louezae, s. m., tr. «Punaise de bois, d'après Le Gonidec.»
●(1931) VALL 603b. Punaise, tr. «louezae m.» ●(1995) PTEZ 90. Loufazê : (louezae) (punaise – insecte). Loufazê, / Hirroh e roched 'vid e zê ! (Lavar bugale).
- louezaennlouezaenn
f. –ed (entomologie) Punaise.
●(1744) L'Arm 314b. Punaise, tr. «Lucêtte.. eu. f. ou m.» ●(1904) DBFV 151b. lusèden, lusèuen, f. pl. lused, lusèu, tr. «punaise.»
●(1890) LZBg 196. Tad hun hrechén e oé marv a houdé gùerço ; ha revé creden er bayannet ag er vrô-men, é inean e hellè bout antréet é corv ne vern péh lôn ; setu perac danjer erbet ma laheint lôn erbet, na leuen, na lucèuen.
●(1907) VBFV.bf 49b. lusèden, lusèuen, f. pl. –ed, tr. «punaise.» ●(1934) BRUS 250. Une punaise, tr. «ul lusèuen, f. -ed m.»
- louflouf
m. –où
I.
(1) Vesse.
●(1499) Ca 128a. Louff. g. vesse.
●(1732) GReg 417b. Flatuosité, vent qui sort par bas, tr. «louff. louffou. Van. lou. p. louëu.» ●956b. Vesse, vent puant, tr. «Louff. p. loufou.» ●(1744) L'Arm 159a. Flatus ou Flatuosité, vent qui sort du corps humain (...) Par à-bas, tr. «lou. m.» ●400b. Vesse, tr. «Mouze.. eu : Loue.. eu. m.»
●(1876) TDE.BF 411a. Lou, s. m. V[annetais], tr. «Flatuosité par bas, vesse, mauvaise odeur ; pl. loueu.» ●412a. Louf, s. m., tr. «Vesse, flatuosité par bas ; pl. ou.»
●(1900) KRL 8. C'hoevrer ar poullo a leunio / Ha meurz gant eul louf o zec'ho ; / Meurz ar poullo a zizec'ho / Hag Ebrel o hadleunio (Trég[or]), tr. «Février remplira les mares et Mars, avec un pet, les séchera ; Mars desséchera les mares et Avril les remplira de nouveau.» ●(1904) DBFV 150b. lou, m. pl. eu vesse. ●(1934) MAAZ 136. ul lou hag ur bram.
(2) Puanteur.
●(1744) L'Arm 313a. Puanteur, tr. «Louë.»
●(1904) DBFV 150b. lou, tr. «m. pl. eu puanteur.»
II.
(1) Na dalvezout ul louf ki : ne rien valoir, n’avoir aucune valeur. Cf. na dalvezout un aval put, ur c'horniad, ur bilhenn, ur vrennigenn, ur spilhenn, ur banne sistr, na vezañ mat da deuler d'ar c'hi.
●(1954) VAZA 175-176 (T) *Jarl Priel. Ul louf ki, setu petra a dalv an amourousted, ar briedelezh hag an holl verc'hed ! ●(1955) VBRU 179 (T) *Jarl Priel. levrioù a bep seurt, lod anezho pennoberennoù, ha lod all na dalvezont ket ul louf-ki. ●(1961) BRUD 14-15/82 (T) E. ar Barzhig. Hag e vin adtapet buan ha kaset da boanial en eur vengleuz gand mesper da goan pe lost ar hi moan, ne dalvezo ket eul louf-ki va stad hag eur miz goude e vin war va zalarou. ●(1968) LOLE 33 (T) *Roc'h Vur. Nann, ne dalveze ket eul louf-ki e stad er sapre ti-forn gaoh-se. ●(1970) BHAF 126 (T) E. ar Barzhig. Ne dalveze ket eul louf-ki or stad. ●285. Gouzout a rae ne dalveze ket eul louf-ki e stad.
(2) Na dalvezout ul louf bleiz : ne rien valoir, n’avoir aucune valeur.
●(1957) AMAH $$$. Sed aze traoù hag e vez diaes o c'houzañv hag ouzhpenn diaes o disteurel ; diwar neuze den ne zeuas a-benn d'ober tra gant ar vrigadenn-se na dalveze ket, emezo, ul louf-bleiz ha dalc'hmat o klemm pe o tamall.
- louf-bleizlouf-bleiz
m. (mycologie) Vesse-de-loup.
●(1962) TDBP II 51. Eul louv-bleiz a veze lakeet gwechall war an devadennou, tr. «on mettait autrefois une vesse-de-loup sur les brûlures.»
- louf-torchennlouf-torchenn
m. –où péjor.
(1) Personne qui travaille assise.
●(1935) ANTO 53. ar gemenerien, kel lies a louf-torchenn hag a hini anezo.
(2) par ext. Rond de cuir, bureaucrate, scribouillard, personne qui travaille assis.
●(1909) TOJA 22. Louf-torchen ar c'hurun ! ●(1928) BREI 58/2b. eur c'hoz den a vureo, louf-torchen. ●(1955) VBRU 118. betek an disterañ louf-torchenn. ●(1956) LLMM 58/18. lugudenniñ e touez ur bagad louf-torchennoù. ●(1957) AMAH 59. bezañ degemeret evel louf-torchenn e pennkarter an archerien.
- loufad
- loufadennloufadenn
f. –où Vesse.
●(1876) TDE.BF 411a. Louadenn, s. f., tr. «Mauvaise odeur.» ●412a. Loufadenn, s. m., tr. «Vesse, flatuosité par bas.» ●805. Genveur a garg ar fos, / C'houevrer he dalc'h klos, / Meurs gant he louadenn / A zizec'h ar wenodenn. ●(1890) MOA 147a. Bouffée de mauvaise odeur, tr. «louadenn, f.»
●(1934) ALMA 136. Gant aoun ne zafe en ho penn / Ar c'huez fall deus he louadenn.
- loufadur
- loufañ / loufat / loufet / loufiñloufañ / loufat / loufet / loufiñ
v. intr.
(1) Vesser.
●(1499) Ca 128a. Louffaff. g. vessir.
●(1732) GReg 956b. Vesser, ou vessir, tr. «Louffét. louvet. Van[netois] loüeiñ.»
●(1876) TDE.BF 412a. Loufat, v. n., tr. «Vesser.»
●(1934) MAAZ 136. louein e hra berpet, mez ne vram ket mui. ●137. Hag er jao e lou, met ne vram ket.
(2) Puer.
●(c.1680) NG 886. Burhut eo na ougant guet en ol e louet. ●(1744) L'Arm 313b. Puer, tr. «Loùein.. loùétt.»
(3) (jeu) C’hoari loufet d’ar bod-skav.
●(1895) GMB 603. Un jeu d'enfants, en pet. Trég., s'appelle c'hoari louvet d'ë bo-skâ.
- loufatloufat
voir loufañ
- loufeg
- loufekloufek
m.
(1) Ivrogne.
●(1995) BRYV III 99. (Milizag) bez' ez eus tud ne evont ket ez-yaouank, hag e teuont da veza loufog pa deuont da veza koz ! ●(1995) BRYV IV 206. (Milizag) Ma n'e-peus ket eul loufog, e-peus eur merhetaer !
(2) Soûl.
●(1905) HFBI 460. kéna voan déjà anter louffoc assambles gant'ho.
- louferloufer
m. –ion Vesseur.
●(1732) GReg 957a. Vesseur, tr. «Louffèr. p. loufféryen. Van[netois] loüér. p. yon, yan.»
●(1876) TDE.BF 412a. Loufer, s. m., tr. «Vesseur ; pl. ien.»
●(1927) GERI.Ern 362. loufer, tr. «vesseur.»
(2) Louferig : petit chien de compagnie.
●(1633) Nom 31a. Catellus meliteus : petit chien de Damoiselle : quyic vn demesel, louferich, diloufericq.
(3) Ki-louferig : petit chien de compagnie.
●(1732) GReg 164b. Petit chien de Dame, tr. «Qyicq loufericq. p. chaczigou loufericq.»
●(1876) TDE.BF 412a. Ki louferik, kiik louferik, tr. «chien de dame.»
- louferez
- loufetloufet
voir loufañ
- loufezloufez
voir loufrez
- loufiñloufiñ
voir loufañ
- loufres
- loufrez / loufezloufrez / loufez
m.
(1) Goinfre.
●(1927) GERI.Ern 362. loufrez m., tr. «Goinfre, goulu.» ●(1931) VALL 338b. Goinfre, tr. «loufrez (et homme aux passions insatiables).» ●(1952) LLMM 34/45. (Douarnenez) Loufez : un den marlonk.
(2) Homme aux passions insatiables.
●(1927) GERI.Ern 362. loufrez m., tr. «homme aux passions insatiables.» ●(1931) VALL 338b. loufrez, tr. «et homme aux passions insatiables.»
(3) Pillard.
●(1927) GERI.Ern 362. loufrez m., tr. «pillard sans scrupule.» ●(1931) VALL 559b. Pillard, tr. «loufrez.»
- lougarlougar
m. –ed Loup-garou.
●(1975) YABA 20.12. Lougared Sant Bachenn (...) er lougar ne oè ket ur hi med seblant ur hi.
- louiñ
- louirnilouirni
pl. louarn
- louis
- louiz
- LouizaLouiza
n. pr.
(1) Louise.
●(1641) Missirien 1. Ma gourhemennou dam moezrep Louisa.
●(1838-1866) PRO.tj 185. Louisaïk ar Rouz / He deus war ma fe / Daouzek amourous.
(2) (argot de La Roche-Derrien) Frank eo Louiza : la sauce est longue.
●(1885) ARN 31. Eau. – Br. Dour. Arg[ot] : En général, water. L'origine de ce mot n'a pas besoin de commentaires. – De plus, deux acceptions particulières : 1. Bie, tiré du breton (avec un jeu de mots), signifie à la fois la bière et l'eau qui passe au moulin ; de là, cette phrase sacramentelle des buveurs, toutes les fois que l'aubergiste met trop de temps et de préparation à tirer le cidre ; eman ar bie o tremen, l'eau du moulin est en train de passer. (On se souvient que les argotiers habitent tout au bas de La Roche, le long de la rivière). 2. Louiza ou Louizan (nom de femme), Louise, moderne sans doute ; ne s'emploie que lorsqu'il s'agit de sauce : frank e Louiza, l'eau est abondante, la sauce est longue.
- louizerezhlouizerezh
m. (pathologie) Strabisme. cf. droug-louiz
●(1744) L'Arm 367b. Strabisme, tr. «Louïzereah : Drouc louiss. m.»
- louiziñlouiziñ
v. intr. Bigler.
●(1744) L'Arm 30a. Bigler, tr. «Luézein : Luchein : Louisein.» ●221b. Loucher, tr. «Louisein.»
- loukes
- loukez
- loukezenn
- loullloull
adj.
I. (en plt. de qqn, des activités humaines)
(1) (en plt de qqn ou de son métier) Nul.
●(1964) KTMR 15. ar hereer loull. ●(1968) LOLE 100. Jarlez a lakeas gwad an advokadez loull da drei en gwelien. ●134. Loull (T[regor]) : divalo, hep talvoudegez, pa vez komzet euz eun den diakuit war e vicher. ●(1970) BHAF 265. derhel a ree, ze 'zo sklaer, gand e «vicher» loull. ●385. Loull. Divalo, hep talvoudegez. Eur vicher loull n'eo ket eur wir vicher.
(2) Idiot.
●(1969) BAHE 60/41. Koulz e vije bet deoc'h komz ouzh va botez-koad evel chom da dabutal gant kêriz, ken loull ma'z int. ●(1983) GOEL 116. (Bro-Oueloù) Loul, tr. «idiot.»
II. (en plt d'un animal)
(1) Ki loull : roquet.
●(1982) TKRH $$$. Ur wech all 'oa un itronig koant gant un tamm ki loull gwenn-sign hag a faote dezhi ez aje ganti da gousket. Ar reolenn na bermete ket.
(2) Pesked loull : menu fretin.
●(1944) GWAL 165/319. (Ar Gelveneg) Pesked loul : pesked bihan didalvez ; munus ; balav.
- Loull
- lounezh
- lounezhennlounezhenn
f. –où (boucherie)
(1) Longe (de veau).
●(1732) GReg 583a. Longe de veau, tr. «Loënenn lue. p. loënennou lue. lounez lue. p. lounezy lue.»
(2) Rognon.
●(1744) L'Arm 341a. Rognon (...) De veau, tr. «Léhéneênn lai.»
●(1903) EGBV 34. léhenen, f., tr. «rognon.» ●(1904) DBFV 145b. lehenen, f. pl. –nneu tr. «rognon.» ●(1910) EGBT 172b. lonnezien, tr. «f. pl. zio, rognon.» ●(1911) FHAB Here 267. Ar skiant, an eü, al lonigou. ●(1920) FHAB C'hwevrer 257. an avu, al loanigou. ●(1939) DIHU 337/302. lehenenneu deved. ●(1984) LPPN 715. (Poullaouen) lonez / lonig, f., -ou (+ «lounizhi» parfois) rein, rognon ; ex. : «lonigou ar pimoc'h», les rognons du cochon.
- louploup
adj.
(1) Nul.
●(1862) BBR 176. Petra lavarez, koz arloup ? / Serr da vek gand da onner loup ! tr. «Que dit tu, méchant accapareur ? veux-tu bien te taire avec ta génisse galeuse !» ●(1862) PDF 3 a viz Mae (d’après FHAB Ebrel 1938/109). Serr da veg gant da ounner loup !
(2) Tuberculeux..
●(1942) DIHU 376/147. Loup e oè a vihanik. ●151. loup, tr. «tuberculeux.» ●(1944) DIHU 391/35. Ar druhégeh en traou, truhégeh en dud : hani er ré vèu, er ré loup.
(3) Humide, moite.
●(1901-1903) MSLP xii 439. En Goello, loup veut dire « humide, moite » ; l’expression est connue aussi en petit Tréguier, mais y passe pour peu élégante.
- loupard
- loupenn .1loupenn .1
f. –où
(1) Loupe.
●(1647) Am 774. Pistigou a loupen, tr. « Points de côté et loupe »
●(1659) SCger 74b. loupe, tr. «loupen.» ●(1732) GReg 585a. Loupe, tumeur contre nature, tr. «Louppenn. p. louppennou.»
●(1876) TDE.BF 412b. Loupenn, s. f., tr. «Excroissance ; pl. ou.»
(2) local. Épanchement de synovie.
●(1960) GOGO 220. (Kerlouan, Brignogan) Cette affection [épanchement de synovie] est appelée « bosen » (bosenn) et lūpen (loupenn) lorsqu'elle parvient à une phase aiguë.
(3) Loupenn berlez : loupe de perle.
●(1732) GReg 713b. Nacre de perle, le neu qui est à l'extrémité de la coquille des perles, tr. «Loupenn perlez. p. loupennou perlez.»
●(1876) TDE.BF 412b. Loupenn-perlez, s. f., tr. «Nacre.»